

D3903

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། མུ་ནི་མ་ཏ་ཨ་ལཾ་ཀཱ་ར། བོད་སྐད་དུ། ཐུབ་པའི་དགོངས་པའི་རྒྱན། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཐུབ་དབང་ལ་འདུད་སྒྲོལ་མ་ཐུགས་བརྩེར་མཛོད། །ཀྭ་ཡེ་འཇམ་དབྱངས་ཡང་དག དགོངས་སུ་གསོལ།།མ་མ་འོད་ཟེར་ཅན་མ་ཡིད་ཀྱི་ནི། །རང་བཞིན་བཀྲ་ཤིས་གནས་རྣམས་རྒྱས་པར་མཛོད། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་དང་སྙིང་རྗེ་བདུད་རྩིའི་རང་བཞིན་ཨེ་མ་ཐུབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ། །སེམས་བསྐྱེད་མཆོག་ནས་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་རབ་ཏུ་མཐོན་པོར་ཅི་ཡང་ སོན་གྱུར་པ།།གང་ཞིག་བར་མེད་ཁམས་གསུམ་དག་ཏུ་ས་ཡི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ནི་རྒྱུན་དུ་བསྟེན། །ཐེག་པ་གང་ཞིག་ཆེ་བའི་གདེང་ལྡན་མཆོག་ཏུ་འོད་འབར་ཡོན་ཏན་ཕྲེང་བ་རྣམས་ཀྱིས་རོལ། །ཐུབ་ཆེན་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་མཆོག་འདི་ཡི། །རང་བཞིན་འཕགས་མཆོག་ རྣམས་ཀྱིས་གསལ་མཛད་པ།།འཇིག་རྟེན་མུན་པས་དཀྲུགས་ལས་མི་ཤེས་པས། །དེ་ཕྱིར་དེ་ཡི་སྣང་བ་བརྒྱུད་པ་འདི། །ལམ་བྲལ་རྣམས་དང་ལོག་པའི་ལམ་ཅན་དང་། །ཤེས་རབ་ལྡན་དང་དད་དང་ལྡན་རྣམས་ཀྱི། །སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དག་པའི་ཆེད་དུ་འདི། །བྱ་བ་ བདག་བློའི་དགའ་སྟོན་རང་ཉིད་སྤྲོ།།ཡོན་ཏན་རིན་ཆེན་རང་བཞིན་རྒྱན། །འདི་ལས་ཐུབ་པའི་དགོངས་པ་ནི། །སྣང་བ་བྱས་པས་ཡང་དག་པའི། །ལྟ་བ་ཅི་ཡང་སྟོན་པར་བྱེད། །དམ་པ་ཀུ་ཤའི་རྩེ་འདྲའི་བློ། །ཡོན་ཏན་རིན་ཆེན་ཚོང་འདུས་ཏེ། །དེ་དང་རིན་ཆེན་མི་ལེན་དང་། ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའང་བསླུས་པ་ཡིན། །འདིར་ངེས་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤོང་བའི་སྐལ་བ་ལས་མ་འདས་པ་ཁོ་ནར་ཡོད་དེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བས་རང་བཞིན་མེད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ ལས།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་ལ་ཡང་སྔོན་དང་ཕྱི་མ་དང་བར་མའི་རིམ་པ་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནས་མནར་མེད་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་འཁོར་བའི་ཁྲོན་པ་ཆེན་པོ་དམའ་བར་རང་གི་ངང་ཉིད་ཀྱིས་འོག་ཏུ་ འགྲོ་བར་ཞུགས་པ་རྣམས་རྩོལ་བ་ལས་ཇི་ལྟར་ཡང་ལྡང་བར་བྱ་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་།ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དག་གིས་ཉིན་དང་ཉིན་དུ་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བ་རྣམས་སོ། །དེ་རྣམས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ བཞིན་ངེས་པར་འཇུག་ཅིང་རབ་ཏུ་གཡོ་བའི་ཆུའི་ནང་གི་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་ལྟར་རྟེན་གྱི་ཡུལ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐད་ཅིག་སོ་སོར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕོངས་པར་ངེས་པར་ལྟུང་བ་དང་།རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་རྟོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེའི་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ཀྱིས། དེ་རྣམས་ ཀྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕོངས་པའི་ཕོངས་པ་ལྟ་བུ་དམ་པའི་ཆོས་བདུད་རྩིའི་བཅུད་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མཐའ་དག་གི་གཉེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པའི་གཉེན་གྱི་རང་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་འདོད་དོ།།དེས་བསྐུལ་བར་གྱུར་པ་ བདག་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་དེ་ནི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཕ་རོལ་ལ་ཕན་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བ་བྱེད་ཅིང་དུས་རིང་པོར་ཡང་ཚོགས་སོགས་པའི་ཡོངས་སུ་ངལ་བ་ལ་འཇུག་གོ།།དཀའ་བ་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པས་ཀྱང་ཡུན་རིང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་ངེས་ པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་སྙིང་རྗེ་ཉིད་དང་།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཉིད་ལས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས་ནས་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པའི་དོན་མཛད་ཅིང་བཞུགས་ ཞེས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ཡང་རྒྱུ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དེ་ཁོ་ནའོ།།དེ་གསུངས་པ། བརྩེ་ཉིད་ས་བོན་འཕེལ་ལ་ཆུ་བཞིན་དང་། །ཡུན་རིང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་ལ་སྨིན་པ་བཞིན། །ཞེས་པ་དང་། རྣམ་འགྲེལ་དུའང་། གང་རྣམས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་ པ།།གཞན་གྱི་ངོར་ནི་བཞུགས་པ་ཉིད། །ཅེས་སོ།

梵语：Munimatālaṃkāra
藏语：圣者意趣庄严
顶礼一切佛菩萨。顶礼大圣，祈请度母慈悲垂念。
祈请文殊正士垂念。愿具光明自性之吉祥处遍满。
般若波罗蜜多与大悲甘露自性之诸佛身，从发殊胜菩提心而至最极高处，于无间三界中恒为诸地主所依止，具大乘确信，最极光明，以功德鬘游戏。
诸大圣者之此殊胜密意，其自性为诸圣者所明示。世间为无明黑暗所扰而不知，故此传承光明，为离道者、入邪道者、具慧者及具信者之心性清净故，此作为自心欢宴而自然宣说。
此功德珍宝自性庄严，由此显示圣者密意之光明，宣说真实见解。圣者智慧如茅草尖，集聚功德珍宝，不取此珍宝者及生疑惑者皆为自欺。
此中确定一切有情皆不离断除二障之机缘，然彼等离善知识等故，于无自性诸法颠倒执著，从而不了知无明等烦恼、业及生三种杂染之前后中间次第，从有顶至无间地狱之大轮回深渊中自然下堕者，任何努力皆难以超脱，日日为苦苦性及变苦性所厌离。
彼等如业及烦恼之影像般决定趣入，如动荡水中月影般与所依境同为刹那无常性所困而决定堕落，通达本性空性之菩萨以大悲他缘性，欲令彼等获得无常性之困乏之对治，如殊胜正法甘露精华生起之因，一切颠倒分别之对治相，一切众生之怙主自性佛果。
彼所劝请，无有自私，唯一为利他而行极难行，长时积集资粮而精进。
由入诸难行，经长时圆满资粮而定得一切智果位，是故诸佛法之根本即大悲，由摄持大悲故，诸佛世尊获得一切智果位后安住利益一切众生，故诸世尊不住涅槃之因即是大悲。
如说：'悲性如种子，如水令增长，如成熟令久住受用。'又如《释量论》云：'诸具大悲者，唯住为他故。'

།དེ་ཡང་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པ་རྣམས་ལ་མང་དུ་གོམས་པར་བྱས་པ་ལས་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་དེ་སྙིང་རྗེ་གོམས་པའི་སྟོབས་ལས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འདོན་པར་དམ་བཅའ་བས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།གང་གི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱེ་ཀུན་དགའ་བོ་སུ་ཞིག་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་ལྔ་རྣམས་ཡང་དག་པར་བཟུང་ནས་ཡོངས་སུ་སྐྱོང་བར་བྱེད་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེའི་བསོད་ནམས་གཞལ་དུ་མེད་པ་དང་གྲངས་མེད་པར་ང་སྨྲའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཇི་སྲིད་པར་གང་གིས་ཚད་གཟུང་བར་མི ནུས་པར་སྨྲའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕན་ཡོན་ཐོས་པས་ཡང་དག་པར་དགའ་བ་སྐྱེས་པ།སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་ཚོགས་མཆོག་ལ། །བྱང་ཆུབ་བར་དུ་སྐྱབས་སུ་མཆི། །ཞེས་པས་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་གྱི་ སྐྱབས་ལ་བརྟེན་ནས།བདག་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་འདི་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལས་བཏོན་ནས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་དབང་པོ་རབ་ཀྱིས་རབ་མདོར་བསྡུས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྡོམ་ པའི་རང་བཞིན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།སྡོམ་པ་འདི་ཡང་བླ་མ་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བའི་ཆོ་ག་ཤེས་པ་ཉིད་གསར་བུ་དང་ཁྱིམ་པའི་ཆ་ལུགས་འཛིན་པ་ལས་ཀྱང་བླང་བར་བྱའོ། །དེ་མེད་ན་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མདུན་ན་གནས་པར་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་བླང་ བར་བྱའོ།།དེ་རྒྱས་པར་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གཟུགས་མདུན་དུ་བྱས་ཏེ། ཀུན་དགའ་བོ་གང་སུ་ཞིག་སེམས་རབ་ཏུ་དང་བས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆེད་དུ་གྲུ་བཞིའམ་ཟླ་བ་ཕྱེད་པའི་རྣམ་པའམ་ཟླུམ་པོའམ་ཤིང་རྟའི་རྣམ་པར་མཎྜལ་བྱེད་པ་དེ་གྲངས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན། བྱང་ སྒྲ་མི་སྙན་དང་།ཤར་ལུས་འཕགས་པོ་དང་། ནུབ་བ་ལང་སྤྱོད་དང་། འཛམ་བུའི་གླིང་གི་དབང་ཕྱུག་གི་བདག་པོར་འགྱུར་བར་སྨྲའོ། །ལུས་ཞིག་ནས་ནི་གྲངས་ཇི་ལྟ་བར་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང་འཐབ་བྲལ་དང་དགའ་ལྡན་དང་འཕྲུལ་དགའ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་རོ་ཞེས་པ་ཁང་བུ་ བརྩེགས་པའི་མདོ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པས།མཎྜལ་བྱུགས་ཏེ་མཆོད་པ་ལྔས་ཡང་དག་པར་མཆོད་ནས། ཀུན་དགའ་བོ་གང་སུ་ཞིག་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་བྱས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་ཕྱག་བྱེད་པར་འགྱུར་ བའི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ངས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པས།ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་དང་བ་ཡང་དག་པར་སྐྱེད་ཅིང་ཕྱག་འཚལ་ནས་བླ་མའི་མདུན་དུ་མཎྜལ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཤིང་པུས་མོ་བཙུགས་པའམ་ ཙོག་པུར་ཐལ་མོ་སྦྱར་བས་དམའ་བར་འདུག་ནས་ལན་གསུམ་དུ་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ།།རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཀྱི་མདུན་དུ་བདག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ལེན་པར་འདོད་པས། དེ་བླང་བར་འོས་ན་བདག་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བས་བདག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ སྩལ་དུ་གསོལ་ཞེས་སོ།།དེ་ལ་བླ་མས་འདི་སྐད་ལན་གསུམ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཁྱོད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་པ་བྱས་སམ་ཞེས་པ་དང་། བདག་གི་མདུན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ལན་ནམ་ཞེས་པའོ། །དེས་འཛིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བར་བྱའོ།

此外，对于三界中所有无余众生，通过多加修习而得以增长。如是，由于修习慈悲的力量，发誓救度一切众生而发起菩提心。因为具有大悲心的圆满菩提种性的菩萨，因他人的痛苦而生痛苦。阿难陀，若有人皈依佛法僧，并且完全受持和护持五戒，我说此善根的福德无量无数。我说一切声闻缘觉直至涅槃的边际都无法衡量。
听闻如是等功德利益后生起真实欢喜，以'乃至菩提我皈依，佛法以及众中尊'，依止色身、法身和不退转菩萨僧伽的皈依处。自身成就圆满佛果，将此世间一切从苦难中解脱，令趣入圆满佛果。上根者以此简略方式生起菩提心誓言的自性。
此誓言也应当从住持戒律、了知正确仪轨的上师处获得，即使是新学者和在家相貌者也可以受持。若无上师，则应观想诸佛菩萨在前而受持。
广说则是：于如来像前，'阿难陀，若有人以清净心为如来作四方或半月形或圆形或车形之坛城，我说随其数量，将成为北俱卢洲、东胜身洲、西牛货洲、南赡部洲之自在主。命终后随其数量，将转生于三十三天、离诤天、兜率天、化乐天'等。依据'楼阁经'等，涂饰坛城并以五供养如法供养。
'阿难陀，若有众生合掌作礼说：顶礼世尊如来，我当摄受彼等众生'等功德开示。对十方诸佛菩萨生起清净信心并顶礼后，于上师前作曼荼罗等，跪地或蹲坐，双手合十低头，应三次祈请：
'善男子，我今于汝前欲受菩萨戒，若堪能受持，请以悲悯心授予我菩萨律仪戒。'
于此上师应如是三次询问：'汝已发菩提愿否？''汝于我前能否受持菩萨律仪学处？'彼应立誓：'我能受持。'

།བླ་ མ་ཡིས་ནི་དེ་འདི་སྐད་བརྗོད་དུ་གཞུག་པར་བྱ་སྟེ།ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནས་འདུས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བདག་ལ་དགོངས་སུ་གསོལ། སློབ་དཔོན་དགོངས་སུ་གསོལ། བདག་མིང་འདི་ཞེས་བགྱི་བས་ལུས་དང་ ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་ཕ་དང་མའམ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བསྒྲུབས་ནས་སྐྱེ་བ་འདིའམ་སྲིད་པ་གཞན་རྣམས་སུ་སྡིག་པ་གང་ཅུང་ཟད་བགྱིས་པ་དང་བགྱིད་དུ་སྩལ་བ་དང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བཤགས་སོ།། ཤེས་བཞིན་དྲན་པ་མི་འཆབ་པོ། །དེ་ལྟར་ལན་གསུམ་མོ། །བདག་མིང་འདི་ཞེས་བགྱི་བ་ཉི་མ་འདི་ནས་བཟུང་ནས་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ལ་མཆིས་ཀྱི་བར་དུ་རྐང་གཉིས་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཅན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐམས་ཅད་སྟོན་པ་དགྲ་དང་འཇིགས པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་མི་ཕྱེད་པའི་སྐུ་ཅན་བླ་ན་མེད་པའི་སྐུ་ཅན་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཞི་བའི་ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། ། འདི་ལྟར་ལན་གསུམ་མོ། །བདག་མིང་འདི་ཞེས་བགྱི་བ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་བའི་ཆེད་དང་། གདོན་པའི་ཆེད་དང་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་ཆེད་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད་པ་ལ་རབ་ཏུ་དགོད་པའི་ཆེད་དུ་ཇི་ལྟར འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་བྱོན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཐུགས་བསྐྱེད་དེ།སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་གཤེགས་པ་དང་གཤེགས་པར་བྱེད་པ་དང་། གཤེགས་པར་འགྱུར་བ་དང་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་མཁྱེན་ཞིང་གཟིགས་པ་དང་ཇི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མཁྱེན་ནས་རྗེས་སུ་མཁྱེན་བཞིན་དུ་ཆོ་ག་དེས་བདག་མིང་འདི་ཞེས་བགྱི་བ་སློབ་དཔོན་མིང་འདི་ཞེས་བགྱི་བའི་མདུན་དང་།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདུན་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་བགྱིའོ།།དེ་ལྟར་ལན་གསུམ་མོ། །བདག་གིས་སྡིག་པ་བཤགས་པ་དང་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་འདི་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་ བསྔོ་སྟེ།སྐྱོབ་པ་མེད་པ་སྐྱབས་མེད་པ་གནས་མེད་པ་དཔུང་གཉེན་མེད་པ་གླིང་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ། སྐྱོབ་པ་དང་སྐྱབས་དང་གནས་དང་དཔུང་གཉེན་དང་གླིང་དུ་འགྱུར་བར་བགྱིའོ། །སེམས་ཅན་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་མ་རྒལ་བ་རྣམས་ཐམས་ཅད་བསྒྲལ་བར་བགྱིའོ། །སྒྲིབ་པ་ མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བགྱིའོ།།དབུགས་མ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དབུགས་དབྱུང་བར་བགྱིའོ། །འདི་ལྟར་ལན་གསུམ་མོ། །བདག་མིང་འདི་ཞེས་བགྱི་བ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ བསྐྱེད་པས་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་ཇི་ལྟར་མ་དང་ཕ་དང་སྲིང་མོ་དང་སྤུན་དང་བུ་དང་བུ་མོ་དང་གཉེན་དང་སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་གང་ཡང་རུང་བར་གནས་པ་དེ་ལྟར་སོ་སོར་འཛིན་ནོ།།སོ་སོར་བཟུང་ནས་ཀྱང་ནུས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དང་། སྟོབས་ཇི་ལྟ་བ་དང་། སྣོད་ཇི་ལྟ་བའི་ཚད་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྲུན་དུ་གཞུག་གོ། །འདི་ནས་བཟུང་ནས་གང་ཅུང་ཟད་སྦྱིན་པ་སྟེར་བར་འགྱུར་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བར་འགྱུར་བ་དང་བཟོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་འགྱུར་བ་དང་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག པར་འགྱུར་བ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པ་ལའང་སློབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དང་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཆེད་དུའོ།

上师应当让他如是说道：'十方世界所聚集的诸佛世尊和诸菩萨请垂念我。阿阇黎请垂念我。我某某以身语意对诸佛菩萨、父母或其他众生所造作、教唆他人造作或随喜他人所造作的一切罪业，无论是在此生或其他轮回中所造，我今悉皆忏悔。我以正知正念不覆藏。'如是三遍。
我某某从今日起直至菩提果位，皈依两足尊中最胜者、大悲遍知、一切导师、超越一切怨敌恐惧、大丈夫、不坏身相、无上身相的佛世尊。皈依离欲者中最胜的寂静正法。皈依诸众中最胜的不退转菩萨僧伽。如是三遍。
我某某为了解脱无边众生界的轮回苦难，为了救度、护佑并安置他们于无上遍知智慧，如同过去、现在、未来诸菩萨发菩提心，成就、正在成就、将要成就佛果，如同诸佛以无碍佛智及佛眼所知所见，如同通达诸法法性而随知，以此仪轨，我某某于阿阇黎某某前，于诸佛菩萨前，发无上正等正觉菩提心。如是三遍。
我以忏悔罪业、皈依三宝、发菩提心所生的善根，悉皆回向无上正等正觉。愿于无怙、无依、无处、无援、无洲的世间，成为救护者、皈依处、住处、援助者、洲渚。愿度脱一切未度脱的轮回大海中的众生。愿以无碍法界涅槃，令一切未涅槃者得涅槃。愿令一切未得安慰者得到安慰。如是三遍。
我某某如是发菩提心已，于无边众生界中，视一切众生如母、如父、如姊妹、如兄弟、如儿女、如亲眷、如姻亲般。如是各别摄受已，随其能力、力量、根器，令其生起善根。从今以后，凡是布施、持戒、圆满忍辱、精进、入定、以智慧观察、学习善巧方便等一切行为，皆为利益一切众生，为其安乐。

།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ས་ཆེན་པོ་ལ་རབ་ ཏུ་བཞུགས་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་མཐུན་པར་རྗེས་སུ་འཇུག་གོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སློབ་པའོ། །འདི་ནས་བཟུང་ནས་བདག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པར་སློབ་དཔོན་གྱིས་གཟུང་དུ་གསོལ། དེ་ལྟར་ལན་གསུམ་མོ། ། དེ་ལྟར་བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་སྔོན་མ་ཅན་འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། དེ་བསྐྱབ་པའི་ཆེད་དུ་ཚོགས་སོགས་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་མཐུན་པར་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱེད་དུ་བཅུག་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གཟུགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་མདུན་དུ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་མཁྱེན་པར་གསོལ་བར་བྱ་སྟེ།བདག་གི་མདུན་དུ། འདིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་གཟུང་ངོ་ཞེས་པའོ། །བླ་མ་དེ་འདྲ་བ་མེད་པར་རང་གིས་ལེན་ན། སློབ་དཔོན་དགོངས་སུ་གསོལ་ཞེས་པ་དང་། སློབ་དཔོན་ མིང་འདི་ལྟ་བུའི་མདུན་ལས་ཤེས་པ་བཞག་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་འདི་ནས་བཟུང་ནས་བདག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་དུ་གསོལ་ཞེས་པའི་བར་དུའོ།།གསོལ་བའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་ཤིང་།དགེ་བ་མངོན་པར་འཕེལ་བའི་ཆེད་དུ་འདི་ལ་རྟག་ཏུ་དགོངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལ་སོགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོ་གས་དབང་པོ་རྣོན་པོས་སྡོམ་པ་བླང་བར་བྱའོ། །དབང་པོ་འབྲིང་པོ་ཡང་ཁ་ཅིག་དགེ་བའི་ བཤེས་གཉེན་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་པའི་དབང་ལས་དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ཅིག་ཇི་སྲིད་འཚོའི་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་སྔོན་མ་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ལེན་པར་བྱེད་དོ།།དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོའི་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ གང་ཡང་རུང་བ་སྔོན་མ་ཅན་ཁོ་ནས་སོ།།འདི་དག་གི་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ཇི་སྲིད་འཚོའི་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་མེད་པར་ཡང་སྐྱེ་སྟེ། འོན་ཀྱང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་ལས་དེ་འཛིན་པའི་ཆོ་གའི་དབྱེ་བ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ལྡོག་ པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ནི་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་།དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་དང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་དང་། བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཞེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་ཉེ་བར་བླངས་ནས་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ནི་གང་ཟག་གང་ལུས་ དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཉིད་ལ་དགའ་བ་དང་བྲལ་བ་འདོད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་ཁྱིམ་གྱི་ནང་ན་གནས་པས་ཀྱང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དང་པོ་རེ་ཞིག་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་སྤང་བྱ་ལྔ་སྤོང་བའི་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་ངེས་པ བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་གཞན་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིས་མེད་དེ་རྟེན་ཞིག་པའི་ཕྱིར་དང་རྟེན་གཞན་གྱི་གཞན་དུ་སྦྱོར་བ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་དང་དྲན་ པ་མི་སྲིད་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་འདི་གོམས་པ་རིམ་གྱིས་འདོད་པ་ལས་སེམས་དབེན་པར་འགྱུར་བ་ནི་སྤང་བྱ་ཐམས་ཅད་དང་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་ཀྱང་ལྡོག་པར་སྤྲོ་བས་དང་པོར་ལྔ་ཁོ་ན་སྤོང་བ་གཟུང་བར་བྱའོ། །གང་འདོད་པ་ལས་དབེན་པར་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་ཁྱིམ་ནས་བྱུང་སྟེ་མི་ཚངས་ པར་སྤྱོད་པའང་སྤངས་ཤིང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་བྱའོ།།དེ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་གདགས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་ནས་གོས་ངུར་སྨྲིག་གོན་ཏེ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་དད་པས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་ རབ་ཏུ་འབྱུང་ཞེས་སོ།

从无上正等正觉开始，安住于大地，具有大悲心的那些人，随顺大乘而行持。因此我是学习菩萨。从今以后，请上师摄受我为菩萨。如是三遍。
如是以回向功德为先导，摄受众生，为救护众生而积集资粮，随顺大乘而行持。在如来身像前，向一切佛菩萨顶礼后祈请开许：'在我面前，此人受持清净菩萨戒律。'
若无此等上师而自己受戒，则应说'请上师垂念'，以及'在某某名号上师面前'等，从此处开始直至'从今以后请诸佛世尊及诸菩萨摄受我为菩萨'为止。
祈请之后，诸佛菩萨赞叹，为令善法增长而恒常垂念此人。如是依菩萨藏等所说仪轨，利根者应受戒。中根者有些遇到善知识等因缘时同样受戒，有些以尽形寿优婆塞戒等任何一种为先导而受菩萨戒。钝根者唯以尽形寿优婆塞戒等任何一种为先导。
这些菩萨戒即使没有尽形寿优婆塞戒等任何一种也能生起，然而是为了了知根器差别而有受持仪轨的区分。如同别解脱戒即断除恶行而正受的优婆塞戒、沙弥戒、比丘戒、近住戒四种是依补特伽罗差别而受持。
如是某补特伽罗远离对身语意三种恶行的欢喜，对欲贪着，居住在家，也依止皈依三宝，首先乃至尽形寿决定正受断除五种应断之事，乃至菩提皈依三宝的优婆塞戒，以及菩提心正受是尽形寿，因此之后便无，因为所依已坏，所依不应转为他者，也因为不可能忆念。
如是此人渐次串习，心远离贪欲，对一切应断及不净行也乐于远离，故初时应持守唯断五戒。若远离贪欲而行持者，应从家中出离，断除不净行而出家。
于此当安立出家及具足戒，如世尊所说：'剃除须发，身着袈裟，以正信从在家出离成为无家。'

།འདིས་དགེ་སློང་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་། །འོན་ཏེ་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་ཆ་ལུགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། ཆ་ལུགས་འདི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཁྱིམ་པའི་ཆ་ལུགས་ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། ། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ཞེས་པ་ནི་ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། གསོལ་བའི་ལས་ལ་སོགས་པས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་གི་བསྙེན་པར་མ་རྫོགས་པའམ་རང་གིས་རྟགས་གཟུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དད་པས་ཤེས་པས་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། བུ་ལོན་གྱིས་མནར་བས་མ་ཡིན། འཇིགས པས་མནར་བས་མ་ཡིན་རྒྱལ་པོའི་ཆད་པའི་ཆེད་དུ་མ་ཡིན་ནོ།།ཁྱིམ་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ་ཁྱིམ་པའི་གནས་ནི་ཁྱིམ་མོ། །དོག་པོ་དེ་ལས་གནས་འདི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ་ཁྱིམ་མེད་པར་ཤིང་དྲུང་ལ་སོགས་པའོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ སྟེ་གསོལ་བའི་ལས་ལ་སོགས་པས་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་ཐོབ་པ་དང་རྟོགས་པ་ཡོད་ན་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་དང་སྤྲུལ་པས་ངེས་པར་བསྟན་པ་ཅན་རྣམས་སོ།།བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུའོ་ཞེས་འདུལ་བར་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་འདོད་པ་སྟེ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ དང་འདོད་པ་ལས་དབེན་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་ཉིན་ཞག་ཙམ་དུ་ཡང་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་།འདོད་པ་ལས་དབེན་པའི་ངོ་བོ་བསྙེན་གནས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འགའ་ཞིག་ཉིན་པར་ཙམ་དུ་འམ་མཚན་མོ་ཙམ་དུ་སྟེ། གཞན་གྱི་བུད་མེད་ལ་རྩེ་བ་དང་ཤན་པ་རྣམས་ མཚན་མོ་དང་ཉིན་པར་སྤོང་བར་སྤྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་རྣམས་ཉིད་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཆེད་དུ་ཞི་བ་དང་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དང་དེ་ལ་བསྙེན་གནས་ལ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་རྟོག་པའི་ཆོ་གར་གསུངས་པ་འང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འདི་རྣམས་མ་ཡིན་ཏེ་མཐོང་བའི་འབྲས་ བུ་འདོད་པས་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དགེ་བསྙེན་ཡང་འདོད་པ་ལས་དབེན་པ་གོམས་པའི་དོན་དུ་ཚིགས་མཚམས་རྣམས་དང་ཆོ་འཕྲུལ་གྱི་དུས་སུའང་རེས་འགའ་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་གཞུག་གོ། །སྤྲོ་བ་དང་ལྡན་པས་ནི་ ཟླ་ཕྱེད་དང་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་རིམ་གྱིས་གོམས་པས་ཇི་སྲིད་འཚོ་བའི་བར་དུའང་ཞེས་པའོ།།མ་ནིང་ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་ནི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ལ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཚྭ་སྒོ་ཅན་གྱི་ཞིང་རྣམས་ལ་འབྲུ་དང་རྩཝ་བཞིན་ནོ། །གང་མོའི་དབང་ པོ་དང་ལྡན་པ་དེའང་སྐལ་བ་ཅན་ཉིད་དོ།།དོན་དམ་པར་ཕོ་དང་མོ་འདི་དག་གི་སྡོམ་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་མེད་མོད་གཞན་དུ་རྟགས་དང་རྟེན་དང་མིང་ཐ་དད་པ་ལས་སོ། །སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་འདིའང་བླ་མ་སྡོམ་པ་ལེན་པའི་ཆོ་ག་ལ་མཁས་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་འདོད་པའི་ སྡོམ་པ་ཅན་ལས་བྱ་སྟེ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལས་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྐྱེན་ཡོད་ནའང་ཕ་རོལ་ལ་ལྟོས་པས་མི་འདའ་བའི་དོན་དུའོ། །འདི་ལྟར་བླ་མས་གསུངས་པའི་རྗེས་སུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བདག་མིང་འདི་ལྟ་བུ་དུས་འདི་ནས་བཟུང་སྟེ་ཇི་སྲིད་ འཚོའི་བར་དུ་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ།།བདག་མིང་འདི་ལྟ་བུ་དུས་འདི་ནས་བཟུང་སྟེ་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །བདག་མིང་འདི་ལྟ་བུ་དུས་འདི་ནས་བཟུང་སྟེ་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །འདི་ལྟར་ལན་གསུམ་ཡང་ངོ་། ། སྐྱབས་གསུམ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་དགེ་བསྙེན་དུ་གཟུང་དུ་གསོལ་ཞེས་པའོ། །དེའི་རྗེས་སུ་བདག་མིང་འདི་ལྟ་བུ་དུས་འདི་ནས་བཟུང་སྟེ་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་སྟེ་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་སླར་ལྡོག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་འདོད་པ་ལས་ལོག་པར་གཡེམ པ་དང་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་འབྲུའི་ཆང་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་བག་མེད་པའི་གནས་ལས་སླར་ལྡོག་གོ།།འདི་ལྟར་ལན་གསུམ་ཡང་སྟེ། དེང་ནས་བཟུང་ནས་དགེ་བསྙེན་དུ་གཟུང་དུ་གསོལ་ཞེས་པའོ།

以此摄持比丘四种圆满。以'然而'为界限的是形相圆满，此形相与烦恼及随烦恼不相应，故较在家形相为圆满。
'如实'是业圆满，以白四羯磨等如实出家，非未受具足戒或自取相。
'以信解'是意乐圆满，非为债务所逼，非为恐惧所逼，非为王法惩罚。
'从家'等是住处圆满，在家住处即是家。从那狭小处此住处圆满，即无家依止树下等处。
出家亦有三种：以白四羯磨等如实受得，有证悟时法尔获得，及化现决定示现等。
具足戒有十种，是毗婆沙师所许，将作解说。
若离恶行及远离欲者，即使仅一日夜，也应修习离恶行及远离欲之体性的近住戒。
如是有人仅白昼或仅夜晚，因为与他人妻嬉戏者及屠夫等于夜晚和白昼无乐意断除。
为摄受如是种类补特伽罗，于息灾、增益等仪轨中说'应住近住戒'，非为自身，是说为求现世果报者亦入律仪。
是故优婆塞为修习远离欲故，于节日及神变月等时，亦应令其偶尔受持近住戒律仪。
若具精进者，则半月、一月等，以渐修习乃至尽形寿。
黄门等补特伽罗，以自性不生律仪，亦非不律仪，如盐田中谷物草木。具女根者亦是有缘者。
胜义中此等男女律仪无少许差别，仅由相、依处、名称差别而异。
此等断除亦应从精通受戒仪轨的具戒上师处受持，因为别解脱戒许从他人表业而得。即使有缘，为不违越依他之义故。
如是应随上师所说而诵：'我某甲从今时乃至尽形寿，皈依佛。我某甲从今时乃至尽形寿，皈依法。我某甲从今时乃至尽形寿，皈依僧。'如是亦三遍。
'请摄受我为受持三皈依之近事男。'
其后：'我某甲从今时乃至尽形寿，断除杀生，远离杀生。如是断除不与取、欲邪行、妄语、谷酒、酿酒放逸处而远离。'如是亦三遍：'从今起请摄受为近事男。'

།དེ་ལྟར་འདི་ཡན་ལག་གསུམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཡན་ལག་ ལྔ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དགེ་བསྙེན་དུ་འགྱུར་ཏེ།སྐྱབས་གསུམ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་དགེ་བསྙེན་དུ་བདག་སློབ་དཔོན་གྱིས་གཟུང་དུ་གསོལ་ཞེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་བསླབ་པའི་གཞི་ལྔ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་དགེ་བསྙེན་དུ་བདག་སློབ་ དཔོན་གྱིས་གཟུང་དུ་གསོལ་ཞེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་འདུལ་བར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུ་བཞིས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཡོན་ཏན་ཤེས་པ་དང་ཁྱད་པར་ཤེས་པ་དང་ཁས་བླངས་པ་དང་སྟོན་པ་གཞན་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱིས་སྔ་མ་སྔ་མ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་སྟེ་ གང་གི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་དང་ཁྱད་པར་ཤེས་པ་དག་ལས་སྲོག་གིས་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་ཁས་ལེན་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོའོ།།བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཉིན་ཞག་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་བ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱན་སྤངས་ཏེ་ཉི་མ་ཤར་བ་ན་སྔར་བཞིན་དུ་གཟུང་བར་བྱའོ། །བདག་མིང་འདི་ལྟ་བུ་དུས་ འདི་ནས་བཟུང་ནས་སང་ཉི་མ་མ་ཤར་གྱི་བར་དུ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་སྟེ།སྲོག་གཅོད་པ་ལས་སླར་ལྡོག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་འབྲུའི་ཆང་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་བག་མེད་པའི་གནས་དང་ཁྲི་སྟན་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་ སྟན་ཆེན་པོ་དང་།དྲི་དང་། ཕྲེང་བ་དང་། བྱུག་པ་དང་ཁ་དོག་འཆང་བ་དང་། གར་དང་གླུ་དང་རོལ་མོ་དང་རྩེ་འཇོ་དང་དུས་མ་ཡིན་པའི་ཁ་ཟས་ལས་སླར་ལྡོག་གོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པར་བདག་བགྱིད་དོ་ཞེས་པའོ། །འདི་ལྟར་ལན་གསུམ་ ཡང་ངོ་།།དེ་ལྟར་འདི་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ཡིས་འཕགས་པ་རྣམས་དང་ཉེ་བར་གནས་སོ་ཞེས་པས་བསྙེན་གནས་སུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གསོ་སྦྱོང་ཞེས་ཀྱང་སྟེ། དགེ་བའི་ས་བོན་གསོ་བ་འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱས་ནས་སོ། །གང་ གསོ་བའི་དོན་ནི་མདོ་ལས་ཉིན་ཞག་པའི་གསོ་སྦྱོང་གི་སྡོམ་པས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དྲུག་གང་འདོད་པ་དེར་སྐྱེའོ་ཞེས་སོ།།ཉིན་པར་ཙམ་ཡང་དག་པར་ལེན་ན་ནི་དུས་འདི་ནས་བཟུང་སྟེ་ཇི་སྲིད་ཉི་མ་ནུབ་ཀྱི་བར་དུ་ཞེས་དུས་ཡོངས་སུ་བཅད་པར་བྱའོ། །འདི་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་དུས་འདི་ ནས་བཟུང་ནས་མཚན་མོ་བྱུང་གི་བར་དང་ཇི་སྲིད་སང་ཉི་མ་ཤར་གྱི་བར་དུ་ཞེས་གསུངས་སོ།།གསོ་སྦྱོང་གི་སྡོམ་པ་ཁོ་ན་ཇི་སྲིད་འཚོ་བ་པ་ནི་གོ་མིའི་སྡོམ་པའོ་ཞེས་པ་གདམས་ངག་གོ། །འདི་ཉིད་གང་མི་བྱ་བར་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པའོ། །འདི་ལྟར་གང་ འདི་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་པོ་གཡེངས་པ་དང་སེམས་མེད་པ་ལའང་འཕངས་པའི་དུས་ཇི་སྲིད་པར་དགེ་བ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་སྐྱེ་སྟེ།གང་ལས་འདི་མི་བྱེད་པར་དམ་བཅའ་བ་ཡང་དག་པར་དྲན་ནས་བཀག་པའི་ལས་ལས་ངོ་ཚས་ལུས་ངག་དག་ཡང་དག་པར་ སྡོམ་མོ།།གང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཐོབ་པ་ལས་ཕྱིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་ཆོས་གཞན་འགའ་ཡང་མེད་དེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་ཁས་བླངས་ནས་མི་བྱེད་པ་ཙམ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མི་བྱེད་པ་ཡང་ བྱ་བ་འགེག་པ་སྟེ་འདི་ཡང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།འདས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་ནས་འདོགས་ནའང་དེ་རྣམས་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དངོས་པོར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་གཟུགས་གང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་བསྟན་དུ་མེད་ ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་བར་མར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་གཉིས་ཀའི་རྒྱུན་གྱིས་ངོ་བོ་དེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་གཟུགས་འགའ་ཞིག་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ བ་སྟེ།དཔེར་ན་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའི་རང་བཞིན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་ཐོབ་པ་ལས་ཐོབ་ལ་དེའི་སེམས་གཏོང་བས་གཏོང་བ་བཞིན་ནོ།

如是此成为具足三支和具足五支的近事，即'请阿阇黎摄受我为受持三皈依的近事'以及同样'请阿阇黎摄受我为受持三皈依和五学处的近事'，因为律中说有此二种。
应知由四因而皈依，即知功德、知殊胜、承许以及非他师教。彼等前前为后后之因，由于知功德和殊胜而以性命承许正法，故皈依佛。
近住律仪为一日一夜，非为恒常，舍除装饰，于日出时如前受持。我某某从此时起直至明日未出之间，断除杀生，远离杀生。如是不与取、非梵行、妄语、谷酒、酿酒、放逸处、高广大床座、涂香、花鬘、装饰、歌舞音乐、嬉戏及非时食皆当远离。
我当效法阿罗汉以八功德庄严戒律，如是三遍。
如是此成为八支近住律仪。由于亲近圣者故称近住。亦称布萨，因为滋养善根而持守。
关于滋养之义，经中说：'以一日一夜布萨律仪，可生欲界六天随欲处。'
若仅受持白天，则应限定时间为'从此时起直至日落为止'。针对此义，说'从此时起直至夜来'及'直至明日日出为止'。
仅布萨律仪尽形寿者，是瞿弥律仪，此为教诫。
此即决定不作为性相者，是别解脱律仪。如是正受持者，即使散乱无心，亦于所发时限中，善法相续转变差别而生。由正念所发誓不作，以惭愧防护身语。
由获得圆满故，后生诸功德。
无表色并非是某种实有之法，因为无表仅是承诺不作而已。不作即是遮止所作，此亦全无实体。
若说依过去大种为因而假立，彼等亦无故非实有。
毗婆沙师说：'色法所摄法处，无见无对，唯意识所识，律仪、不律仪及处中之善、不善、俱非相续体性，是为无表。'
其中某些色随心转，如得禅定及无漏律仪自性，由得有漏无漏禅心而得，舍彼心故而舍，如是。

།འགའ་ཞིག་གཞན་གྱི་རིག་བྱེད་ལ་སོགས་པས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བ་སྟེ། དཔེར་ ན་སོ་སོར་ཐར་པ་སྡོམ་པའི་གཟུགས་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་དེ་ལས་དམིགས་པའི་སེམས་པས་བསྐྱེད་པའི་ལུས་ཀྱི་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་ལྟ་དེ་ལྟའོ། །ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་དེ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་པས་བསྐྱེད་པ་ཚིག་གསལ་པོར་འདོན་པའོ། ། དེ་དང་འདི་གཉིས་ཀ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་སེམས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་འདྲ་བ་ནི་ཆོས་གང་འཕེན་པར་བྱེད་པ་དང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་སྟེ། རྣམ པར་རིག་བྱེད་ལྟར་ཕ་རོལ་ལ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་མན་ངག་ཙམ་ལས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་བ་དགེ་སློང་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་འདི་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་སྟེ་དེ་དང་འདྲ་བ་དགག པ་བྱས་པའི་ཕྱིར་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་གཞན་དུ་དཔྱད་ཟིན་ཏོ། །ལུང་གི་དོན་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཡང་ནུས་པའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ། །འོ་ན་སེམས་ཅན་དང་ཡན་ལག་དང་ཡུལ་དང་དུས་ངེས་པ་དང་བཅས་པས་ཡང་ དག་པར་བླངས་པ་སེམས་ཅན་འདི་ལས་སྤང་ངོ་།།ཡན་ལག་འདི་དང་ཡུལ་འདི་དང་ཟླ་ཕྱེད་དང་ཟླ་བའམ་ཡུལ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ལས་གཞན་དུའོ་ཞེས་པ་དེ་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྡིག་པ་སྤོང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡོམ་ པ་མ་ཡིན་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དེའི་རིགས་ཅན་རྣམས་བྱ་བ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་།གཞན་རྣམས་དེའི་ལས་དེ་ཁས་བླངས་པ་ལས་མི་དགེ་བ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་བྱ་བར་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་ལ། གང་ཞིག་འདི་རྣམས་ལ་རྟག་ཏུ་འཇུག་ པ་སྟེ་གང་ལས་ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་ཕྱིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མིན་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའོ།།འདི་ལ་དུས་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ཅི་ཡང་མེད་དེ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་ལ་བསམ་པ་ངན་པ་ཅན་ནི་བྱ་བ་དེ་དང་ མངོན་པར་འབྲེལ་པ་ལས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་སོ་སོར་ཐོབ་པོ།།གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་ཡང་དག་པར་བླངས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ན་དེའི་ཚེ་སྡོམ་པ་ལྟར་དུས་ངེས་པའོ་ཞེས་པའོ། །སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དེ་འདི་རྣམས་ལ་ཡོད་པས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཅན་རྣམས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་ཤན་པ་དང་ བྱ་གག་པ་དང་ཕག་པ་དང་ཉ་པ་དང་བྱ་དང་རི་དགས་རྔོན་པ་དང་།རྐུན་པོ་དང་གཤེད་མ་དང་བཙོན་སྲུང་བ་དང་སྦྲུལ་འཆིང་བ་དང་གླང་པོ་ཆེ་འདུལ་བ་དང་ཁྱི་འཆོར་བ་རྣམས་དང་རྒྱས་འཆོར་བ་རྣམས་དང་རྒྱལ་པོའི་ཆད་པ་པ་དང་ཤགས་ཟན་པ་རྣམས་ནི་དོན་གྱི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཅན་ནོ། །དེ་ ལས་གཞན་པ་རྣམས་སྡོམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་ལ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་ལ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཞིང་དང་བསམ་པ་དང་བྱ་བ་ངེས་པ་དང་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་འབད་པས་འཇུག་པ་ ལས་སྐྱེ་སྟེ།འདི་རྣམས་སྤངས་པ་ལས་ལྡོག་གོ། །དེ་ལ་ཞིང་ལས་ནི་དཔེར་ན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཆེད་དུ་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྫས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཇི་སྲིད་དུ་འདི་རྣམས་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་བར་དུ་ ཉེ་བར་སྐྱེ་ལ་ཉེ་བར་སྐྱེས་པ་ཡང་མི་ཟད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་ཁང་བུ་བརྩེགས་པའི་མདོར་གསུངས་པ། ཀུན་དགའ་བོ་སངས་རྒྱས་ལ་བསྐྲུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་འཁོར་བར་མི་ཟད་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའང་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ལ་བསྐྲུན་པ་དང་དགེ་འདུན་ལ་ བསྐྲུན་པ་ཡང་ངོ་ཞེས་སོ།

有些是由他人的表示等而正确产生，例如别解脱戒的色法等。其中身表是由缘于彼的思所生的身体形状的差别。语表也是由缘于彼的思所生的清晰发音。这两者都是由于能表示发起心识，故称为表业。
与表业相似的是，以能引发和相续的四大种为因而趣入的，不像表业那样向他人表示，仅从教授中了知，唯是比丘等安立的因，这是无表色，实有，为色蕴所摄。如同遮遣相似的非婆罗门一样。
这是不合理的，如在他处已经观察。经义我等也能以其他方式解释，故不必广说。
那么，对于以有情、支分、处所、时间的决定而正受持'应远离此有情，应于此支分、此处所、半月或月等时间之外'等，这将如何？仅成为善行，因为不是在一切方面断除恶行。
同样，对于不律仪者，当他们从事同类行为，以及其他人承许彼业时，会生起不善相续转变差别的决定相不律仪。他们常时趣入这些，从所得成熟后生起不圆满。
此中没有任何时间限制，因为没有受持。没有任何人受持不律仪，而是恶心者由与彼行为相应而各别获得不律仪。若有人受持，则如律仪般有确定时间。
不律仪者是指有此等恶行者。他们包括屠夫、捕鸟者、猎猪者、渔夫、捕鸟兽者、盗贼、刽子手、狱卒、捕蛇者、调象师、训狗师、捕鼠师、王朝刑吏、食肉者等，这些是实际的不律仪者。
除此之外的人既非律仪者也非不律仪者。这些人的善业与不善业既非律仪也非不律仪。
这也是由田地、意乐、行为决定、事物执取、精进趣入而生，舍弃这些则退失。
其中关于田地，例如为三宝建造寺院等资具所生的福德事，只要这些相续不断，福德蕴就会生起，所生起的也不会穷尽。如《楼阁经》中所说：'阿难，对佛所作的善根在轮回中不会穷尽，也能获得涅槃。同样，对法所作和对僧所作也是如此。'

།དེ་བཞིན་དུ་ཆོམ་རྐུན་པའི་དོན་དུ་སྐྱེད་ཚལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བྱེད་པ་ལས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་ཇི་སྲིད་དེ་རྣམས་རྒྱུན་མི་འཆད་ཀྱི་བར་དུ་སྟེ་གང་གི་ཕྱིར་ཆོམ་རྐུན་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གྲོང་གི་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་འཕྲོག་པར་བྱེད་ པས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྫོང་གི་ཁང་པ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རིག་པར་བྱའོ། །བསམ་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་བསོད་ནམས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ལས་ཇི་སྲིད་དུ་བསོད་ནམས་རྒྱུན་མི་འཆད་ལ། བཟློག་པས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །བྱ་བ་ངེས་པ་ལས་ ནི་དཔེར་ན་དམ་པའི་ཆོས་མ་བཀླགས་པར་བཟའ་བར་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བསོད་ནམས་ཏེ་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཆད་པ་ལས་ཀྱང་ལྡོག་པ་དང་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་བྱ་བ་ངེས་པ་ལས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ངེས་པ་བཏང་བ་དང་བྱ་བ་ཆད་པ་ལས ཀྱང་ལྡོག་པ་ལྟ་བུའོ།།དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལས་ནི་དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་མཆོད་པའི་ཆེད་དུ་མཆོད་རྟེན་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཅིག་ཤོས་ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པའི་ཆེད་དུ་རྒྱ་དང་འཁྲུལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་དེ་དག་གིས་བསོད་ ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དག་དེ་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་ལས་ལྡོག་གོ།།འབད་པས་འཇུག་པ་ལ་ནི། དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་དད་པའི་ཤུགས་སམ་ཉོན་མོངས་པའི་ཤུགས་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་འབད་པས་བྱེད་དེ་དེ་ཇི་སྲིད་ཤུགས་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དེ་སྲིད་དུ་བསོད་ནམས་ དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ངོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལྟར་སྡོམ་པ་ཅན་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཅན་དག་གིས་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དག་འཕངས་པའི་དུས་ལས་ཚུ་རོལ་དུ་གཏོང་བ་མེད་ དམ་ཞེ་ན།ཡོད་དེ་སྡོམ་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་འགལ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་སྐྱེས་ན་སྟེ། མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བར་བསླབ་པ་ཕུལ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་མི་མཐུན་པ་མི་གསོད་པ་དང་རྫས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྐུ་བ་དང་གཞན་གྱི་བུད་མེད་ལ་བགྲོད་པ་དང་། རང་གིས་ རྟོགས་པའི་བརྫུན་འཕགས་པའི་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པར་གོ་བར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ལྟུང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་སྤྱོད་པ་ལས་དང་།མཚན་གཉིས་བྱུང་བ་ལས་ཏེ་རྟེན་རྣམ་པར་འཁྲུགས་པས་དབང་པོ་མ་ཡིན་པ་ཐོབ་པའོ། །བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་རྟེན་ཆད་པས་ཤི་བ་ལས་ གཏོང་བར་འགྱུར་རོ།།སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་རྟེན་རྣམ་པར་འཁྲུགས་པ་ལས་སོ། །སྡོམ་པ་ཡན་ལག་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ་གང་གི་ཡན་ལག་འདི་རྣམས་ཡིན་པ་སྡོམ་པ་གཞན་འགའ་ཞིག་ནི་མེད་དོ་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདིའི་ཡན་ལག་གསུམ་རྣམས་ཡིན་པས་ཡན་ལག་གསུམ་ཚོགས་པ་སྡོམ་པ་སྟེ་དེ་ཚོགས་པའི་ཆ་ཤས་རྣམས་ནི་ཡན་ལག་རྣམས་ཏེ་དཔེར་ན་དཔུང་གི་ཚོགས་ཡན་ལག་བཞི་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡོམ་པ་ཡན་ལག་ལྔ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ངོ་། །ཡན་ལག་ལྔ་ནི སྲོག་གཅོད་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུའང་རིག་པར་བྱའོ།།འདིར་གང་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡན་ལག་ལྔ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེ་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཀྱང་སྤངས་པར་འགྱུར་ཏེ། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་སྤངས་པས་ནི་ཕྲ་མ་དང་ཚིག་རྩུབ་པ་དང་ངག་འཁྱལ་པ་རྣམས་སྤང་ བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་འདི་དག་གི་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་བརྫུན་དུ་སྨྲས་པ་ཁོ་ན་ལས་ལྡོག་པར་བརྗོད་ཀྱི། ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་སོ་སོ་བ་ལས་བཞིན་དུ་ངག་གི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་མ་ཡིན་པ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་ སྤྱོད་པ་གསུམ་ནི་སོ་སོར་འཇིག་རྟེན་ན་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྨད་པ་ཡིན་ལ་ངག་གི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་རྣམས་ལས་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་སྨད་པ་དང་ཆེས་རགས་པ་ཡིན་ལ་དེ་ལས་ལོག་པ་ངག་གི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་ལས་ལམ་ལས་བརྒལ་བ་ནི་རང་ཉིད་གཞན་ རྣམས་ལས་ལྡོག་པར་སྤྲོ་ལ་མངོན་པར་འདོད་པ་ཡང་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ལྡོག་གོ།

同样地，为了盗贼而建造园林等，只要这些非福德之蕴相续不断，因为盗贼依靠这些抢夺村庄众生等。同样应当了知建造堡垒房屋等。
从意乐方面，如从皈依如来等三宝所生的福德相续不断，反之则是非福德。
从确定行为方面，如'不读正法不可食用'等福德，即使行为间断也会回复；对于杀生等非福德，从确定行为方面，放弃确定性和行为间断也会回复。
从执持事物方面，如有人为供养而执持佛塔等，另一方面为了损害他人而执持网和机关等，这些福德和非福德在放弃执持时即会停止。
从精进趣入方面，如有人由信心力或烦恼力而精进行善不善业，只要这种力量相续，福德和非福德也随之相续。
如是应当了知具戒者和不具戒者的福德和非福德随之而行。
那么，戒律和非戒在所引发的时间之前是否有舍弃？
有的。即使在戒期内，若生起与正受相违的表业，即如依照性质舍学处，或违反戒律杀人、偷取完整财物、与他人妻通奸，以及自己虚妄宣称具有圣者证悟等堕罪法行为，以及两性并生而得非根。
近住戒则因依止断绝而死亡而舍。
非戒则因正受戒和依止紊乱而舍。
关于所说的'三支戒'等，这些支分不是属于其他某种戒律，那是什么呢？因为这是三支所组成的戒律，其组成部分即是支分，如同说四支军队一样。
同样也适用于五支戒等。五支即应了知为杀生等。
此中，若正受优婆塞五支戒，则会断除十不善业道。由断除妄语，也应断除离间语、粗恶语和绮语，如是将具足善行。
那么，为何只说远离妄语，而不像身恶行那样分别说明远离一切语恶行呢？因为三种身恶行在世间中一向受到呵责，而语恶行则不然。
在这些中，妄语最受呵责且最粗重，从此远离语恶行业道的人，自然也会欢喜远离其他过失，也会远离一切恶行。

།ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། འདིར་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་སྲོག་གཅོད་པ་དང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་ཕྲ་མ་དང་ཚིག་རྩུབ་ པོ་དང་ངག་འཁྱལ་པ་དང་བརྣབ་སེམས་དང་གནོད་སེམས་དང་ལོག་པར་ལྟ་བའང་སོ་སོར་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ།།ལུས་དང་ངག་གི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤོང་བ་འདི་ཡང་འདོད་ཆགས་མེད་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་གཏི་མུག་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའོ། །དེ་ལས་བརྣབ་སེམས་ ལ་སོགས་པ་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་ལྡོག་པར་གྲུབ་པོ།།བརྣབ་སེམས་དང་གནོད་སེམས་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོད་ན་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་གྲུབ་པོ་ཞེས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགོངས་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་དགེ་བ་བཅུ་པོ་འདི་ཡང་ལས་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་ལམ་སྟེ། བརྣབ་སེམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་ ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཅན་གྱི་སེམས་པ་དེ་རྣམས་རྒྱུ་བས་རྒྱུ་ལ་དེ་རྣམས་འགྲོ་བས་འགྲོ་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་བདུན་ནི་ལས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ལས་ཀྱི་ ལམ་ཡང་ཡིན་པས་ལས་ལམ་སྟེ་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་སེམས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པ་དང་ལས་དང་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཡིན་པས་ན་ལས་ལམ་རྣམས་ཏེ་རང་བཞིན་འདྲ་བས་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་ལྷག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ རྣམས་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་པས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ་ལུས་ངག་གི་ལས་དང་འདྲ་བ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དེ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ་ལུས་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ལམ་ཡང་ཡིན་པས་ལས་ལམ་སྟེ་རང་བཞིན འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་གཅིག་ལྷག་གོ།།འདི་རྣམས་ལས་གཞན་བཅུ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་སྟེ་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའོ། །མྱོས་པར་འགྱུར་བ་འཐུང་བ་ནི་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་སྟེ་མྱོས་འགྱུར་འཐུངས་པ་ལས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ལས་དང་དྲན་པ་ཉམས་ པ་ལས་གཞན་རྣམས་ཀྱང་མི་སྲུང་བར་འགྱུར་བས་གཞན་སྲུང་བའི་དོན་དུ་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆང་གཅིག་པུ་ཉིད་ལས་ལྡོག་པར་གསུངས་སོ།།མྱོས་འགྱུར་འཐུང་བ་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཞེས་པ་འདི་ཅི་ལས་ཤེ་ན། རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དེ་ནི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ནས་ལྷག་པར་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ་གང་རང་ཉིད་ལས་མི་འདོད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་གྱི་དེར་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཅི་ཡང་མེད་དེ་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཆང་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་བཀྲེས་སྐོམ་ལ་སོགས པ་བསལ་བའི་བསམ་པ་ཁོ་ནས་འདི་བཟའ་བཏུང་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཉེ་བར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཙུན་པ་ལེགས་འོངས་དགྲ་བཅོམ་པས་ཀྱང་རང་གིས་ཆང་འཐུངས་ཏེ་འདི་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས་ཆང་འཐུང་བ་སྤོང་བའི་བསླབ་པའི་གཞི་བཅས་སོ། །ཆང་འཐུང་བ་ནི་ རང་ཉིད་ལས་མི་འདོད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆེད་དུ་རྣམ་པར་བརྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི་ཇི་སྲིད་དུ་འདི་དེ་ལས་དྲན་པ་ཉམས་པས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐལ་ཆེས་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་དོན་དུ་ཀུ་ཤའི་རྩེ་ མོས་ཀྱང་འཐུང་བ་སྤང་བར་བྱའོ།

如是所说：'在此，善男子或善女子将远离杀生、不与取、邪淫、妄语、离间语、粗恶语、绮语、贪欲、害心及邪见。'
远离身语的不善行为，也是由无贪、无嗔、无痴所引发。
由此可知，从贪欲等意的不善行为中退转是成立的。
由于贪欲、害心和邪见本性就是贪、嗔、痴，所以当有无贪等时，无贪欲等即成立，这是世尊的密意。
如是，此十善业也为业道所摄。其中无贪欲等三者因为是业道，故为业道；因为无贪欲等非业的本性。
与彼相应的思，以因为因，以行为行，因为由其力而如是造作。
远离杀生等七者既是业又是业道，故为业道，因为能引发彼等的思是依彼等而转。
由于是业道，以及既是业又是业道，故为诸业道，由于本性相同，对于不同者也多说一种。
凡是无贪欲等，因为是由思所生，故为业的本性，如同身语业，彼等既是业，因为是身语意业的缘故，既是业又是道，故为业道，由于本性相同而多说一种。
除此等外的十种是不善业道，具有本性过失。
饮酒是具有遮止过失，因为由饮酒而生愚痴及失念，从而不能守护其他（学处），为了守护其他（学处），故说唯从遮止过失的饮酒中退转。
若问：何以说饮酒是遮止过失？因为不具有本性过失的相。
本性过失唯由具烦恼心而造作，且唯由自身而成为不悦意的异熟果，于此全不观待他者，如杀生等。
酒则不然，因为唯以除饥渴等心而趣入，如饮食等。
正因如此，阿罗汉具寿善来也饮酒，由此而制定远离饮酒学处。
饮酒并非为了由自身成为不悦意的异熟果而观察，而是因为由此失念而造作恶行及过度造作恶行的因缘。
正因如此，为了断除过度，即使以吉祥草尖也应断除饮酒。

།གཞན་ཡང་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་སྟོན་པ་ན་ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་སུ་ཆང་འཐུང་བ་མི་སྟོན་པ་ཅི་ལྟར་ཡིན་ཞིང་དགེ་བ་ལྡོག་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་སུའང་ཕྱི་ནས་ལོགས་སུ་སྤོང་བ་སྟོན་པ་ཅི་ལྟར་ ཡིན།གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་རགས་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་སྟོན་པ་ན་ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་སྤོང་བ་འཆད་པ་དག་ཉིད་ལ་བསྟན་པར་རིགས་ཤིང་ལས་ལམ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པར་ཡང་སྟེ་དེ་ལྟར་ ནི་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ཆང་འཐུང་བ་ནི་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཁོ་ནའོ། །མི་དགེ་བ་བཅུ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཡང་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །འདིའི་ཡང་ཉེས་པར་བྱས་པའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ནི་ལྟུང་བའི་རིགས་སོ། །དེ་ཡང་རྣམ་ པ་གསུམ་སྟེ་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་གང་གིས་འདི་སྡོམ་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའོ།།བཤགས་པར་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་ཕ་རོལ་ལ་བཤགས་པས་འདི་ལས་ལྡང་བའོ། །བསྡམ་བྱ་ནི་གང་རང་ཉིད་ཀྱིས་བསྡམས་པས་ལྡང་བའོ། །དེ་ལ་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་ལས་གཞན་སྲོག་གཅོད་པ་ ལ་སོགས་པ་ཆང་འཐུང་བའི་བར་དང་ཡན་ལག་མ་ཚང་བའི་ལྟུང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོར་བཤགས་པར་བྱ་བ་སྟེ།རིགས་ཀྱི་བུ་དགོངས་སུ་གསོལ་བདག་མིང་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་ལྟུང་བ་བྱུང་བས་དེ་བཤགས་པར་བགྱིའོ་ཞེས་པ་མི་འཆབ་ པོ།།སླན་ཆད་ཀྱང་སྡོམ་པར་བགྱིའོ། །འདི་ལྟར་གསུམ་ཞེས་སོ། །ལྟུང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སྡིག་པ་དག་པའི་དོན་ཉིད་དུ་བཤགས་པར་བྱ་སྟེ་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་ལ་སོགས་རབ་ཏུ་གདོན་པར་བྱའོ། །གཞན་གང་རྣམས་ཡན་ལག་མ་ཚང་བའི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་ སོགས་པ་དང་ཕྲ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་།ཆོས་གང་འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ཐལ་ཆེས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་དོན་དུ་གསུངས་པ། དེ་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་སྤྱད་པ་ནི་སྤང་བའི་ཆོས་ཏེ་དེ་འདིའི་རང་ཉིད་ཀྱིས་བསྡམ་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་སྟེ་ དེ་སླར་བདག་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་མི་བྱེད་པར་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལྡང་བའོ།།དེ་ལྟར་ལྟུང་བ་སོ་སོར་བཤགས་པ་དང་བསྡམས་ནས་ཀྱང་སྔར་བཞིན་དུ་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བར་བྱ་སྟེ། སླར་ཡང་འདི་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ལ་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ། དེ་ལྟར་དགེ་བསྙེན་ གྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་པ་བརྗོད་ཟིན་ཏོ།།དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་པ་ནི་ཁོ་བོས་གསལ་བའི་འགྲེལ་བཤད་དང་འདུལ་བ་སྣང་བར་གསལ་བར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་འདིར་མ་བསྟན་ཏོ། །གང་ཞིག་དགེ་བསྙེན་ དང་དགེ་བསྙེན་མ་དང་དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་ཚུལ་མ་དང་།དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མའི་དབྱེ་བས་ཇི་སྲིད་འཚོ་བ་པའི་སོ་སོ་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་བདུན་པ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་སོ་སོ་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་བླང་ བར་བྱའི་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་ཏེ།གཞན་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་ངལ་བ་མང་པོ་མ་བྱས་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་སོ་སོ་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེ་ན་ནི། དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལ་སོགས་པ་དང་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གཞུང་དུ་འདི་དེའི་རྩ་བར་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།།དགོས་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་དཔེར་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ལྟ་བུའོ།

此外，在说明自性罪十不善业道时，为何不在身恶行中说明饮酒，而在善法相反的学处中另外单独说明断除？因为这个身恶行粗重的缘故，以及自性罪的缘故，在说明善与不善时，应当在身恶行和断除中说明，也应当说明为十一业道，但实际并非如此。因此，饮酒只是遮罪。
这十不善业的特征等内容将在持戒波罗蜜多中解释。其中只有过失性质的是堕罪类。这又分三种：一、堕罪，即由此破坏戒律；二、忏悔罪，即向他人忏悔而得以出罪；三、防护罪，即由自己防护而得以出罪。
其中，除了杀生等直至饮酒的堕罪以及不具足支分的堕罪法，都是应当别解脱忏悔的，即'善男子请听，我某某如所周知犯了过失，今当忏悔。我不覆藏。今后也当防护。'如是三说。堕罪法也应为清净罪业而忏悔，应当诵读三品经等。
其他不具足支分的杀生等以及离间语等，以及为防止贪欲邪行过度而说的法，对这些过度行为是应当断除的法，这只是自己应当防护的，即以生起'此后不作'的念头而出罪。
如是忏悔过失并防护后，应当如前正受戒律，此后仍有资格再次受持。如是已说近事戒正受仪轨与行为。
沙弥和比丘戒正受仪轨与行为，因我已在《明疏》和《律显》中明确说明，此处不再阐述。
有人说：'唯有安住于七种别解脱戒中任一戒——即近事男、近事女、沙弥、沙弥尼、式叉摩那、比丘、比丘尼等别解脱戒——的人才能受菩萨戒，其他人不能，因为其他人不能生起菩萨戒。'这是对大乘未作多所精进的说法。若无别解脱戒则不能生起菩萨戒，那么菩萨藏等及随顺其义的论典就应当说明这是其根本。必要性是必须说明的，如同大乘中发誓皈依三宝直至菩提一样。

།འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱི་དགོངས་ པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཟླ་བ་གྲགས་པས་ཀྱང་སྐྱབས་གསུམ་བདུན་ཅུ་པར།དགེ་བསྙེན་གསུམ་ལ་སྐྱབས་འགྲོ་བ། །དེ་ནི་སྡོམ་བརྒྱད་རྩ་བ་ཡིན། །རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཆོས་དགེ་འདུན་ནི། །གྲོལ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས། །ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་སྐུ་གཉིས་དང་། ། མྱ་ངན་འདས་དང་གང་ཟག་བརྒྱད། །དེ་ལ་གུས་པས་སྐྱབས་འགྲོ་གང་། །གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ཡིན། །ཤར་རིའི་ལུང་ལས་དགྲ་བཅོམ་གྱིས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱག་བྱ་སྟེ། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལས་ཕྱི་རོལ་མིན། །སངས་རྒྱས་ནང་དུ་འདུས་པར་དགོངས། ། འབྲས་བུ་ལ་གནས་ཞུགས་པ་ཡི། །སློབ་པ་བདུན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ས། །འཕགས་པའི་ལམ་ལས་རབ་བྱུང་རྣམས། །ཆོས་མངོན་པ་རུ་བརྗོད་ཇི་བཞིན། །དེ་ལྟར་རྒྱས་པའི་སྡེ་སྣོད་དུའང་། །ས་བཅུ་རྣམས་སུ་གསུངས་པ་ཡིས། །འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད ཅན།།དེ་ཀུན་འཕགས་མིན་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །རེ་རེའི་ཡོན་ཏན་མཐར་ཐུག་པ། །ནམ་མཁའི་ཚད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མཆོག་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྟག་ཕྱག་འོས། །བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱབས་ཀྱང་ངོ་། །ཞེས་སོ། །སྐྱབས་ཀྱི་དོན་དང་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། རྟག་ ཏུ་ཉོན་མོངས་ཚོགས་ཀུན་དང་།།ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་། །རྒ་དང་འཆི་བ་དག་ལས་ཀྱང་། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ། །འཚོ་བ་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་དང་། །ངན་སོང་དང་ནི་ཐབས་མིན་དང་། །འཇིག་ཚོགས་ཐེག་པ་དམན་ལས་ཀྱང་། །དེ་ཕྱིར་སྐྱབས་ཀྱི་ དམ་པའོ།།འཚེ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་ཉིད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་ལོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་མིག་ཐོབ་པོ། །འོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣ་བའོ། །སེམས་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་སེམས་སོ། །ཡམས་ནད་རྣམས་ཞིའོ་ཞེས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ སོགས་པའོ།།ངན་སོང་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་ཉིད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འོད་ཟེར་གྱིས་དེར་སོང་བ་རྣམས་ཐར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་དེར་མི་འགྲོ་བ་ལ་སོ་སོར་གནས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐབས་མ་ཡིན་པ་ལས་ནི་མུ་སྟེགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ལས་སློང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་ཚོགས་ལས་ནི་ཐེག་ པ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཐེག་པ་དམན་པ་ལས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བགྲོད་པ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་སོ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཉིད་དེ། དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་གྱི་འབྲས་ བུའོ།།གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ། །ལམ་འཁོར་ལོ་དང་བཅས་པ་ཆོས་དཀོན་མཆོག་གོ། །དེའི་རྟེན་གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་ནི་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་གོ། །གང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེར་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དག་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་སྟེ་དེའི་ཚེ་ལམ་ཡང་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་གོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་མྱུ་གུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ་དངོས་སུ་ན་དེ་ ལས་གཞན་པ་མེད་དོ།།འགའ་ཞིག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཆ་ནི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་གོ། །རྟོགས་པའི་ཆ་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་གོ། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལམ་ནི་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་གོ་ཞེས་རྣམ་ པར་གཞག་གོ།།དོན་དམ་པར་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་རྣམས་ལ་ཐ་དད་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཙམ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཞེས་པའོ། །འདིར་སངས་རྒྱས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དོན་དམ་པ་བ་ནི་སྐུ་གསུམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་ པའོ།།ཐ་སྙད་པ་ནི་སྐུ་གདུང་གི་མཆོད་རྟེན་དང་སྐུ་གཟུགས་དང་མཆོད་རྟེན་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གཟུགས་ཏེ་འདི་རྣམས་ལ་མཆོད་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་མཆོད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཉམ་པར་སེམས་རབ་ཏུ་དང་བས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ མཉམ་པར་གསུངས་སོ།།ཆོས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་དོན་དམ་པ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།

随顺圣者龙树足尊意旨的月称也在《三皈依七十颂》中说：'在三近事处行皈依，这是八戒之根本。佛法僧三宝，是欲求解脱者之皈依。能仁王二身，及涅槃与八补特伽罗。于彼恭敬行皈依者，是皈依于三宝。舍利弗经中说阿罗汉，应礼敬菩萨，不离三宝外，意趣摄入佛内。住果及入道，七种有学地，从圣道所生，如对法所说。如是广经藏中，于十地中所说，具圣道体性，彼等岂非圣。各各功德究竟，虚空量之胜德，菩萨常应礼，智者亦皈依。'
若问皈依之义与救护之义为何？'恒时一切烦恼众，及诸一切不善行，以及衰老与死亡，唯佛能作遍救护。一切众生及恶趣，非方便与萨迦耶，以及下劣乘等处，是故为胜皈依处。'
从一切损害中救护即是以佛力使盲者得眼，聋者得耳，散乱心者得安住自性之心，平息瘟疫等。从恶趣中救护即是以佛光明使已堕者得解脱，使未堕者各自安住。从非方便中救护即是从外道见中救出。从萨迦耶中救护即是以二乘令其出离。从下劣乘中救护即是令其一向趣入大乘。
佛即是一切种智。彼即是佛，即是菩提，彼即是菩提道果。色身亦是佛。道及法轮是法宝。彼所依色身本体不退转菩萨众是僧宝。由于胜过一切法故，无上菩提安立为法宝处，彼中唯色身是佛宝，尔时道亦是僧宝。
佛芽即是菩萨，实际上无有异于彼者。于某处菩提无自性分即是法宝。证悟分与色身即是佛宝。金刚喻等前位之道即是僧宝，如是安立。
胜义中三宝无有任何差别。仅就无颠倒及无我性而言也是如此。此中佛有二种：胜义谛者即是三身所摄。世俗谛者即是舍利塔、佛像、塔庙及菩萨像，因说供养此等即是供养诸佛世尊故。以等心极净信说感得等果。法亦有二种：胜义谛者即是涅槃。

།ཐ་སྙད་པ་ནི་ལམ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་དང་གླེགས་བམ་རྣམས་ཏེ་འདི་རྣམས་ལ་མཆོད་ན་ཆོས་ལ་མཆོད་པར་ཞལ་གྱིས་འཆེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་འདུན་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ ཏེ།དོན་དམ་པ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་གང་ཟག་བརྒྱད་རྣམས་སོ། །ཐ་སྙད་དུ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱང་སྟེ་སྡེ་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་དང་དགེ་སློང་དང་དགེ་སློང་མ་རྣམས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟར་དགེ་འདུན་ གྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་སྟེ།དེ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མྱུ་གུ་དང་ཐ་སྙད་པའི་སངས་རྒྱས་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་རྒྱུན་གཅིག་པའི་ཕྱིར། །ནྱ་གྲོ་དྷའི་མྱུ་གུ་དང་ནྱ་གྲོ་དྷའི་ལྗོན་ཤིང་གི་རྒྱུན་བཞིན་ནོ། །ང་ཉིད་རྒྱལ་པོ་བྱམས་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་དེར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་ པས་སྐྱེས་རབས་རྣམས་སུ་གཞན་ཉིད་ཀྱི་མིང་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྙེན་པར་མ་རྫོགས་པ་དང་ཁྱིམ་པའི་ཆ་ལུགས་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱང་སྟོན་པར་འདུ་ཤེས་པས་དགེ་སློང་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཕྱག་བྱའོ། ། འདི་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་འདུལ་བར་གསུངས་པ། ཕྱག་གི་འོས་ནི་གཉིས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་དགེ་སློང་རྒན་པོའོ་ཞེས་སོ། །གཞན་དུ་ན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཟུང་བ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དགེ་སློང་རྒན་པོ བཟུང་བས་དེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།མདོར་གསུངས་པའང་། རྒྱུ་མཚན་དེ་ལ་ལྕགས་མགར་གྱི་བུ་ཙུན་ད་འགྱོད་པར་གྱུར་པ་མི་རུང་བ་ཁོ་ནའོ། །ཀུན་དགའ་བོ་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་བསལ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བསོད་སྙོམས་གང་ཡོངས་སུ་གསོལ་ནས་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དང་།བསོད་སྙོམས་གང་ཡོངས་སུ་གསོལ་ནས་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བསོད་སྙོམས་དེ་ ཉིད་གཉིས་ཀ་ཡང་འབྲས་བུ་མཉམ་པ་མེད་པའོ་ཞེས་སོ།།འདིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཡོན་གནས་མཆོག་ཏུ་ཁྱད་པར་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །བུ་མོ་འོད་བཟང་གིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོར་ཡང་། འཕགས་པ་མོད་གལ་གྱི་བུ་ཆེན་པོས་ གསོལ་པ།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་འདི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནས་བརྩམས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་བགྱིད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སྡེ་པའི་གཞུང་དུའང་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དགྲ་བཅོམ་པ་བརྒྱ་ཕྲག་ཕྱེད་དང་བཅུ་ གསུམ་གྱིས་གསོལ་པ།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་བ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་པའི་རིག་པ་འཛིན་པའི་སྡེ་སྣོད་དུ་གསུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་འདྲི་བ་བཞིན་བདག་ཉིད་ཆོས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ནས་ཡང་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཡང་མ་ལགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་ཤར་གྱི་རི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དུའོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་གངས་རིར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེས་པ་རབས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་དུའོ། །གནས་བརྟན་པ་རྣམས་ དང་བརྟགས་པ་པ་དང་མང་དུ་ཐོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོ་འཕྲུལ་ཆེན་པོའི་མདོར་ཡང་།དེ་ནས་ཡང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་མངོན་པར་བསྟོད་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉེ་བར་བླངས་ནས་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་བདག་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།

世俗谛中的法是道、佛陀的教法和经典，对这些作供养时，佛说这就是对法的供养。僧伽也有两种：胜义谛中的僧伽是指入地的菩萨们和八种补特伽罗。世俗谛中的僧伽是指凡夫，即四部众等比丘和比丘尼们。菩萨们也包含在僧伽之中，因为他们是佛的种子和世俗佛，因为因果事物是一个相续，就像尼拘律陀树的种子和尼拘律陀大树的相续一样。
如'我即是慈力王'等本生故事中否定了其他名字，因此世尊说即使是未受具足戒的菩萨和在家相的菩萨，比丘和阿罗汉们也应以导师想而顶礼。正是基于此义，律中说道：'应受礼拜者有二：如来、应供、正等觉和年长比丘。'否则提到如来就成为无义，因为提到年长比丘就已经成立了。
经中也说：'铁匠子准陀因此理由而后悔是不应该的。阿难陀，你应该消除他的疑虑。对他也应该这样说：供养如来所食用的食物后，证得无上正等正觉，以及供养如来所食用的食物后，入于无余涅槃界的这两种供养，其果报是无等同的。'这说明菩萨们和佛陀们作为应供处是无差别的殊胜。
在光明童女大乘经中，大目犍连尊者也说：'世尊，我从初发心菩萨开始礼敬一切菩萨。'部派的论典中也说：'如一千二百五十位阿罗汉启白：世尊，我等礼敬受灌顶王位和一切菩萨。'这是在大众部的持明藏中所说。
世尊说：'凡是获得一切法平等性无戏论三昧的菩萨，他们都能随众生所问而为其说法，对八万四千种行为都能如是。'然后长老须菩提又对世尊如是启白：'世尊，菩萨们的神通如是，甚至声闻缘觉都不是其境界，故我礼敬菩萨。'这是在东山住部菩萨藏中所说。
具寿阿难对世尊如是启白：'世尊，我礼敬圣观自在大能仁。'这是在雪山住部的本生藏中所说。上座部诸师、评论师和多闻者们在大神变经中也说：'然后具寿舍利子以偈颂赞叹世尊，摄受菩提心后说：由于这是极其广大的缘故，我礼敬它。我礼敬已成为菩提心者。'

བསིལ་བར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ནས་ཡང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མགོན་པོར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་རྒྱལ་བྱེད་ཚལ པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོ་འཕྲུལ་ཆེན་[(]པའི་[,]པོའི་[)]མདོར་རོ།།ཀུན་གྱིས་བཀུར་བ་ཀུ་རུ་ཀུལླ་རུས་སྒྲོགས་རིགས་སུ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོས་གསོལ་པ། གང་འདི་དགའ་ལྡན་ནས་སྐུ་གཟི་བརྗིད་དང་ལྡན་པ་དང་ཁ་དོག་དང་མཛེས་པས་གཤེགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀཱ་ལོ་དཱ་ཡིས་ཀྱང་གསོལ་པ། སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཕན་དོན་དུ། །གང་ཚེ་ཁྱོད་ཀྱི་སྤྱི་གཙུག་ནི། །གཙུག་ནོར་དང་ལྡན་སྔོན་བྱིན་པ། །དེ་ཚེའང་ཕྱག་འོས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྨྲ་ བ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་བཤད་པར་རོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོས་གསོལ་པ། གང་འདི་དགའ་ལྡན་ནས་ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་ཉེ་བར་ཞུགས་པ་དེ་དང་མངལ་ན་གནས་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་རྨད་དུ་བྱུང་བར་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ དུ་སྡེ་པ་བཞི་རྣམས་ལ་ཡང་སོ་སོར་དད་པའི་ཕྱག་གི་གཞུང་ཡོད་དེ་མངས་པས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་འདིར་མ་བྲིས་སོ།།འོ་ན་ཅི་གང་ལ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་རྣམས་ལའང་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱག་བྱ་འམ་ཞེ་ན། དེ་ངེས་པར་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ ཤེས་པར་བྱེད་པ་མེད་དེ།གང་ས་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པ་ཐོས་པ་དེ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་ཕྱག་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་རྒན་པ་རྣམས་ལ་ཕྱག་བྱའི་གཞན་སུ་ལའང་མ་ཡིན་ ནོ།།འཇིག་རྟེན་གཞུག་པ་ལས་ནི་སེམས་ཅན་གདུལ་བའི་དོན་དུ་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྲིད་མ་དང་ཕ་ལ་སོགས་པའི་བར་རྣམས་ལའང་ཕྱག་བྱ་བར་བསྟན་ལ། དགེ་སློང་རྣམས་ལའང་བཙུན་པ་སྨྲ་བས་བརྗོད་དོ། །འདིར་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བ་རྣམས་ཐ་དད་པར་མ་བརྗོད་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་རོ་ཞེས་པ་ཐལ་ཆེས་པས་ཆོག་གོ།།འོ་ན་གང་ཟག་གཅིག་པུ་གང་ལ་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་གྱི་ཡན་ལག་གསུམ་པ་དང་ཡན་ལག་ལྔ་པའི་དགེ་བསྙེན་གྱི་ སྡོམ་པ་དག་དང་དེའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ལས་གཞན་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།འདི་ལ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྤྱོད་པ་དང་བྲལ་བའང་མཐའ་ཡས་པའི་འཁོར་བའི་བདེ་བ་བསྐྱེད་ལ་སྒྲུབ་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཡང་ངོ་ཞེས་རྟོགས་ནས།ཅུང་ཟད་ཙམ་བསམས་ནས་མི་སྟེར་བ་ལས་ཡི་དགས་སུ་འགྲོ་ལ་དམ་བཅས་ནས་མི་སྟེར་བ་ལས་ཀྱང་དམྱལ་བར་འགྲོ་ན་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་དོན་དམ་བཅས་ནས་སྒྲུབ་པར་མི་ བྱེད་པ་ནི་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་དམ་པའི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་མདོར་གསུངས་པས།འགྲོ་བ་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་ཆེད་དུ་སྙིང་རྗེས་དམ་བཅའ་བ་བྱས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ཅན་གྱིས་བདག་ཉིད་དམ་གཞན་རྣམས་ལ། གཞན་རྣམས་སམ་ ནི་བདག་ལ་ཡང་།།ཕན་པ་དང་ནི་བདེ་བར་བྱ། །སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ཡང་གང་ཕན་ཉིད། །བདེ་ཡང་མི་ཕན་ཉིད་མ་ཡིན། །ཕན་པ་ནི་ཕྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་། །བདེ་བ་ནི་རྗེས་སུ་འཛིན་ པའི་ཚོར་བའོ།།འདིས་འདི་གཉིས་བདག་དང་གཞན་རྣམས་ལའང་བྱ་སྟེ་འདི་དག་གིས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་ཉེ་བར་འཇོམས་པའི་ཚོར་བ་སྟེ། གང་འདིའི་ཕན་པ་ཕྱིས་བདེ་བར་འགྱུར་བ་འཕྲོད་པའི་ཟས་ལྟར་མི་ ཕན་པ་མ་ཡིན་པའོ།།བདེ་ཡང་མི་བྱ་བ་ཉིད་ནི་གང་མི་ཕན་པ་ཕྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་མི་འཕྲོད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་དང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཕན་པ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་པ་འདི་རེ་ཞིག་འདིའི་བྱ་བ་མདོར་བསྡུས་པའོ།

礼敬清凉者。然后具寿象复向世尊如是禀白：'礼敬成为怙主的菩萨'，此为胜林众所说的大神变经。为众人所敬的俱卢族出身的库鲁库拉众人，具寿阿难禀白：'礼敬从兜率天下降，具足威光、色相庄严的释迦牟尼菩萨'。具寿迦卢陀夷亦禀白：'为利益一切众生，昔日您以顶髻珠，布施之时亦堪敬，我今礼敬应敬者。'此为分别论者所说的佛说。
具寿阿难禀白：'礼敬从兜率天入母胎及住胎者'，此为说一切有部所说的希有法。如是四部派各有其信仰的礼敬教法，因恐繁多故此处未写。
若问是否比丘应向一切发菩提心者礼敬？因无法确知其必定成佛，唯应向已入地并获得授记闻名者礼敬。诸菩萨唯应礼敬诸佛世尊及菩萨中的长者，不应礼敬其他任何人。
就世间引导而言，为调伏众生故，应随顺因缘差别而行，乃至教导礼敬父母等，对比丘亦以'尊者'相称。此处未单独说明菩萨远离杀生等，因在波罗蜜多戒中已详述，故不赘言。
若问一个人终身受持三支或五支优婆塞戒，以及发愿直至菩提的皈依，除此之外是否还有其他三种优婆塞戒？对此将作解释。如是，即使离开菩提心行为也能生起无边轮回之乐，若具修持则能获得出世间之乐。
了知此理后，如圣法念处经所说：'若仅思虑少许而不布施则生饿鬼，若发誓后不布施更堕地狱，何况对一切众生立誓成就无上利益而不实行者？'因此，为救护一切众生而以悲心立誓的菩萨戒者，对自己或他人，应当：'于他或于己，当作利乐事，纵苦若有益，乐亦非无益。'
利益指后得安乐果报，因非烦恼性且无过失。安乐指随顺的感受。应对自他二者皆如是行持，因此二者能圆满摄持一切自他利益。苦指损害的感受，若能带来后世安乐利益，如适宜的食物，则非无益。即使是乐，若无益且后得苦报，如不适宜的食物，因具烦恼性及过失故非利益。此为其行为之略说。

།ཡང་འདིའི་ ལྟུང་བ་ནི་ཅི་ཡིན།རྣམ་པ་དུ་ཞེ་ན། ལྟུང་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་འདའ་བའོ། །ལྟུང་བའི་སྡེ་ནི་གཉིས་ཁོ་ན་སྟེ། ཕས་ཕམ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་བཞི་པོ་གང་ལྷག་པར་སྤྱད་པ་ལས་འདི་སྡོམ་པ་དང་འབྲལ་ཞིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་དང་། ལྟུང་བས་ཡང་ དག་པར་བསྡུས་པའི་ཉེས་བྱས་གང་གིས་ལྟུང་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བའོ།།འདིར་ཡང་ལྟུང་བ་འགའ་ཞིག་གཞན་ལས་བཤགས་པར་བྱ་བ་སྟེ། ཁ་ཅིག་རང་གིས་བསྡམ་པར་བྱ་བའོ། །ལྟུང་བ་དེ་རྣམས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལ་སོགས་པར་ཇི་ལྟར་འདའ་བ་ བཞིན་རྒྱུ་དང་ལྡན་པར་བཅས་པའོ།།འོ་ན་བསླབ་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པར་རིགས་ཀྱི་བུ་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་རིགས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བའི་རྩ་བའི་ལྟུང་བ་ལྔ་སྟེ་གང་གིས་དེ་སྔར་བྱས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་བསྐམས་པར་བྱེད་པ་ཕས་ཕམ་པའི་དངོས་པོ་ལྷ་དང་མིའི་བདེ་བ་ཐམས་ ཅད་ལྟུང་བར་བྱེད་པ་ངན་སོང་དུ་ངེས་པར་འགྲོ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།ལས་དང་པོ་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བའི་ལྟུང་བ་ནི་བརྒྱད་རྣམས་ཏེ། གང་གིས་འཁྲུལ་པ་རྣམས་སྔར་བསྐྲུན་པའི་ དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་བསྐམས་པར་བྱེད་པ་ཕས་ཕམ་པ་ལྷ་དང་མི་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བདེ་བ་ལས་ལྟུང་བར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།ཐབས་ལ་མཁས་པའི་མདོར་ཡང་རྩ་བའི་ལྟུང་བ་གསུངས་པ་གང་ཡང་ རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས་བསྡུས་པ་ནི།དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་དཀོར་འཕྲོགས་པ། །ཕས་ཕམ་པ་ཡི་ལྟུང་བར་འདོད། །དམ་ཆོས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ནི། །གཉིས་པ་ཡིན་པར་ཐུབ་པས་གསུངས། །དགེ་ སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པའི་འང་།།ངུར་སྨྲིག་འཕྲོག་དང་བརྡེག་པ་དང་། །བཙོན་རར་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། །རབ་ཏུ་བྱུང་བ་འབེབས་པས་ཀྱང་། །མཚམས་མེད་ལྔ་པོ་བྱེད་པ་ལས། །ལོག་པར་ལྟ་བ་འཛིན་པས་ཀྱང་། །གྲངས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་པས་ཀྱང་། ། རྩ་བའི་ལྟུང་བར་རྒྱལ་བས་གསུངས། །བློ་མ་སྦྱངས་པའི་སེམས་ཅན་ལ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བརྗོད་པ་ལས། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་བཟློག་ལས། །སོ་སོར་ཐར་པ་སྤོང་བཅུག་སྟེ། །ཐེག་པ་ཆེ་ལ་སྦྱོར་བ་ལས། །སློབ་མའི ཐེག་པ་ཆགས་ལ་སོགས།།སྤང་ཕྱིར་མིན་ཞེས་འཛིན་པ་དང་། །གཞན་རྣམས་འཛིན་དུ་འཇུག་ལས་ཀྱང་། །བདག་གི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་དང་། །གཞན་རྣམས་སྨོད་པར་བྱེད་ལས་ནི། །བསྙེན་དང་བཀུར་སྟི་གྲགས་པའི་རྒྱུས། །བདག་ནི་ཟབ་མོ་ལ་བཟོད་ ཅེས།།བརྫུན་ཉིད་དུ་ནི་སྨྲ་བ་ལས། །དགེ་སྦྱོང་ཆད་པས་གཅོད་འཇུག་དང་། །སྐྱབས་གསུམ་པོ་ཡི་སྟེར་བ་དང་། །སྟེར་བ་ལེན་པར་བྱེད་པ་ལས། །ཞི་གནས་གཏོང་དུ་འཇུག་པ་དང་། །ཡང་དག་འཇོག་གི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས། །ཁ་ཏོན་བྱེད་ལ་ སྟེར་ལས་སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་ཡོངས་གཏོང་དང་། །ཆགས་དང་སེར་སྣ་མི་བཟད་པས། །སློང་ལ་སྟེར་བར་མི་བྱེད་ལས། །འབད་པས་དགའ་བར་བྱེད་པ་ཡི། །སེམས་ཅན་ལ་ནི་མི་བཟོད་པར། །ཁྲོས་པས་སེམས་ཅན་ལ་བརྡེག་ལས། །ཉོན་མོངས་པས་ གཞན་རྗེས་ཞུགས་ཏེ།།དམ་ཆོས་འདྲར་སྣང་སྟོན་ལས་སོ། །ཞེས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དུ་ནི་རྩ་བའི་ལྟུང་བ་བཞི་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་དེ་བསྡུས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ཉི་ཤུ་པར་གསུངས་པས། ཉོན་མོངས་དྲག་པོས་ཀུན་བསླང་བ། ། སྡོམ་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པ་གང་། །འདི་ཡིས་ལྟུང་བ་བཞི་པོ་རྣམས། །ཕམ་པ་འདྲ་བར་དགོངས་པ་ཡིན། །རྙེད་དང་བཀུར་སྟི་ཆགས་པ་ཡིས། །བདག་བསྟོད་གཞན་ལ་སྨོད་པ་དང་། །སྡུག་བསྔལ་ཅན་མགོན་མེད་རྣམས་ལ། །སེར་སྣས་ཆོས་ནོར་མི་སྟེར་དང་། །གཞན གྱིས་བཤགས་པ་མི་ལེན་པར།།ཁྲོས་པས་གཞན་ལ་རྡེག་པ་དང་། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྤོང་བྱེད་ཅིང་། །དམ་ཆོས་འདྲར་སྣང་སྟོན་པའོ།

那么这个堕罪是什么？有几种呢？堕罪是极为严重的过失。堕罪的种类只有两种：即四种他胜法中任何一种过度违犯，将导致失去戒律并不再是菩萨；以及由堕罪所摄的恶作，将导致有罪过。
在此，有些堕罪需要向他人忏悔，有些则需要自己约束。这些堕罪也都如菩萨藏等中所说那样，具有相应的因缘而制定。
那么在《戒律广要》中说：'善男子，国王灌顶刹帝利种姓的根本堕罪有五种，这些堕罪能使先前所作的一切善根枯萎，是他胜法，能使一切人天安乐堕落，必定导向恶趣。'等等。
初业行者，安住于大乘的善男子善女人们的根本堕罪有八种，这些过失能使先前所造的善根枯萎，是他胜法，使人从人天和大乘的安乐中堕落，必定导向恶趣等等。
在《善巧方便经》中也说到根本堕罪，其中广说'善男子，所谓菩萨'等等，归纳为：
'窃取三宝财物，被认为是他胜堕罪。舍弃正法，是第二种，佛陀如是宣说。对于破戒比丘，夺取袈裟、殴打、囚禁以及使出家人还俗，造作五无间罪，持邪见，破坏数数等，佛陀宣说这些是根本堕罪。'
'对未经训练的众生宣说空性，使已入佛道者退失圆满菩提，令人舍弃别解脱而修习大乘，主张声闻乘不能断贪等烦恼，令他人也持此见，宣说自己功德而诽谤他人，为求恭敬供养名闻而虚妄宣称自己通达甚深法。'
'令沙门受惩罚，接受三宝所施之物，接受所施之物，令人放弃禅定，将禅定受用给予诵经者。'
'舍弃菩提心，因贪欲和难忍的悭吝而不施予乞者，对欢喜精进的众生不能容忍而以嗔心殴打众生，随顺烦恼而为他人宣说似是而非的正法。'
在菩萨藏中，根本堕罪只有四种。如是在其所摄的《二十菩萨戒》中说：'由强烈烦恼所引发，能破坏戒律的，这四种堕罪，被视为等同他胜。以贪求利养恭敬而自赞毁他，对苦难无依者因悭吝而不予法财，他人忏悔时不接受而以嗔心打击他人，舍弃大乘而宣说似是而非的正法。'

།ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཅི་ལྟར་འགལ་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་གང་ཟག་འབྲིང་དང་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ལྔ་དང་བརྒྱད་དང་བཞིའོ་ ཞེས་ལྟུང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ལ།གང་ཟག་གཅིག་གི་ལྟུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་གཞན་དག་གི་ཡང་ངོ་། །དེ་ཉིད་དུ་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་རྒྱལ་རིགས་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ན་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྟུང་བ་དེས་ཤིང་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པ་ཅི་ལྟར་ཡིན། ཅི་སྟེ་དེ་རྣམས་སྡོམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་ན་ནི་འདི་རྣམས་ཀྱི་ལྟུང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཅི་ལྟར་ཡིན། ཅི་ལྟར་སྡོམ་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཉེས་པ་དེས་ཟིན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྐྱོན་འདི་ནི་མེད་དེ། གང་རྣམས་གང་ལ་མང་དུ་འབྱུང་བ་དེ་རྣམས་དེ་ལ་བསྣན་པ་སྟེ་རང་གི་མིང་གིས་བཟུང་ནས་བསྟན་པ ལས་འཇིགས་པ་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུ་སྟེ།ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་དུ་ལྟུང་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ། །རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེན་པོ་གང་གིས་ཡང་དག་པར་མ་བླངས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྐལ་བ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དེས་སྡོམ་པ་ཅན་རྣམས་ཆེས་ཤིན་ཏུའོ་ཞེས་སོ། །གལ་ ཏེ་དེ་ལྟར་ན་རེ་རེ་ལ་ལྟུང་བ་བཅུ་བདུན་བཅུ་བདུན་རྣམས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ།སྡེ་སྣོད་དུ་གསུངས་པའི་བཞི་པོ་རྣམས་ཉིད་དུ་གཞན་རྣམས་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ནི་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཉིས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྤོང་བས་བསྡུས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དག་ཀྱང་སྟོན་ཏེ་དེ་སྤངས་པ་ལས་དེ་དག་ཀྱང་སྤངས་པའོ།།གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དག་བརྡེག་པས་སོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་འཛིན་པ་ནི། །དམ་ཆོས་འདྲར་སྣང་སྟོན་པ་སྟེ། །རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་སྤོང་བ་སྟེ་མི་དགེ་བ་བཅུ་ ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་འཇུག་ཅིང་སེམས་ཅན་གཞན་རྣམས་ཀྱང་མི་དགེ་བ་བཅུ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་གོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།གྲོང་ལ་སོགས་པ་འཇིག་པ་ནི་བརྡེག་པས་སོ། །བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྤང་བས་ཏེ། བློ་མ་སྦྱངས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་སྤོང་ བར་བྱེད་དེ།ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། གཞན་ཡང་ཤེས་པ་ངན་པའི་ཕྱིར། །རྨོངས་པ་མཁས་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན། །འདི་སྤོང་བདག་ཉིད་ཕུང་བྱས་པ། །འོག་ཏུ་ཁ་ཕྱོགས་མནར་མེད་འགྲོ། །ཞེས་སོ། །དེ་སྤོང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་ན་སྟོན་པ་པོས་ཀྱང་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ། །གཉིས་ པ་ནི།།དམ་ཆོས་འདྲར་སྣང་སྟོན་པས་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པ་ལས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་སྣང་བའོ། །གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དང་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ་རྣམས་བདག་བསྟོད་གཞན་ལ་སྨོད་པས་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་གིའོ།།དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་དཀོར་འཕྲོག་པ་དང་ངུར་[(]སྨིག་[,]སྨྲིག་[)]འཕྲོག་པ་དང་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་དང་བདུན་པ་ནི་སེར་སྣ་དང་ཆགས་པ་དག་གིས་ནོར་མི་སྟེར་བས་ཏེ། དེ་ལྟར་ནི་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོའི་སེར་སྣ་དང་ཆགས་པ་དག་ནི་གང་ལས་ཕ་རོལ་རྫས་དེ་ལ་ལོངས་ སྤྱོད་པའི་དོན་ཅན་ཡང་མི་བཟོད་དེ།ཚུར་འཕྲོག་པར་བྱེད། འབྱེད་པར་བྱེད། སྟེར་དུ་འཇུག་པ་དང་། བྱིན་པ་ལེན་པ་ཡང་ངོ་། །ཞི་གནས་གཏོང་དུ་འཇུག་པ་ནི་རྟོགས་པའི་ཆོས་ལ་སེར་སྣ་དྲག་པོས་རང་ཡང་མི་སྟོན་ལ་ཕ་རོལ་ཡང་སོ་སོར་གཏོང་དུ་འཇུག་ གོ།།བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་ཀློག་པ་པ་རྣམས་ལ་སྟེར་དུ་འཇུག་པ་ནི་ནོར་ལ་སེར་སྣས་ཏེ་འགའ་ཞིག་ནི་གང་ཟག་འགའ་ཞིག་ཉིད་ལ་སེར་སྣར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཏོང་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྤོང་བས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ དང་དེ་གཏོང་བ་ཡང་སྤོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྟུང་བ་བཞི་པོ་འདི་རྣམས་ནི་བདག་ལ་བསྟོད་པ་དང་གཞན་ལ་སྨོད་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སོ་སོར་གཉིས་ཉིད་དག་སྟེ་བརྒྱད་རྣམས་སོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འདི་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྔར་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་མང་པོ་ ཡོད་དེ་རང་གིས་རྟོགས་པར་བྱའོ།

如果问及上述所说有何不相违之处，答：并不相违。通过上中下根机的差别而分为五、八、四等罪堕的差别，而一个人所犯的过失，也同样适用于其他人。如同在彼处所说：'假若王族等是菩萨，那么他们的过失为何会超过其他人？如果他们不是持戒者，那么如何安立他们的过失？如何使持戒者也被这些过失所染？'对此过失并不存在，因为对于某些人容易多犯的过失，就特别针对他们，以其名称来说明，目的是为了引生畏惧心。一切人都应当互相断除一切过失。即使是未受戒的人犯下重大自性罪过也将无有善果，那么持戒者就更是如此。
如果这样，每个人都将有十七种过失，这样说是不对的，因为在经藏中所说的四种过失已经包含了其他过失。如是，五种过失中的第二种是舍弃大乘所摄，因为在大乘中也宣说声闻乘和缘觉乘，舍弃大乘也就舍弃了这两乘。第三和第四是以打击所摄。执持邪见即是宣说似是而非的正法。说无因即是否定后世，如经中所说：'自己受持十不善业，也令其他众生受持十不善业。'破坏村落等是以打击所摄。
八种过失中的第一是舍弃大乘，因为未经修习的心会舍弃空性。如经中所说：'复次由于智慧低劣，愚痴自诩为智者，舍弃此法自毁灭，向下趋往无间狱。'正因为舍弃空性，所以说法者也会舍弃。第二是宣说似是而非的正法，即认为修行六波罗蜜多不如声闻乘和缘觉乘的正法。第三、第四、第五、第六是自赞毁他所摄，因为大乘是菩萨自身的。
盗取三宝财物、夺取袈裟、破和合僧，第七是由于悭贪而不布施财物。如是极重的悭贪，不仅不允许他人受用那些财物，反而夺取、分裂、阻止布施，并取走已施之物。阻止修习止观是由于对所证法的极重悭吝，自己不演说也阻止他人宣说。令修禅者布施于读诵者是由于对财物的悭吝，因为有些人对某些人会特别悭吝。
舍弃菩提心是由于舍弃大乘所摄，因为菩提心即是大乘，舍弃菩提心就是舍弃大乘。这四种过失即是所谓的自赞毁他等，各有两种，共成八种。这些差别的道理如前已说。其细分类别还有很多，应当自己领悟。

།གཞན་རྣམས་ནི། འོ་ན་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོའི་མདོ་སྡེར་ཕས་ཕམ་པའི་ལྟུང་བ་གཞན་མང་པོ་གསུངས་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ་ནི་བདེན་མོད། དེ་རྣམས་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་སྡོམ་པ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་མ་ཡིན་པའི་སྔར་བསྐྲུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་ལྷ་དང་མིའི་བདེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་དག་པར་གཅོད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་མི་འགལ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་རྣམས་ལ་ཆེས་ལྷག་པར་ཆགས་པས་བདག ལ་བསྟོད་པ་དང་གཞན་ལ་སྨོད་པ་ཕས་ཕམ་པའི་ལྟུང་བ་འབྱུང་སྟེ།མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པར་འདོད་པ་དང་། བསྟན་པ་གནས་པར་འདོད་པ་དང་ཐབས་དེས་འདུལ་བར་འདོད་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་གནས་ལས་བསླང་ནས་དགེ་བའི་གནས་ལ་དགོད་པར་འདོད་པ་ དང་།མ་དང་ཕ་རྣམས་དང་བའི་ཆེད་དང་དང་བ་རྣམས་ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་ལྟུང་བ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ལྟུང་བ་མེད་པའི་རྣམ་པ་འདི་གཉིས་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ། སྙིང་བརྩེ་ལྡན་དང་བྱམས་ཉིད་ལས། །སེམས་དགེ་བ་ལ་ལྟུང་བ་མེད། །ཅེས་སོ། ། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་དང་ཆོས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཡོད་ནའང་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡང་དག་པར་ལྷགས་པ་རྣམས་ལ་སེར་སྣ་དྲག་པོས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཏེ་ནོར་རམ་ཆོས་མི་སྟེར་ན་ཕས་ཕམ་པའི་ལྟུང་བ་འབྱུང་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་མེད་ནས་མི་སྟེར་བ་དང་དགེ་འདུན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ ལ་འཇུག་པར་འདོད་ནས་མི་སྟེར་བ་དང་ཐབས་དེས་འདུལ་བར་འདོད་པ་དང་།མི་དགེ་བའི་གནས་ལས་བསླང་ནས་དགེ་བའི་གནས་ལ་གཞག་པར་འདོད་པ་དང་། མི་འཕྲོད་པ་དང་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་སློང་བ་དང་དེ་རྒྱལ་པོ་ལ་གནོད་པར་གྱུར་ན་ལྟུང་བ་མེད་དོ། །མུ་སྟེགས་པ་གླགས་ ལྟ་བར་གྱུར་པའམ་མ་གུས་པ་དང་ཞེ་ས་མེད་པ་དང་སྤྱོད་ལམ་ངན་པས་ཆོས་ནོད་པ་དང་དབང་པོ་རྟུལ་པོར་གྱུར་ཏེ་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོར་བསྟན་པས་འདི་སྐྲག་ཅིང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་བ་དང་།བཅོས་མ་དེ་ལ་སོན་པའི་ཆོས་གཞན་སྣོད་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ འཕོ་བར་འགྱུར་བ་སྲིད་པ་དང་།རང་མཆོག་ཏུ་ན་བར་གྱུར་པ་ནུས་པ་མེད་པ་དང་དེའང་ཆོས་མ་ཡིན་པས་འཇུག་པ་དང་ཐབས་དེས་འདུལ་བར་འདོད་ན་ལྟུང་བ་མེད་དོ། །ཁྲོ་བ་དྲག་པོས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པས་གཞན་ལ་བརྡེག་ཅིང་ཤད་ཀྱིས་སྦྱངས་ཀྱང་དང་དུ་མི་ལེན་ལ་བཟོད་པར་ མི་བྱེད་ན།ཕས་ཕམ་པའི་ལྟུང་བ་འབྱུང་སྟེ་ལྟུང་བ་མེད་པ་ནི་ཐབས་དེས་འདུལ་བར་འདོད་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ལྟ་བ་ཆེན་པོས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྨོད་པ་དང་སྤོང་བར་བྱེད་དེའི་གཟུགས་བརྙན་གྱིས་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་ན་ཕས་ཕམ་པའི་ ལྟུང་བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆེན་པོ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཁོ་ན་ཕས་ཕམ་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ལ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་གཞན་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་གཏོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྡོམ་པ་ བླངས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྡོམ་པ་ཕུལ་བ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལ་རྣམ་པ་འདི་མེད་དོ།།ཕུལ་བ་ནི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པས་སྡོམ་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་བསམ་པས་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་པོ་གོ་བ་ཡོད་པ་ལ་བསླབ་པ་འབུལ་ལོ། །སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་ དགེ་འདུན་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱང་ངོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས་སོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་མེད་ན་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མངོན་དུ་བྱས་པ་ལའོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་གོ། །གང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མ་བཏང་བ་ཕས་ཕམ་པའི་གནས་ ཀྱི་ཆོས་ལྷག་པར་སྤྱད་པ་མེད་པ་དྲན་པ་ཉམས་པར་གྱུར་པ་མེད་པ་དེ་ནི་སྡོམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་ཞིང་ཉམས་པ་མེད་པས་དྲན་པ་ལས་སྐྱེ་བ་བརྗེས་ཀྱང་སྡོམ་པ་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལ་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ཞེས་པའི་དུས་ཡོངས་སུ་བཅད་པར་མི་བྱའོ། ། དྲན་པ་ཉམས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་འཕེན་པའི་དབང་ངམ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པའམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་ཐོས་པ་ལས་མངོན་པར་འདོད་པ་ཡང་དག་པར་སྐྱེ་སྟེ། ཡང་དག་པར་མ་བླངས་པ་མེད་པར་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་མེད་དོ།

其他人则说：那么在《虚空藏经》中所说的其他许多他胜罪应当如何理解？虽然确实说过，但那些并非是正受戒律后毁坏戒体的因。那么是什么呢？这是指非正受戒律前所积累的善根以及圆满的人天福乐被切断的因，因此并不相违。
对此，若菩萨因过分贪著利养恭敬而赞叹自己贬低他人，则犯他胜罪。若为降伏外道，为令正法久住，为以此方便调伏，为令从不善处引导安置于善处，为令父母生信及令已生信者更加增上，则无有过失。如是考虑到这两种无过失的情况而说：'具有悲心与慈心，善心则无有过失。'
若有可布施之物及已确定之法，当有真实祈求者来时，被强烈的悭吝所胜而不予财物或法，则犯他胜罪。若因无财物而不予，或因欲令从事僧团事务而不予，或因欲以此方便调伏，或因欲从不善处引导安置于善处，或因所求不适宜非如法，或因会损害国王，则无有过失。
若外道寻求过失或不恭敬无礼且威仪恶劣而求法，或因根器钝劣若为广说大法会令其恐惧产生邪见及邪执，或可能令其他非法器者传播伪法，或自身重病无力，或彼以非法行持而欲以此方便调伏，则无有过失。
若被强烈忿怒所胜而打骂他人，即使受到惩戒也不接受且不忍辱，则犯他胜罪。无过失的情况如前所说，即为欲以此方便调伏等。
若以大邪见烦恼而诽谤、舍弃大乘，以相似法相而说法，则犯他胜罪。这是说唯有正受菩萨戒者才会因重大烦恼而成为他胜罪，其他烦恼则不会令其舍戒。
又未受戒者与已舍戒者非为菩萨，故无此等过失。所谓舍戒，是指安住于自性者以舍弃学处之心，向能理解的其他有情宣说舍戒。以'舍弃佛法僧及菩提心'等言词。有些人说，若无有情时，则对现前佛菩萨舍戒。
若未舍菩提心、未过度行持他胜处法、未失念，则应知虽转生亦不失戒体且无毁犯，其戒体仍随之而行。正因如此，不应限定'乃至寿终'之时限。
失念者由宿世愿力或遇善知识或闻菩萨功德而生起真实欲求，若未正受则不能自然安住。

།གཞན་ནི་ཡང་དག་པར་ལེན་པ ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་འགྱུར་བའམ་མིན་ཡང་རུང་ངོ་།།གང་བསླབ་པའི་རྒྱུ་རྣམས་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་རྟོགས་པའམ་མ་དྲན་པའམ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་སམ་མ་གུས་པའམ་ཉོན་མོངས་པས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕས་ཕམ་པའི་གནས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ལྷག་པར་སྤྱད་ནས་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཡང་གལ་ཏེ་གང་ཡང་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་འདོད་ན་དེས་མཐོང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་སླར་ཡང་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བར་བྱ་སྟེ། འདི་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ལྟར་དེ་ཡང་དག་པར་བླང་བའི་སྐལ་བ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གང་ རྣམས་ཀྱིས་འདི་སྡོམ་པ་འདོར་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་འབྲིང་ལས་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ཟག་པ་འབྲིང་གི་ཉེས་བྱས་ཀྱི་ལྟུང་བ་རྣམས་ཏེ་གང་ཟག་གསུམ་རྣམས་ཀྱི་མདུན་དུ་བཤགས་པས་ལྡང་བར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དགོངས་སུ་ གསོལ།བདག་མིང་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ལྟུང་བ་འདི་བྱུང་བ་དེ་བཤགས་པར་བགྱིའོ། །ཕྱིས་སྡོམ་པར་འཚལ་ལོ་ཞེས་པ་གསུམ་དུའོ། །ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆུང་ངུས་བསླང་བ་རྣམས་ཟག་པ་ཆུང་ངུ་སྟེ་གཅིག་གིའང་མདུན་དུ་བཤགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་བཤགས་པར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱང་རང་གི་སེམས་ཀྱིས་བསྡམས་པས་ཀྱང་ལྡང་བར་འགྱུར་རོ།།ཆོས་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་མེད་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་བྱུང་བའི་བསམ་པས་སླར་མི་བྱེད་པར་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞིང་ཕྱིས་ ཀྱང་བསྡམ་པར་བྱ་སྟེ་སླར་བདག་གིས་འདི་ལྟར་མི་བྱའོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་དང་ཕྲག་དོག་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་དད་པ་དང་མ་གུས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལྟུང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །ལེ་ལོ་དང་ སྙོམ་ལས་དང་བག་མེད་པ་དང་བརྗེད་ངས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྐྱེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྟེ།དཀོན་མཆོག་གསུམ་མཆོད་པ་ལས་གཞན་དུའོ། །འདིར་སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོ་ལ་སོགས་པའང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འདོད་དོ། །འདིར་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ནི་འཁྲུག་ པ་སྟེ་ཁོང་ཁྲོ་དང་ཞེ་སྡང་ངོ་།།ལེ་ལོ་ནི་དགེ་བ་ལ་མི་སྤྲོ་བའོ། །སྙོམ་ལས་ནི་ལུས་དང་སེམས་གུས་པར་བྱེད་མི་འདོད་པའོ། །ལྟུང་བ་དེ་རྣམས་དང་ཚུལ་འཆོས་དང་ཁ་གསག་དང་གཞོགས་སློང་དང་ཐོབ་ཀྱིས་འཇལ་བ་དང་རྙེད་པས་རྙེད་པ་ཚོལ་བ་དང་ཆང་དང་མཚོན་དང་དུག་ དང་སྲོག་ཆགས་དང་རྒྱ་སྐྱེགས་དང་ཏིལ་མར་ལ་སོགས་པ་འཚོང་བ་དང་ཏིལ་དང་ཡུངས་ཀར་མ་བརྟགས་པར་འཚིར་བ་སྟེ་སྨད་པས་འཚོ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ལོག་པར་འཚོ་བའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པ་རྣམས་སྤངས་པར་བསླབ་བོ།།དེའི་མི་མཐུན་པ་མཐར་ཐུག་ པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་བསླང་བར་བསླབ་བོ།།དེའི་ཕྱིར་བསླབ་པ་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཚད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ནི། །ཚད་མེད་པར་ནི་ གསུངས་པ་སྟེ།།སེམས་སྦྱོང་བ་ཡི་སྤྱོད་པ་ནི། །ངེས་པར་རེ་ཞིག་སྤྱད་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །འདི་ཙམ་འདི་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་སྟེ་འདི་ལྟར་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའོ། །འདི་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་དུ་གསུངས་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ་སེམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲིད་པ་སྟེ། །སེམས་ཀྱིས་སེམས་ནི་མི་མཐོང་ངོ་། །དགེ་བའམ་འོན་ཏེ་མི་དགེ བའི།།ལས་ནི་སེམས་ཀྱིས་སོགས་པའོ། །ཞེས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྟུང་བ་མེད་པ་ནི་གང་ཅུང་ཟད་བྱ་བ་གསུངས་པ་སྟེ་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་སམ་དགག་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ལས་མི་འདའ་བའོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་དྲང་པོ་ལྟུང་བ་མེད་པའི་རྣམ་པའོ། །ལྟུང་བ་ནི་འདའ་བའི་རང་བཞིན་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

其他是否趋向于真实受持都可以。若是由于未详细了知学处之因，或未忆念，或颠倒，或不恭敬，或被烦恼所压制，而对任何一种他胜处法过分行持，则成为非菩萨。
若其想要再次受持，则应于现法中重新受持律仪，此如比丘律仪，并非不具资格重新受持。
若由中等烦恼缠所生诸舍戒法，则其时为中等过失堕罪，应于三人前忏悔得以清净。如是'具寿们请谛听，我某某生起如是堕罪，我今忏悔，后当守护'，如是三说。
由小烦恼缠所生者为小过失，即使在一人前亦应忏悔。
有染污及无染污诸罪，以自心防护亦可清净。
若无具法之人，对染污及无染污法生起誓愿不再造作之心，后亦防护，即'我今后不如是行'。
其中，由贪欲、嗔恚、嫉妒、我慢、不信、不恭敬等染污心所引发之堕罪为染污。
由懈怠、懒惰、放逸、忘念等所生为无染污，供养三宝则例外。此中懒惰、懈怠等亦认为是染污。
此中嗔恚即忿怒，为瞋恨、忿恚。懈怠即于善法不欢喜。懒惰即不欲恭敬身心。
应当断除诸如此等堕罪以及矫饰、谄诳、巧言、以得报得、以利求利、贩卖酒类、武器、毒药、生物、红花、芝麻油等，未观察而榨取芝麻、芥子等，以邪命为因即邪命等无量过失。
也应当修学与此相违之无量善法。因此，在诸经典中宣说无量学处，因为菩萨之行为无量故。
如说：'菩萨之行为，宣说为无量，净心之行为，暂且应修行。'
仅此即是菩萨学处，即如是清净其心。此为一切有情利益之根本故。
如《宝云经》中所说：'一切法以心为先导，若能遍知心则成为遍知。世间为心所引导，心不见心。善或不善业，皆由心所造。'
菩萨无有堕罪即是所说之任何应作，从修行门或遮止门而不违越，此即是直接无堕罪之相。因为堕罪本性即是违越。

།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་འདའ་བ་ནི་ལྟུང་བ་མེད་པའོ་ཞེས་པ་སྟེ་ང་རྒྱས་པར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་ཆོ་ག་སྤྱོད་པ་ཅུང་ཟད་དང་བཅས་པ་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །བླ་ན་མེད་པ་ རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་པ་ནི་ཁོ་བོས་མན་ངག་གི་སྙེ་མ་དང་འཇིགས་པ་མེད་པའི་གཞུང་འགྲེལ་དུ་གསལ་བར་བརྗོད་དོ།།འོ་ན་གང་གི་ཚེ་གང་ཟག་གཅིག་འགའ་ཞིག་ཉིད་ཇི་སྲིད་འཚོ་བ་པའི་ཡན་ལག་གསུམ་དང་ཡན་ལག་ལྔ་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་ དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ལས་ཡན་ལག་གསུམ་པ་སྟེ།དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་གསུམ་དང་། དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་རིམ་པས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དེའི་ཚེ། ཅི་ འདི་མེ་དང་ཕྲད་པ་ན་གྲང་བ་ལྟར་སྡོམ་པ་ཕྱི་མ་དང་ཕྲད་པ་ན་སྡོམ་པ་སྔ་མ་ལྡོག་གམ།ཡང་ན་སྤོང་བ་འཕེལ་བ་དང་ལྡན་པ་ལས་ཕྱི་མ་སྔ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་གྱུར་ནས་དེའི་མིང་ཐོབ་སྟེ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པའི་གཞི་ལྔ་དང་ལྷན་ཅིག་འདྲེས་པར་འགྱུར་ཏེ་གསུམ་ཁོ་ན་བརྒྱད་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་ གཉིས་པོའང་བརྒྱད་དང་ལྷན་ཅིག་བཅུ་ཡིན་ནམ།ཡང་ན་དེ་རྣམས་གཞན་ཉིད་སྐྱེ་ཞིང་ཐ་དད་ཉིད་དུ་གནས་པ་རྟེན་གཅིག་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྒྱན་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕྱོགས་དང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། སྡོམ་པ་ཉམས་པའི་རྒྱུ་མཚན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་འགལ་བ་ མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གྲང་བའི་ཁྱད་པར་གཞན་སྐྱེས་པ་ན་གྲང་བ་སྔ་མ་མི་ལྡོག་སྟེ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསགས་པ་འདི་ཁོ་ན་ལ་ཐ་སྙད་འཇུག་པ་འབའ་ཞིག་སྟེ་སྔ་མ་མ་ཡིན་ལ་གཉིས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྡོམ་པ་གོང་མ་གོང་མ་མཐའ་དག་ཉིད་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ དང་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་དེའི་ཚེ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བ་མང་པོ་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་རམ་ཉེ་བར་མཁོ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ་རིགས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རིགས་མཐུན་པའི་གསེར་གྱི་རྒྱན་དུ་མ་བཞིན་ ནོ།།འོ་ན་ཅི་ལྟར་ཐ་དད་ཅེ་ན། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་དང་པོའི་རྒྱུ་ཐ་དད་པ་ལས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་དང་ནང་གི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་བསགས་པ་དང་སེམས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་གོང་མ་གོང་མའི་སྤོང་བ་རྣམས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་བཟོ་བོ་མཁས་པས་ བྱས་པའི་རིགས་མཚུངས་པའི་རྒྱན་བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན་སྡོམ་པ་སོ་སོ་གཞན་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ན་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་རྣམས་སོ་སོར་བྱ་སྟེ། འདི་རྣམས་སྡོམ་པ་གཞན་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་སྒོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་བྱ་སྟེ་དགག་པ་བྱེད་པ་སུའང་མེད་དོ། །གཞན་ནི་སྐྱབས་ སུ་ཁས་ལེན་པ་ཙམ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་ན་ལེན་ཅིག་ཁས་བླངས་པས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ན་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་རྣམས་ལ་འཇུག་པའི་དང་པོར་གྱུར་པ་དང་དེའི་ཚེ་ཁས་བླངས་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ཙམ་ཉིད ཀྱིས་སྡོམ་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་སྒོའི་དངོས་པོར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སླར་ཡང་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་ཉིད་ནི་དོན་གྱིས་སོ་སོ་བཞིན་དུ་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་ལ། གང་གིས་སྡོམ་པ་ཕྱི་མ་ཡོངས་སུ་གཏང་བ་ནའང་སྡོམ་པ་སྔ་མ་མི་ལྡོག་སྟེ་ སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་སྡོམ་པ་རྣམས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དུ་ན་སྡོམ་པ་ཕྱི་མ་གཏང་བ་ཉིད་ལས་སྡོམ་པ་ཐམས་ཅད་གཏང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ་འདི་ནི་སྤོང་བ་མང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་མཁོ་བའོ།

虽然如此，具有慈悲心的离去是无有过失的，这一点我将在持戒波罗蜜多中广说。如是已说菩萨戒正受仪轨及略说行为。
无上金刚萨埵戒正受仪轨及行为，我已在《教授穗》和《无畏论释》中明说。
那么，当某一补特伽罗受持三支终生戒、五支戒，以及乃至菩提皈依三宝的三支戒，即优婆塞三戒、沙弥戒、比丘戒、菩萨戒、金刚萨埵戒次第正受时，是否如同遇火则寒冷消失一样，遇后戒则前戒退失？还是增长断除而具足，后戒与前戒同时而得其名，如同与五学处混合，三戒变成八戒，二戒与八戒同时成为十戒？抑或这些另外生起而各自安住，如同一所依上的各种庄严？对此当说明。
其中第一种情况不成立，因为不是戒律退失的原因，且无相违故。如同生起其他寒冷特性时前寒不退，因为无相违故。
积累唯有名言安立，非前非后。因为一切上上戒皆从各别正受而生起及安住故。
若如是，则彼时诸多断除杀生等，有何差别或功用？以断除杀生等本身而言，毫无差别，因为种类相同，如同多个同类金饰。
那么如何差别？由自相及初因差别，即由外在助缘差别及内在增上意乐殊胜积累与思维差别，而生起上上诸断，如同善巧工匠所造同类庄严。
如是，于正受各别诸戒时，应各别皈依，因为这些是正受其他戒的门故。应作，无人遮止。
其他仅是希求皈依承许而已，因为乃至菩提无差别，以一次承许即成就故，于正受诸戒时作为最初，彼时承许无差别故，仅此即成就各别正受戒之门性故，再次皈依毫无意义。
彼皈依即应随义各别假立，由何舍后戒时前戒亦不退失，因为有皈依故，诸戒差别故。
否则，由舍后戒本身即舍一切戒。这是诸多断除的功用。

།དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་རིམ་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟན་པོར་བྱས་ནས་འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ལའང་ཚོགས་གཉིས་བསགས་པའི་ཆེད་དུ་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བས་ཚོགས་ཀྱི་སར་མི་དམིགས་པར་གོམས་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དགེ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་འབྲེལ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དང་སློང་བ་དང་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་དང་ནོར་དམ་པ་ དང་།སྦྱོར་བ་དང་ཕན་འདོགས་པ་དང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་མདུན་དུ་བྱེད་པ་དང་གཉེན་པོ་དང་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་སོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ནི་དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་དང་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་འདོད་ཆགས་མེད་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་ པ་དང་དགུ་སྟེ།གཏི་མུག་མེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལ། བག་ཡོད་དང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་དང་རྣམ་པར་འཚེ་བ་སྟེ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་སེམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །འབྲེལ་པ་ལས་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ སོ།།རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ལས་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་བག་ཆགས་གང་ཡིན་པའོ། །སློང་བ་ལ་དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་སོ། །སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་ལས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་འདི་རྣམས་ཉིད་སྔོན་གོམས་པར་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྲུབ་སྟེ་གང་གིས་ དེ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་འདོད་པ་ཀུན་དུ་གནས་པའོ།།དོན་དམ་པ་ལས་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །སྦྱོར་བ་ལས་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པའོ། །ཕན་འདོགས་པ་ལས་ནི་ བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལས་ནི་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོས་སམ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བས་སམ། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱུག་པོ་དང་རིགས་མཐོན་པོར་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་ འཛིན་པའམ།མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའམ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ། །མདུན་དུ་བྱེད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ་མཆོད་རྟེན་ནམ་སྐུ་གཟུགས་མདུན་དུ་བྱས་པའམ་ཆོས་སམ་ཆོས་ཀྱི་གཞི་གང་ཟག་གམ་གླེགས་བམ་མདུན་དུ་བྱས་ཏེ་མཆོད་ པ་བྱེད་པ་ལས་སོ།།གཉེན་པོ་ལས་ནི་གང་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་གཉེན་པོ་དང་རྣམ་པར་གནོན་པ་གཉེན་པོ་དང་ཐག་བསྲིང་བ་གཉེན་པོ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོའོ། །ཉེ་བར་ཞི་བ་ལས་ནི་གང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་པ་སྤོང་བའོ། ། རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་ནི་དེའི་དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འདིར་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོས་སམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་ལ། རྒྱུ་ལ་མ་ཡཊ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་རྒྱུ ཅན་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་དང་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ།ཟས་ལས་བྱུང་བ་སྲོག་ཆགས་རྣམས་རྩཝ་ལས་བྱུང་བ་བ་ལང་རྣམས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་རང་བཞིན་ལ་མ་ཡཊ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་རང་གི་ངོ་ བོའི་བསོད་ནམས་ནི་སྦྱིན་པའི་རང་བཞིན་དང་དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་བསྒོམ་པའི་རང་བཞིན་ཏེ།འཇིམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྣོད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །བསོད་ནམས་ཞེས་པའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། ཡང་དང་ཡང་དགེ་ལེགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་སོ། ། ཡང་ན་སྐྱེས་བུ་དག་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་དག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་སོ། །དེ་ཡང་ལུས་ལ་སོགས་པ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་དགེ་བའོ། །སྦྱིན་པ་འདི་ཅི་ཞེ་ན། གང་གིས་སྟེར་བར་བྱེད་པ་དེ་སྦྱིན་པའོ།

如是所说的次第，菩萨发起菩提心后，坚固守持别解脱戒的本性戒律，随后修学摄善法戒和饶益有情戒，以及闻思等和布施等波罗蜜多，为积累二资粮，应当随力而行，于资粮位无所缘执而修习。
其中善法是由自性、相应、随逐、等起、生得、胜义、加行、饶益、摄持、对向、对治、寂灭、等流所生。
其中自性者，即信、精进、念、定、慧、惭、愧、无贪、无嗔九种，无痴即是慧性，正知、轻安、舍、不害等心所法。舍即是心自然成就性。
相应者，即与彼等相应诸法。
随逐者，即彼等诸法之习气。
等起者，即由彼等所发起的身语业。
生得者，即依于往昔串习此等善法，而成就其自性异熟，由此于彼等法不加观察而自然趣入。
胜义者，即真如。
加行者，即依止善知识，听闻正法，如理作意，修行随法行。
饶益者，即以四摄事摄受众生的善法。
摄持者，即由布施所生福业事，或由持戒所生，或由修习所生，摄持富贵、高贵种姓之生，或摄持生天，或摄持随顺清净。
对向者，即以如来或塔或佛像为对向，或以法或法本、补特伽罗或经典为对向而作供养。
对治者，即厌患对治、制伏对治、远离对治、烦恼障对治、所知障对治。
寂灭者，即依此而断除贪著。
等流者，即由此力而了知世间、出世间共与不共等智。
此中所说'由布施所生福业事'等，于因上加'所生'，即布施为因所生，如是持戒与修习为因所生，如'食所生众生'、'草所生牛'等。
或于自性上加'所生'，即布施自性之福德是布施自性，如是持戒自性与修习自性，如'泥性之器'等。
何为福德？由于反复成为善妙因故为福德。
或由令入清净故为福德。即与身等相应之善法。
何为布施？即由彼而行施予者为布施。

།འགྲན་པ་དང་གྲགས་པ་འདོད་པ་དང་འཇིགས་པ་དང་རེ་བ་དང བསྟེན་པའི་དོན་དུ་གང་སྟེར་བ་དེ་ནི་སྦྱིན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་མཆོད་པ་དང་ཕན་གདགས་པའི་དོན་དུ་སྟེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མཆོད་པའི་བསམ་པས་སྟེར་བ་དང་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ལ་ནི་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་ཕན་གདགས་ པར་བྱ་འདོད་པས་ཏེ་གང་གི་དོན་དུ་སྟེར་བར་བཤད་དོ།།ཡང་ཅིས་སྟེར་བར་བྱེད་ཅེ་ན་སེམས་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱི་སྟེ་འདི་ནི་སྦྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ། གང་ཚེ་སྐྱེས་བུ་རང་ཉིད་རྫས། ། དགེ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་སྦྱིན་བྱེད་པ། །སྐད་ཅིག་དེ་ལ་དགེ་བ་ཡི། །ཕུང་པོ་སྦྱིན་པ་ཞེས་བརྗོད་བྱ། །ཞེས་སོ། །གཙོ་བོ་ལས་ནི་སེམས་ཉིད་སྦྱིན་པ་སྟེ། །གང་གསུངས་པ། རང་གི་རྫས་ཉིད་ཡོངས་སུ་བཏང་ནས་གཞན་གྱི་རྫས་སུ་བྱེད་པའི་སེམས་ནི་སྦྱིན་པའོ་ཞེས་སོ། །སྦྱིན པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅི་ཞེ་ན།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བསྔོས་པས་ཐར་པའི་འབྲས་བུ་དང་འབྲས་བུས་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོའོ། །འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་གྱ་ནོམ་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་དོན་དང་མཐུན་པའི་མིང་སྟེ།སྟེར་བ་པོ་དང་ལེན་པ་པོ་དག་གི་དབུལ་བའི་གདུང་བ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའོ། །ཁྱད་པར་མེད་པར་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ་དེའི་ཁྱད་པར་ཡང་རྒྱུ་བརྒྱད་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ་ཞིང་ལས་དང་དངོས་པོ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བསམ་ པ་དང་།དེ་ལས་གཞན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་རྟེན་དང་མང་དུ་བྱེད་པ་དང་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལས་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ལ་ཞིང་ནི་འགྲོ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཕན་གདགས་པ་ཉིད་དང་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། །འགྲོ་བའི་ཁྱད་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། དུད་འགྲོའི་སྐྱེས་གནས་སུ་སོང་བ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་ནས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བརྒྱ་འགྱུར་དུ་རེ་བར་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་མིར་གྱུར་པ་སྟོང་འགྱུར་དུའོ་ཞེས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་གིས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཆེད་དུའམ། ཕྱོགས་བཞིའི་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན གྱི་ཆེད་དུ་སྐྱེད་མོས་ཚལ་བྱེད་པ་དང་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དེར་ཡང་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པ་དང་།གཙུག་ལག་ཁང་དེར་མལ་ཆ་དང་སྟན་དབུལ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་མོ་ངེས་པ་འཆའ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དེར་འོངས་པ་དང་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་སྟེར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ནད་པ་དང་ནད་གཡོག་ པ་རྣམས་ལ་སྟེར་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གྲང་བ་དང་ཡུལ་འཁྲིགས་པ་དང་རླུང་དང་ཆར་གྱིས་ཉེན་པ་རྣམས་སུ་ཟན་ནམ་སྐྱོ་མའམ་ཐུག་པ་དང་བཏུང་བ་རྣམས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་ནས་དགེ་འདུན་ལ་ཕུལ་བ་འདིས་འཕགས་པ་རྣམས་ལུས་མ་བརླན་པ་དང་། ཆོས་གོས་མ་བངས་པར་ཡོངས་སུ་ གསོལ་ནས་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པའོ།།དེ་རྣམས་ཀྱང་གཞི་དེས་དོན་ཉུང་བ་བྱ་བ་ཉུང་བར་ཐོས་པ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྟེ། རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བདུན་པོ་འདི་རྣམས་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་ རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ནི་རྒྱུ་ཡང་རུང་འདུག་ཀྱང་རུང་གཉིད་ཀྱང་རུང་མི་གཉིད་ཀྱང་རུང་རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་བསོད་ནམས་མངོན་པར་འཕེལ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།སྦྱིན་པ་བྱིན་ནས་ཞེས་པ་དང་སྦྱིན་པར་བྱ་ཞེས་པས་སྦྱིན་པ་དང་སྦྱིན་བྱ་རིག་པར་བྱའོ། །འདིར་ནི་རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་ པར་ཏེ་ལེན་པ་པོའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་འཇོམས་པ་ལས་སྟེར་བ་པོའི་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རོ།།འདི་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བ་ལས་དཔེར་བརྗོད་པ་སྟེ་ཁ་ཅིག་ཏུ་ཡོན་ཏན་ལྡན་པའི་ཞིང་ལས་ཀྱང་དཔེར་བརྗོད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་དཔེར་བརྗོད་དེ་འདིར་ཡང་སྔོན་མའོ།

为了竞争、名声、欲望、恐惧、期望和依靠而给予的，那不是布施。那么什么是布施呢？为了供养和利益而给予，即以供养之心给予涅槃等诸位，对其他众生则是为了利益诸根大种而给予，这就是布施的目的。
又以何布施呢？由心等诸蕴所发起的身语业，这就是布施的特征。如是所说：'当人以自己的财物，以善心而行布施时，那一刹那的善蕴，称之为布施。'
主要是以心为布施，如所说：'舍弃自己的财物而使之成为他人的财物之心，即是布施。'
布施所生功德的果报是什么呢？由于回向一切众生解脱，故有解脱果报和受用广大果报。受用广大果报即是因为其广大、殊胜和相续不断的果报。
正因为如此，名称与意义相符，因为能消除施者和受者的贫困痛苦，故称布施。一般而言，布施的果报是广大受用，其差别由八种因决定，即：田地、事物、作意、思维、摄持、所依、广作和众多人等。
其中，田地是指殊胜的众生、苦难、利益和功德。关于众生的差别，世尊如是说道：'对于投生畜生道者行布施，可期望百倍果报；对于破戒之人行布施，可得千倍果报。'
苦难的差别，例如有人为三宝或四方僧众建造园林，在园中建立寺院，在寺院中供养卧具和坐具，同样设立固定的斋供，同样对来往者布施，同样对病人和护理者布施，同样在寒冷、拥挤、风雨侵袭处备办饭食、粥汤和饮品供养僧众，愿以此使圣者们不被雨淋湿、法衣不受污损，受用安乐。
这些也都是基于此而闻少义少事，修习思维和禅修，具足这七种事业性福德之善男子或善女人，无论行走或静坐，无论睡眠或清醒，都在不断增长福德。
通过'已作布施'和'应行布施'可知布施和布施对象。此处是由因缘差别而有苦难差别，即由于断除受者的苦难差别而使施者获得殊胜果报。
这是从财物布施举例，有些地方也从具德福田举例，同样也从心的差别举例，此处也是前者。

། ཕན་འདོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་ནི་ཇི་ལྟར་མ་དང་ཕ་དག་ཕན་འདོགས་པ་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་། །ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ལ་བྱིན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབུམ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཡོན་གནས་ཞིང དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལ་སྦྱིན་པ་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ།།ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཞིང་དེའང་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་རྣམས་སམ། གང་ཟག་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །ཞིང་མཉམ་པོ་ལ་གཉིས་དག་གི་སུའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ལས་ཏེ་གང་ གི་ནོར་བུ་དང་དངུལ་དང་གསེར་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གྱ་ནོམ་པ་དང་མང་བར་གྱུར་པ་དེའི་དངོས་པོའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་བྱུང་སྟེ་ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ནོ།།དངོས་པོའི་ཁྱད་པར་ལས་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ནི་ཇི་ལྟར་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱིན་ ན་གཟུགས་བཟང་བར་འགྱུར་བ་དང་དྲི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱིན་ན་དྲི་ལྟར་གྲགས་པ་ཕྱོགས་རྣམས་སུ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་གྲགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་།རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱིན་ན་རོ་ཞིམ་པོ་ལྟར་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་རེག་བྱ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱིན་ན་ཤིན་ཏུ་གཞོན་ཤ་ ཅན་དུ་འགྱུར་ཞིང་བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེའི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡན་ལག་རྣམས་སུ་དུས་སུ་རེག་ན་བདེ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ།།དངོས་པོ་དང་ཞིང་མཉམ་པོ་ལ་གཉིས་པོ་དག་གིས་སུའི་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་ཞེ་ན། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཏེ་རྙེད་གང་དང་བ་དྲག་པོ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སྟེར་ བ་དེའིའོ།།དད་པས་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ལས་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །གུས་པར་བྱིན་པ་ལས་བཀུར་སྟི་དང་རྙེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །རང་གི་ལག་གིས་བྱིན་པ་ལས་རྙེད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་མོས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དུས་སུ་བྱིན་པ་ལས་ལོངས་ སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དུས་སུ་ཐོབ་པའོ།།གནོད་པ་མེད་པར་བྱིན་པ་ལས་ལོངས་སྤྱོད་བར་ཆད་མེད་པར་རྙེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །གཉིས་དག་གི་འདི་རྣམས་མཉམ་པ་ལ་ཡང་སུའི་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་ཞེ་ན། བསམ་པ་ལས་ཏེ་གང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་བསམ་པ་ དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་སྟེར་བ་དེའི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱ་ལ།ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ཏེ། གང་མཐོ་རིས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་དུའམ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་དུ་རབ་ཏུ་སྟེར་བ་ནི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་མཚན་ དུ་སྟེར་བས་ཚོང་བཞིན་དུ་སྨད་པ་སྟེ།ལེན་པའི་བསམ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་འདི་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བསམ་པས་རབ་ཏུ་སྟེར་ལ། འདི་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་བྱས་ནས་ཏེ། སྔར་བརྗོད་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་མཉམ་པ་ གཉིས་དག་གིས་སུའི་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན།དེ་ལས་གཞན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལས་དེ་གཞན་པ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལས་གཞན་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་ལ། གང་གི་སྦྱིན་པ་དེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་འགྱུར་བ་དེའིའོ། །འོ་ན་གཞན་གྱི་འང་སྦྱིན་པ་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ཞིང་འདིའི་ཡང་སྦྱིན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་འདི་དག་ཀྱང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བརྗོད་པ་རྣམ་པ་རྣམས་མཉམ་ན་གཉིས་དག་གི་སུའི་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་ཞེ་ན།རྟེན་ལས་ཏེ་གལ་ཏེ་བསོད་ནམས་རྣམས་བྱེད་པ་པོ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བར་གྱུར་བ་དེའི་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟེན་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།འོ་ན་གཉིས་ཀ་དག་ཀྱང་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བརྗོད་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱང་མཉམ་ན་སུའི་ལས་སྟོབས་ དང་ལྡན་ཞེ་ན།མང་དུ་བྱེད་པ་ལས་ཏེ་གལ་ཏེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པར་གྱུར་པའམ་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྗེས་སུ་རྣམ་པར་བརྟག་པ་དེའིའོ། །ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ཏེ་ལན་ཅིག་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

从利益的差别来说，就像父母对他人的利益一样。从功德的差别来说，如'布施持戒者得百千倍果报'等。若是具有功德的福田，布施则得大果报。具功德的福田即是佛法僧三宝，或特殊的人。
若问在福田相等的情况下，两者谁的业力更强？从事物来说，谁拥有珍宝、白银、黄金等殊胜众多的物品，由于执持这些殊胜事物而有强大的业力，另一方则不然。
从事物差别所生的果报差别，如布施殊胜色法则得端正之身，布施殊胜香味则名声遍及十方而得名誉，布施殊胜味道则如美味般令人欢喜，布施殊胜触感则得年轻肌肤，如同珍宝般的女子，身体各处触之皆生安乐。
在事物和福田相等的情况下，两者谁的业力更强？从意乐来说，以强烈信心和欢喜心布施者的业力更强。以信心布施则一切受用圆满。恭敬布施则得恭敬和受用圆满。亲手布施则对广大受用生起信解圆满。适时布施则适时获得受用圆满。无害布施则无障碍获得受用圆满。
若两者这些都相等，谁的业力更强？从发心来说，以求涅槃之心并回向一切众生而行布施者，由于执持这种发心而有强大业力。另一方则不然。若为生天或受用而布施，是为果报而施，如同买卖般受到呵责，因为是为了获取而施。
若此人也以求涅槃心布施，彼人也回向一切众生，前述诸相都相等，两者谁的业力更强？从其他所执持来说，即布施之外的持戒，谁的布施为持戒所摄持，谁的业力更强。
若他人的布施也为持戒所摄持，此人的布施也为持戒所摄持，刚才所说的这些方面都相等，两者谁的业力更强？从所依来说，若行善者以世间道离贪，由于修行所生的善业熏习，从所依而有强大的福德圆满。
若两者都离欲界贪，刚才所说的诸相也相等，谁的业力更强？从多作来说，若数数串习或数数观察者的业力更强，另一方则不然，因为只是一次行持。

།འོ་ན་གཉིས་དག་གི་ཞིང་དང་དངོས་པོ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བསམ་པ་དང་དེ་ལས་ གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་རྟེན་དང་མང་དུ་བྱེད་པ་རྣམས་མཉམ་ན་སུའི་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་ཞེ་ན།སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལས་ཏེ་གང་གིས་རང་གིས་ཀྱང་བྱས་ལ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་དེའི་སྟེ་རྒྱུད་དུ་མ་ལ་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། །སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་སུ་རིག་ པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཁྱད་པར་ཏེ།སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལས་ལྡོག་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་བརྗོད་དོ། །དེའི་འབྲས་བུ་མཐོ་རིས་ཐོབ་ལ་བརྒྱ་བྱིན་ཉིད་དང་ ཚངས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བདག་གི་དངོས་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།སྦྱིན་པའང་མཐོ་རིས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་དེ་གཙོ་བོ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོའི་ཆེད་དུ་སྟེ་གཙོ་བོ་སྟེ་སྦྱིན་པའོ། །ཚུལ་ ཁྲིམས་ཀྱང་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་ལས་བྲལ་བའི་ཆེད་དུ་སྟེ་གཙོ་བོ་ནི་སྒོམ་པའོ།།ཅི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བྱང་གྲོལ་ཡིན་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པས་སྨོན་ལམ་འགྲུབ་སྟེ། དེའང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ལས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་རྣམ་ པར་དག་པ་ནི་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཚོགས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཉེ་བར་འཇོམས་པའི་གཉེན་པོར་དབང་པོའི་སྒོ་བཟུང་བའོ། །རྟེན་ལས་སུ་མི་རུང་བས་ཉེ་བར་འཇོམས་པའི་གཉེན་པོར་ཟས་ཀྱི་ཚོད་ཤེས་པའོ། །ཚོད་འཛིན་ པ་ནི་དམའ་བ་དང་ལྷག་པའི་ཟས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་དོན་ཏོ།།ཆུང་བའི་ཟས་ཀྱིས་རྟེན་ཉམ་ཆུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་མི་སྤྲོ་བའོ། །ཟས་ཧ་ཅང་ཆེས་ན་གཉིད་ལ་སོགས་པ་སྐྱོན་ལྔ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལས་རྟེན་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་གཉིས་ཀས་རྟེན་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ ཉིད་དེ་དེ་མེད་ན་དགེ་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའོ།།མི་བརྩོན་པས་ཉེ་བར་འཇོམས་པའི་གཉེན་པོར་ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ལ་མི་གཉིད་པར་རྣལ་འབྱོར་ལ་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའོ། །འགྱོད་པས་ཉེ་བར་འཇོམས་པའི་གཉེན་པོར་ཤེས་བཞིན་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཅེས་པའོ། །བསྒོམ་ པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་དགེ་བ་སྟེ་གང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་རང་བཞིན་དང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་གྱུར་པའི་བསོད་ནམས་དེ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་སེམས་ལ་བསྒོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་ལྟར་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་དགེ་བས་མེ་ཏོག་རྣམས་ཀྱིས་ཏིལ་ལྟར་ཡོན་ཏན་ རྣམས་ཀྱི་སེམས་ལ་རྟག་ཏུ་ཤིན་ཏུ་བསྒོ་བར་བྱེད་ཅིང་དེའི་རང་བཞིན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ནི་བསམ་གཏན་རྣམས་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ རྣམས་དང་འདི་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱའོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་བཞི་སྟེ། སྲེད་པ་དང་ལྟ་བ་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པའོ། །སྲེད་པས་ནི་ བདེ་བའི་རོ་མྱང་བས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཏེ་ཤིན་ཏུ་སྦྱོང་བའི་བདེ་བ་ལ་རོ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལྟ་བས་ནི་ལྟ་བ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཏེ་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་སྔོན་གྱི་མཐར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ང་རྒྱལ་གྱིས་ ང་རྒྱལ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཏེ་དེའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པས་ཁེངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།མ་རིག་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པ་ཐར་པ་འདོད་པ་ཁྱད་པར་ཏེ་རྟོགས་པ་ལ་ཐར་ པའམ་ཐར་པ་མིན་པ་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

那么，当二者的田地、事物、作意、思维，以及除此之外的遍执、所依和多作等相等时，谁的业力更大呢？是众多众生的，即自己做了也让他人做的那个人的，因为在多个相续中生起福德的缘故。应当了知这是具有力量的业。这是布施的差别。已经说完了布施所生的福德。
接下来要说持戒所生的福德。远离自性及具有的过失称为戒律。其果报是获得善趣，因为它是成就帝释天、梵天等殊胜自体的因。布施也是为了善趣圆满，但主要是戒律。戒律也是为了大受用，但主要是布施。戒律也是为了获得解脱，但主要是修行。
如何说戒律的果报是菩提解脱呢？具戒者能成就愿望，这是因为经中说'唯有清净戒能成就'。又清净是能获得解脱资粮的戒律。
比如，为对治分别妄念而守护诸根门。为对治所依不堪能而知食量。知量即是舍弃过少和过多的食物之义。少食使所依羸弱而不能精进。食物过多则因贪睡等五过而使所依不堪能。如是二者皆使所依不堪能，若无此过则顺于善法。
为对治懈怠而于初夜后夜不眠修习瑜伽。为对治追悔而安住正知。
修所生者即是等持善法，凡是等持自性及与之相应的福德称为修习。为什么呢？因为熏习于心，如是等持善法如同芝麻与花一般，常于心中极为熏习，使其成为自性。
修所生略说有世间和出世间二道。其中世间道即是诸禅定和无色定。应当了知这些都有染污、清净、安立和清净等差别。
染污是如何呢？有四种无记根本：贪爱、见解、我慢和无明。由贪爱而染污是因为耽著禅悦之乐。由见解而染污是因为见增上的禅定者依于禅定而起前际分别等诸见。由我慢而染污是因为我慢增上的禅定者由证得殊胜而生起傲慢。由无明而染污是因为疑惑增上的禅定者由于未证真实而对于欲求解脱的殊胜证悟生起'是否解脱'的疑惑。

།རྣམ་པར་བྱང་བས་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དག་པའི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱང་དགེ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་བསམ་གཏན་ དང་པོ་ཡན་ལག་ལྔ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པས་སོ།།རྣམ་པར་དག་པས་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རབ་ཀྱི་མཐའ་ཡས་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ནི་མཐོང་ བའི་ལམ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ།།ལམ་གཉིས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་སྟེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་རོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་འཇིག་རྟེན་ཉིད་དེ། ཡོངས་སུ་གསལ་བའི་འདུ་ཤེས་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་མེད་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། ཇི་སྲིད་དུ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཀུན་ཤེས་པ་རྟོགས་སོ་ཞེས་སོ། །འོ་ན་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་པའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན་གསུམ་པོ་འདི་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན་དངོས་ པོའང་ཡིན་པས་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་སྟེ།རེ་ཞིག་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་ལུས་ངག་གི་ལས་ནི་འདི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་དུ་འགྱུར་ཏེ་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན་བྱ་བའང་ཡིན་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོའང་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་ བྱེད་པའི་སེམས་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན་བྱ་བའང་ཡིན་ནོ།།དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་བསོད་ནམས་ཁོ་ནའོ། །ལུས་ངག་གི་ལས་ནི་ཁོ་ན་དངོས་པོའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་ལུས་ངག་གི་ལས་ཁོ་ན་ཡིན་པས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །བསྒོམ་པ་ལས་ བྱུང་བ་ལ་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དག་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན་ལ་བྱ་བའི་དངོས་པོའང་སྟེ།བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེའི་སྒོ་ནས་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་བསོད་ནམས་བྱེད་པ་ནི་བསོད་ནམས་བྱ་བ་སྟེ་བསོད་ནམས་ ལ་སྦྱོར་བའོ།།འདི་རྣམས་ནི་དེའི་དངོས་པོ་སྟེ་འདི་རྣམས་སྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་བསོད་ནམས་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་རྩོམ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ནི་ཕལ་ཆེར་གང་ཟག་གཞན་དང་ཐུན་མོང་དུ་བསྟན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཀྱི་ནི་ཁྱད་པར་དུའང་རྒྱས་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ནི་ཟང་ཟིང་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའོ། །ཆང་དང་དུག་དང་མཚོན་ལ་སོགས་པ་རུང་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་སྟེར་བ་ནི་ བཀག་པའོ།།གང་དྲག་ཤུལ་ཅན་གྱིས་ཞུས་པར་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་འདི་རྣམས་ལ་ཆང་གི་ལྟུང་བ་སྟེར་ན། དེ་རྣམས་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་གོ་ཞེས་པ་ནི་དེར་ཆང་སྦྱིན་པའང་དགག་པ་བྱས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་ཤིན་ཏུ་ལྕི་བ་དང་ སེམས་ཅན་ཡང་དག་པར་བསྡུ་བ་ཉམས་པ་སྟེ་དེ་ལས་གཞན་རབ་ཏུ་དང་བའི་ཐབས་མི་སྲིད་ན་ཆང་སྦྱིན་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་དགོངས་པའོ།།མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་སྟེ། གནོད་པ་མ་སྐྱེས་པ་དང་སྐྱེས་པ་ལ་ཕ་རོལ་རྣམས་གདུང་བ་མི་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཏེ། མི་སྐྱོ་བར་བསམ་གཏན་རྣམས་བསྐྱེད་ནས་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཤེས་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如何是清净呢？世间的清净禅定等也因为是善的，远离烦恼垢染，所以称为清净。如何是安立呢？即如说初禅有五支等的安立。如何是清净性呢？即从最极无量的初禅乃至非想非非想处的清净性。出世间道即见道和修道。与二道相应的禅定也是从初禅乃至无所有处。非想非非想处是世间的，因为没有完全明显的想的运行。正因为如此，世尊说道：'乃至有想的等至，皆是遍知所证。'那么，福德事的含义是什么呢？这三者如其所应，既是福德也是事，所以称为福德事。首先，布施所生的福德事中，身语业成为三种：既是福德，也是事，也是福德事。发起这些的思既是福德也是事。与此相应的诸法唯是福德。身语业唯是事。持戒所生的唯是身语业，所以成为三种。在修所生中，慈悲既是福德也是事，因为通过慈悲门而与之相应的思有所造作。或者，造作福德即是福德事，即修习福德。这些是其事，因为为成办这些而开始精进修习福德的缘故。如是善等的安立，这多是与其他补特伽罗共同宣说的。诸菩萨的则应更为广大。其中布施有财物、无畏、法三种差别。其中财物布施是乃至舍弃自身。布施酒、毒、武器等不适宜的物品是禁止的。如《勇猛请问经》所说：'若施予他们酒的过失，应使他们持守正念正知。'这是说，即使在那里布施酒也成为禁止时，对菩萨生起极重嗔恨和损害摄受众生，若无其他令生净信的方便，则应布施酒，这是其密意。无畏布施即是戒度和忍度，因为对未生和已生的损恼不使他人苦恼。法布施即是精进、禅定、智慧波罗蜜多，因为无厌倦地生起诸禅定，了知他人意乐，以智慧如实开示真实义的缘故。

།དེ་ལྟར་ནི་ལན་ ཅིག་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ནུས་པ་མེད་པ་ལ་དང་པོར་བདག་ལ་སོགས་པ་བསལ་བས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་བཀོད་ནས་དེའི་རྗེས་སུ་ཁམས་གསུམ་པ་སེམས་ཙམ་དུ་རྟོགས་པ་ལ་སྦྱར་བ་བྱས་ཏེ།དེའི་རྗེས་སུ་ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་བྱ་བ་རྣམས་རུང་བ་དང་མི་རུང་བ་ ཡང་དག་པ་དང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཀུན་རྫོབ་གཉིས་པོ་མ་བརྟགས་ན་གཅིག་ཏུ་ཉམས་དགའ་བ་རང་གི་རྒྱུ་སྔ་མ་སྔ་མ་ལ་རག་ལས་པར་བསྟན་ནས་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ལ་གནས་ཏེ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་ལྟར་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལྟ་བུས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ།།དོན་ དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་གཞན་གྱིས་བསྟན་བྱ་མ་ཡིན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་འདི་ལྟ་བུའི་རིམ་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཀྱང་སྦྱིན་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གང་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་གསུངས་པ། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ཀྱང་སྦྱིན་པ་ཡི། །ཟང་ཟིང་མི་འཇིགས་ཆོས་ལས་ཏེ། །གཅིག་དང་གཉིས་དང་གསུམ་གྱིས་ནི། །བསྒྲུབ་བྱ་དེ་ལ་གནས་མི་བྱ། །ཞེས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ རྣམ་པ་གསུམ་ནི་བརྗོད་ཟིན་ཞིང་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།བཟོད་པ་ནི་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པ་དང་ཕ་རོལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཇི་སྙམ་པའི་བདག་ཉིད་དེ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱང་གོ་ཆ་དང་དགེ་བ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སྦྱོར་བའི་དབྱེ་བ་ལས་ དེ་ལྟར་ཉིད་དོ།།བསམ་གཏན་ནི་ཡོན་ཏན་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་དང་བདེ་བ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཡོན་ཏན་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་འཕགས་པ་དང་ལྷ་དང་ཚངས་པའི་གནས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། ཆོས་ ཐམས་ཅད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ཅན་ཞེས་སོ།།འཕགས་པའི་གནས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ་དེས་རང་དབང་ཉིད་དོ། །ལྷའི་གནས་པ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པ་སྟེ་དེས་སེམས་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། །བདེ་བ་ནི་བསམ་ གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་གནོད་པ་མེད་པ་དང་བདེ་བ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་རབ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པའི་དབྱེ་བ་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ལས་རྟེན་དམ་པ་ཉིད་དོ། །དངོས་པོ་མཐའ་ དག་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལས་དངོས་པོ་དམ་པ་ཉིད་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཉིད་ལས་ཆེད་དུ་བྱ་བ་དམ་པ་ཉིད་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ལས་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དམ་པ་ཉིད་དང་བླ་ན་མེད་ པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དམ་པ་ཉིད་དང་།ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབས་པ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་དམ་པ་ཉིད་དེ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སོ་སོ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་དོ་ཞེས་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་དོ།།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་དེ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པ་པོ་འདི་སྤྱོད་ལ་ལྟ་བ་དང་བྲལ་ཡང་སྦྱིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་མཆོག་ཏུ་མང་པོ་དང་བཟང་པོ་ཉེ་བར་གནས་པར་བྱེད་ཅིང་འདི་ནི་ ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ་སེམས་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། བདག་གི་ལུས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་འདོད་པར་ལོང་། །འདི་ལ་གཞན་གྱི་བློར་ཡང་མ་བྱེད་ཅིག་།གང་ཕྱིར་འདི་ཀུན་མཁྱེན་རྣམས་རང་ཉིད་ཀྱིའོ། །བདག་ལ་འདིར་བདག་མངོན་རློམ་ཅི་ཡང་མེད། །ཅེས་པ་དེ་ལྟར་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཏོང་བ་ཆེན་པོ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ།།དེ་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ནས་ནི་སྐྱོན་ཀུན་བཏང་བྱས་ནས། །བྱང་ཆུབ་དོན་གཉེར་ཐམས་ཅད་ཚེ་ན་ཀུན་སྟེར་འགྱུར། །འཇིག་རྟེན་བསྐྱབ་ལ་གཅིག་ཏུ་པད་མིན་སེམས་ག་ལ། །བྱ་བས་སྐྱེ་ལས་སྤུངས་མེད་འདིའང་ག་ལ་ ཉིད།།ཅེས་སོ།

如是，由于一时无力通达一切法无自性，首先遣除我等，安立于外境，其后修习三界唯心的证悟。
其后，对于真实义中，以应理与不应理、正确与不正确的差别，若不观察世俗二者，则唯一愉悦，依赖各自前前因缘而显示。住于真实世俗，如所见般，应如幻化人一样行持布施等。
胜义中无生，非他所示，空性与悲心无二，应修胜义菩提心。以如是次第趣入般若波罗蜜多，将详细解说其差别。
因此，六波罗蜜也称为布施。如圣无著所说：'六度亦布施，财无畏法施，一二三差别，不住所成就。'
三种戒律已说且将解说。忍辱有三种：法思惟忍、安受苦忍、耐怨害忍。
精进也是如此，以披甲、善法、利益众生的差别分类。
禅定是功德、利益众生、对治烦恼、成就安乐，如前所述。功德是神通、圣处、天处、梵住等。
如所说：'一切法是三昧门。'圣处是以解脱烦恼为相，由此得自在。天处是住于禅定等，由此得心自在。安乐是禅定果报，因无害而生起安乐。
般若以世俗谛、胜义谛及利益一切众生为所缘而分三种。
依止菩提心故为殊胜所依，于一切事物普遍行持故为殊胜事物，为一切众生利乐故为殊胜所为，以无分别智摄持故为殊胜方便善巧，回向无上正等菩提故为殊胜回向，成就无烦恼障与所知障故为殊胜清净。此为布施等诸波罗蜜各自之相，如圣无著所说。
如是菩萨以布施而于受用无贪著，因无所求故。此施者虽离执著而行布施，能获得最胜广大美好受用，此乃法尔，因心广大故。
如所说：'随意取我身，勿生他想心，一切智者自，于我无我慢。'如是菩萨趣入大舍。
是故从一切处舍弃诸过，为求菩提一切时皆行布施。于护世间专一无二心何有？以事业生起无积聚此亦何有？

།རྒྱལ་པོའི་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བར་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། གོམ་པ་བདུན་པའི་དུས་སུ་ཡང་། །བདོག་པ་ཀུན་གཏོང་སེམས་འཆང་བའི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཁའ་ལྟ་བུར། །དཔག་མེད་བསོད་ནམས་ཆུ་བོ་བསྐྱེད། །ཅེས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཡང་དག་པར་ བླངས་པས་བསླབ་པ་རྣམས་ལ་ཤིན་དུ་གུས་པ་ཉིད་དོ།།བཟོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རིམ་པ་བཞིན་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པས་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་གཉིས་ལ་མི་སྐྱོ་བའོ། །བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་དག་གིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྣལ་ འབྱོར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཡང་དག་པར་བསྡུས་སོ།།འདི་ཙམ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཐའ་དག་གོ། །དེ་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་པོ་གསུམ་ནི་ལྷག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པའོ། །བསམ་གཏན་ལྷག་པའི་སེམས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ བོ།།བརྩོན་འགྲུས་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་རྣམས་སུ་ཡང་སྟེ་བརྩོན་འགྲུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲོགས་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་བསྟན་ཏོ། །སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ནི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་ནོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ནི་བཟོད་དོ། །བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །སྔ་མ་དམན་ པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་ཕྱི་མ་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་སྟེ་སྦྱིན་པ་དམན་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་མཆོག་ནས་བསམ་གཏན་དམན་ལ་ཤེས་རབ་མཆོག་གི་བར་གྱི་ཕྱིར་རོ།།སྔོན་མ་རགས་ལ་ཕྱི་མ་ཕྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་སྟེ། སྦྱིན་པ་ནི་རགས་ཏེ་འཇུག་སླ་བའི་ཕྱིར་དང་བྱ་བླ་བའི་ཕྱིར་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ ཕྲ་བ་སྟེ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུའོ། །འདི་རྣམས་ཀྱང་རིམ་པ་བཞིན། ཆོས་སྦྱིན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་དག་དང་། །མི་སྐྱེ་བ་ལ་བཟོད་ཉིད་དང་། །ཐེག་པ་ཆེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ། །མཐའ་ལ་སྙིང་རྗེ་ལྡན་གནས་དང་། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཞེས་ པ།།བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོར་འདོད། །མཐའ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པར་གསུངས་པ། རབ་འབྱོར་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་གང་གཱའི་ཀླུང་རྣམས་སུ་གྱུར་ལ། གང་གཱའི་ཀླུང་དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་མ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ སྙེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་སྐྱེས་པའམ་བུད་མེད་ལ་ལ་ཞིག་ཁོ་ནས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གང་བར་བྱས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཕུལ་ལ།གང་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ལས་ཐ་ན་ ཚིག་བཞི་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཙམ་ཡང་བཟུང་ནས་གཞན་རྣམས་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་ན་འདི་ཉིད་དེ་བས་ཆེས་བསོད་ནམས་མང་དུ་འཕེལ་ལ་ཚད་མེད་ཅིང་གྲངས་མེད་དོ།།གཞན་ཡང་གང་དུ་འདི་ལས་ཚིག་བཞི་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཙམ་ཡང་སྟོན་པའི་ས་ ཕྱོགས་དེ་ལྷ་དང་མི་དང་།ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་མཆོད་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ན་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས་སོ་ཞེས་སོ། །དཔེར་བརྗོད་པ་གཞན་ཡང་མདོ་ཇི་བཞིན་ནོ། །གྲངས་དྲུག་ཅེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མི་འཕགས་པའི་རྒྱུ་ལོངས་སྤྱོད་དང་ཁྱིམ་ལ་ ཞེན་པའི་གཉེན་པོར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།ལྡོག་པའི་རྒྱུ་འཁོར་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་ལོག་སྒྲུབ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་དུས་རིང་པོར་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བའི་གཉེན་པོར་གྲངས་ཇི་ལྟ་བར་ བཟོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མཉམ་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་ཤེས་རབ་འཆལ་པའི་གཉེན་པོར་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་གོ་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་སོ།

如《宝性论》中所说：'即便在迈出七步之时，具有舍弃一切财物之心的菩萨，如同虚空般产生无量福德之流。'
持戒是指由于真实受持而对诸学处极为恭敬。
安忍与精进分别是对有情与非有情所造成的痛苦，以及修习善法这两者都不厌倦。
禅定与智慧则包含了无分别瑜伽的止观。
这些就是大乘的全部。其中前三波罗蜜多属于增上戒学，禅定属于增上心学，般若波罗蜜多属于增上慧学。
精进则遍及三学，因为精进是一切修行的助伴。
由三种原因宣说布施等诸波罗蜜多的次第：因为依靠前者生起后者，即不执著财物者能真实受持戒律，持戒者能安忍，具足安忍者能精进，发起精进者能生起禅定，心得等持者能如实了知。
也因为前者低劣而后者殊胜，即从布施低劣到戒律殊胜，乃至禅定低劣到智慧殊胜。
也因为前者粗显而后者微细，即布施粗显易入易行，戒律微细难行，乃至智慧亦复如是。
这些也如次第所说：'法施清净戒，无生忍辱性，大乘勤精进，住悲观边际，般若波罗蜜，智者许为主。'边际指第四禅。
如是在《般若经》中说道：'须菩提，假使有人以恒河沙数之恒河，及其沙数世界中所有七宝充满供养如来应正等觉，若复有人于此大乘法门中，乃至受持四句偈颂并为他说，此福德较前者更多无量无数。'
又说：'若于此经中乃至宣说四句偈颂之处，即为天人阿修罗世间之塔庙，何况受持等。'其他譬喻如经所说。
立为六数是因为：布施和持戒波罗蜜多是对治不清净因中对财物和家庭的执著；安忍和精进波罗蜜多是对治退转因中由轮回众生的邪行所生之苦，以及长时修习善法而生厌倦；禅定和智慧波罗蜜多是对治散乱和恶慧。如是建立违品与对治之理。

། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྩ་བ་དང་བཅས་པ་སྤོང་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ཤེས་རབ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དུ་གཉེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པ་མེད པ་ནི་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་རྟོག་པ་སེལ་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཐུ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་བ་ལ་སྦྱར་བ་གནས་སུ་བཅུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་བསྟན་པ་ཐོབ་ ཀྱིས་ཅིག་ཤོས་ལྟར་ན་མ་ཡིན་ནོ།།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གསུམ་དུ་དམིགས་པ་ཡོད་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཞེས་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་རྒྱུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཅིག་ འགྲུབ་ལ།རྣམ་པར་མི་གཡེང་བ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་རྟོགས་པ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ཕྱིར་གྲངས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་གི་ཕ་རོལ་གྱི་འབྲས་བུ་གོང་དུ་བརྗོད་ལ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཕྱོགས་ཆེན་པོ་དང་འཁོར་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་མི་ཆོད་པ་ཉིད་དོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གནོད་པ་མེད་པའི་ལུས་སྐྱེ་བ་སྟེ་འབྲས་བུ་ གཞན་ཡང་གསུངས་སོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དབང་པོ་རྣོ་བ་ཉིད་དང་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་མང་པོ་ཉིད་དོ། །སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཆེན་པོ་དབང་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་ངོ་། །མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱིས་ནི་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ་ ཞེས་འབྲས་བུ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་གནོད་པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་གནོད་པ་བཟོད་པའི་ཕྱིར་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པས་བྱ་བ་མཆོག་ཏུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་རུང་བར་བྱས་ནས་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་རྣམས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཆེད་དུ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཆེད་དུ་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་འདོམས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པས་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཡང་གྲངས་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།སྙིང་རྗེས་གདུངས་པར་གྱུར་པས་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ བཟུང་ནས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་དེའི་ཚེ་ཉིད་བདེ་བ་ཉེ་བར་སྡུད་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཕྱི་མར་བདེ་བ་ཉེ་བར་སྡུད་པ་དང་། སྲན་ཚུགས་པ་དང་སྤྲོ་བ་དང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཉེ་བར་བླངས་ནས་བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ དང་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བདེ་བ་ཉེ་བར་སྡུད་པ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་གཏན་དུ་བདེ་བ་ཉེ་བར་སྡུད་པས་བདག་ཉིད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གནས་པ་དང་ལྡན་པས་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་དང་། འཛུད་པ་དང་རབ་ཏུ་དགོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚོགས་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་སྟེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསུམ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་གི་ཆ་ཤས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆ་ཤས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུའོ།

其他波罗蜜多断除对治品及其根本，唯有般若波罗蜜多，因为般若以真如为所缘故，于一切处皆是对治。
布施等若无三轮无所得，则不能遣除悭吝等分别执著之因。
正因如此，以般若力而以回向差别，应用于趣向彼岸，安立于处所，故说布施等为波罗蜜多，若非如此则不然。
若布施等有三轮执著，则称为世间波罗蜜多。
如是以不散乱因的四波罗蜜多成就不散乱波罗蜜多一法，依于不散乱而如实通达法性，由此生起诸佛法，如是因为是一切佛法生起之基础处所，故建立数量。
如是布施、持戒波罗蜜多之彼岸果报已如上说，忍辱波罗蜜多则是大眷属与大方所。
精进波罗蜜多则是受用等不断绝。
禅定波罗蜜多则是生起无害之身，其他果报亦有宣说。
般若波罗蜜多则是诸根锐利及多安乐与喜悦。
亦能调伏大众。
现法中则是一切之基清净及现法涅槃，如是由果报而建立。
如是布施波罗蜜多摄受众生故，持戒波罗蜜多不作损害故，忍辱波罗蜜多忍受损害故，精进波罗蜜多成办殊胜事业故，令众生堪能成熟已，为令散乱心入于等持故有禅定波罗蜜多，为令等持心得解脱故有般若波罗蜜多教导，以如是成熟，故随顺成熟众生，如是亦由此而建立数量。
由悲心逼迫而以方便摄受布施等六波罗蜜多，布施波罗蜜多则于现世引生安乐，持戒波罗蜜多则于后世引生安乐，坚忍、精进、专注一心之究竟获得果报，由忍辱、精进、禅定波罗蜜多究竟引生安乐，般若波罗蜜多则永远引生安乐，自身住于六波罗蜜多而具足，令他正受、引导、安立，由此圆满二资粮。
其中布施、持戒、忍辱三波罗蜜多，以及精进、禅定波罗蜜多之分，是福德资粮，为色身之因。
智慧资粮则是般若波罗蜜多以及精进、禅定波罗蜜多之分，为法身之因。

།མདོར་བསྡུ་ན་སྙིང་རྗེས་ལས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཉིད་ལས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་ཉིད ཀྱི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ།།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རྣམས་རེ་རེ་ལ་སྤྱོད་པས་ཀྱང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཉིད་སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ལྔ་པར་གསུངས་པ། རབ་འབྱོར་ འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་ཞིང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱམས་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ལེན་པ་པོ་རྣམས་གཤེ་བ་དང་སྨོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཟོད་པས་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་སློང་བ་པོ་ཁྲོ་བ་དང་མཚང་འབྲུ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་སྤྲོ་བ་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་བ་ལས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་སེམས་མེད པས་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་སྒྱུ་མའི་བློས་ཉེ་བར་གནས་པས་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ལས་སུ་ལ་ཡང་ཕན་འདོགས་པ་དང་གནོད་པ་མི་མཐོང་བ་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་སོ། །འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོའི་མདོར་ཡང་གསུངས་པ། བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་འདི་ལྟར་ཆོས་ བགྲང་བ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གདུངས་པ་བཟོད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་གང་ལུས་ཡོངས་སུ་འདོར་བ་དང་ལུས་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་ལུས་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་འདི་ནི་འདིའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །གང་ལུས་གཅོད་པ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ལ་བྱམས་པས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དང་ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པ་འདི་ནི་འདིའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།གང་འདིའི་ལུས་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་ཐར་པའི་དོན་དུ་བཟོད་པར་བྱེད་ཅིང་སེམས་ཀྱིས་རྨ་མི་འབྱིན་པ་འདི་ནི་འདིའི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །བརྩོན་ འགྲུས་གང་གིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་འདུན་པ་དེ་མི་གཏོང་ཞིང་སེམས་ཀྱིས་སྟོབས་བསྐྱེད་པའང་རབ་ཏུ་འཛིན་ལ་འཁོར་བའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་བྱེད་དགེ་བའི་རྩ་བ་བརྩམས་པ་ཉིད་ཀྱང་རྩོམ་པ་འདི་ནི་འདིའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།གང་ལུས་འཐོར་བ་ན་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་རིན་པོ་ཆེ་མི་གཏོང་ཞིང་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་ཞི་བ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པ་འདི་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།གང་ལུས་གཅོད་པ་ན་ལུས་སྒྱུ་མའི་ཆོས་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་འདི་ནི་འདིའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་སོ། །འདི་ བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་དང་།ཤེས་རབ་བསྒོམ་པ་ཇི་སྲིད་པ་སོ་སོར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པ་སྟེ་རྩེ་མོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པར་སྐད་ཅིག་གཅིག་པ་མཐོང་ བའི་ལམ་མོ།།དེ་ལ་རྫས་སུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་མིང་གིས་བཅུར་འགྱུར་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁོ་ན་ཁྱད་པར་གྱི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཐབས་དང་སྨོན་ལམ་དང་སྟོབས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་བསགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ་ཐབས་དེས་དེ་མི་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་གྲངས་མེད་པ་སྟེ། གང་གིས་སྐྱེ་བ་སོ་སོར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའོ། །སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སྒོམ་པའི་སྟོབས་དང་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཏེ། གང་གིས་ཉི་མ་སོ་སོའམ་སྐད་ཅིག་སོ་སོར་དེ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པའོ།

简而言之，一切事业都是由悲心而生，为利益众生故而成就福德资粮。由智慧为菩提之故而成就智慧资粮。修行布施等这些波罗蜜多时，即使是修行其中任何一种，也能圆满成就六波罗蜜多的修行，应当如是了知。
如《二万五千颂般若经》中所说：'须菩提，在此菩萨布施时，以慈心对众生行身语意业，如是即是持戒波罗蜜多。对于受施者的辱骂诽谤等能安忍，即是忍辱波罗蜜多。对于乞求者的愤怒和挑衅等，不舍布施的欢喜心，即是精进波罗蜜多。以此布施回向一切种智，无有声闻缘觉地的散乱心，即是禅定波罗蜜多。以幻化心而住，于布施时不见能施所施，即是般若波罗蜜多。'
《圣海慧经》中亦说：'海慧，如是入于法数的菩萨能忍受一切众生的逼恼。如是类推，舍身、施身、于身无所顾惜，即是布施波罗蜜多。当身体被割截时，以慈心遍及一切众生，不为诸受所夺，即是持戒波罗蜜多。为割截其身者的解脱而忍受，心不生恨，即是忍辱波罗蜜多。以精进不舍求一切智之心，生起勇猛之力，随顺轮回而行善根，即是精进波罗蜜多。当身体破碎时不舍珍贵的菩提心，观想菩提，思维寂静究竟寂静，即是禅定波罗蜜多。当身体被割截时，了知身如幻化，即是般若波罗蜜多。'
如是持戒、修习智慧等，应知皆由圆满六波罗蜜多所摄。此即是一切种智的铠甆修行，是顶位现观之一刹那见道。
其中，实际的六波罗蜜多以名称可成为十度，即般若波罗蜜多以殊胜方式转为方便、愿、力、智波罗蜜多，应当了知。
如是以六波罗蜜多所积累的善根回向无上正等正觉，即是方便波罗蜜多，因为以此方便使其不竭尽故。愿波罗蜜多即是十大愿等无量愿，以此于各个生世中行持六波罗蜜多。力波罗蜜多即是修习力和观察力，以此于每日或每刹那中行持诸波罗蜜多。

།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ དགོངས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དང་སྒྲ་ཇི་ལྟ་བར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།།སེང་གེ་བཟང་པོ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་བབ་ཆོལ་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བདག་ཉིད་བཅུ་བཞི་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བདུན་གྱི་ངོ་བོ་ནི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེར་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་སྲིད་ལ། མཐར་བག་ཆགས་ཀྱང་མ་ལུས་པར་ནུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་དག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ག་ལ་ཡིན།དག་པ་ཉིད་ཀྱང་ཅི་ཞེ་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ནི་རང་ཉིད་མ་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དང་གང་ལས་ རང་གི་རྣམ་པ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།སྒྲོ་འདོགས་པ་མ་ཡིན་ནའང་ཅི་ལྟར་འདི་རྣམ་པར་རྟག་པ་ཡིན་ཞེས་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པར་དཔྱད་དོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་རང་བཞིན་པའི་བྱ་བ་དང་འབྲས་བུ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་ཚེ་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་མེད་དེ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ་ཤིང་གི་རང་བཞིན་གྱི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་འཁྲུལ་འཁོར་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཙམ་ལས་དེར་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་ནི་འཁྲུལ་འཁོར་མཁན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྒྱུ་ཡིན་ལ་ འདིར་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཞེས་པར་ཡང་དོགས་པ་མི་བྱ་སྟེ།དེར་ཡང་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱིས་འཕེན་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རང་ཡོད་པ་ཙམ་ལས་ཐ་དད་པའི་བྱ་བ་གཞན་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་དེ་ཅིག་ཤོས་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་མེད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་རྒྱུ་ནུབ་པ་ གོམས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་རང་ཉིད་ཀློག་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་ཡང་མཐོང་ངོ་ཞེས་སོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་འདིའི་ཕན་ཡོན་ཡང་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་བདུད་དུ་གྱུར་ལ་བདུད་རེ་རེས་ཀྱང་བ་ སྤུའི་བུ་ག་རེ་རེ་ནས་བྱུང་བའི་བདུད་ཀྱི་ལུས་ཚད་དེ་སྙེད་མངོན་པར་སྤྲུལ་མོད།།དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བར་ཆད་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་སོ། །འཕགས་པ་ས་བཅུ་པར་ཡང་ཁམས་གསུམ་པའི་བདུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོབས་རབ་ཏུ་འཇོམས་པར་ བྱེད་པའི་སྟོབས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོས་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་འདུལ་ལོ་ཞེས་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་ཀྱང་དེ་རྣམས་རབ་ཏུ་གཞོལ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།བདུད་དང་མུ་སྟེགས་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྣང་བ་མེད་པར་བྱེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་འཇོམས་ པའོ།།རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པར་ཡང་། ཇི་སྲིད་ཡིད་ནི་རྣམ་གཡོ་བ། །དེ་སྲིད་བདུད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །བདུད་[(]ཀྱིང་[,]ཀྱང་[)]རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོའི་བདུད་ནི་རྟེན་གྱི་བདུད་དེ་གང་ལས་དེ་རྣམས་སུ་འཆི་བའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་ནི་བྱེད་པའི་བདུད་དེ་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ རྣམས་ཀྱིས་འཆི་བའོ།།འཆི་བདག་གི་བདུད་ནི་རང་བཞིན་གྱི་བདུད་དེ་དངོས་པོ་ལ་གྷཉའོ། །ལྷའི་བུའི་བདུད་དེ་བདུད་རྣམ་པ་གསུམ་རབ་ཏུ་སྤོང་བ་ལ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་ཟིན་ཏེ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་ངོ་། ། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ན་འགྱོད་པ་མེད་ཅིང་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་སྦྱོར་བས་ཉོན་མོངས་པ་དང་དུ་མི་ལས་སྡིག་པ་མི་འཇུག་པས་སམ་སེམས་ལ་འགྱོད་པའི་མི་ཉེ་བར་ཞི་བས་སེམས་བསིལ་བར་བྱེད་པའོ། །ཡང་ན་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་དམ པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།

智慧波罗蜜多是大乘如实了知意趣和文字。贤善狮子说智慧波罗蜜多非无分别是极为错误的。般若波罗蜜多自性第十四等七种发心的本质即是智慧波罗蜜多。分别念唯是菩萨的烦恼，因此于彼处一切分别念的现行皆不可能，最终习气也完全消失的缘故。因此出世间智慧后得清净智怎么会是世间分别念的智慧呢？
若问何为清净？即是无有所取能取的执著，而分别念则不是如此，此乃自身成为无明的本质，并从中对自相增益为外境本质而趣入。若非增益，诸大车师确定观察此为何以是分别念。若于无分别中无有自性的作用和果报上无分别的缘故。
此时无有趣入作用，因为彼与分别念相关的缘故，若作此说则无过失，如木制男女机关，仅由存在而趣入其中的缘故。于彼处机关师的分别念是因，而于此处则不如是，对此亦不应怀疑，因为于彼处也有宿愿的牵引存在的缘故。分别念唯是除了自身存在之外别无其他作用，而彼此间亦无差别。
可见分别念的智慧因消失而具修习者们自然趣入诵读等行为。所说无分别行的功德：即使一切世界中的众生成为魔，每一魔又从每一毛孔中化现等量魔身，即便如此也不能对修无分别行的菩萨造成障碍。
《圣十地经》中也说以空性义理大金刚摧毁三界一切魔力，以空性金刚降伏彼等。以空性令魔及外道等力量消失即是摧毁。《六十正理论》中也说：'乃至意有动，彼即魔行境。'魔有四种。
其中蕴魔是所依的魔，从何处死于彼等。烦恼魔是能作的魔，因何而死于彼等。死魔是自性的魔，于事物中死亡。天子魔即是对断除三种魔而修行者作障碍的缘故。其中已说布施的相，也有三种。
持戒是为利益自他而趣入，因此无有追悔而以极喜的加行不随顺烦恼，或由于心中无有追悔而寂灭故使心清凉。或者因是安乐之因而为诸圣者所依止的缘故称为持戒。

།དེ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་ངོ་། ། དེ་ཡང་སྤོང་བ་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་འདོད་ཆགས་མེད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་རྣམས་ཏེ་ཆོས་གསུམ་ནི་དེ་རྣམས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་པ་དང་། ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་དང་བཅས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ བྱས་ན་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ་དེ་རྒྱས་པར་བརྗོད་ཟིན་ཏོ།།མ་བརྗོད་པ་གང་རྣམས་ལས་ལྡོག་པ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྲོག་ཆགས་ཕ་རོལ་པོ་བསད་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པའི་ དངོས་གཞིའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ལ་ཡན་ལག་ལྔ་ནི་སྲོག་ཆགས་དང་སྲོག་ཆགས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་གསོད་པར་འདོད་པ་དང་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དང་ཤི་བའོ།།གལ་ཏེ་འདི་བསད་དོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕ་རོལ་གསོད་ནའོ། །གང་བསད་པར་འདོད་པ་དེ་ཉིད་བསད་ན་སྟེ་གཞན་ མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་སྦྱོར་བ་དེས་དེ་མ་ཐག་གམ་ཕྱིས་ཤི་ནའོ། །འོ་ན་གང་དུ་དམག་གིས་གདབ་པ་དང་རི་དགས་ཀྱི་ལིངས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་གསོད་པའི་ཆེད་དུ་ཚོགས་པ་མང་པོ་འདུས་པ་དེར་གཅིག་གིས་སྲོག་ཆགས་གསོད་པར་བྱེད་ན་ཅི་དེ་ཉིད་གཅིག་ པུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དེ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རམ་འོ་ན་ཏེ་ཐམས་ཅད་འགྱུར་ཞེ་ན།ཐམས་ཅད་དེ་རྣམས་བྱ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་མེད་པ་ལས་གཞན་ལ་སྟེ་གང་ཞིག་ནན་གྱིས་ཁྲིད་པ་ཡང་སྲོག་ཆགས་མི་བསད་དོ་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་ངེས་པར་བྱས་ཏེ་འགྲོ་བ་དེ་ལ་བྱ་བ་གཅིག་པ་ཉིད་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་བཞིན་དུ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །འོ་ན་གང་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་གསོད་པར་བྱེད་པ་ཅི་འདི་སྲོག་ཆགས་སམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན་དེ་ཉིད་འདི་འམ་འོན་ཏེ་གཞན་ཞེས་པ་དེའི་འདི་ཅི་ལྟར་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྱུར་ཏེ་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འགྱུར་ཏེ་གལ་ཏེ་ གང་སུ་ཡིན་ཡང་རུང་དེ་ཡིན་ཡང་རུང་སྙམ་དུ་བྱས་ནས་བསྣུན་ཞིང་དེ་ཡང་དེ་ལས་ཤི་ནའོ།།དེ་མ་ཡིན་པ་ལ་དེར་འདུ་ཤེས་པ་ནི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་བསད་པའི་བསམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགའ་ཞིག་བློ་སྔོན་དུ་མེད་ཀྱང་བསད་པ་ལས་བྱེད་པ་པོ་ལ་ཆོས་མ་ཡིན་ པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་དཔེར་ན་མེ་དང་རེག་པ་ལས་སྲེག་པ་བཞིན།དེའི་ཕྱིར་འདིར་གསོད་སེམས་ནི་ཅི་དགོས་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་གསོད་པའི་བསམ་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་བསམ་པ་ལ་མེད་པ་ལའང་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པ་ཙམ་ལས་བྱེད་པ་པོ་ལ་ཆོས་ མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བར་འདོད་ན།དེའི་ཚེ་འདིར་སུས་ཀྱང་སུ་ལ་ཡང་ཅི་ཡང་མི་བྱ་སྟེ། ཟ་བ་པོ་གསུད་དེ་ཤི་བ་ན་ཟར་འཇུག་པ་པོ་སྲོག་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་འདོད་པ་ལ་ཡང་ཆོས་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྨན་པ་ནད་པ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བྱ་བ་རྣམས་ནད་མེད་པ་དང་བདེ་བ་བསྐྱེད་ པར་འདོད་པས་སྲེག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་འང་ཆོས་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་སུས་ཀྱང་བཟར་གཞུག་པར་མི་བྱ་ལ་སྨན་དཔྱད་ལ་སོགས་པའང་མི་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་ཅི་ཞིག་ལྟར་ཤི་བར་གྱུར་པ་ལའང་མེས་རང་གི་རྟེན་སྲེག་པ་བཞིན་བདག་ཉིད་ལའང་ཆོས་མ་ཡིན་ པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་བསམ་པ་ཅན་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་ལས་མི་འགྱུར་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་མེ་ལ་རེག་ཏུ་བཅུག་པ་ལས་ཚ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་པས་འདི་ནི་གང་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཕ་རོལ་པོ་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་ལ་ཅི་ལྟར་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྱུར་ཏེ་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་བཀའ་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་རོ།

这有三种，即律仪戒、摄善法戒、饶益有情戒。其中律仪戒也就是防护戒。
这具有七种断除的特征，即无贪、无嗔、正见这三法是其等的等起。
若就等起及戒而言，即成为十善业道，这已详细说过。
未说的那些所断，即杀生等的特征等将予以说明。
其中杀害他有情是杀生根本业道，五支为：有情、认知是有情、有杀心、作加行、死亡。
若认为要杀此者而杀害他人。若杀所欲杀者本人而非他人。
且由彼加行立即或后死亡。
那么，在战场、狩猎等处，为杀害他人而聚集众多人时，若一人杀生，是否唯此一人有过失，还是所有人都有过失？所有人都有过失，因为他们行为一致。
除非不愿，即使被强迫带去者也说'不杀生'，如是决定而去者，因无行为一致性。
不与取等也应如是了知。
那么，若怀疑而杀，想'这是有情还是非有情'、'是此还是彼'者，如何成为业道，因为无有确定？成为业道，若想'不管是谁都可以'而击杀，且彼因此死亡。
于非彼而认为是彼者不成业道，因为无杀心且非加行。
有人说：'纵无先前的心念而杀，行为者也有不善，如触火而烧一样，因此此处何需杀心？'
这是不正确的。若认为即使无杀心和造苦之心，仅由行为关联就令行为者生不善，
则此时任何人对任何人都不应做任何事，因为若食者因此死亡，则令其食用者虽欲救命也成不善，
医生对病人们作适宜之事，欲令无病安乐而作烧灼等，也成不善，因此任何人都不应令人食用，也不应作医疗等。
因此，不论如何死亡，如火烧自身一样，对自身也成不善。
由具彼心者令作不成业道，如令他人触火，丝毫不会感受热，故此毫无道理。
那么，令他人作如何成为业道，因为无加行？不是这样，因为有命令。

།དེ་ཉིད་འདིའི་སྦྱོར་བ་སྟེ་གང་འདི་ཕ་རོལ་པོ་གསོད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་བཀའ་བསྒོས་པ་ཡང་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་དང་། གང་དེས་བཀའ་བསྒོས་པ་འདི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་ལ་དེ་ཉིད་སྦྱོར་བ་པོའི་སྦྱོར་བ་སྟེ་དེའི་བཀའ་ཡིས་འདི་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་གྲུབ་པོ། །བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་ཏེ་ཕ་རོལ་པོས་སྦྱོར་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལས་ཀྱང་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་ལས་འདི་ལ་དེ་འདྲ་བའི་དགའ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ འདི་ལ་རང་ཉིད་རབ་ཏུ་སྦྱོར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བཞིན་པ་ལ་ཡང་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་པོ་རྣམས་ཀྱང་འགྱུར་རོ། །དགེ་བའི་ལམ་གྱི་ལམ་ཡང་བྱས་པ་དང་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་དང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ལ་འདི་བཞིན་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ལུང་ནི་ཆོས་རྣམས་ཡིད་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ ཞེས་པའོ།།བླ་ན་མེད་པའི་ས་བརྙེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངང་གིས་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པ་ལའང་སྔོན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་བག་ཆགས་སྨིན་པ་དམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་སྔོན་མ་ཅན་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ནི་རྫས་ཀྱི་བདག་པོའི་ མངོན་སུམ་དུ་ཡོད་པ་དེ་ལ་བརྙས་པ་བྱས་ནས་སྟོབས་ཀྱིས་སམ་དེའི་མངོན་སུམ་དུ་མེད་པ་འཇབ་བུས་ཀྱང་ཕ་རོལ་གྱི་རྫས་ལེན་པ་སྟེ་ཕ་རོལ་གྱི་རྫས་དང་།ཕ་རོལ་གྱི་རྫས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་རྐུ་བར་འདོད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དང་བརྐུས་པ་ཞེས་པ་ཡན་ལག་ལྔའོ། །གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་ གྱི་རྫས་འདི་རྐུའོ་ཞེས་འདུ་ཤེས་པས་རྐུ་བ་དང་།གང་རྐུ་བར་འདོད་པ་དེ་ཉིད་བརྐུས་ན་སྟེ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ནོར་འདི་ཕ་རོལ་པོ་བདག་པོའམ་བསྲུང་བ་པ་དེ་ཉིད་ལས་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་མི་བྱེད་ན་སྟེ། དེའི་ཚེ་ཇི་སྲིད་འདི་བཏང་བའི་བསམ་པས་ལྡོག་པར་བྱེད་པའམ། བརྐུས་ནས་འདི་ཐོབ་པར་དབུགས་ཕྱུང་སྟེ་གནས་ནའོ། །གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྫས་ཐམས་ཅད་བཏང་བ་དེའི་ཚེའང་སེམས་ཅན་བདག་པོར་གྱུར་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྗེ་དཔོན་དུ་གྱུར་པ་ཁོ་ནའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡང་དག པར་བསྲུང་བའོ་ཞེས་པ་ཉེས་པ་མེད་དེ།རྟག་ཏུ་རྗེ་བོའི་ལས་བྱེད་པའི་བྲན་ལ་རང་གི་རྫས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གང་གིས་འཚོ་བར་བྱེད། མཐའ་གཅིག་ཏུ་རྗེ་བོའི་དོན་མཆོག་ཏུ་བྱེད་པའི་བྲན་ལ་ནི་རྗེ་བོ་ན་བ་ལ་སོགས་པས་བློ་རྣམ་པར་གཡེངས་པས་མ་གནང་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ ལའང་ཉེས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ།།འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་ནི་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡན་ལག་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པར་བགྲོད་པ་སྟེ། ཡན་ལག་ལྔ་ནི་གཞན་དང་གཞན་གྱིར་འདུ་ཤེས་པ་དང་མངོན་པར་བགྲོད་པར་འདོད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དང་མངོན་པར་བགྲོད་པའོ། །དེ་ལ་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་བགྲོད་པ་ནི་བགྲོད་མིན་བགྲོད་པའོ། །འདིར་བགྲོད་པར་བྱ་བ་རང་གི་ཆུང་མ་ཁོ་ན་སྟེ་དེའི་དོན་དུ་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཆུན་མའང་རུང་། བསྡུས་པའམ་སྨད་འཚོང་མ་ཡང་རྗེས་སུ་མྱོས་པ་ཕ་རོལ་པོས་བགྲོད བྱ་མ་ཡིན་པའོ།།གཞན་ནི་བགྲོད་བྱ་མིན་པ་སྟེ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ལ་དགག་སྒྲ་སྟེ་མི་འདྲ་བ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་དང་ཡང་དག་པར་འབྲེལ་པས་སོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ནི་མ་དང་སྲིང་མོ་དང་བུ་མོ་དང་ མ་དང་ཕའི་འབྲེལ་པ་ཡང་རུང་སྟེ་ངོ་ཚ་བའི་འོས་ཉིད་ཀྱིས་འདི་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་ཏུ་བྱུང་ངམ་ཡང་སྟེ་འདི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལས་གཞན་ནི་ཡང་དག་པར་འབྲེལ་པས་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ཕ་རོལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ བས་དེ་དང་ཡང་དག་པར་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ནི་འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པའི་གཞིའོ།

这就是这里的加行，即是说凡是命令他人杀害他人的加行，也是为了加行的缘故，以及凡是被命令者积极行动，这就是加行者的加行，因为他遵照命令而积极行动。
正因为如此，这成就为业道。贪心等之外的其他情况，因为他人不可能有加行。对于邪淫，即使他人被迫行事，此人也不会有那样的快乐。因此，此人自己积极行动。
同样，对于随喜者，十种业道也是如此。善业道对于作者、教唆者和随喜者也是如此安立。经中说：'诸法以意为前导'。
对于获得无上地位者，自然生起无分别入善的行为，也因为有殊胜的往昔意识习气成熟，所以确实是以意为前导。
不与取是对物品所有者在场时轻蔑他而以力量，或不在场时偷偷地取他人之物，即他人之物、认知为他人之物、欲盗取、作加行、已盗取，这五支。
如果认知'这是他人之物要盗取'而盗取，所欲盗取的正是所盗取的，而非其他。如果这财物不再与物主或守护者相关联，即在此时只要有放弃的心而退却，或盗取后获得而安住。
当菩萨将一切财物布施给一切众生时，对于众生作为主人的受用，也要如实守护作为众生主人的自体事物，这并无过失。常做主人工作的奴仆没有自己的财物，靠什么生活？
对于完全以主人利益为上的奴仆，即使在主人生病等心神散乱而未允许的情况下享用，也毫无过失。
邪淫是与不应行淫者、非支分、非处所、非时行淫。五支是：他人及认知为他人、欲行淫、作加行、已行淫。
其中与不应行淫者行淫即是非梵行。此中应行淫者唯是自己的妻子，为确定其义，即使是妾、养女或妓女，也不应与他人所享用者行淫。
其他是不应行淫者，即与此相似性上加否定词，为了正确理解不相似。不应行淫者有两种：本性的和正确关系的。
其中本性的是母亲、姐妹、女儿，以及与父母有关系者，由于应当惭愧，这些都应当远离。
出家者也是，因为已超越世间法。除此之外的是由正确关系而成为不应行淫者，因为已被他人所摄受，与他正确关联的缘故。这是邪淫的基础。

།དུད་འགྲོའི་འགྲོ་བ་རྣམས་དང་རིགས་ཀྱིས་བསྲུངས་པ་རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་དམན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་སྤྱད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཙམ་དུ་ཐལ་ཆེས་པ་ཡོངས་ སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པའོ།།གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོའི་ལམ་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་གཞན་འདི་ལ་བགྲོད་པར་བྱའོ་ཞེས། འདུ་ཤེས་པས་མངོན་པར་བགྲོད་པ་དང་རང་གིར་འདུ་ཤེས་པས་དེ་ཉིད་ལ་བགྲོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། གང་རྣམས་གང་ལ་བགྲོད་པར་འདོད་པ་ལ་སྟེ། གཞན་བགྲོད་ པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་པ།དེའི་ཚེ་འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡན་ལག་མ་ཡིན་པ་བགྲོད་པ་ནི་ཡན་ལག་མིན་བགྲོད་དེ་ཡན་ལག་ནི་མོའི་དབང་པོ་སྟེ་འདིའི་འཁྲིག་པ་ནི་དབང་པོ་གཉིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ ལག་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡན་ལག་མིན་པ་ཁ་དང་བཤང་བའི་ལམ་དེ་དང་འདྲ་བ་ལས་འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པའི་གཞིའོ།།རང་གི་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཐལ་ཆེས་པ་སྤང་བའི་དོན་ཉིད་དུ་གསུངས་པའོ། །རང་གི་ཆུང་མ་ལ་ཡང་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་གཙུག་ལག་ཁང་ངམ་མཆོད་རྟེན་ནམ་སྣང་ བ་ལ་བགྲོད་པ་ནི་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་བགྲོད་པར་འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པའོ།།དུས་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་རུང་བའི་གནས་སྐབས་མངལ་ལྕི་བས་ནོན་པ་དང་ཡུན་མི་རིང་བ་ན་བཙས་པ་དང་འཁྲིག་པ་སྤོང་བ་སྟེ་འདི་ནི་འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པའི་གཞིའོ། །མི་འདོད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་ བདེ་བའི་གནས་སྐབས་དང་ཟླ་མཚན་འཛག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱང་དུས་མ་ཡིན་པ་ཙམ་སྟེ།རྗེས་སུ་འཇུག་བྱ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་སྨད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་རྣམས་ཐལ་ཆེས་པ་སྤང་བའི་དོན་ཉིད་དུ་གསུངས་པའོ། །རང་གི་ཆུང་མ་ལ་ཡང་དུས་མ་ཡིན་པ་ མངལ་དང་ལྡན་པ་དང་ནུ་ཞོ་འཐུང་བ་དང་ངེས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་བགྲོད་པར་བྱེད་ན་དུས་མ་ཡིན་པར་བགྲོད་ལ་འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་གསུམ་མོ།།བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་གཞན་ལས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འདུ་ཤེས་པས་ངག་གམ་ལུས་ཀྱིས་བརྗོད་པར་འདོད་ པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ་ཡན་ལག་ལྔ་ནི་དངོས་པོ་དང་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་འདོད་པ་དང་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དང་གསལ་པོར་བརྗོད་པའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ནི་སླུ་བའི་བསམ་པའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་སྨྲ་བར་འདོད་པའོ། །གལ་ཏེ་ དོན་གང་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་སླུ་བའི་བསམ་པར་འགྱུར་བ་དང་།གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ་ངེས་དོན་དེ་དག་དེ་ལས་གོ་ནའོ། །འདི་ལྟ་བུ་འདི་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བའོ། །གཞན་དུ་ན་ཚིག་འཁྱལ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་བརྗོད་པ་མེད་པར་དོན་རྣམ་ པ་གཞན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་བརྫུན་གྱི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་གྱི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།བརྗོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ནི་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། སྨྲ་བའི་སྒྲས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ་དེ་ནི་ལུས་ཀྱིས་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཅི་ ལྟར་ལས་ཀྱི་ལམ་འདིའི་ནང་དུ་བསྡུ་བར་བྱ།སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་འདོན་པ་ནའང་ལྟུང་བ་དང་བཅས་བཞིན་དུ་ཅང་མི་སྨྲ་བར་གྱུར་ན་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བར་གསུངས་པ་དེ་ཅི་ལྟར་དྲང་བར་བྱ། འདིའི་ངག་གི་དོན་གོ་བ་ཉིད་ནི་ངག་གི་ལས་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མར་ རྨི་ལམ་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་སྟེ་ཞེས་པ་འདི་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི།ཡང་དག་པའི་དོན་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དང་འདྲ་བའོ་ཞེས་སོ། །ཕྲ་མ་ནི་ཕ་རོལ་འགྲོགས་པ་རྣམས་སམ་འཁོན་སྐྱེས་པ་རྣམས་དབྱེ་བའི་དོན་ནམ་མི་འདུམ་པའི་དོན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ སེམས་ཀྱིས་འདི་དག་དབྱེ་བའམ་མི་འདུམ་པར་བྱའོ་ཞེས་མི་མཐུན་པར་བྱས་པའི་ཚིག་སྟེ།ཡན་ལག་ལྔ་ནི་དབྱེ་བ་དང་དེར་འདུ་ཤེས་པ་དང་དབྱེ་བར་འདོད་པ་དང་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དང་འབྱེད་པར་སྨྲས་པའོ། །གལ་ཏེ་གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ་དེས་དོན་དེ་གོ་ནའོ།

由于畜生道众生和种姓所护持者本性低劣，以及不应与之交合的缘故，为了避免过分的过失而说明不应与之交合。
如果对方的道路不应行进而行进于此，以认知而明显行进，以及以自我认知而不行进于彼，以及凡是想要与谁行进，即不应与他人行进者行进，此时成为贪欲邪行业道。
非支分行进即非支分行进，支分即女根，此交合是两根和合的本性之故。非支分即非支分口和大便道等类似处，是贪欲邪行的基础。
自己的手等，为了避免过分而说明。即使对自己的妻子，在非处如寺院或佛塔或明处行进，即是非处行进的贪欲邪行。
非时即不适宜的情况，怀孕沉重和刚生产不久，以及守持禁欲，这是贪欲邪行的基础。
不愿意、痛苦、不悦意的情况和月经流出的情况也是非时，因为不应随行以及应当呵斥的缘故，这些是为了避免过分而说明。
即使对自己的妻子，在非时如怀孕、哺乳、持戒期间行进，即成为非时行进的贪欲邪行，这是身业三道。
妄语即对他人以不同的认知，以语言或身体表达想说的意思，五支分是：事物、不同认知、想说不同、作加行、明确表达。
其中想说不同即欺骗的意图。加行即想说。如果所说的意思成为欺骗的意图，以及依据所说的确定义理而理解。如是即为妄语。
否则即成为绮语，因为是烦恼性。有些人说：'不说而使他人以不同方式理解，即成为虚妄的理解，而非妄语，因为无有言说。'
这是不对的，说的声音表示理解，这也可以用身体。若非如此，身体表示如何归摄于此业道中？
在诵说别解脱经时，虽有过失而不说话，说为妄语，这如何解释？此语言的意思理解即与语业相顺的缘故。
如是在《佛母经》中'梦即妄语'，这是佛智足所解释的：'因为非真实义故，与彼相似'。
离间语即为了分离亲近的人们或有怨者，或为了不和合，以烦恼心想要分离或不和合这些人而说不和合语，五支分是：分离、彼认知、想分离、作加行、说分离。
如果依据所说而理解其义。

།གཞན་དུ་ན་ཚིག་འཁྱལ་ པ་ཉིད་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཕན་པའི་བསམ་པ་ཅན་གྱིས་གྲོགས་ངན་པ་དང་དབྱེ་བའི་བསམ་པས་ནི་ཕྲ་མར་མི་འདོད་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བསམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་རྩུབ་པོ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་ལ་མི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་མཚང་འདྲུ་བའམ་ སྐྱོན་འབྱིན་པ་སྟེ།ཡན་ལག་ལྔ་ནི་ཞེར་གདབ་པར་བྱ་བ་དང་དེར་འདུ་ཤེས་པ་དང་སེམས་ཁྲོས་པ་ཉིད་དང་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དང་མི་སྙན་པར་སྨྲས་པའོ་དེ་གལ་ཏེ་གོ་ནའོ། །གཞན་དུ་ན་ཚིག་འཁྱལ་པ་ཉིད་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་འཁྱལ་པ་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་ ལས་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་གཞན་པ་གང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་སྟེ།འདོད་པ་དང་བཅས་པའམ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་བཅས་པའམ་དོན་མ་ཡིན་པ་དང་བཅས་པའམ་བྱིས་པའི་གཏམ་དང་ཚོགས་ཀྱི་དང་མྱ་ངན་གྱི་དང་གྲོང་པའི་ཉམས་དང་བཅས་པའི་གླུ་རྣམས་དང་། རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ དང་གར་ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་པ་དང་བསྟན་བཅོས་ངན་པ་རྣམས་ཀྱང་སྟེ།ངག་གི་ལས་འདི་ཐམས་ཅད་དོ། །ཡན་ལག་ལྔ་ནི་དོན་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པའི་དོན་དང་དེར་འདུ་ཤེས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཉིད་དང་། སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པར་བརྗོད་པའོ། ། ལས་ཀྱི་ལམ་གསུམ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱང་ལུས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱེད་དེ་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའོ། །དེ་ལྟར་ངག་གི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཞི་རྣམས་སོ། །བརྣབ་སེམས་ནི་ཀྱེ་མ་མ་ལ་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གིར་གྱུར་ན་ཞེས་ཕ་རོལ་གྱི་རྫས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས སམ་བུད་མེད་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་འཛིན་པའི་ངེས་པ་སྟེ།ཡན་ལག་ལྔ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་རྫས་དང་དེར་འདུ་ཤེས་པ་དང་དེར་རྟོག་པ་དང་འཛིན་པ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་དང་འཛིན་པར་ངེས་པའོ། །གནོད་སེམས་ནི་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་ལ་ཞེ་སྡང་བ་སེམས་ཅན་འདི་རྣམས་ལ་འཚེ་བར་བྱའོ་ཞེས་ གནོད་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་སྟེ་ཡན་ལག་ལྔ་ནི་སྡང་བྱ་དང་དེར་འདུ་ཤེས་པ་དང་སེམས་འཁྲུགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ཞེ་སྡང་བའོ།།ལོག་པར་ལྟ་བ་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་བྱ་བ་དང་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་སྟེ། ཡན་ལག་ལྔ་ནི་སྐུར་པ་གདབ་ བྱ་དང་དེར་འདུ་ཤེས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པར་འདོད་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པར་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་དང་།སྐུར་པ་འདེབས་པར་བྱེད་པའོ། །ལྟ་བ་ནི་འདིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་སྟེ་གང་གིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཡང་དག་པར་གཅོད་ཅིང་མི་དགེ་བ་ལ་འཇུག་ལ་དགེ་བ་རྣམས་ལ་མ་ཡིན་པའོ། ། གང་དེ་ལས་གཞན་པ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཐེག་པ་གཞན་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ལོག་པར་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སྟེ། དེས་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་གསུམ་མོ། །ཁ་ཅིག་གསུམ་པོ་འདི་རྣམས་བསམ་པ་ཁོ་ནའི་ཁྱད་པར་ལས་རིག པར་བྱ་ལ་གནོད་སེམས་ནི་དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཀྱང་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།མི་དགེ་བཅུ་པོ་འདི་རྣམས་ལ་སོ་སོར་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གིས་རབ་ཏུ་སྦྱོར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྲོག་གཅོད་པ་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ཡོད་དེ་ཆོས་ཀྱི་བློས་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་རྣམས་ཕྱུགས་གསོད་པ་ དང་རྒྱལ་པོ་རྣམས་མ་རུངས་པ་གསོད་པ་དང་སོག་པོ་པར་སིག་པ་རྣམས་མ་དང་ཕ་གསོད་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཟས་མེད་པར་འཇོག་པ་དང་། དགེ་སློང་གསོད་པ་དང་། འགའ་ཞིག་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པ་དང་རི་དགས་ལ་སོགས་པ་གསོད་པ་སྟེ། སྦྲུལ་དང་སྡིག་པ་དང་ཏམ་པ་ཀ་ལ་སོགས་པ་མི་ རྣམས་ལ་ཉེ་བར་འཚེ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་གསོད་པར་བྱའོ།།རི་དགས་དང་ཕྱུགས་དང་བྱ་དང་ཉ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དོན་དུའོ་ཞེས་ལོག་པར་ལྟ་བས་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའི་སྦྱོར་བའོ།

否则就是无意义的语言，因为是烦恼性的缘故。具有利益之心的人，以分离恶友的想法而不愿意离间，因为没有烦恼性的想法。
粗语是以烦恼心对他人说不悦耳的话语和揭露过失或指责过失。五支是：应当诽谤的对象、认知其为彼、心生嗔恨、作出行为、说不悦耳的话。如果对方理解了就算。
否则就是无意义的语言，因为是烦恼性的缘故。绮语是除了妄语等三种业之外的任何烦恼性言语，即带有贪欲或非法或无义或幼稚之谈及众会和悲伤和乡俗气息的歌曲，以及贪著的舞蹈等表述和不良论著，这一切都是语业。
五支是：无意义等内容、认知其为彼、烦恼性的心、作出行为、无关联地表述。这三种业道也可以用身体来做，如同妄语一样，这是月称论师所说。如是为四种语业道。
贪心是想'啊！如果他人的那些东西变成我的就好了'，对他人的财物受用或女人执著的决定。五支是：他人的财物、认知其为彼、思维彼、执著趋入、决定执著。
害心是对其他有情的嗔恨，以'我要伤害这些有情'的方式趋入伤害的行相。五支是：所嗔对象、认知其为彼、心生扰动、执取嗔恨、生起嗔恨。
邪见是否定因果、作用和实有事物的见解。五支是：所否定对象、认知其为彼、欲求否定、确实执持否定、作出否定。此处见解是烦恼性的智慧，它能断除善根并趋入不善，而不趋入善法。
其他的邪见，具有执著其他乘等见解的特征，那一切是邪分别，它不会断除善根。这是三种意业道。
有些人说这三者仅从意乐的差别来了知，而害心也从所缘的差别来承认。
对这十不善业，分别由贪、嗔、痴来趋入。因为有从愚痴生起的杀生，如以法的观念作祭祀者杀牲畜，国王杀恶人，以及索波巴悉迦人杀父母，同样地，不给食物，杀比丘，有些人杀蛇等和野兽等，即杀害蛇、蝎子、毒蜂等伤害人的众生。为了受用而杀害野兽、牲畜、鸟类、鱼类等，所有这些以邪见趋入的都是从愚痴生起的加行。

།དེ་བཞིན་དུ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སྟེ་འདིར་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའི་ སྦྱོར་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བློས་རྒྱལ་པོ་རྣམས་མ་རུངས་པ་ཚར་གཅད་པའི་དོན་དུ་དང་།བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱང་འདི་ཐམས་ཅད་ཚངས་པ་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ལ་བྱིན་པ་ལ་དམངས་རྣམས་སྟོབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་བྲམ་ཟེ་ལེན་པ་ནི་རང་གི་ལེན་པའོ་ཞེས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ་འདི་རྣམས་ལ་འདིར་ཕ་ རོལ་དང་རང་གི་འདུ་ཤེས་སུ་མི་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་གསུམ་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བློས་སོག་པོ་པར་སིག་པ་རྣམས་མ་ལ་བགྲོད་པ་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་བ་ལང་བྱིན་གྱི་མཆོད་སྦྱིན་ལ་གང་འདི་སྐད་སྨྲ་བ་སྟེ། བྲམ་ ཟེས་བ་ལང་བྱིན་གྱི་མཆོད་སྦྱིན་བྱས་ནས་ལོ་གཅིག་གིས་བ་ལང་གི་བརྟུལ་ཞུགས་སུ་འགྱུར་རོ།།ཆོ་ག་ཅན་གྱིས་ཆུ་བཏུང་ངོ་རྩཝ་རྣམས་གཅོད་དོ། །མ་དང་ཉེ་བར་འགྲོའོ། །སྲིང་མོ་དང་ཉེ་བ་དང་རིགས་གཅིག་པ་དང་ཉེ་བར་འགྲོ་སྟེ། དེ་ལྟར་གླང་བུ་འདི་འཇིག་རྟེན་ལས་རྒྱལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ དང་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་པ་རྣམས་ཀྱང་མ་ལ་བགྲོད་པ་ནི།གཏུན་དང་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་དང་ཟས་ཚོས་པ་དང་འཇུག་ངོགས་དང་ལམ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཏེ། འདིར་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་འཇུག་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བའི་སྦྱོར་བ་སྟེ། གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ སྐྱོན་མ་མཐོང་བ་ལས་ཏེ།དེ་བཞིན་བྲམ་ཟེ་རྣམས་བུད་མེད་རྣམས་ལ་དང་བག་མ་ལེན་པའི་དུས་དང་སྲོག་དང་ནོར་སྲུང་བའི་དོན་དུ་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་ལྟུང་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དངོས་གཞི་དང་མཇུག་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་སྔོན་དུ་སོང་བས་སྦྱོར་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཕྲ་མའི་སྦྱོར་བ་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ཕྲ་མ་བྱས་པ་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་བྱེད་པར་འདོད་པའི་རྗེས་སུ་དེ་ལ་བྱ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ཅུང་ཟད་དེ་ནི་སྦྱོར་བའི་གནས་ སྐབས་སོ།།སྦྱོར་བ་དེས་དེའི་ཚེའམ་དུས་གཞན་དུ་ལས་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་དངོས་གཞིའི་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ། །དེའི་རྗེས་སུ་གང་རྗེས་སུ་སྒྲོགས་པ་དང་གང་ཡང་དག་པར་དགའ་བ་དང་གང་ཡང་གཞན་དེ་དང་མཐུན་པའི་བྱ་བ་དེ་ནི་རྗེས་སོ། །འོ་ན་ཡིད་ ཀྱི་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བསམ་པ་ནི་ཅི་སྦྱོར་བ་ནི་ཅི་སྟེ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།དེའི་གཞི་ལ་དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་པ་དང་དེ་ལྟར་འདོད་པ་ནི་བསམ་པའོ། །དེའི་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་ནི་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལྟ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ་ཞེས་པ་བྱེ་བྲག་ཡོད་ དོ།།མི་དགེ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་འདི་རྣམས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྟུང་བ་སྟེ་ལྟུང་བ་ནི་འདའ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་དགེ་བའི་བསམ་པ་ཅན་གྱི་དགེ་བའི་རྐྱེན་གྱི་དབང་འབའ་ཞིག་ལས་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྐྱེན་དེ་དང་དེ་ལས། དེ་དང་དེར་ཇི་ལྟར་ཉེ་ བར་བསྟན་པ་ལས་འདའ་བ་དང་།སྙིང་རྗེ་ཅན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱམས་པ་ལས་ཕན་པར་འདོད་པ་དང་། རྣམ་པར་དྲང་བར་འདོད་པ་དང་འདུལ་བར་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདའ་བ་ནི་ལྟུང་བ་མེད་དོ། །ལས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཀུན་ནས་བསླང་བར་བྱ་བ་དང་ཀུན་ནས་སློང་བ་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། ། དེ་ལ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་བསླང་བར་བྱ་བ་སྟེ་ཡིད་ཀྱི་ནི་ཀུན་ནས་སློང་བ་པོའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འདོད་ཆགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་དང་དེ་ལས་ཅིག་ཤོས་སོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཐམས་ཅད་མི དགེ་བའོ།།འདོད་ཆགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཐམས་ཅད་ནི་དགེ་བ་ཁོ་ནའོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཞི་བརྒྱ་པར་གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་རྟོག་ལས། །དགེ་བའམ་ཡང་ན་མི་དགེ་བའོ། །གང་ཕྱིར་དེའི་ཡིད་དབང་གྱུར་ན། །ཐམས་ཅད་དགེ་བ་ཉིད་དུ་འགྲོ། །ཞེས་སོ།

同样地，关于不与取，此处从愚痴所生的加行是以法的心念为了调伏恶劣的诸王的缘故，以及婆罗门们也说这一切都是梵天赐予婆罗门的，而平民以势力享用，因此婆罗门取用是取用自己的东西，这些人对此处他人和自己的想法也不会改变。
同样地，邪淫的加行从三种生起，从愚痴所生的是以法的心念，如蒙古人等对母亲行淫，以及婆罗门们在牛施供养时如是说：'婆罗门行牛施供养后，一年中成为牛的禁行，有仪轨者饮水、割草、亲近母亲、亲近姐妹、亲近亲属和同族，如是此牛胜出世间'，以及顺世外道们说亲近母亲如臼、花、果实、熟食、渡口、道路一样，于此全无不法，如是趣入。
同样地，妄语的加行，从愚痴所生是由于未见过失，如是婆罗门们说对女人们以及娶亲之时，为了护命护财而说妄语无有过失。同样地，正行和后续也是由贪欲、嗔恚、愚痴等。
同样地，对其他也应知以贪欲、嗔恚、愚痴为先而有加行。离间语的加行从愚痴所生是说离间语毫无过失。对此，随欲作者之后，对此所作任何些微事即是加行阶段。
由彼加行于当时或他时圆满彼业即是究竟所作自性的正行业道。其后随所宣说及随正欢喜及其他随顺彼之所作即是后续。
若问意之贪等诸者，何为意乐何为加行，因无差别故？对其事如是了知及如是希求是意乐。其事正持取是加行。如是决定是究竟所作业道，此有差别。
此等十不善业道也是菩萨堕罪，因堕罪是违越自性故。虽然如此，具善意乐者仅由善缘力，从彼彼随顺缘，如所示彼彼而违越，以及具悲心者对诸有情由慈心而欲利益、欲正引导、欲调伏而违越则无有过失。
业有二种，由所发起及能发起的差别。其中一切身语业是所发起，意是能发起。彼又有二种，即无贪等自性及其他。其中由贪等所发起的一切身语业是不善。由无贪等所发起的一切唯是善。
如《四百论》所说：'菩萨从分别，善或不善生，因为若心主，一切成善法。'

། དེ་བཞིན་དུ་སློབ་དཔོན་ཙནྡྲ་གོ་མིས་ཀྱང་། སེམས་དགེ་བ་དང་བྱམས་ཉིད་ལས། །སྙིང་བརྩེ་ལྡན་ལ་ལྟུང་བ་མེད། །ཅེས་པ་དང་། སྙིང་བརྩེར་བཅས་ན་མི་དགེ་མེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པར་ཡང་། །སྙིང་རྗེ་ལྡན་དང་དོན་མཐོང་ལ། །བཀག་པ་ཡང ནི་རྗེས་སུ་གནང་།།ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང་། དགེ་སློང་གིས་ནི་རང་གི་ཕ། །རྒན་པོར་མྱུར་བར་འདོད་དོ་ཞེས། །ཕུལ་བས་བུབ་སྟེ་ཤི་ན་ཡང་། །འདི་ལ་མཚམས་མེད་འབྱུང་མི་འགྱུར། །དགྲ་བཅོམ་ནང་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས། །རང་གི་མགྲིན་པ་ཉེས་མཐོང་བ། །དེ་ནི་ཤི་ན་གཡོག་བྱེད་པའི། ། དགེ་སློང་དེ་ནི་སྐྱོན་བརྟེན་མིན། །གཞན་ལ་གཞན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས། །བསད་པར་གྱུར་ཀྱང་སྐྱོན་ཡོད་མིན། །ཞེས་པ་འདུལ་བར་གསལ་བར་གསུངས་སོ། །གདུག་སེམས་མེད་ལ་སྐྱོན་མ་ཡིན། །གང་ཕྱིར་གསོ་བའི་བློ་ཡིས་ནི། །མཚམས་མེད་པ་ལ་ཉེ་བྱེད་པ། །མཆོད་རྟེན་རྐོ་བ་སྐྱོན་མ་ཡིན། ། བསོད་ནམས་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་འགྱུར། །དགེ་བའི་བསམ་པས་ཐུབ་དབུ་ལ། །མཆིལ་ལྷམ་ཟུང་ནི་བཞག་པ་དང་། །དེ་བཞིན་གཞན་གྱིས་བསལ་བ་དག་།རྒྱལ་སྲིད་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་བསམ་པའི་རྩ་བས་ནི། །སྡིག་དང་བསོད་ནམས་རྣམ་པར་གཞག་།ཅེས པ་ལུང་དུ་གསུངས་གང་ཕྱི།།སེམས་དགེ་བ་ལ་ལྟུང་བ་མེད། །དེ་ཕྱིར་བརྩེ་བའི་བདག་རྣམས་ཀྱིས། །གཞན་ལ་ཕན་གང་ཐམས་ཅད་བྱེད། །ལས་དེ་ཐམས་ཅད་དགེ་བ་རུ། །རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས། །དེ་ལྟར་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས། །གང་ཚེ་ལས་ཀྱི་ ལམ་ལ་གནས།།དེ་ཚེ་གང་དུའང་མཁས་རྣམས་ལ། །འགལ་བ་ཅུང་ཟད་སྣང་མིན་ཉིད། །དེ་ལྟར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོམ་རྐུན་པ་སྲོག་ཆགས་དུ་མ་རྣམས་དང་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཟང་ཟིང་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱི་རྒྱུར་གསོད་ པ་ལ་འབད་པ་མཚམས་མེད་པ་མང་པོའི་བྱ་བ་ལ་རབ་ཏུ་ཞེན་པ་གཟིགས་ཏེ།གཟིགས་ནས་ཀྱང་ཡང་འདི་ལྟར་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དེ། གལ་ཏེ་ཡང་བདག་གིས་འདི་འཚོ་བ་དང་བྲལ་ནས་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་མོད་བདག་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི་གདོང་བླའི། སེམས་ ཅན་འདི་མི་མང་པོ་བསད་ཅིང་མཚམས་མེད་པའི་ལས་བྱས་ནས་དམྱལ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་ཞེས་པའི་བསམ་པས་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་འཛེམ་བཞིན་དུ་འཚོ་བ་དང་ཕྲལ་ན་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་ལ་བསོད་ནམས་མང་པོ་ཡང་རབ་ཏུ་སྐྱེའོ།།གང་ཡང་ཆོམ་རྐུན་པ་གཞན་གྱི་རྫས་འཕྲོག་པ་ རྣམས་ཀྱིས་དགེ་འདུན་གྱིའམ་མཆོད་རྟེན་གྱི་རྫས་འཕྲོགས་ཏེ་ལོངས་སྤྱོད་པར་འདོད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་མདུན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རྫས་དེ་མ་བླངས་ན་ངེས་པར་འདི་རྫས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པས་དེ་རྣམས་ཡུན་རིང་པོར་དོན་མ་ཡིན་པ་དང་མི་ཕན་པ་དང་མི་བདེ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པས་བླངས ནས་དགེ་འདུན་གྱི་དགེ་འདུན་ལ་མཆོད་རྟེན་གྱི་མཆོད་རྟེན་ལ་ཕུལ་ན།འདི་ལྟར་མ་བྱིན་པར་བླངས་པ་ནི་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་ལ་བསོད་ནམས་མང་པོ་ཡང་རབ་ཏུ་སྐྱེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒྱལ་པོའམ་རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་མ་རུངས་པ་ཆེན་པོ་གཞན་ལ་འཁུ་བ་ལ་རབ་ཏུ་ཆགས་པ་དགེ་འདུན་དང་མཆོད་རྟེན་དག་ལ་གནོད་ པ་བྱེད་པའམ་ཀུན་དགའ་ར་བ་པ་དགེ་འདུན་དང་མཆོད་རྟེན་གྱི་དཀོར་འཕྲོག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་དང་དབང་ཕྱུག་གི་བདག་པོ་ཉིད་ཉམས་པར་བྱས་པ་ལ་རིག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གཞན་གྱི་བུད་མེད་ཆགས་པས་བཅིངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཁྲིག་པ་ཤིན་ཏུ་ དོན་དུ་གཉེར་ཏེ།འདི་སྐད་དུ་བདག་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ལྟར་བྱེད་པ་ཉིད་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་གདུལ་བར་འགྱུར་ལ་གཞན་དུ་ན་ངེས་པར་བདག་སྲོག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གཏོང་ངོ་ཞེས་པ་ལ། འདི་ལྟར་བདག་ལ་འདི་ངེས་པར་བརྣབ་སེམས་སྐྱེས་ཏེ་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་འཕེལ་བར་གྱུར་པ་མི་རུང་ལ་འདོད་པ་ཐོབ་པ་ནི་ ཇི་ལྟར་འདོད་པར་དགེ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་དང་མི་དགེ་བ་སྤོང་དུ་འཇུག་པ་ལ་དབང་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐུགས་བརྩེ་བཞིན་པས་དེ་ལ་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པའང་ལྟུང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་བསོད་ནམས་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཡང་རབ་ཏུ་སྐྱེའོ།

同样地，论师月称也说：'从善心和慈爱中，具有悲心者无有过失。'又说：'具有悲心则无不善。'在《入菩萨行论》中也说：'对于具有悲心和见到利益的人，即使是禁止的事也可开许。'
此外，在律藏中明确说道：'比丘对自己年迈的父亲说：愿你速死。因此而摔倒死亡，也不会产生无间罪。阿罗汉自己认为自己的喉咙有病，若死亡，照料他的比丘也不会有过失。以将他人误认为别人的想法而杀人，也无过失。'
'对无恶意者不算过失。因为以治疗的心意，接近无间罪者，挖掘佛塔不算过失，只会成为福德之聚。以善意在佛陀头上放置一双鞋子，以及他人将其移除，都将获得王位果报。因此，以发心为根本，建立罪业与福德。'经中说：'善心无有过失。因此具有慈悲心的人，做一切利益他人的事。这一切行为，圆满佛陀宣说皆为善业。如是因境界差别，何时住于业道，彼时于诸智者，丝毫无有相违。'
如是，菩萨见到盗贼欲杀害众多生命，以及欲杀害声闻、独觉、菩萨等大士，为些许财物而努力杀生，执著于诸多无间罪业。见此后如是思维：'即使我杀死他而堕入地狱也罢，但不能让这些众生杀害众多人并造无间罪业而堕地狱。'以此想法，具悲心者即使谨慎地杀死他，也不会构成过失，反而会生起众多福德。
又如盗贼欲抢夺僧团或佛塔财物而享用时，菩萨若不从他们手中取回这些财物，必定会因他们享用这些财物而长期遭受不利、无益、不乐。以此想法取回财物，供养僧团的归僧团，供养佛塔的归佛塔，如是虽是未经给予而取，但不构成过失，反而会生起众多福德。
同样，对于恶意重大的国王或大臣，极其执著于害他，对僧团和佛塔造损害，或是精舍主人夺取僧团和佛塔财物者，应当使其王权和权势衰败。
对于菩萨，若他人妻子以贪欲缠缚心而极其渴求淫欲，说道：'若能如我所愿，你就能调伏我，否则我必定舍弃生命。'于此，想到：'此人必定生起贪心而增长非福不妥，若得所欲则能随意令其修善断恶。'以此悲心与其邪行，不仅不构成过失，而且会生起极多福德。

།འདི་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ གསུངས་པ།གང་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཞེ་སྡང་གིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལྟུང་བ་སྤང་བར་བྱའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པའི་ལྟུང་བ་ནི་ལྟུང་བ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་འདིར་བྱམས་ པ་བརྗོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ཡང་བྱམས་པ་རིང་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་སྟེ། གང་འདི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པའི་ཆེད་ཉིད་དུ་འཇུག་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བ་འཁོར་གྱིས་ཞུས་པར་ཡང་གསུངས་པ་ཉེ་བ་འཁོར། ཞེ་སྡང་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ལ་འཇུག་གོ། ། འདོད་ཆགས་ནི་སེམས་ཅན་ཡང་དག་པར་སྡུད་པ་ལའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བ་འཁོར་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ལྟུང་བ་གང་ཅི་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལྟུང་བ་མེད་པ་ཞེས་པ་ཡོང་ངོ་ཞེས་སོ། །འདིར་སེམས་ཅན་ཡང་དག་པར་སྡུད་པ་ལ་ཞེས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་ལ་འདི་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ་ཞེས་པ་དགོངས་པའོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གསུངས་པ། ཉེ་བ་འཁོར་དེ་ལ་གང་ཐབས་ལ་མི་མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམས་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ལྟུང་བ་རྣམས་ལས་འཇིགས་སོ། །ཐབས་ ལ་མཁས་པ་རྣམས་ནི་ཞེ་སྡང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ལས་འཇིགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ལས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ།།ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱང་སུ་ཞེ་ན། གང་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་ཕན་ཚུན་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་གིས་སེམས་ཅན་གཏོང་བ་ལས་ཟློག་པར་ བྱེད་པ་རྣམས་སོ།།གཉིས་ཀ་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་གཏོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཤེས་རབ་འབའ་ཞིག་པས་སྡུག་བསྔལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ལས་དང་སྙིང་རྗེ་འབའ་ཞིག་པས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་སྟོབས་ལས་རིང་པོ་མ་ལོན་པར་སྙིང་རྗེ་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་སོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པའི་མདོར་ གསུངས་པ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་ཅིང་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་འདྲེ་བར་གནས་ལ། གང་གི་ཚེ་འདོད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་གཅིག་གིས་འདོད་ པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ལ་ལོངས་སྤྱད་དེ་ཤི་འཕོས་ནས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེའོ་ཞེས་སོ།།ཞེ་སྡང་ལ་ཡང་འདི་ལྟར་མི་འདོད་པ་ཅི་ཞེ་ན། རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེན་པོ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་སྙིང་རྗེ་དང་བྲལ་བ་ལ་ཐབས་ཉིད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་གང་གཞན་གྱི་དོན་གྲུབ་ པ་ནི་རང་གི་དོན་ལས་ཆས་ལྷག་པར་མོས་པ།ཕ་རོལ་ལ་ཁྲོ་བ་འཇུག་པས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ལ་རྗེས་སུ་བསྟན་ཏེ་རྗེས་སུ་གདུང་བ་སྔོན་དུ་སོང་བས་དེ་མ་ཐག་པར་ཕྱིས་སྡོམ་པར་བྱེད་པ། དེའི་མི་ཕན་པ་ལས་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ན་ཁྲོ་བ་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སྐབས་ཕྱེ་བས་དེའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཉེས་པ་ལས་ སྙིང་རྗེ་ཉམས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཆད་ནའང་རྩ་བ་ཆད་པའོ། །གལ་ཏེ་ཡང་སེམས་ཅན་དེ་ལ་ཕན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ཉམས་པས། སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོའི་དོན་རྒྱུན་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །འཕགས་པ་བདེན་པ་གཅིག་པའི་ལེའུར་ཡང་། བུའི་ དཔེ་ནི་སྙིང་རྗེ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གང་ཡང་དེར་ཧ་ཅང་སྙིང་རྗེ་བཀག་པ་དེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་ཁོ་ན་ཐུན་མོང་གི་བདག་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གསུངས་སོ། །བཟློག་པར་བྱ་བ་ཡང་གལ་ཏེ་ན་ཕན་པར་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བར་གྱུར་ན། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་མ་ཡིན་པ་དང་དེར་གཉིས་ཀའི་དོན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་འདོད་ཆགས་ལ་ཡང་སྐྱོན་མང་པོ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པས་ཕ་རོལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་བཏང་སྙོམས་པ་མཐོང་ངོ་ཞེ་ན། མཐོང་བ་བདེན་ཏེ་གང་གིས་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་ གོམས་པ་མེད་པའོ།

针对这一点，世尊说道：'菩萨应当断除由嗔恨所引发的过失，而不是由贪欲所引发的过失'，同样地，'应当了知由贪欲所生的过失不是过失'。这里的贪欲一词是指慈爱，也就是长久随行的慈爱，这完全是为了利益众生而趣入的。
同样在《优波离请问经》中也说：'优波离，嗔恨会导致舍弃众生，而贪欲则会摄受众生。因此优波离，任何与贪欲相应的过失都不是过失。'这里以'摄受众生'作为特征，是针对具有增上意乐和悲心者的教导。
紧接着又说：'优波离，其中不善巧方便的菩萨们害怕与贪欲相应的过失，而善巧方便者则害怕与嗔恨相应的过失，而不害怕与贪欲相应的过失。'
什么是善巧方便者呢？就是那些以智慧和悲心相互平等具足而使众生不被舍弃的人们。若单独依靠其中任一都会导致舍弃众生，因为单有智慧只会通达苦空性，而单有悲心也会因烦恼力量而很快失去悲心。
如《善巧方便经》中说：'具有善巧方便的菩萨以五欲功德而欢喜，与之共处，当其贪欲生起时，以智慧力和一切智智心受用一切欲妙，死后往生梵天界。'
为何不如此接受嗔恨呢？因为其本性具有大过失，且离开悲心就不可能有方便。若有人说：'为了实现利他，宁可舍弃自利，以嗔恨教化他人，先以悲心为基础，随后立即制止，以此遮止其不利，这样的嗔恨有何过失呢？'
开启这样的机会会因其习气过失而损害悲心，一旦失去悲心就等于断了根本。即使对该众生有利，但由于菩萨的悲心受损，会导致广大众生的利益相续受损。
在《圣一谛品》中也说：'应当了知儿子的比喻是指安住于悲心。其中所遮止的过度悲心，是就世间利益而言，是从共同主尊的角度而说的。'
若要遮止，假使对想要利益的菩萨生起嗔恨，那么此人既非菩萨，且对双方都无利益。如是，对于贪欲也说有诸多过失，若说：'看到由于执著自乐而对他人痛苦保持舍心'，这种情况的确存在，是因为未曾习惯于体会他人的痛苦。

།དེ་ལྟ་ན་རབ་ཏུ་སྦས་ཏེ་བདག་པོ་དང་བཅས་པའམ་བདག་པོ་མེད་པ་རྣམས་དང་རིགས་དང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བསྲུང་བ་རྣམས་ལ་འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡོད་པ་དང་སེམས་ཅན་ལ་ཉེ་བར་གནོད་པ་མེད་ན་རྗེས་སུ་ འབྲེལ་པ་ངེས་པར་བརྟགས་ཏེ་སྐྱོན་མེད་དོ།།ཡང་དག་པར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ནི། དོན་བྱས་པ་ཉིད་ལས་རིང་དུ་སྤང་བ་དང་མཆོད་པར་འོས་པ་ཡིན་ཏེ་མ་དང་སྲིང་མོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་དགེ་སློང་གིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་དེ་རྣམ་པ་གཞན་ ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་སྟེ་དེ་ལས་ཀྱང་ལྷག་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཐོང་ན་བསླབ་པ་ཕུལ་བས་དེ་ལ་སྐྱོན་མི་སྲིད་དོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་ཕ་མས་བུ་གསལ་ཤིང་ལ་བསྐྱོན་པ་མཐོང་བ་དག་ཀྱང་རང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྙིང་རྗེའི་དབང་ ལས་རང་གི་བདེ་བ་ལ་མི་ཆགས་པ་མཐོང་ན་མི་ཉུང་བའི་བསྐལ་པར་གོམས་པ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་བར་ཆད་བྱེད་པ་ནི་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ་འདི་ནི་མི་སྲིད དོ།།འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ཐབས་གཞན་མེད་ན་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པའི་ལྟུང་བ་ནི་ལྟུང་བ་མེད་པར་གསུངས་སོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པར་ཡང་། སྨད་འཚོང་མ་བཞིན་དུ་དོན་བྱས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་གཏོང་ངོ་། །ས་མ་ཐོབ་པས་ཀྱང་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་འདི་བསམ་པར་བྱ་སྟེ།ཅིག་ཤོས་ཀྱི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ཞར་ལ་འོངས་པ་དེ་ཙམ་སྟེ་གཞག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་གི་སྐབས་སྦྱིན་པར་མི་བྱའོ། །ཉེ་བ་འཁོར་གྱིས་ཞུས་པར་གསུངས་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ ཆེན་པོ་དང་བཅས་པའི་ལྟུང་བ་ནི་གཉིས་ཏེ།གང་དག་ཅེ་ན་ཞེ་སྡང་དང་ལྡན་པ་དང་གཏི་མུག་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་སོ། །གང་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་གི་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་ཤེས་བཞིན་དུ་བརྫུན་དུ་མི་སྨྲ་བ་དེ་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་གསོད་པ་དང་འཆིང་བ་ལ་སོགས་པ་གྲོལ་བའི་དོན་དུ་ཟང་ཟིང་ ལ་མི་ལྟ་བ་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་ལྟུང་བ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་བསོད་ནམས་མང་པོ་ཡང་རབ་ཏུ་སྐྱེའོ།།སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་དང་འབྲེལ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་དག་དབྱེ་བའི་ཆེད་དུ་ཕྲ་མོ་སྤྱད་པ་ཡང་ལྟུང་བ་མེད་དེ་བསོད་ནམས་མང་པོ་ཡང་རབ་ཏུ་སྐྱེའོ། །ལམ་ལོག་པ་ལ་སྤྱོད་ པ་རྣམས་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཆེད་དུ་ཡང་ཡང་ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བ་ཡང་ལྟུང་བ་མེད་དེ་བསོད་ནམས་མང་པོ་ཡང་རབ་ཏུ་སྐྱེའོ།།གར་དང་གླུ་དང་རོལ་མོ་དང་སྨད་འཚོང་མ་དང་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་དང་རྒྱལ་པོ་དང་ཆོམ་རྐུན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་ལ་མོས་པ་རྣམས་དེ་རྣམས་ཀྱི་གཏམ་གྱིས་དྲངས་ ནས་དགེ་བ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་དོན་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་གཏམ་བྱས་ཀྱང་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་ལ་བསོད་ནམས་མང་པོ་ཡང་རབ་ཏུ་སྐྱེའོ།།དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་ལས་རྣམས་བྱས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་དགེ་བ་མེད་ཅིང་བསོད་ནམས་མང་པོ་ཡང་རབ་ ཏུ་སྐྱེ་ན་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྣམས་ལྟ་ཅི་སྨོས།།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིས་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་དོན་དུ་འདི་ལྟ་བུ་ཀུན་དུ་སྤྱད་པར་མི་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་བྱིས་པ་རང་གིས་དེ་སྲིད་དུ་བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པ་རྣམས་ཕ་རོལ་སྙིང་རྗེ་བས་འཇུག་པ་ལ་ལྟུང་ བ་མེད་ཅིང་བསོད་ནམས་མང་པོ་ཡང་རབ་ཏུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བརྟག་པ་ཕྲ་མོ་ཙམ་བཟུང་ནས་དེ་དང་དེ་སྤྱོད་པ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞིང་།བསྟན་པ་འདི་ལ་ཡང་མི་གུས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ནི་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་བདག་གི་དངོས་པོ་དང་ ལོངས་སྤྱོད་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྒུད་པའི་རྒྱུ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམས་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་རྣམས་ཆེན་པོར་སྣང་བས་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེའོ།

那么，对于那些极为隐秘的有主或无主之物，以及由种姓和法幢所守护的事物，是否会因贪欲而行邪行呢？如果对众生有利且不损害众生，经过确定考察其关联，则无过失。
对于真正修持梵行者，应当远离并应当供养，如同对待母亲和姐妹一样。那么比丘是否也应如此行持呢？不是的，因为他们以其他方式通过梵行来成办众生利益。
如果见到比这更大的众生利益，舍弃戒律也无过失。再者，世间上见到父母将子女送上绞刑架时，也会因与自身相应的悲心而不执著自身安乐，更何况是经过无数劫修习而成就大悲心、方便、智慧等圆满善根的菩萨们，贪欲对他们造成障碍是不可能的。
如是，若无其他方便利益众生，则说由贪欲所生的过失为无过失。如《方便善巧经》中说：'如同妓女一样，已作利益的菩萨无所顾恋地舍弃那些众生。'
未得地位的菩萨也应当思维具足善修六波罗蜜多，而非其他。这是附带说明的内容，就此打住。因此不应在嗔恨的情况下布施。
如《优波离请问经》中说：'舍利子，菩萨们有两种具大过失的堕罪，是哪两种呢？即具有嗔恨和具有愚痴。'
再者，菩萨即使为了自己的生命也不会故意说妄语，但为了解救他人免于杀害、囚禁等，不顾及财物，仅以悲心而说妄语，则无过失，且能生起广大福德。
为了分离与恶友相关的众生，而进行离间语，也无过失，且能生起广大福德。
为了使行于邪道者回归正道，而一再说粗语，也无过失，且能生起广大福德。
对于喜好歌舞、音乐、妓女、饮食、国王、盗贼等话题的人们，为了引导他们趣入善法，而以各种无关的话语与之交谈，也不会成为过失，且能生起广大福德。
如是，菩萨即使造作本性过失之业，也无不善，且能生起广大福德，更何况是制定的过失。
虽然如此，菩萨们为了守护凡夫，不应经常行持如此行为。因为凡夫自身尚未断除随眠烦恼，仅仅抓住'悲悯他人而行持则无过失且生广大福德'这样微细的见解，就会不断行持这些行为而堕入恶趣，也会对此教法不恭敬。
如是，十不善业道是自身、受用和外在事物衰损的因。如经中所说：'善男子们，十不善业道以重大形式显现则会转生于地狱中。'

།འབྲིང་གིས་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་རྣམས་སུའོ། །ཆུང་ངུས་ཡི་དགས་རྣམས་སུ་སྟེ། དེ་ནི་འདི་ རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའོ།།དེ་གལ་ཏེ་མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འོངས་ན་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བར་བཅུ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཚེ་ཐུང་བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕོངས་པ་དང་འགྲན་ཟླ་དང་བཅས་པའི་ཆུང་མ་དང་སྐུར་པ་མང་བ་དང་འདིའི་གྲོགས་པོ་དབྱེ་བར་ འགྱུར་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་སྒྲ་ཐོས་པ་དང་ངག་གཟུང་བར་མི་འོས་པ་དང་འདོད་ཆགས་དྲག་པ་དང་ཞེ་སྡང་དྲག་པ་དང་གཏི་མུག་དྲག་པའོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་འདི་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་མདངས་ཆུང་བར་འགྱུར་བ་དང་ལོ་དགྲ་མང་བ་དང་རྡུལ་གྱིས་གང་ བ་དང་དྲི་ང་བ་དང་མཐོན་དམན་ཅན་དང་།ཚྭ་སྒོ་ཅན་དང་དགོན་དུང་ཅན་དང་ཐ་བ་ཅན་དང་སྡིག་པ་ཅན་གྱི་ས་དང་དུས་ཚིགས་འགྱུར་བ་མི་མཉམ་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཕྲ་བ་དང་འབྲས་བུ་མི་ཞིམ་པ་དང་འབྲས་བུ་ཉུང་བའོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་འདི་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་ བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་བསྟན་པས་ལྷ་རྣམས་སུ་སྐྱེའོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་འདི་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའོ།།དེ་གལ་ཏེ་མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་འོངས་ན་བཅུ་པོ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་བཞིན་ཚེ་ཐུང་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་བཟློག་པ་བཅུར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་འདི་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་ པའི་འབྲས་བུའོ།།གཟི་མདངས་ཆུང་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་བཟློག་པ་བཅུར་ཡང་འགྱུར་བ་འདི་ནི་འདི་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ཡང་འདི་རྣམས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། ལག་འགྲོའི་བདག་པོ་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་འདི་རྣམས་ནི་ལྷ་དང་མིར་སྐྱེ་བའི་ རྟེན་ནོ།།སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ཐོབ་པ་དང་རང་བྱང་ཆུབ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཇི་སྲིད་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་གྱི་རྟེན་ནོ་ཞེས་སོ། །འོ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན། དེའི་ཕྱིར་ ལས་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ཡོད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ག་ལ་འཐད་ཅེ་ན།དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་སྟོང་པར་མ་ཤེས་ལ་མི་ཤེས་པ་གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ལེགས་པར་སྤྱོད་པའམ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅིང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པས་ངན་སོང་གསུམ་དུ་ལྟུང་ལ་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལྷ་དང་མི་རྣམས་སུ་སྐྱེའོ། །ཡང་འགའ་ཞིག་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་སྤངས་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་རིམ་གྱིས་ས་བཅུ་བགྲོད་དེ་སྐད་ཅིག་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ནས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སུ་འགྱུར་རོ།

中等的投生于畜生道中。以小的投生于饿鬼道中，这是这些业的异熟果。如果转生为与人同等者，则依次第，由这十种业感得短命、贫穷、妻子有争夺、多遭诽谤、朋友离间、听闻不悦耳声音、言语不受采纳、贪欲炽盛、嗔恨炽盛、愚痴炽盛，这是这些业的等流果。
外在事物变得暗淡无光、年景灾害频繁、尘土遍布、充满恶臭、高低不平、盐碱遍地、荒凉寂寥、贫瘠、罪恶之地、季节变化不调、果实细小、果实不美味、果实稀少，这是这些业的增上果。
同样，宣说十善业道能转生为天众，这是这些业的异熟果。如果转生为与人同等者，则依次第由这十种业获得与短命等相反的十种果报，这是这些业的等流果。
获得与暗淡无光等相反的十种果报，这是这些业的增上果。这些也是三种解脱的因。如经中所说：'长者，这十善业道是转生天人的所依，是获得有学、无学果位、独觉菩提、一切菩萨行以及乃至一切诸佛法的所依。'
那么，如果一切法以自相皆空如梦如幻等，则如何能建立业及其果报呢？并非如此，因为众生不知诸法本性为空，由于无明而执著人法，造作善业或恶业，以恶行堕入三恶道，以善行转生天人。
有些了知无我性者，舍离善趣恶趣而获得涅槃。诸菩萨圆满波罗蜜多等善法，次第趋入十地，以一刹那相应般若现证一切法而成就佛陀世尊。

།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ ཡིན་ན་མི་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མེད་དེ་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་བཞིན་དུ་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ལ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུ་མེད་པར་འཇིག་པ་ཡིན་པ་ན་དང་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་སྣ་ ཚོགས་ལས་ལས་སྐྱེས།།ཞེས་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་སུས་ཀྱང་སུ་ཡང་བསད་པ་ཡང་མེད་དེ། སུས་ཀྱང་སུའི་ནོར་བླངས་པ་ཡང་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཁས་བླངས་པ་ལ་རྒྱུན་འཇུག་པ་དང་འགལ་བའི་དངོས་པོ་བསྐྱེད་པ་ལ་གསོད་པ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པའི་སྒོ་ནས། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སད་པ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ལྟར་རྨི་ལམ་ན་ཡང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བསགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཨེ་མ་བསད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྦྱོར་བའི གནས་སྐབས་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་གསོས་པས་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པ་འཐོབ་པ་དེའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཀྱིས་ཀྱང་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་བཞིན་ཞེས་པའི་དཔེ་མ་གྲུབ་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པའི་ལུགས་ཀྱིས་སད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་། དངོས་པོ་ རྨི་ལམ་དང་འདུ་བ་དེ་ལས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དོན་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་མ་ཉམས་པ་རྣམས་ལ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།འོན་ཀྱང་གཉིད་མཐུག་པོའི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་མི་གསལ་བ་དང་འཁྲུག་པར་ བསྒྲུབ་པས་རྨི་ལམ་ན་འབྲས་བུ་སྨིན་ལ།སད་པའི་སྐབས་ན་གཉིད་མཐུག་པོ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གསལ་བ་དང་མ་འཆོལ་བར་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལྷག་པའོ། །རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ནའང་ལས་དང་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་ མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ།བསླབ་པ་བླངས་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཅས་པའི་དབང་ཁོ་ན་ལས་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ ལས་མངོན་པར་བྱེད་པར་འདུ་བྱེད་ཅིང་།དེ་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཏེ། །དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་པའི་ཕྱི་རོལ་ལམ་རྣམ་པར་རིག་པའི་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ན་གང་ལ་གནས་ནས་ལས་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤང་བའི་ཆེད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ཚོགས་སོགས་པ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ།།འོ་ན་བྱས་ཤིང་བསགས་པའི་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ལ་ཅི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡོད་དམ་ ཞེ་ན་ཡོད་དོ།།ལས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་མི་དགེ་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉིད་དང་། དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཁམས་གསུམ་པའོ། །དེའི་སྟོབས་ནི་བྱེད་པ་པོ་མི་འདོད་ཀྱང་དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ནི་ནུས་པ་མེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་ གང་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་དང་འགལ་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་སྦྱོར་བ་ལས་དེ་ནུས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།ལས་རྣམས་ཀྱིའང་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་དམིགས་པ་ནི་ཡུལ་རྣམས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིའང་རྩ་བ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།དེ་ལ་དངོས་པོར་འཛིན་པ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སྟེ། དང་པོར་དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་དང་ནང་ཞེས་པ་དང་བརྟན་པ་དང་བདེ་བ་དང་ངའི་དང་ངའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱ་བ་དང་ལས་ལ་ཡོན་ཏན་མཐོང་བའོ། །དེ་ལྟར་ ལས་བྱེད་ཅིང་བྱས་པའི་ལས་ལ་ཡོངས་སུ་དགའ་བ་དང་བསྔགས་པ་རྗེས་སུ་སྒྲོགས་པ་ལ་སོགས་པ་མཇུག་རྫོགས་པ་སྟེ།གང་གིས་ཏེ་ཉེ་བར་བསགས་པར་ཡོད་པ་འབྲས་བུ་འབྱིན་ནུས་པར་འགྱུར་རོ།

虽然如此，如果一切法都如梦一般，那么十不善业等就不存在，如同梦中状态一样，在醒时状态也应如此吗？不是这样的。就如外境论者所说，刹那性的因无灭，以及在论典中也说：'种种世间从业生'，因此胜义中谁也未曾杀害谁，谁也未曾夺取谁的财物等，承许这些并不违背相续的运行，通过执著杀生等能生起违背事物的作用，由不如理作意等具足而安立醒时的不善等，如杀生等。如是在梦中也有积累善恶业的状态，以'啊！杀了'等分别念，在加行等状态中由于完全增长执著而获得圆满，因此即使按照外境论者的观点，'如同梦中状态'的比喻也不成立。
因此按照中观宗的观点，在醒时状态中，对于如梦幻般的事物，由于执著业及随顺的实在事物等，对于未损减一切颠倒束缚者，安立为善等。然而由于深睡的迷乱因而不清晰混乱，所以梦中果报成熟；在醒时则因远离深睡迷乱因，而显现清晰无混乱，故果报更胜。
既然承许梦中状态也有业果，就不应指责非比丘等过失，因为仅仅依据受戒以及世尊的制定而安立戒律与非戒律二者。因此在世俗谛中，众生造作颠倒业而造作，由此产生烦恼，但在胜义谛中则不然。若无丝毫真实的外境或唯识实体，依何而造业？如同梦境和幻化等一样。
正因如此，为了断除他们的颠倒，菩萨发菩提心，从积累资粮直至现前菩提，令众生获得解脱。那么，对于已造已积的具力之业，是否有清净？有的。业有二种：欲界所行的不善业，以及三界有漏善业。其力量即使作者不愿意，也必定引生其果报。清净即是令其失去力量，通过与能生业力的因缘相违的因缘相应，使其失去力量。
诸业的等起是诸烦恼，所缘是诸境。烦恼的根本是不如理作意，即非正确的分别念。其中执著实有即是非正确的遍计，首先于此增益外内、坚固、安乐、我所、我等，以及见业功德。如是造业已，对所造之业生起欢喜、称赞宣说等圆满后续，由此积累而能生果。

།དེ་གཅོད་པ་ནི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་སྟེ་ལས་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་ སྟོབས་ཆུང་བར་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཚེ་ལས་དེ་བྱས་ན་དེ་མ་ཐག་ཁོ་ནར་འགྱོད་པ་དང་སྐྱོན་མཐོང་བས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེའི་མཇུག་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྟོབས་ཆུང་བ་སྟེ་ཀུན་ནས་སློང་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །སྡིག་པ་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པའི་ཕྱིར་དང་འབྲས་བུ་འདོད་པར་ བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤང་བར་བྱའོ།།དེ་ཡང་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་མདུན་དུ་སོ་སོར་འཆགས་ཤིང་སོ་སོར་སྤོང་ངོ་དེ་ནི་བདག་གིས་མ་ལེགས་པ་བགྱིས་པའོ་ཞེས་སུན་འབྱིན་ནས་སླར་མི་བགྱིད་དོ་ཞེས་དམ་བཅས་པས་སྦྱང་བར་བྱ་བ་སྟེ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཁབ་ཀྱིས་ཚེར་མ་འདོན་པ་བཞིན་དུ་བསལ་བར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྟོབས་ཆུང་བའོ། །གཉེན་པོ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་དང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་དགེ་བའི་ལས་ལ་ཤིན་ཏུ མངོན་པར་སྦྱོར་བའོ།།སླར་ལྡོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཀྱང་ཀུན་ནས་མནན་པས་ཡོད་ཀྱང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །སོ་སོར་ལྡོག་པའི་སྟོབས་ནི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པའོ། །སྡོམ་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་དགེ་བསྙེན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་ ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྡོམ་པ་དང་དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པ་དབང་བསྐུར་གྱི་སྡོམ་པ་དང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་།དེ་རྣམས་ཉིད་ཟག་པ་དང་བྲལ་བ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའོ། །དེ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ནི་ ཆོ་ག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་འཛིན་པ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ།།སྡོམ་པ་དང་པོ་གསུམ་རྣམས་ཀྱིས་དྲན་པའི་སྟོབས་ལས་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་རང་བཞིན་གྱིས་སྡིག་པའི་ལས་མི་བྱེད་པའི་ངེས་པ་ཐོབ་པ་དང་བཞི་པ་ལས་ནི་ཀུན་ནས་སློང་བ་རྣམ་པར་གནོན་པར་བྱེད་པ་དང་ལྔ་པ་ལས་ནི་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་ བྲལ་བའོ།།རྟེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཀྱང་སྡིག་པ་ལས་ཀྱི་འཇིགས་པ་ལས་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་པོ་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་མི་ནུས་སོ། །རྟེན་གྱི་སྟོབས་ནི་རེ་ཞིག་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་འབའ་ཞིག་ཉིད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་ཕག་མོའི་ རྟོགས་པ་བརྗོད་པར་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷའི་བུ་འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་དོང་གི་ཕག་མོའི་མངལ་དུ་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་མཐོང་ནས་འཇིགས་སྐྲག་པ་ནས་ཇི་སྲིད་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་ངག་ལས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བས་ལས་དེ རྩད་ནས་ཕྱུང་སྟེ་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་པ་དགའ་ལྡན་དུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་པའི་བར་དུའོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་གཏོང་བ་ཡང་རྟེན་གྱི་སྟོབས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་སྨོན་པ་དང་འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལས་སོ། །འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་པ་དང་དོན་དམ་པའི་ བྱེ་བྲག་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།

断除它是这样的：以遍行对业进行破除，则会变得力量微弱。当造作此业时，立即以后悔和见过而破除，由于其后果被摧毁的缘故，力量微弱，即无法生起。
罪业因为为智者所呵责，且其果不可欲求，故应当断除。
此外，应在圆满佛陀等前个别发露忏悔，个别断除。说'我所作不善'而破除后，立誓'此后不再造作'，应当净化，这是因为心的法性之故。
不是像用针拔刺那样可以除去的。因此，以对治分遍行而制伏，则变得极其微弱。
对治遍行即是对不善业和有漏善业，极为专注于无漏善业。
也由返回的力量而完全制伏，虽然存在也将变得丝毫不作。
各别返回的力量即是从正受律仪而获得不作的律仪。
律仪有五种：即优婆塞等别解脱律仪、发菩提心三种戒律的律仪、具有彼特相的灌顶律仪、有漏禅定律仪，以及彼等离漏的无漏律仪。
正受彼即如法受持和等持。
由前三种律仪从念力中获得不作律仪，自然不作罪业的决定；从第四种则是制伏生起；从第五种则是远离生起。
也由所依的力量，如同对罪业行为的怖畏一样，作者不欲求的果报生起而无法制伏。
所依的力量暂且唯是皈依三宝，如在《猪女事迹》中所说：三十三天之天子见到将死之法，将生于坑中猪女腹中，趣向感受业果，见此恐惧战栗，乃至从帝释语中皈依三宝，从根本拔除彼业，其后命终生于兜率天中。
不舍菩提心也是所依的力量。
菩提心有二种：即从愿心和入心的差别。
入心也由世俗和胜义的差别而有二种，如将解说。


།།དེ་ལ་སྨན་པའི་སེམས་ལ་བརྟན་ནས་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་རྩད་ནས་འབྱིན་པའི་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི། མཛའ་བོའི་བུ་གླིང་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་འདོད་པ་མས་བརྩེ་བས་རྐང་པ་དག་ལ་འཇུས་ནས་བཟློག་པ་ན་མ་ལ་ཁྲོ་བ་དྲག་པོས་ མགོ་བོ་ལ་རྐང་པ་བརྒྱབ་ནས་གཟིངས་ལ་ཞོན་པ་ནས་ཇི་སྲིད་གཟིངས་ཞིག་ནས་རྒྱ་མཚོའི་[(]འགྲོམ་[,]འགྲམ་[)]ན་ཉི་ཚེ་བའི་དམྱལ་བ་ཡོད་པར།འདིས་མ་ལ་མ་གུས་པ་བྱས་པའི་ལས་ཟད་པས་སྡོད་ཅིག་འཁོར་ལོ་འདི་ཁྱོད་ཀྱི་སྤྱི་བོར་བསྐོར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་སྒྲ་བར་སྣང་ལས་ཐོས་ནས། གང་ སུའང་རུང་བ་འགྲོ་བ་འདི་ན་མ་ལ་མི་གུས་པར་བྱས་པ་རྣམས་དང་བྱེད་པ་རྣམས་དང་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལས་དེ་བདག་ཁོ་ན་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་གྱུར་ཅིག་།སུ་ཡང་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ཤུགས་དྲག་པོས་སྨོན་པ་ལ་གནས་པ། འདི་འདྲ བའི་ལས་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཟད་དེ་འཁོར་ལོ་ཡང་དེའི་སྟིང་དུ་དེ་ལྟ་ཉིད་དུ་གནས་ཤིང་སླར་འདི་སྐད་ཀྱང་ཐོས་ཏེ་ལོངས་ལ་སོང་ཤིག་ཁྱོད་ཀྱི་ལས་འདི་ནི་སྨོན་པའི་སྟོབས་ཁོ་ན་ལས་མ་ལུས་པར་ཟད་དོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།འཇུག་པའི་སེམས་བརྡར་ བཏགས་པ་ནི་ལྷག་པར་མོས་པ་སྟེ།གང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་གདོད་ནས་དག་པ་ཉིད་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྷག་པར་མོས་ནས་བྱང་ཆུབ་དང་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་ཏེ་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ འདི་ནི་དངོས་པོར་འཛིན་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ལ་དེའི་རྩ་བ་ཅན་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོར་འགྱུར་ཏེ་ཡང་དག་པའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་ནི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་དེ། 

 

让我来翻译这段文字：

"关于依靠悲悯心而从根本清除业障的比喻：有一个亲友之子想要去其他洲，母亲因为慈爱抱住他的脚阻止他。他对母亲生起强烈愤怒，用脚踢她的头，然后乘船离去。后来船只损坏，在海边有一个小地狱，（他听到）空中传来声音说：'因为你对母亲不恭敬的业已尽，你且住下，这个轮子将在你头顶上旋转。'

他听到后发起强烈誓愿：'愿一切过去、现在、未来对母亲不恭敬的众生的业，都由我一人来承受其果报。愿任何人都不要遭受这样的痛苦。'由于这样强烈的发愿，现世应受的业报也完全消尽，轮子仍然停在空中，又听到声音说：'起来走吧，你的业已经完全因发愿力而消尽了。'

所谓假立的发心，就是胜解。即对佛和菩萨的功德、众生本来清净、诸法本性无我生起胜解，缘于菩提和众生而发心。这样的心是执著实有的对治，以此为根本能对治一切法，因为能如实了悟真实义。因此，这种发心能清净一切业障。"

这段文字主要讲述了：
1. 一个关于业报和忏悔的故事
2. 发菩提心的功德
3. 胜解和发心的关系
4. 发心对治执著和业障的作用


ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དེ་གལ་ཏེ་སྔ་དྲོ་ལྟུང་བ་བྱུང་ན་ཉི་མ་ཕྱེད་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མཐའ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་རིགས་ཀྱི་བུ་བསྐལ་པའི་མེ་དང་མཉམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་སྲེག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་རོ། །དེ་ བཞིན་དུ་འཕགས་པ་བྱམས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པར་རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ་སྒྲོན་མེ་གཅིག་ཁྱིམ་མམ་གནས་ཁང་ཅི་འདྲ་བ་ཅིག་ཏུ་རབ་ཏུ་བཅུག་ན།དེ་རབ་ཏུ་བཅུག་མ་ཐག་ཏུ་ལོ་སྟོང་དུ་བསགས་པའི་མུན་པ་མུན་ནག་ཀྱང་སེལ་ཞིང་སྣང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་སེམས་ བསྐྱེད་པའི་སྒྲོན་མེ་གཅིག་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པའི་ཐིབས་པོ་མ་རིག་པའི་མུན་པ་དང་ལྡན་པ་ཅི་འདྲ་ཅིག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཞུགས་ན་དེ་རབ་ཏུ་ཞུགས་མ་ཐག་ཏུ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བསྐལ་པ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་ཏུ་བསགས་པའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་མུན་པ་མུན་ནག་ཀྱང་སེལ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི སྣང་བ་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་དོ།།ཞེས་སོ། །འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་[(]བརྩེབས་[,]བརྩེགས་[)]པར་ཡང་། འོད་སྲུངས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཕུག་ལ་སོགས་པར་ལོ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་འདས་པ་དང་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་གིས་ཏིལ་མར་སྒྲོན་མེ་བྱས་ན་དེ་ཅི་མུན་པ་མུན་ནག་དེ་ནི་ལོ་བརྒྱ་སྟོང་དུ་བསགས་པ་སྟེ་འདི་ནས་མི་འགྲོ་ ཞེས་པར་འགྱུར་རམ།བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ལགས་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་ཏིལ་མར་སྒྲོན་མེ་བགྱིས་ན་དེ་ལ་མི་འགྲོ་བའི་ནུས་པ་མ་མཆིས་ཏེ་དེས་གདོན་མི་འཚལ་བ་ཉིད་དུ་འགྲོ་བར་བགྱིའོ།

 

 

我来翻译这段经文：

"如经中所说：'菩萨若于晨朝有犯，至日中时现前菩提心，应知其戒蕴无有边际。同样，善男子，等同劫火的菩提心能焚烧一切恶行。'如是广说。

同样，在《圣弥勒解脱经》中说：'善男子，譬如一盏灯被放入任何房屋或住处，一经放入，即能驱除积累千年的黑暗，并作光明。同样，一盏发起一切智心的灯，若入任何具有无明黑暗的众生意乐中，一经进入，即能驱除百千不可说劫所积累的业障和烦恼障的黑暗，并且生起真实的智慧光明。'

在《圣宝积经》中也说：'迦叶，譬如在山洞等处经过百千年后，若有人点燃一盏油灯，难道那积累百千年的黑暗会说"我不离去"吗？'（迦叶答：）'世尊，不会。因为点燃油灯后，黑暗就无法不离去，必定会消失。'"

这段经文通过三个比喻说明：
1. 菩提心能净除业障
2. 菩提心如灯能破除无明黑暗
3. 智慧之光必定能驱散无明黑暗


 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འོད་སྲུངས་དེ་བཞིན་ཁོ་ནར་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་དུ་ མར་བསགས་པ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སོ་སོར་རྟོག་པ་གཅིག་གིས་འགྲོའོ།།ཞེས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་ཞུགས་ན་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཐམས་ཅད་འདག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ། །ཇི་སྐད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གསང་བའི་མདོར་གསུངས་པ་འོད་སྲུངས་དེ་གལ་ཏེ་ སེམས་ཅན་གཅིག་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེན་པོ་མི་དགེ་བ་བཅུ་པོ་འདི་རྣམས་ཡང་དག་པར་ལྡན་པར་གྱུར་ལ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལྡན་པ་ལ་ཞུགས་ཏེ་འདིར་བདག་གམ་སེམས་ཅན་ནམ་སྲོག་གམ་གང་བྱེད་པ་པོའམ་གང་ཚོར་བ་པོ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་མ་བྱས་མངོན་པར་འདུ མ་བྱས་པ་སྒྱུ་མའི་ཆོས་ཉིད་ལ་འཇུག་ནས་སེམས་ཅན་དེ་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་ང་མི་སྨྲའོ་ཞེས་པའི་བར་དང་།ཇི་སྲིད་དུ་གང་འདི་ལྟར་ལྷག་པར་མོས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་ནི་ལྟུང་བ་དང་ལྟུང་བའི་གནས་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། གནས་མེད་ཅིང་གོ་སྐབས་མེད་པ་སྟེ་གང་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ ལ་ལྟུང་བ་གནས་པ་འདི་ནི་གནས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་བར་དུའོ།།ལྷག་པའི་བསམ་པ་བསྐུལ་བའི་མདོར་ཡང་། མདོར་བསྡུས་ནས་དོན་མེད་པ་སྤང་བར་གསུངས་ཏེ། བྱམས་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པས་ལྔ་བརྒྱའི་ཐ་མ་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་པར་འཇུག་བཞིན་པ་ན་བདེ་ བླག་ཏུ་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་འདོད་པས་འདོད་པ་དང་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱེད་འདོད་པས་ཚོགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་པར་འབྱུང་བར་བྱ་ཞིང་དགོན་པ་དང་ནགས་དང་བས་མཐར་གནས་པས་བརྩོན་པ་དང་མི་བརྩོན་པའི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་བདག་ཉིད་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་རྟོག་པ གཞན་གྱི་འཁྲུལ་པ་མི་ཚོལ་བ་ཅང་མི་སྨྲ་བར་སྒོམ་པ་ལ་དགའ་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གནས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བས་བསྒོམ་པར་བྱའོ།།ཞེས་སོ། །ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པའི་མདོར་ཡང་གསུངས་པ། འཇམ་དཔལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་སྤྲུལ་པ་ལྟ་ བུར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་གང་དུ་ཡང་སྒྲིབ་པ་མེད་དོ།།འཇམ་དཔལ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་རང་གི་ཀུན་དུ་རྟོག་པས་དམྱལ་བ་དང་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་དང་གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་དུ་ལྟུང་ངོ་། །མེད་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་ སྡུག་བསྔལ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་རྣམས་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ་ཞེས་སོ།།གང་ཡང་མདོ་དང་རྒྱུད་དང་གསང་སྔགས་ལ་སོགས་པ་ཟབ་མོ་དེ་རྣམས་དོན་འདི་མངོན་པར་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། །དེ་རྣམས་ལེན་པ་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཟད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་འདིའི་ཉེས་པར་ སྤྱོད་པ་དེ་འབྲས་བུ་འབྱིན་མི་ནུས་པར་འགྱུར་ན་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཟབ་མོ་ཉན་པ་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ལས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་ཡན་ལག་བསྒོམས་པ་འབྱུང་བ་ནི་ཤིན་ཏུའོ།།འདིར་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་དགེ་སློང་དཔའ་བྱིན་ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་བསོད་སྙོམས་སྤྱོད་པ་བུད་མེད་མཆོག་གིས་མཐོང་སྟེ་དེ་ཡང་ཆགས་པ་དྲག་པོས་བརྒྱབ་དེས་དབུགས་ཕྱུང་བས་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་གཟུགས་མཛེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཀུན་ནས་སྦྱར་ཞིང་མང་དུ་གནས་ལ།དེའི་བདག་པོ་ལ་ཡང་དུག་དང་བཅས་པའི་ཁ་ཟས་བྱིན་ནོ། །དེ་ཡང་ ཤི་ཞེས་ཐོས་ནས་འདི་ལྟར་གྱུར་ཏེ།ཀྱེ་མ་བདག་གིས་མི་བཟད་པའི་ལས་བྱས་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་བདག་གིས་འདོད་པ་ཡང་སྤྱད་མི་ཡང་བསད་དོ་ཞེས་པ་དང་། ཀྱེ་མ་ཀྱི་ཧུད་བདག་དམྱལ་བར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ལུས་དང་སེམས་གདུང་བ་དྲག་པོར་ཡོངས་སུ་གྱུར་ཏེ། སུ་ཡིས་བདག་ ཕོངས་པ་འདི་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་ཅེས་རྣམ་པར་རྨོངས་བཞིན་དུ་འཁོར་ཞིང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་སྒོར་ས་ལ་འགྱེལ་ལོ།

世尊开示道：'迦叶，正是如此，即使积累了数十万种业和烦恼，也可以通过一个如理作意的观察而消除。'
若入菩提心，则必定能清净一切过失，对此毫无疑问。
如《如来秘密经》中所说：'迦叶，假使有一个众生具足十种大恶不善业，但若他进入如来所说的具因缘之法，并且通达无我，了知无有我、众生、寿者、作者、受者，进入无造作、无执著的幻化法性，我说此众生不会堕入恶趣。'
又说：'乃至于对此深信不疑者，于彼则无有任何过失与过失之处。为什么呢？因为无有处所与机会，于无障碍中安住过失，此乃无有处所。'
《增上意乐劝请经》中也简要说到应当断除无义之事：'弥勒，因此，菩萨乘者在五百末期正法将灭之时，若欲轻易获得解脱，欲尽除一切贪欲与业障，应当不贪著众会，住于寂静处、森林与边地，远离精进与懈怠的众生，观察自己的过失而不寻求他人过失，喜爱默然禅修，以欢喜般若波罗蜜多之境而修习。'
《一切业障清净经》中也说：'文殊，于通达一切法如幻如化者，如幻之心于诸法中无有任何障碍。文殊，即便如此，愚凡夫众由自己的分别念而堕入地狱、畜生、阎魔世间。他们执著本不存在的法，而感受无数痛苦。'
所有经续及密咒等甚深法门都明显宣说此义，通过受持、执持等也能灭尽诸业障。如此，若其恶行不能生果，则依止善知识听闻甚深法，并观察一切法无我性，从而获得无生法忍的修习支分，这就更不用说了。
此处举例说明：比丘勇施具足戒律，行乞食时被一最胜女人看见，她因强烈贪欲而诱惑他。他因此放纵，与这位容貌美丽的女人多次交合共处。她还给她的丈夫下了毒食。后来听说他死了，她这样想道：'呜呼，我造了极重的业，不仅行淫，还杀了人。'又想：'呜呼哀哉，我将堕入地狱。'她身心遭受剧烈的痛苦，迷乱地四处游荡说道：'谁能救我脱离这般困境？'最后倒在寺院门口的地上。

།དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངོ་མཚར་བླ་མས་དགེ་སློང་དེ་ནགས་སུ་ཁྱེར་ཏེ་བར་སྣང་ལ་གནས་ནས་ལུས་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མང་པོ་སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་ པས།ལྷའི་བུ་སྟོང་ཕྲག་བཞི་བཅུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དགེ་སློང་གི་ལུས་ལ་བ་སྤུའི་བུ་ག་ཐམས་ཅད་ནས་དམྱལ་བའི་མེ་བྱུང་བ་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་ཞིའོ། །དགེ་སློང་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་བྲལ་ཏེ་སེམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ ཀྱི་ཚུལ་ལ་རབ་ཏུ་དཔྱད་ནས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པོ་ཞེས་སོ།།ཡངས་པ་ཅན་དུ་དགེ་སློང་དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་ཟེར་བསོད་སྙོམས་ལ་རྒྱུ་བ་ན་སྨད་འཚོང་མ་ཡང་དག་པར་ཆགས་པས་སྔགས་ཀྱིས་བཏབ་པའི་བསོད་སྙོམས་ལྷུང་བཟེད་དུ་བླུགས་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཡང་དག་པར་ཆགས་ཏེ་དེ་ དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྩེ་དགའ་ཉམས་སུ་མྱོང་སྟེ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་འོངས་ནས་འགྱོད་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་པས་ཡོངས་སུ་གདུངས་པ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་བསྟན་པ་ལས་དགའ་བ་མཆོག་དང་ལྡན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་སོ།།གང་ཡང་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཀྱང་ཞིང་བརྔས་པས་ན་སོག་རྩ་ལྟར་འགའ་ཞིག་ཏུ་ལུས་ཀྱི་ལྷག་མ་ཅུང་ཟད་ལུས་པ་དང་། གང་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ངེས་པ་མེད་པའི་ལས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ནི། དེ་ལ་དབང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ཕྱིས་བསལ་ནས་ཚོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་པས་རྣམ་པར་སྦྱོང་ངོ་།།དགེ་བའི་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དོན་སོ་སོར་རྟོག་པས་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ བསྐྱེད་ནས་ཚོགས་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པས་རྣམ་པར་སྦྱོང་ངོ་།།དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ། དེས་ནི་ལས་དམིགས་པ་མེད་པ་དང་བྱ་བ་མེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་མེད་དེ་གང་ཞིག་གང་གིས་རྣམ་པར་སྦྱང་བའོ། ། དོན་དམ་པ་ལ་གནས་པས་ནི་གང་དུ་ཡང་འཇུག་པའམ་ལྡོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་དམིགས་པ་ཁོ་ནས་ལས་རྣམ་པར་སྦྱོང་ངོ་། །རྨི་ལམ་དུ་ཡང་སྡིག་པ་ཟད་པའི་མཚན་མ་རྣམས་མཐོང་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ་ཟས་ངན་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱུགས་པ་དང་ཞོ་དང་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་ཟ་བའམ སྐྱུགས་པ་དང་ཉི་མ་དང་།ཟླ་བ་མཐོང་བ་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་དང་། མེ་འབར་བ་དང་སྐྱེས་བུ་གདུག་པ་དང་བཅས་པ་ནག་པོ་ཕམ་པར་བྱས་པ་དང་དགེ་སློང་དང་དགེ་སློང་མ་མཐོང་བ་དང་འོ་མ་ཅན་གྱི་ཤིང་དང་གླང་པོ་དང་། ཁྱུ་མཆོག་དང་རི་དང་སེང་གེའི་ཁྲི་དང་ཁང་བཟངས་དང་གྲུ་ ལ་འཛེགས་པ་དང་ཆོས་ཉན་པ་ལས་སྡིག་པ་ཟད་པར་ཡང་དག་པར་མཚོན་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་པའི་ལས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པ་ཡོད་ན། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་བརྒྱ་ཡིས་ཀྱང་། །ལུས་ཅན་ལས་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ། །ཚོགས་ཤིང་དུས་ལ་བབ་ པ་དང་།།འབྲས་བུར་ངེས་པར་སྨིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་གསུང་རབ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན་དེ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །མ་འོངས་པའི་ལས་ནི་རྐྱེན་རྣམས་མ་ཚང་བ་བསྐྱེད་པས་མི་སྐྱེ་བ་ཉིད་སྦྱོང་བ་སྟེ། མ་སྐྱེས་པ་ནི་ཅིའི་ཡང་གེགས་སུ་ འགྱུར་བ་མེད་དོ།།དེ་ལ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་རྐྱེན་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཏེ་གང་ཀུན་ནས་གནས་པ་ལས་མི་འདོད་ཅིང་མི་ཤེས་ཀྱང་བློ་མ་སྦྱངས་པ་རྣམས་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱེད་པའོ་བློ་སྦྱངས་པ་རྣམས་ནི་དཔའ་བོ་སྟེ་དེ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མི་གནོན་ཞིང་སླར་ལ་དེ་རྣམས་ ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ནོ།།ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཡང་དག་པའི་སོ་སོར་རྟོག་པས་བརྫུན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་སྟེ་འདི་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

随后菩萨妙师将那位比丘带到森林中，住于虚空之中，从身体化现出许多如来为其说法。四万天子获得无生法忍之后，比丘身上所有毛孔立即涌出地狱之火，通过加持而平息。那位比丘也远离了一切痛苦，以菩提心相应，深入观察无生法性，获得无生法忍。
在毗舍离城中，比丘无垢光在乞食时，一位妓女因贪欲而在其钵中放入加持咒语的食物，他立即生起贪欲，与她一起享受欢乐。回到寺院后生起大悔恨而痛苦，世尊为他开示空性胜解，并授记他将成就无上正等正觉。
即便如此，就像收割庄稼后会有些许残茬一样，身体会留下一些微小的残余。对于那些不定受的业，由于主导力量的缘故，将后来的果报消除，转化为资粮支分而得以清净。
有漏善业通过摄持菩提心、回向圆满菩提以及如实观察义理而转为无漏，趣向资粮而得以清净。
胜义菩提心是通达一切法无生的无漏智慧，以此则无所缘之业、无所作、无作者，何者能以何法清净。安住胜义者于一切处无有趣入或退出，以一切法不可得而清净诸业。
在梦中也见到灭罪的征相，如吐出不好的食物等、食用酸奶牛奶等或呕吐、见到日月、在空中行走、火焰燃烧、战胜凶恶黑人、见到比丘比丘尼、见到乳树、大象、公牛、山岳、狮子座、宫殿、登上船只、听闻佛法等，这些都表示罪业已尽。
如是已说暂时业的清净。若有如是清净，那么'百俱胝劫中，有情诸业不失坏，聚集时节成熟时，必定感得其果报'等圣教如何解释？应知这是指无对治修习等的情况。
未来之业通过不具足因缘而不生起而得清净，未生之业不会成为任何障碍。
其中，等起因缘是贪等烦恼，由于这些烦恼的存在，即使不愿意也不知道，未经调伏的心也会造作不善业。已调伏心者是勇士，不被烦恼所胜，反而能胜过烦恼。
以正确观察而了知烦恼的虚妄性而胜过它们，因为这些烦恼的生起之处即是分别念。

 །དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་ཡུལ་རྣམས་ཏེ་གང་གིས་འདི་རྣམས་འབྲོས་པ་རྣམས་བཟློག་པ་པོས་སྐྲ་ནས་འཛིན་པ་བཞིན་དུ་ སྟོབས་ཀྱིས་བཀུག་ཅིང་བཀུག་ནས་བཙོན་ཁང་བཞིན་དུ་བདུད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་འཇོག་ལ།དོན་དམ་པ་པའི་རྩ་བ་ཉིད་ཐོབ་པའི་བརྟན་པ་རྣམས་ནི་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་སའི་མཐར་ཐུག་པའི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་ཁུགས་ཤིང་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ཞེས་པས་ལས་རྣམས་སྐྱེ་ བ་མེད་དོ་ཞེས་པ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཁྱད་པར་བཅས་པ་རྒྱས་པ་དང་བཅས་པ་བརྗོད་ཟིན་ཏོ།།དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་གནས་པའི་ཆེད་དུ་འགྱུར་རོ། །འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་གཉིས་ཏེ་དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ སྨིན་པའི་ཆེད་དུའོ་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཆེད་དུའོ།།འདི་ཙམ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་ཆེད་དུ་སེམས་གནས་པ་དང་། ལུས་དང་སེམས་ངལ་བ་མེད་ པའི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་པའོ།།འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འདིའི་རྟེན་དུ་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ་ཡིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ལྷ་དང་མིར་སྐྱེ་བ་རྣམས་དང་དེ་རྣམས་ཉིད་བདག་གི་དངོས་པོ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ གྱི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་ངོ་།།དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་འདི་རྣམས་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་མཆོག་ཏུ་བླ་ན་མེད་པ་དང་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་ ཏེ་གང་གིས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ།།གཞན་གང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་དགུ་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ་དེ་སྐྱོན་མེད་པ་ནི་ཇི་ ལྟར་བླངས་པའི་བསླབ་པ་གཅིག་ལས་ཀྱང་མ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་ཉམས་ཤིང་མ་རལ་བ་ནི་བསླབ་པ་མང་པོ་ལས་མ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདྲེས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནོག་ནོག་པོར་མ་གྱུར་པ་ནི་སྲིད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་མ་ བསྔོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ཉིད་ཐུན་ཚགས་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བརྗོད་དེ་ལྟུང་བ་མེད་པའི་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ནོག་ནོག་པོར་མ་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་རང་དབང་ཅན་དེ་སྲིད་པའི་འབངས་ ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་འདི་བསྔགས་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ལས་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་འདྲ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བསྟེན་པར་བྱའོ། །དེ་འཕགས་ པ་དཔའ་བོས་གསུངས་པ།གང་ཞིག་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་སྡོམ་པ། །འདི་ནི་མདོར་བསྡུས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་གསུངས་ཏེ། །འདི་ལ་གནས་རྣམས་འགྲོ་ལ་ཕན་པའི་དོན། །སེམས་པ་ཁྱད་པར་འབྲས་བུ་དང་བཅས་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །བཟོད་པ་ནི་བཟོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དོན་དམ་ པར་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་ཞི་བ།།བཟོད་པའི་དེ་ཉིད་རིག་པས་བཟོད་པར་གསུངས། །དེ་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་རྨི་ལམ་ལྟར་རྟོག་པ། །རྣམ་རྟོག་ཉེ་བར་ཞི་ལ་འབད་པར་བྱ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་དགེ་བའི་ལས་ལ་སྤྲོ་བ་སྟེ། ས་གཞི་མཐའ་དག་མེ་མདག་ཏུ་བྱ་བའམ། །མཚོན་གྱིས་བཀང་བ་རྐང་ པས་མནན་བྱས་ནས།།གང་ཞིག་ཐུབ་དབང་ལྟ་བའམ་ཞི་བའི་ཆོས། །བཅུད་ལེན་བཏུང་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་སྤྲོ་བའོ།

所缘境是诸境，如同抓住头发般，以力量将这些逃离者拉回，拉回后如同监狱般置于魔境中。获得胜义根本的坚固者，即使是他化自在天之地的究竟欲望也不能牵引且不能胜过，如前所说，诸业无生，已说具有殊胜的别解脱戒及广说。这也是为了菩萨心安住。
律仪戒有二：摄善法戒是为了自身圆满佛法，饶益有情戒也是为了圆满众生。这些都是菩萨的一切事业。即为了现法乐住的心安住，以及身心无疲惫的圆满二者。
以此律仪戒为依止的别解脱戒，生于随心所欲殊胜的天人中，以及彼等自身的事物、受用和外在事物圆满为相的果报，也能产生解脱为相的果报。
这些善业道，如是如是亲近闻法等和布施等，如是如是成为无上最胜和最极广大，以此获得如是果报。
其他处所说菩萨九种戒，皆摄于此三种戒中，此即是菩萨戒。其无过失是因为未违背任何一条所受学处。未损未破是因为未违背众多学处。不杂染是因为未与不善混杂。不粗糙是因为未回向为轮回受用。
此即称为非共戒，为显示无犯的其他相及不粗糙的其他相。具足无过等功德的戒，是自在的，因为解脱轮回束缚。因此诸圣者赞叹此戒。
也能成就三摩地，因为具戒者能令心等持。因此应当依止如是戒。如圣勇说：'制御身语意，此说为略戒，住此者利生，思维具果报。'
忍辱是能忍，胜义中寂灭分别，通达忍实性即说为忍，因此应当精进于寂灭分别，了知世间如梦。
精进是对善法的欢喜，即使整个大地变成火炭，或满是兵器而需用脚踩踏，为了见到佛陀或为了饮用寂静法甘露，也生起最胜欢喜。

 །བསམ་གཏན་ནི་གཟུང་བར་བྱ་བ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ལུས་དང་སེམས་དབེན་པ་དག་ཁོ་ན་ལས་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ཟླ་བ་སྒྲོན་ མར་གསུངས་པ།།གང་རྣམས་འདོད་པ་སྤངས་ཤིང་མེ་ལྟ་བུའི། །བུ་དང་ཆུང་མ་རྣམས་ལ་སྲེད་སྤངས་ནས། །ཤིན་ཏུ་སྐྲག་པས་ཁྱིམ་ནས་ངེས་ཐོན་པ། །དེ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་འདི་རྙེད་མི་དཀའ། །གང་རྣམས་ཁྱིམ་གྱི་ནང་ན་གནས་བཞིན་དུ། །བྱང་ཆུབ་དམ་པ་མཆོག་འདི་ ཐོབ་པ་ཡི།།སངས་རྒྱས་གང་ཡང་སྔོན་ཆད་བྱུང་བ་དང་། །མ་འོངས་འབྱུང་འགྱུར་གང་ཞིག་བཞུགས་པ་མེད། །རྒྱལ་སྲིད་མཆིལ་མའི་ཐལ་བ་བཞིན་སྤངས་ནས། །དབེན་པ་འདོད་པས་ནགས་ཀྱི་ནང་གནས་ན། །ཉོན་མོངས་རབ་ཏུ་སྤངས་ཤིང་བདུད་བཅོམ་ནས། །རྡུལ་བྲལ་འདུས་ མ་བྱས་པའི་བྱང་ཆུབ་རྟོགས།།ཞེས་སོ། །སླར་ཡང་། གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ལ་དགའ་རྣམས་སྤངས་ནས། །བསེ་རུ་རྟག་ཏུ་གཉིས་པ་མེད་འབྱུང་ལྟར། །ནགས་ཁྲོད་དབེན་པ་རྟག་ཏུ་བསྟེན་བྱས་ནས། །རིང་པོར་མི་ཐོགས་ཏིང་འཛིན་མཆོག་ཐོབ་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང་། སླར་ཡང་། འཇིག་ རྟེན་དགའ་བ་རྟག་ཏུ་བདེ་མིན་པས།།གང་ལ་འདིར་མཛའ་མི་མཛའ་དགའ་མེད་པར། །གང་ཞིག་ནགས་དང་རི་སུལ་མངོན་དགའ་དེས། །ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་དྲི་མེད་རྗེས་མྱོང་འགྱུར། །གང་འདིར་བདག་གི་འཛིན་པ་ཅི་ཡང་མེད། །གང་ལ་ཡོངས་འཛིན་ཀུན་དུ་ཡོད་མིན་པར། །འཇིག་རྟེན་ འདིར་ནི་བསེ་རུ་བཞིན་སྤྱོད་པ།།དེ་ནི་མཁའ་ལ་རླུང་བཞིན་འགྲོ་བར་འགྱུར། །གང་རྣམས་སླར་ཡང་ལོག་པར་རབ་ཞུགས་ཏེ། །བྱིས་པ་རྟག་ཏུ་འདོད་ཡོན་ལ་དགའ་རྣམས། །ཇི་ལྟར་བྱ་རྒོད་རོ་ལ་ལྷག་མོས་ལྟར། །རྟག་ཏུ་དབང་འགྱུར་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ། །འཕགས་ པ་ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་གི་མདོར་ཡང་།མཐའ་ཡས་སྐྱོན་གྱིས་ཐིབས་པོ་ཁྱིམ་ནི་སྤངས་ནས་སེམས་ལྟོས་མེད་པ་དེ་རྣམས་ནི། །ངེས་པ་རྟག་ཏུ་གནས་སུ་དགའ་བ་ཐོབ་ཅིང་ཡོན་ཏན་ལྡན་རྣམས་དབང་པོ་ཞི། །དེ་རྣམས་བུད་མེད་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་འདྲིས་པ་གང་དུའང་ཡོད་མིན་ཞིང་། ། བསམ་པ་དག་པ་དྲི་མ་མེད་རྣམས་བསེ་རུ་ལྟ་བུར་གཅིག་པུར་གནས། །དེ་རྣམས་རྙེད་པས་དགའ་བར་མི་འགྱུར་མ་རྙེད་པས་ཀྱང་ཡིད་མི་ཞུམ། །འདོད་པ་ཆུང་ཞིང་ངན་ངོན་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་དགའ་རྒྱུ་དང་ཚུལ་འཆོས་སྤངས། །ཞེས་སོ། །སླར་ཡང་རིགས་པ་མ ཡིན་པའི་སྤྱོད་པས་དེ་རྣམས་དབུལ་པོའི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་རྣམས་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་བསྟན་པ་འདི་ལ་རྙེད་པ་ཙམ་གྱིས་ཚིམ་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་རྣམས་སྡིག་པ་འཆགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ སྤངས་ནས་བདག་ནི་དགེ་སྦྱོང་ངོ་ཞེས་བདག་ཉིད་དམ་འཆའ་བར་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྲིད་དུ་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་ང་མི་སྨྲའོ། །སྐྱེས་བུ་རྨོངས་པ་དེ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་སྟོན་པ་དྲུག་ལ་མི་སྨོད་དོ། །དེ་རྣམས་ནི་གཞན་དུ་སྨྲ་བ་གཞན་དུ་བྱེད་པ་ སླུ་བར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་རྣམས་ལ་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེ་འགྲོ་ཡང་རིང་ན་བྱང་ཆུབ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་སོ། །འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པར་འོད་སྲུངས་འདི་ལྟ་སྟེ་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་མི་གཙང་བར་ལྟུང་ན་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་སྨད་པར་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །འོད་སྲུངས་ དེ་བཞིན་དུ་མང་དུ་ཐོས་པ་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་མི་གཙང་བར་ལྟུང་བ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཅུང་ཞིག་ཀྱང་མེད་པ་ལ་ནི་ལྷ་དང་མི་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་། རང་དོན་ཙམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡི། །ཕྱུགས་ཀྱང་འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་ཏེ། །འགྲོ་བའི་དོན་སྒྲུབ་བསོད་ནམས་ཅན། ། དེ་རྣམས་སྐྱེ་བོ་ཆེན་པོའོ།

禅定就是对所缘境专一其心，而这也唯有从身心远离中才能生起。如同在《圣月灯经》中所说：
'有些人舍弃如火般的欲望，断除对妻儿的贪恋，以极大的恐惧心从家中出离，这些人不难获得无上菩提。'
'凡是居住在家中，而能获得无上正等菩提的佛陀，过去未曾有，未来也不会出现。'
'舍弃如唾沫般的王位，为求寂静而住于林间，断除烦恼降伏魔众后，证悟无尘无为之菩提。'
复次：
'舍离喜爱城邑之人，如独角兽般永无伴侣，常依止寂静林间处，不久即能获得胜定。'
又说：
'世间欢乐恒非乐，于此无亲无怨无喜者，若人喜乐林间山谷中，将得无垢极乐之体验。'
'于此全无我执者，于彼普遍无所执著，此世如同独角兽行，彼将如风游行虚空中。'
'若复有人入邪道，愚者常乐五欲境，如同秃鹫贪著腐肉般，永远沦落不得解脱。'
在《圣护国经》中也说：
'舍离无边过患深重之家居，无所顾恋心者，必定常得安住喜乐，具德者诸根寂静。'
'彼等不与男女亲近往来，清净无垢意乐者如独角兽般独居。'
'彼等不以得而欢喜，不以未得而心生怯弱，少欲知足现喜粗劣，远离伪善与因缘。'
复次：'以非理行为故，彼等将生于贫穷种姓。'
'彼等出家后，于此教法中仅以获得些许而知足。'
'彼等连忏悔罪过都做不到，更何况证悟智慧。'
'彼等舍弃佛陀功德，自称我是沙门而立誓。'
'只要对身命还有执著，我不说能圆满求法。'
'对于愚痴之人，如实不诽谤六师外道。'
'彼等说一套做一套，欺诳他人，连天人世间善趣都远离，更何况菩提。'
在《圣宝积经》中说：'迦叶，譬如宝珠落入不净处则成无义且应受呵责。迦叶，同样应当观察多闻者堕入利养恭敬的不净中。'
'对于一无所有者，天人也会生起欢喜。'
另外：'仅为自利而行走的畜生尚且如此烦恼，为利众生行善之具福德者，彼等才是大丈夫。'

 །གྲང་དང་རླུང་སོགས་སྡུག་བསྔལ་རྣམས། །རང་དོན་སེམས་པས་ཀྱང་བཟོད་ན། །འགྲོ་བའི་དོན་དུ་ཞུགས་པ་རྣམས། །དེ་རྣམས་ཅི་ལྟར་བཟོད་མི་བྱེད། །དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱང་ནི། །སྙིང་རྗེ་ཅན་གྱིས་བཟོད་བྱ་ན། །གྲང་དང་རླུང སོགས་སྡུག་བསྔལ་རྣམས།།དེ་རྣམས་ད་ལྟ་ཅི་ཕྱིར་སེམས། །ཞེས་པས་འཇིག་རྟེན་ཕན་ལྟ་དང་། །སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་འདོད་པས། །རྟག་ཏུ་སྦྱོར་བས་བསམ་གཏན་ནི། །རྩོམ་ལ་ཡང་དག་འབད་པ་བྱེད། །ངལ་བསོས་ངལ་བསོས་བསྲུབས་པ་ཡིས། །མེ་ནི་འབྱུང་ བར་མི་འགྱུར་བ།།དེ་ཉིད་སྦྱོར་དང་སྦྱོར་བ་ལའང་། །ཁྱད་པར་རྟོགས་པ་མེད་ནའོ། །དེ་བཞིན་དུའང་། ཤེས་རབ་མི་བརྩོན་བློ་ཅན་གང་ཕྱིར་ལྟ་བ་ནི། །དག་པར་མི་འགྱུར་དེ་མེད་ན་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་མེད། །དེ་མེད་ན་ནི་ཡང་དག་ཏིང་འཛིན་ཐོབ་མེད་ཅིང་། །དེ་དང་བྲལ་བས་སྡུག་བསྔལ་ ཟད་པ་དེ་བཞིན་ཉིད།།ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོར་གསུངས་པ། གཞན་ཡང་ཏིང་འཛིན་འདི་ན་སྒོམ་མོད་ཀྱང་། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་འདུ་ཤེས་མི་འཇིག་ན། །དེ་ཡི་ཉོན་མོངས་སླར་ཡང་འཁྲུག་འགྱུར་ཏེ། །ལྷག་སྤྱོད་འདིར་ནི་ཏིང་འཛིན་སྒོམ་པ་བཞིན། །ཞེས་སོ། །མི་ འཇིག་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་དཔྱོད་པའོ།།དེ་ལྟར་ནི་སྐྱིལ་ཀྲུང་དམ་པོ་བཅས་ནས་དུས་རིང་པོར་ཞི་གནས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་དྲང་སྲོང་ལྷག་སྤྱོད་ཀྱི་རལ་པའི་བུག་པར་གནས་མི་གཡོ་བའོ་ཞེས་ཏེ་བྱི་བ་བུ་སྐྱེས་པའི་བུ་དང་ཚ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་དུས་རིང་པོར་རལ་པ་དམ་དུམ་དུ་བྱས་ཏེ་ས་ལ་ལྟུང་ལ། དྲང་སྲོང་དེ་ཡང་དུས་རིང་པོ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་ལངས་ནས་རལ་པ་དེ་ལྟ་བུ་མཐོང་སྟེ། མཉམ་པར་གཞག་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་ཞེ་སྡང་ཞིང་གཏུམ་པར་གྱུར་ནས་དེར་སྨྲས་པ་བདག་གང་ན་བྱི་བ་གསོད་ཅིང་ཟ་བ་དེར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ལོག་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་བྱི་ལའི མངལ་དུ་སྐྱེས་ནས་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟིགས་ཏེ་གསུངས་པ།ཀྱེ་མ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤིན་ཏུ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་ཀྱང་ལྷག་མཐོང་མེད་ན་མི་གཡོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་རྩ་བ་ནས་འདོན་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ལྟར་ནི་ཡུན་རིང་པོར་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བསལ་བའི་ཉོན་ མོངས་པ་སླར་འཁྲུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལྷག་སྤྱོད་བྱི་ལར་བྱས་སོ།།ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ་རབ་ཏུ་མི་གནས་པའི་སེམས་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཕུལ་དུ་བྱུང་ཐོབ་པ་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལས་ཤེས་བྱ་དག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ཞིང་སོང་བས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།ཡང་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ་རྟོགས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ཤེས་བྱའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ལས་ བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ།།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ཡང་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་རིམ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་མཐར་ ཕྱིན་པས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ལ་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་དོ། །ལུང་དུ་ཡང་ངོ་བོའི་རྐྱེན་གྱི་མཐའ་ཡིས་ཆོས་ཀྱང་བརྗོད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་གཤེར་བ་ཆུའི་ཁམས་སོ་ གཤེར་བ་ཉིད་ཆུའི་ཁམས་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ།།ཡང་ན་པ་ར་མ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟེ། པ་ར་མ་ལས་བྱུང་བ་ནི་པཱ་ར་མི་ཡིན་པས་དོན་དམ་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཡང་ན་ཕ་རོལ་གྱི་སྒྲས་དེ་བཞིན་ཉིད་ བརྗོད་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕ་རོལ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།

寒冷和风等痛苦，为了自利尚且能忍受，为利众生而修行者，对这些怎能不忍受？
连地狱的痛苦，具有慈悲心者都能忍受，寒冷和风等痛苦，现在为何还要忧虑？
如是为利世间，及欲成就佛果，应当恒常精进，努力修习禅定。
间断间断地搅动，火是不会生起的，如是修行与修行，若无差别觉受。
同样地，智慧不精进的智者因为见解，不能清净，无此则无戒律，
无此则不能获得正定，远离此者痛苦灭尽亦如是。
如圣《三摩地王经》所说：'虽然修习此等定，若不能破除定想，其烦恼将再次扰乱，如同外道修习禅定。'
不破除是指不观察。
如是结跏趺坐后长时间入于止观本性的仙人外道，在其发髻洞中安住不动。即是老鼠生下子孙们长时间将发髻咬成碎片掉在地上。那位仙人也在很长时间后从三摩地中起定，看见这样的发髻，由于入定而完全了知后，生起嗔恨暴怒，于是发愿说：'愿我转生到能杀食老鼠的地方。'由于邪愿力而投生于猫胎，诸圣者见此而说道：
'呜呼！虽然完全入于三摩地，若无胜观，如同不动三摩地一样不能从根本断除烦恼。如是长时间以三摩地所遣除的烦恼再次扰乱，使外道成为猫。'
此即是空性与悲心无二、极不住的心性菩提心即是般若波罗蜜多。
殊胜获得即是智慧，此世间也有，因此从完全了知法性实相而清净所知到达彼岸，故称波罗蜜多。
或者到达彼岸即是证悟，即是波罗蜜多。世间智慧因为无有完全了知所知实相等，与此相反故说非波罗蜜多。
彼实相即是人法二空。
复次，由闻思修所生智慧生起次第而获得一切种智，到达彼岸究竟即是波罗蜜多。
波罗蜜多的体性即是波罗蜜多自身，唯智慧即是波罗蜜多性，故为般若波罗蜜多。
经中以体性词尾也说法，而非唯法性。如湿性是水界，湿性即水界。
或者'波罗'是胜义，从'波罗'而生即是'波罗蜜'，故缘于胜义一切法平等性自性而生起的智慧即是般若波罗蜜多。
或者'波罗'声诠表真如，因为是一切的彼岸故。证悟彼岸真如的智慧即是般若波罗蜜多。

 །རྣམ་པར་བཤད་པའི་རྣམ་པ་འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་བར་མར་བཙལ་བར་བྱའོ། །ཅི་ལྟར་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཛད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁོ་ན་ཁམས་གསུམ་དུ་འཁོར་བ་པ་སེལ་བར་འབྱུང་བའོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདི་ནི་རིག་པ་སྟེ་མ་རིག་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ་མ་རིག་པའི་རྩ་བ་ཅན་ནི་འཁོར་བའོ། །དེ་སྐད་དུ་ ཡང་གསུངས་པ།ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་འཕངས་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་འཁོར་བའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ནི་བདེན་པ་གཉིས་མི་ཤེས་པ་ནི་མ་རིག་པའོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མི་དགེ་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཁོ་ན་དང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཁམས་གསུམ་པའི་ལས་ནི་འདུ་བྱེད་དོ། ། ལས་དེའི་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སེམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་ཟླ་བ་གྲགས་པའོ། །མཛོད་དུ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མའི་མངལ་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་གི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཏེ།དེ་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་སུ་མའི་མངལ་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་རྣམས་དང་། འབྱུང་བ་དང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་ནུར་ནུར་པོ་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་རིམ་གྱིས་མེར་མེར་པོ་དང་གོར་གོར་པོ་དང་ ནར་ནར་པོ་དང་ཡན་ལག་འགྱུས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་ཕུང་པོ་བཞི་པོ་རྣམས་ནི་ཡང་སྲིད་པར་གཞོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རམ་ཡུལ་ལ་གཞོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉིད་མིང་ཉིད་དོ། །འབྱུང་བ་དང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ནི་གྲང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ འགྱུར་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཉིད་དོ།།མིང་དང་གཟུགས་དེ་ཉིད་རིམ་གྱིས་འཕེལ་བར་སོན་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ཞིང་གནས་སྐབས་དེར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རྫོགས་པར་འགྱུར་ལ། སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བོའི་སྒོའི་ དོན་གྱིས་ནའོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དེ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་དང་ཡུལ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་གྱུར་པ་ལས་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་རེག་པ་སྐྱེའོ། །འདི་ནི་རྟེན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །རེག་པ་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བྱ་ལ་སོགས་ པའི་ངོ་བོ་གང་འདྲ་བ་དེ་འདྲ་བའི་ཚོར་བ་སྐྱེའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ཡན་ལག་སྲེད་པ་དང་ལེན་པས་གསོས་པས་འཆི་བའི་དུས་སུ་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་ཇི་ལྟར་འཕངས་པའི་རིམ་གྱིས་སྐྱེའོ་རྒས་སོ་འཆིའོ། །དེ་ལ་སྲེད་པ་གང་ཞེ་ན། གང་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་མི་འབྲལ་ བར་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ལ་འབྲལ་བར་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་གཉིས་ཀར་མངོན་པར་འདོད་པ་མེད་པའོ། །ལེན་པ་ནི་གང་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་འདུན་ཞིང་ཆགས་པའོ། །དེ་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཞི་ སྟེ་འདོད་པའི་ལེན་པ་དང་ལྟ་བའི་ལེན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ལེན་པ་དང་བདག་གི་དངོས་པོའི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ།།འདོད་ཆགས་དེས་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར་བས་སོ། །སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཁྱད་པར་མེད་པར་ཡང་སྲིད་ལ། མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་སྲེད་པའོ། །ཁྱད་པར་གྱིས་ནི་ལེན་པའོ། །ཡང་ན་རིང་བའི་རྒྱུ་སྲེད་པ་དང་ཉེ་བའི་རྒྱུ་ལེན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ས་བོན་སྲེད་པ་དང་ལེན་པས་གསོས་པས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ནི་སྲིད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །མདོ་ལས ནི་འདོད་པའི་སྲིད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།འོན་ཀྱང་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཁོ་ན་ལ་དགོངས་པའོ། །སྲིད་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུའང་འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རིམ་གྱིས་ཚོར་བ་ཇི་སྲིད་ པའོ།

所有这些解释的方式也都应当在中观佛母中寻求。如何是法身的事业即是般若波罗蜜多呢？因为是彼之果故。唯有佛母般若波罗蜜多能除三界轮回者。因为此是明，是无明的对治，而轮回是以无明为根本。如是所说：'业和烦恼所引的生的因即是轮回。'如是不知二谛即是无明。以无明缘故，唯有欲界所行不善及有漏善三界之业即是行。彼业之种子所熏习的心即是以行缘识，这是月称所说。俱舍中则解释为：以行缘故，在母胎中结生刹那的五蕴即是识。以识缘名色，即在结生阶段于母胎中受等非色四蕴，以及大种及所造色随所可能，即所谓羯罗蓝位，依次为頞部陀位、闭尸位、键南位、钵罗奢佉位等阶段。其中四蕴因趋向后有或趋向境故即是名。大种及所造色因生寒等变异故即是色。彼名色渐增长即在眼等阶段成为六处之缘，在彼阶段六处圆满，处即是心心所生门之义。彼六处成熟而趣向业和境时，由根境识三和合自性生触。此由所依差别故有六种。触缘受，即领纳乐等性质。如是由行所引支，渴爱取所润，于死时成为有。由此如所引次第而生老死。其中何为渴爱？即于乐受欲求不离，于苦欲求分离，于不苦不乐无二种欲求。取即是于欲等贪著。由所缘差别故有四种，即欲取、见取、戒禁取、我语取。由彼贪著而取著欲等故。渴爱与取有何差别？或无差别，于后有欢喜即是渴爱。由差别即是取。或者远因是渴爱，近因是取。是故如是由行种子渴爱取所润而趣向生果即称为有。经中说欲有、色有、无色有，然唯就业有而言。有之后即此处生识，依次名色等乃至受。

།སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་འཆི་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་རིམ་པས་བདག་མེད་པ་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོགས་འདི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་འདིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ནི་མདོར་བསྡུས་ནས་ཡན་ལག་བཞི་ རྣམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱས་སོ་ཞེས་རིག་པར་བྱའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་འཕངས་པའི་ཡན་ལག་དང་མངོན་པར་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཡན་ལག་གོ་ཞེས་པ་སྟེ། གསུམ་དང་བཞི་དང་གསུམ་དང་གཉིས་སོ་ཞེས་པ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་ཏེ།ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་བསྡུས་པ་ལས་ཡན་ལག་བཞི་རྣམས་སུ་བསྒྲགས་པའོ། །གང་འདི་རྣམས་གནས་སྐབས་ཀྱི་བར་ལ་རེག་པ་ལ་སྟེ་གང་བར་སྐབས་ཁོ་ནར་ཤི་བ་ལ་མ་ཡིན་ལ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལའང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་སྐྱེ་ བ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་ལ་སྐྱེ་བ་གསུམ་དུ་ཡང་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།དེ་ལ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་འདས་པའི་སྐྱེ་བའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་སྲིད་པའི་བར་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་བའོ། །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལ་མ་རིག་ པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་འདུ་བྱེད་འདས་པའི་སྐྱེ་བར་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་འདིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་པོར་བྱས་ནས་ཚོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།ད་ལྟར་བའི་སྲིད་པ་དང་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་ སོགས་པ་བསྐྱེད་དོ།།སྐྱེ་བ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདིའི་དགོས་པ་དང་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་བར་མ་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་བཟློག་པའོ། །དེ་ལྟར་གསུངས་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་བསྐྱེད་པའི་དུས་ན། སྲེད་པ་དང་ལེན་ པ་དང་སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་ལ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་གང་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱ་བ་སྟེ།མིང་དང་གཟུགས་ལས་གཞན་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཉིད་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་བཤད་པར་ འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་གཉིས་འགལ་བ་མེད་དོ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདི་དེ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དང་ལམ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ་གང་གི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ ལས་དང་སྐྱེ་བ་འཕེན་པར་བྱེད་ལ་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་ལས་ཡོད་ཀྱང་ཡང་སྲིད་འཕེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་ཡང་སྲིད་པའི་ས་བོན་སྲིད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱང་ཡང་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བས་འཆིང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཡང་རྒྱུ་མཚན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དོ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། དེའི་ཚེ་ཉིད་ན་ལུས་དང་སེམས་དག་ངལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་དང་ཕྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེ་བ་ཡང་ཉེ་བར་འཚེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་སྟེ། དང་པོ་གཉིས་ནི་རྒྱུའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཕྱི་མ་འབྲས་བུའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པའོ།།མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པའི་ལམ་མོ། །འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ། །ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལམ་མོ་ཞེས་པའོ། །དེ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་གསུངས་པ། འཁོར་བའི་འཁོར་ལོ་རྣམ་གསུམ་པ། ། ཐོག་མ་མཐའ་དང་དབུས་མེད་འདི། །མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་དུ་ནི། །ཕན་ཚུན་རྒྱུ་མཚན་འཁོར་བར་བྱེད། །ཅེས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་དེ་སྔར་མེད་པའི་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོག་མ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ན་རྒྱུ་མེད པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

生起喜悦和死亡等。如是以所说的次第，无我的一切苦聚生起。如是此处十二缘起支，总摄为四支，应当了知。即是能引支、所引支、能生支和所生支。如其次第为三、四、三、二，由摄十二支而宣说为四支。
此等唯于中有触时，非于中阴死时，亦非于色界和无色界。如是暂且依二世建立而如是宣说，亦可建立为三世。其中无明和行是过去世。从识到有是现在世。生和老死是未来世。
其中由过去世无明缘行，于此世结生识为首，乃至受为边际，成就异熟果。现在世的爱、取、有等也能产生未来世的生等。此三世建立的目的是为了遣除对前际、后际和中际的愚痴。
虽然如是宣说，然而当无明缘行生起时，爱、取、有也存在，如同它们能产生未来世的生，无明缘行也能如是作用。除名色外无别生等，故彼等即以异门而说。因此二种生的建立无有相违。
此缘起应知即是三种杂染自性和三道。其中烦恼是杂染，因为由烦恼力能引业和生，见谛者虽有业而不能引后有；由烦恼现行令有种子相续故。烦恼心也由结生相续而系缚，故是生的杂染因。
正因如此，阿罗汉无有结生，因为无有烦恼心。善不善业也是杂染，因为当时即是身心疲惫之因，后亦能与异熟果。生也是杂染，因为是一切损害的所依。二种也是，前二是因的杂染，后是果的杂染。
无明、爱、取是烦恼道。行和有是业道。余支是异熟道。如圣龙树所说：'三轮转轮回，无始终及中，如火轮旋转，互为因而转。'正因如此，轮回无始，因为无有先前不存在的有情新生。若有始即成无因之过。

།སྐྱེ་བ་རྒྱུ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཟད་པ་ལས་ཐ་མ་ནི་རིགས་ཏེ་ས་བོན་ཟད་པ་ལས་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་བྱུང་བ་སོ་སོར་སེམས་ཅན་གྲངས་མེད་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གཉེན་པོ་དང་ཕྲད་པ་ན་འབྲི་བའི་ཆོས་ཅན་ དེ་རྣམས་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཤིན་ཏུ་འཕེལ་བ་ན་ཤིན་ཏུ་འཛད་པའི་ཆོས་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ་གསེར་གྱི་དྲི་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན།འཁོར་བ་པ་ཡང་བདག་མེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཡོད་ན་འབྲི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ ཚད་མ་ལས་འཁོར་བའི་རྒྱུན་ཆད་པ་ཡོད་དོ།།འགྲོ་བ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལུང་ལས་ཀྱང་ངོ་། །ཇི་སྐད་དུ་རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པར་གསུངས་པ། མ་རིག་རྐྱེན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ཞེས། །གང་ཕྱིར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གསུངས། ། དེ་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་འདི་དག་ནི། །རྣམ་པར་རྟོག་པར་ཅིས་མི་འཐད། །མ་རིག་འགགས་པར་གྱུར་པ་ན། །གང་གི་འགོག་པ་སྐྱེ་འགྱུར་བ། །དེ་ཕྱིར་མི་ཤེས་ཀུན་བརྟགས་པར། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ནི་གསལ་མི་འགྱུར། །གནས་མེད་དམིགས་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །རྩ་བ་མེད་ཅིང་གནས་པ་མེད། ། མ་རིག་ས་བོན་ལས་བྱུང་བ། །ཐོག་མ་དབུས་མཐའ་རྣམ་པར་སྤངས། །ཆུ་ཤིང་དབུས་བཞིན་སྙིང་པོ་མེད། །དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་སྟེ། །ཀུན་རྨོངས་གྲོང་ཁྱེར་འཇིགས་རུང་བ། །འགྲོ་བ་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་སྣང་། །ཚངས་ལ་སོགས་པས་འཇིག་རྟེན་འདི། །གང་ཞིག་བདེན་པར་རབ བརྗོད་པ།།དེ་ཡང་འཕགས་རྣམས་བརྫུན་ཞེས་གསུངས། །དེ་ལས་ལྷག་མ་གཞན་ཅི་ཞིག་།ཅེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ། དངོས་པོར་ཁས་ལེན་ཡོད་ན་ནི། །ཆགས་སྡང་དྲག་པོ་འབྱུང་འགྱུར་བའི། །ལྟ་བ་མ་རུངས་ཡོངས་སུ་འཛིན། །དེ་ཡིས་བསླངས་པའི་རྩོད་པ་བྱེད། ། དེ་ནི་ལྟ་བ་ཀུན་གྱི་རྒྱུ། །དེ་མེད་ཉོན་མོངས་འབྱུང་མི་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་དེ་ནི་ཡོངས་ཤེས་ན། །ལྟ་དང་ཉོན་མོངས་ཡོངས་སུ་ཟད། །ཅིས་དེ་ཡོངས་ཤེས་འགྱུར་ཞེ་ན། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་མཐོང་བ་ལས། །བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པ་མ་སྐྱེས་པར། །དེ་ཉིད་རིག་པའི་མཆོག་གིས་གསུངས། ། ལོག་པའི་ཤེས་པས་ཟིལ་མནན་པ། །བདེན་མིན་བདེན་པར་འདུ་ཤེས་རྣམས། །ཡོངས་སུ་འཛིན་དང་རྩོད་སོགས་ཀྱི། །རིམ་པ་ཆགས་ལས་རབ་ཏུ་འཇུག་།ཉོན་མོངས་ལག་འགྲོ་གཡོ་ཅན་གྱིས། །འགའ་ཞིག་ཁོ་ནའི་གནས་རྙེད་པས། །འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་གང་གི སེམས།།གནས་མེད་དེ་རྣམས་འཛིན་མི་འགྱུར། །སེམས་ནི་གནས་དང་བཅས་རྣམས་ལ། །དུག་ཅན་སྐྱོན་དུ་ཅིས་མི་འགྱུར། །གང་ཚེ་ཐ་མལ་གནས་པ་ཡང་། །ཉོན་མོངས་ལག་འགྲོས་ཟ་བར་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་བྱིས་པས་གཟུགས་བརྙན་ལ། །བདེན་པའི་འདུ་ཤེས་ ཀྱིས་ཞེན་པ།།དེ་བཞིན་ཡུལ་གྱི་དྲ་བ་རུ། །གཏི་མུག་ལས་ནི་འཇིག་རྟེན་འཆིང་། །དངོས་པོ་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་ནི། །བཟུང་ནས་ཡེ་ཤེས་སྤྱན་རྣམས་ཀྱིས། །ཡུལ་གྱི་མིང་ཅན་འདམ་ལ་ནི། །བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཐོགས་པ་མེད། །བྱིས་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ལ་ ཞེན།།བར་མ་རྣམས་ནི་ཆགས་བྲལ་འགྱུར། །བློ་མཆོག་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་ཀྱི་ནི། །རང་བཞིན་ཤེས་པས་རྣམ་པར་གྲོལ། །གནས་མེད་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་རྣམས། །ཆགས་པ་མེད་ཅིང་ཆགས་བྲལ་མིན། །གནས་ཡོད་ན་ནི་ཆགས་པ་དང་། །ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྐྱེ་བར་ འགྱུར།།སྡུག་ཅེས་པ་ལས་ཆགས་འགྱུར་ལ། །དེ་ལས་བཟློག་ལས་ཆགས་བྲལ་ཏེ། །སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་དབེན་པར། །མཐོང་ནས་མྱ་ངན་འདས་པར་འགྲོ། །ཞེས་སོ། །འཁོར་བ་དེ་ཡང་སྐྱོན་ལྔ་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཟད་པ་དང་ མཛའ་བ་དང་བྲལ་བ་དང་འཆིང་བ་དང་སྒྲིབ་པས་སོ།།དེ་ནི་ཕོངས་པ་འདི་རྣམས་ཏེ། ནད་མེད་པས་ཕོངས་པ་ནི་རྣམ་པ་མང་པོའི་ནད་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་ངལ་བས་སོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕོངས་པ་ནི་དགའ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་མི་དགའ་བའི་རྒུད་པ་ངེས་པར་འབྲེལ་ པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།ཉེ་དུ་ཉམས་པ་ནི་དེ་རྒུད་པ་དང་བྲལ་བ་ལས་རྗེས་སུ་མྱ་ངན་བྱེད་པའོ།

由于生起依赖于因，从因耗尽而成为最后是合理的，如同从种子耗尽而无法生芽一样。因为诸佛出世是为了度化无量众生出离轮回的缘故。
凡是遇到对治时具有减少性质的法，当对治方面极其增长时，必定会完全耗尽，如同金子的污垢等一样。轮回者若面对无我性等特征的对治方面时，也具有减少的性质，由此量度可知轮回相续是会断绝的。从'此等一切众生皆当成佛'等教证中也可得知。
如《六十正理论》中所说：'由于无明缘故世间，圆满佛陀如是说，因此这些世间，为何不应是分别？当无明灭尽时，何者灭尽而生起，因此无知遍计，为何不能明了？无有住处所缘，无根亦无住，从无明种子生，远离始中终。如同芭蕉树心无实，如同干闼婆城，愚痴城市可怖畏，众生如幻而显现。梵天等说此世间，若谓为真实，圣者说彼为虚妄，除此之外复何有？'
同样地：'若执著实有，则生猛烈贪嗔，执持恶见解，由此而争论。彼乃诸见因，无彼不生烦恼，因此若了知，见与烦恼尽。云何能了知？从见缘起故，依缘所生法无生，胜义智者如是说。为邪知所压制，非真计为真实者，执著与诤论等，次第从贪行。烦恼如蛇狡诈，唯得某些住处，彼心成执著，无住者不执。心有住处者，毒害过失岂非有？即使平常住，亦为烦恼蛇所噬。如同愚童执著，镜像为真实，如是于境网，愚痴系缚世间。诸法如影像，以智慧眼观，于境名泥中，大士无阻碍。凡夫执著色，中等离贪欲，胜慧由了知，色性而解脱。无住大士众，无贪亦非离，若有所住处，则生贪离贪。从可意生贪，从彼反生离，如见幻化人空性，趣向涅槃去。'
应当了知轮回具有五种过患：即是苦性、受用耗尽、离别所爱、束缚和遮蔽。这些是匮乏：无病的匮乏是由于多种疾病、痛苦、忧愁和疲惫。受用的匮乏是由于圆满的快乐必定伴随着不悦的衰败。亲属衰败是由于离别而生忧愁。

 །ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ན་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྤངས་ཀྱང་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་འགལ་བ་འདོད་པའི་སྲེད་པའི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་རྗེས་ སུ་འཆིང་བའོ།།ལྟ་བ་ཉམས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་རྣམས་དེ་དང་འགལ་བ་མ་རིག་པའི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒྲིབ་པ་ལས་སོ། །སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་འདི་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྲིད་པར་བརྗོད་དོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་། དེའི་ཕ་རོལ་སྔོན་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་ལ་འཆི་བའི་སྲིད་པའོ། །གང་ལ་ཕ་རོལ་འཆི་བ་དང་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པའི་འགྲོ་བ་དག་གི་བར་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་སྟེ་ཁམས་གཉིས སུ་འགྱུར་རོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་གནས་གཞན་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་མེད་དེ། གང་ཐོབ་པའི་དོན་དུ་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་འགྲུབ་པའོ། །བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་དེ་ཡང་འགྲོ་བ་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུ་འཕེན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་གང་དུ་འགྲོ་ བར་འགྱུར་བ་དེར་གང་འོང་བར་འགྱུར་བའི་སྔོན་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་དེ་དང་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་སྟེ།དབང་པོ་ཀུན་ཚང་བ་ལོ་ལྔ་དྲུག་ལོན་པའི་བྱིས་པའི་ཚད་ཙམ་པ་དབང་པོ་གསལ་བ། ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལུས་ཤིན་ཏུ་དང་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉིད་ན་དྲི་ཟ་བས་དྲི་ཟ་རིགས་ མཐུན་པ་དང་ལྷའི་མིག་དག་པས་མཐོང་བ་ལས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཤུགས་དང་ལྡན་པ་མི་ལྡོག་པ་སྟེ།ཉི་མ་བདུན་ནམ་ཉི་མ་བདུན་པ་བདུན་ནམ་ཇི་སྲིད་སྐྱེ་བའི་ཚོགས་པ་མ་ཐོབ་པའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་སྡོད་པ་ནི་བཞེད་པ་ཐ་དད་ལས་བསྡད་ནས་ཕ་མ་དག་སྦྱོར་བ་མཐོང་སྟེ། ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ འདོད་ཆགས་སམ་ཞེ་སྡང་སྐྱེས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་ནས་རྩེ་བར་འདོད་པས་ཡུལ་དེར་ཕྱིན་ནས།གནས་སྐབས་དེ་ལ་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པར་མོས་ཤིང་མངལ་གྱི་གནས་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེས་ནས་གནས་སོ། །དེ་ནས་འདི་ཕ་མའི་མི་གཙང་བ་ནུར་ནུར་པོ་གྱུར་པས་ཕུང་ པོ་གོར་གོར་པོར་འགྱུར་རོ།།ཕོ་ནི་མའི་ལྟོ་བ་གཡས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱབ་ཏུ་ཁ་ཕྱོགས་ཤིང་ཙོག་ཙོག་པོར་འགྱུར་ལ། འོན་ཏེ་མོར་གྱུར་ན་ནི་གཡོན་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ལྟོ་བ་ལ་ཁ་བལྟས་པའོ། །མོ་ཡིར་གྱུར་པའམ་ཕོ་ཡིར་གྱུར་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཞུགས་ཏེ། གནས་ཇི་ལྟ་བས་ཕྱིས་ མ་ནིང་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་མངལ་སྐྱེས་དག་སྐྱེ་གནས་སུ་འགྲོའོ། །དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་ལས་ཇི་ལྟ་བར་གཙང་དང་མི་གཙང་བའི་དྲི་མ་མངོན་པར་འདོད་པ་ལས་ཏེ། རྫུས་སྐྱེས་ནི་གནས་མངོན་པར་འདོད་པ་ལས་སོ། །དམྱལ་བ་པ་རྣམས་སུ་མངོན་པར་ འདོད་པ་ནི་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།དམྱལ་བའི་བར་དོའི་སྲིད་པ་ནི་སྤྱིའུ་ཚུགས་སོ། །མངལ་དུ་འཇུག་པ་བཞི་རྣམས་ཏེ་རྨོངས་པ་རྣམས་ནི་མངལ་དུ་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་འབྱུང་བ་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ་གཅིག་གོ། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་བསོད་ནམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་ པ་རྣམས་འཇུག་པ་ཁོ་ན་ཤེས་བཞིན་དུའོ།།རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དག་གོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་འབྱུང་བ་ཡང་སྟེ་བཞི་པའོ། །དེ་ལ་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པའི་གནས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གང་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཏེ། ངང་པ་དང་རྨ་བྱ་ ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལྟ་བུའོ།།མི་འགའ་ཞིག་རྣམས་ཀྱང་སྟེ་དཔེར་ན་ཁྲུང་ཁྲུང་མོ་ལས་སྐྱེས་པའི་བྲག་དང་ཉེ་བྲག་དང་རི་དགས་འཛིན་གྱི་མའི་བུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་རྒྱལ་པོ་ལྔ་ལེན་གྱི་བུ་ལྔ་བརྒྱ་རྣམས་ལྟ་བུའོ། །མངལ་སྐྱེས་ནི་སེམས་ཅན་གང་མངལ་ནས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཏེ། མི་དང་ གླང་པོ་ཆེ་དང་རྟ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་དང་ཡི་དགས་ཁ་ཅིག་ཀྱང་ངོ་།།དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་གང་འབྱུང་བའི་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཏེ་སྦྲང་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །མི་འགའ་ཞིག་ཀྱང་སྟེ་ང་ལས་ནུ་དང་མཛེས་པ་དང་ཉེ་མཛེས་དང་ཐི་བའི་ཕྲེང་བ་ཅན་མ་དང་ཨ་མྲ་སྐྱོང་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་ བུའོ།

破戒者虽然在色界和无色界出生时断除了邪戒，但仍被随眠烦恼所系缚，违背守戒，贪著欲望。
见解退失者是指虽然获得世间智慧的人们，但由于与之相违背的无明随眠烦恼的遮蔽。
这个生命相续也就是说以五取蕴为自性的有。
这又有四种：中有、生有（即诸趣结生的刹那）、此后前世的有，以及最后刹那的死有。
在死有和生有两种趣之间出现的是中有，这在两界中存在。
无色界中没有其他处所的区分，为了获得所求而成就中有。
这个中有也是由投生诸趣的业力所牵引，为了获得趣处而投生，所以往生何处，其形相就与前世的有相似。
具足诸根，如五六岁孩童大小，诸根明利，无有障碍，意识本性，身体极其清净，在欲界中行，乃是食香，唯有同类食香及清净天眼能见，具有业力神通，不退转。
或住七日或七个七日，或直至未得生缘聚集之间，依各种不同说法而住，见父母交合时，随其所应生起贪欲或嗔恨，颠倒而欲嬉戏，前往彼处。
在那个时候，自身深信并获得胎位而生欢喜安住。
此后，由父母不净物形成凝滑，蕴聚成团圆形。
若是男性，则依附母胎右侧，面向后方蹲坐；若是女性，则依附左侧，面向腹部。
由贪欲而入胎，成为女性或男性，依其所处位置，后成为黄门。
如是卵生和胎生往生生处。
湿生是随业力而对净或不净之气味生起欲求而生；化生则是对处所生起欲求而生。
地狱众生的欲求是由于颠倒见解的缘故。
地狱中有是倒立的。
入胎有四种：愚痴者入胎、住胎、出胎皆不知，此为第一种。
转轮圣王具大福德者唯知入胎。
辟支佛知入胎和住胎。
诸佛则知入胎、住胎及出胎，此为第四种。
其中卵生处是指从卵中出生的众生，如鹅、孔雀等。
某些人也是，例如从鹤生的般遮罗和优般遮罗、鹿母的三十二子，以及波斯匿王的五百王子等。
胎生是指从胎中出生的众生，如人、象、马等，以及某些饿鬼。
湿生是指从温湿中生的众生，如蚊虫等。
某些人也是，如乳生、妙生、近妙生、蛇鬘女、庵罗守护女等。

།རྫུས་སྐྱེས་ནི་སེམས་ཅན་རྐང་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་ལྡན་པ་ལ་ལན་ཅིག་ལ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཏེ། ལྷ་རྣམས་དང་དམྱལ་བ་རྣམས་དང་སྲིད་པ་བར་མ་རྣམས་དང་ཡི་དགས་འགའ་ཞིག་དང་། ཀླུ་དང་ནམ་མཁའ་ལྡིང་ལ་སོགས་པའི་དུད་འགྲོ་འགའ་ཞིག་དང་བསྐལ་པ་དང་པོ་པའི་མི་རྣམས་ ལྟ་བུའོ།།སྐྱེ་གནས་ཐམས་ཅད་ལས་རྫུས་སྐྱེས་མཆོག་གོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མངལ་སྐྱེས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་ལ་བརྟེན་པ་ནི། ཉེ་དུའི་འབྲེལ་པས་ཤཱཀྱའི་རིགས་ཆེན་པོ་ཆོས་ལ་གཞུག་པའི་དོན་དང་འདི་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རིགས་སོ་ཞེས་གཞན་རྣམས་རིམ་གྲོ་ཆེར་ བསྐྱེད་པའི་དོན་དང་མིར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གྲུབ་པ་འདི་ཐོབ་པོ་ཞེས་གདུལ་བྱ་རྣམས་སྤྲོ་བའི་དོན་དུའོ།།གཞན་དུ་ན་རིགས་དང་གདུང་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ཅི་འདི་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུའམ་ལྷའམ་ཤ་ཟ་ཞེས་པ་འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྫུས་སྐྱེས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ ཤི་བ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་མི་གནས་ཏེ་མར་མེ་བཞིན་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བས་སྐུ་གདུང་རྣམས་གཞག་པའི་དོན་དུའོ་ཞེས་སོ།།དེ་མ་ཡིན་ཏེ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་བྱིན་རླབས་ལས་སྐུ་གདུང་རྣམས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་ལས་ནི་སྐུ་གདུང་རྣམས་མི་འདོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་ རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཐུབ་པ་དྲི་མ་མེད་པའི་བློ་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་བཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེ་གནས་བཞི་ཅན་གྱི་འགྲོ་བ་འདི་ཡང་ཟས་བཞིས་གནས་པའོ། །དེ་ལ་ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ནའོ། །གསུམ་འདུས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་ སེམས་པ་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་པ་ཟས་གསུམ་ནི་ཁམས་གསུམ་རྣམས་ནའོ། །དེ་ལ་རེག་པ་ནི་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་དུ་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱིས་བྱེ་མར་བཞག་པའི་སྒོ་ང་རྣམས་མའི་རེག་པ་དྲན་པ་རྣམས་འདྲུལ་བར་མི་འགྱུར་ལ་གང་མ་དྲན་པ་དེ་རྣམས་འདྲུལ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཡིད་ ལ་སེམས་པ་ནི་དཔེར་ན་མུ་གེ་ཡོད་ན་ཐལ་བའི་ཐུམ་བུ་ལ་ཕྱིར་བརྟགས་པའི་བུ་དག་ཡུན་རིང་པོར་གནས་པ་བཤིག་པ་ནི་ཡི་ཆད་ནས་ཤི་བ་དང་།རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་གྲུ་ཞིག་པའི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་སྒྲུབ་པའི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ལ་ཐད་དོ་ཞེས་ཏེ་དྲུང་དུ་སོང་སྟེ་ཀུན་དུ་མནམས་ནས་རེ་བ་ཆད་ནས་ཤི་བ་ལྟ་བུའོ། ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྲིད་པ་རྣམས་གསོ་བར་བྱེད་པས་ཟས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ་ལུས་རྒྱས་པའི་དོན་དུ་ཁམ་དུ་བྱས་པའི་ཟས་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་རྒྱས་པའི་ཆེད་དུ་རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་སེམས་པས་ཡང་སྲིད་འཕེན་པ་དང འཕངས་ཟིན་པ་ནི་ལས་ཀྱིས་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་ལས་མངོན་པར་འགྲུབ་པོ།།འགྲོ་བ་གང་ན་ཟས་སུ་ཡོད་ཅེ་ན་ཐམས་ཅད་ན་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་གནས་རྣམས་ནའོ། །དམྱལ་བ་ན་ཁམ་དུ་བྱས་པའི་ཟས་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། ལྕགས་ཀྱི་ཐོ་ལུམ་འབར་བ་དང་ཟངས་བསྐོལ་བའོ། ། ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ཟས་ནི་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ན་སྟེ་དེས་ཀྱང་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་འཇོམས་པར་ནུས་པའོ། །ཉི་ཚེ་བའི་དམྱལ་བ་རྣམས་ན་ཁམ་དུ་བྱས་པའི་ཟས་མི་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་གནས་པ་དང་འཆི་འཕོ་བ་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལ་དགེ བའི་རྩ་བ་ཆད་པ་དང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་ཁམས་དང་ས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཞེས་པ་ཆོས་དྲུག་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ལ་འདོད་ཀྱི་གཞན་ལ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡང་སྐྱེ་བའོ། །འཆི་འཕོ་དང་ སྐྱེ་བ་དག་ནི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ལའོ།།འོན་ཀྱང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་དང་སེམས་མེད་པ་ལ་དེ་དག་མེད་དོ།

化生者是指众生一次性具足所有手足和肢体而生，如诸天、诸地狱众生、中阴身众生、某些饿鬼、龙和空行等某些旁生以及劫初人类等。在一切生处中化生最为殊胜。
菩萨依胎生之生处，是为了通过亲属关系而引导释迦大族入于佛法，以及为了让他人生起'此乃转轮王种姓'的恭敬心，并为了让作为人的众生生起'我等亦可获得此成就'的欢喜心。
否则，若不知其种姓血统，则会生起'此是幻化之人或天人或食肉鬼'等诸多猜测。
有些人说，化生众生死后身体不住，如灯火般消失，为了能够留下舍利而示现胎生。
此说不对，因为依靠神变加持力，舍利得以安住。实际上并不承认有实质性的舍利，因为其本质如幻智等，且无垢智者的佛陀们会住世直至轮回尽际。
具四生处的众生依靠四食而住。其中段食存在于欲界。触食、意思食和识食这三食存在于三界中。
其中触食如海边生物将卵产在沙中，忆念母亲抚触的不会腐坏，不忆念的则会腐坏。
意思食如饥荒时期，观想灰团为食物的孩子们长时间存活后因绝望而死；又如大海中船只损坏的人们看到远处巨大的泡沫堆，以为是陆地，前往察看后闻到气味，因绝望而死。
虽然一切有漏法都能滋养生命故为食，但这些是主要的：为了增长身体而食用的段食，为了增长心心所而有触食和意思食引发后有，已引发的则由业力熏习的识种子而成就。
若问众生何处有食，则一切处皆有一切食。生处中亦复如是。
若问地狱中如何有段食，则有燃烧的铁丸和沸腾的铜汁。地狱众生有损害性的食物，但也能止息饥渴。独一地狱中的段食如人间。
如是已说众生的缘起、住世和死亡。其中断善根、结生、离欲界贪、离上界贪、退失和死生六法唯在意识中有，其他识中则无。
此中中阴身结生也是生。死和生唯在舍受中。然而在入定心和无心位中则无此等。

 །གང་གི་ཚེ་འདིའི་རྟེན་རྣམ་པར་འགྱུར་བར་རྩོམ་པ་དེའི་ཚེ་ངེས་པར་འདིའི་རྟེན་དེ་དང་འབྲེལ་པ་སྟེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ ཙམ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་མ་ཐག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་འགོག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་བཞིན་དུ་སྔར་གྱི་སེམས་ཡུན་རིང་པོ་འགགས་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་ནས་ཕྱིས་འཆི་འཕོའི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བ་ ལས་ནི་སེམས་ཆད་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་མེད་པར་རིགས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གང་སྣང་བ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཕྱི་རོལ་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཅན་དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་ སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མིག་ལམ་དུ་མི་འོང་བ་དེ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཤིང་རྟའི་འཁོར་ལོའི་ཚད་ཙམ་གྱི་ཕྱོགས་ལ་སྣང་བར་འགྱུར་བ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མང་སྟེ།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་ལྷ་དང་མི་དེ་ཙམ་མེད་དོ། །དེ་ ལྟར་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་སྣང་བ་དེ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འདུལ་བར་བྱེད་དོ།།དེ་རྣམས་སེམས་ཅན་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། །འདུལ་བ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པས་སོ། །དེ་འཕགས་པ་ ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་གསུངས་པ།ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འཁོར་ལོ་འདི། །སྲིད་པའི་ལམ་དུ་འཁོར་བར་འགྱུར། །འདི་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་གང་། །ལམ་འབྲས་སྤྱོད་པ་མེད་པར་འདོད། །མེ་ལོང་ལ་བརྟེན་གང་འདྲ་བར། །བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྣང་བ་ན། །དེ་ནི་དེར་ འཕོས་མ་ཡིན་ལ།།དེ་མེད་ན་ནི་དེ་མི་འབྱུང་། །དེ་བཞིན་ཕུང་པོ་སྐྱེ་འགྱུར་ཞིང་། །སྲིད་པ་བར་དོར་མཚམས་སྦྱོར་བ། །མཁས་པས་དེ་འཕོས་མ་ཡིན་པར། །ཐམས་ཅད་ཚེ་ན་ངེས་པར་བྱ། །མདོར་ན་སྟོང་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས། །སྟོང་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ལས་འབྲས་ བྱེད་པོ་ཟ་བ་པོ།།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་རྒྱལ་བས་བསྟན། །ཆོས་རྣམས་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ལ། །འགལ་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་ཕྱིར་རྒྱུ་ནི་རྒྱུས་སྟོང་བས། །སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ། །ཞེས་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་གྲུབ་པ་ནམ་མཁའ་ལ་གནས་པ་འོག་ཏུ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རྔམས་སུ་དཔག་ཚད་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་དྲུག་པ་རྒྱར་གྲངས་མེད་པའོ། །དེར་སྤྲིན་གྱི་ཆར་པ་ལས་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དཔངས་སུ་འབུམ་ཕྲག་བརྒྱད་པའོ། །ཆུ་ལྷག་མ་ཡོངས་སུ་གྱུར པ་གསེར་གྱི་ས་གཞིའི་དཀྱིལ་འཁོར་དཔངས་སུ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ལྷག་པའི་སུམ་འབུམ་པའོ།།འདི་དག་གི་རྒྱའི་ཚད་ནི་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་དང་ཕྱེད་དང་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་པའི་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་སོ། །འཁོར་ཡུག་ཏུ་ནི་སུམ་འགྱུར་རོ། །དེར་རི་རབ་ལ་བསྐོར་ཏེ་གཉའ་ཤིང་འཛིན་དང་ གཤོལ་མདའ་འཛིན་དང་སེང་ལྡེང་ཅན་དང་བལྟ་ན་སྡུག་དང་རྟ་རྣ་དང་རྣམ་འདུད་དང་མུ་ཁྱུད་འཛིན་ཏེ་གསེར་གྱི་རི་བདུན་རྣམས་སོ།།དེ་ལས་ཕྱི་རོལ་ན་གླིང་བཞི་རྣམས་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་ན་ཁོར་ཡུག་གི་ལྕགས་རི་སྟེ་བརྒྱད་པའོ། །ལྷུན་པོ་ནི་གསེར་དང་དངུལ་དང་བཻ་ཌཱུརྱ་དང་ཤེལ་གྱི་ རང་བཞིན་ནོ།།འཛམ་བུའི་གླིང་འདིའི་ལོགས་བཻ་ཌཱུརྱའི་རང་བཞིན་དུ་སྣང་སྟེ། དེའི་འོད་འདིར་ཕོག་པས་ནམ་མཁའ་བཻ་ཌཱུརྱའི་ཁ་དོག་ཏུ་སྣང་ངོ་ཞེས་སོ། །རི་འདི་རྣམས་ཀྱང་ཆུ་ལ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུར་ནུབ་ལ། ལྷུན་པོ་ནི་ཆུ་ལས་སྟེང་དུ་ཡང་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུའོ། །བརྒྱད་པོ་ནི་ཕྱེད་ ཕྱེད་ཕྲི་བ་སྟེ་དེ་རྣམས་དཔངས་དང་ཞིང་མཉམ་པའོ།།འདི་རྣམས་ཀྱི་བར་རྣམས་ནི་རོལ་མཚོ་བདུན་ཏེ། དྲི་བཟང་བ་དང་རོ་ཞིམ་པ་དང་ཡང་བ་དང་། དང་བ་དང་། འཇམ་པ་དང་། བསིལ་བ་དང་། མགྲིན་པ་དང་ལྟོ་བ་ལ་མི་གནོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་ཆུས་གང་ བའོ།

当此身体开始变化之时，必定与此身体相关联。因为因果事物仅仅是随顺和逆转的跟随，并且相续等差别无意义，所以如同灭尽定和无想定一样，即使从久远以前已灭的心也能生起现前的心，而不是在死亡之后。
从出生以来，因为没有心断绝的因，且无烦恼不会出生，所以无想天众生无心是不合理的。再者，那些不显现的众生，外道五通者、声闻、缘觉和菩萨的眼前都不会出现，而在如来面前如车轮大小的范围内显现的众生也极其众多，三千大千世界中都没有那么多天人。
如是，如来们对无量显现的众生随其所应而调伏。其他众生也不知道这些众生的存在。调伏是通过宣说无生等教法。这是圣龙树所说：
'十二缘起这个轮，在轮回道中旋转。除此之外的众生，无有道果之行持。如同依靠明镜时，面轮显现于镜中，彼非迁移于彼处，无彼则彼不生起。如是蕴体得生起，中阴相续作连接，智者应当确定知，一切非是彼迁移。总之空性诸法中，由空性法而生起，业果作者与受者，世俗谛中佛所说。诸法从因而生起，永远不会有相违，因为因由因性空，应知无有生起故。'
已说众生世间。今当说器世间：此中由众生业力所成，住于虚空之下有风轮，深度为十六万由旬，广度无数。其上由云雨成水轮，高度为八万由旬。余水转变成金地轮，高度为三十二万由旬。
这些的广度为一百二十三万五千由旬。周围则为三倍。其中环绕须弥山有持双山、持轴山、檀香山、善见山、马耳山、象鼻山和持边山等七金山。其外有四大洲，四大洲之外有铁围山为第八。
须弥山是金、银、琉璃、水晶所成。此赡部洲一面现为琉璃性，其光照此处使天空呈现琉璃色。这些山也都沉入水中八万由旬，须弥山从水面向上也是八万由旬。八座山每次减半，它们的高度与宽度相等。
这些山之间有七香海，充满具有香、味、轻、净、柔、凉、不损喉腹八功德之水。

།དེ་ལ་རི་རབ་དང་གཉའ་ཤིང་འཛིན་གྱི་བར་ནི་ནང་གི་རྒྱ་མཚོ་དང་པོ་སྟེ་དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུའོ། །ལོགས་ཀྱི་རྒྱར་ནི་གཉའ་ཤིང་འཛིན་གྱི་འགྲམ་ནས་བགྲོད་པར་བྱ་བ་ལས་སུམ་འགྱུར་རོ། །རོལ་མཚོ་གཞན་རྣམས་ཕྱེད་ཕྱེད་དོ་མུ་ཁྱུད་འཛིན་དང་ཁོར་ཡུག་དག་གི་བར་ནི་ཕྱིའི་ རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་སྟེ་བ་ཚ་ཅན་གྱི་ཆུས་གང་བ་ཞེང་དུ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ལྷག་པའི་འབུམ་ཕྲག་གསུམ་པའི་ཚད་ཅན་ནོ།།དེ་ལ་གླིང་བཞི་སྟེ་རི་རབ་ཀྱི་ངོས་བཞི་རྣམས་ནའོ། །དེ་ལ་འཛམ་བུའི་གླིང་ངོས་གསུམ་ལ་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་དང་གཅིག་ལ་ནི་དཔག་ཚད་ཕྱེད་དང་བཅས་པའི་དཔག་ཚད་ གསུམ་སྟེ་ཤིང་རྟའི་དབྱིབས་ལྟ་བུའོ།།དེའི་དབུས་སུ་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ས་གཞི་ལ་རྡོ་རྗེའི་གདན་མངོན་པར་འགྲུབ་སྟེ་གང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐམས་ཅད་བཞུགས་ནས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །འདིའི་ཤར་ན་ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་ཟླ་ཕྱེད་ལྟ་བུ་ ངོས་གསུམ་འདི་དང་འདྲ་བ་གཅིག་ལ་དཔག་ཚད་ཕྱེད་དང་བཞི་བརྒྱ་པའོ།།འདི་ནས་ནུབ་ན་ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་སྟོང་ཕྲག་ཕྱེད་དང་བརྒྱད་པ་ཟླུམ་པ་ཟླ་བ་གང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ་འདིའི་དབུས་ལ་ཕྱེད་དང་གསུམ་མོ། །འདིའི་བྱང་ན་བྱང་སྒྲ་མི་སྙན་གྲུ་བཞི་པ་ངོས་སོ་སོར་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་པའོ། །གང་ གླིང་རྣམས་ཀྱི་དབྱིབས་འདྲ་བ་དེའི་དབྱིབས་ལྟ་བུ་ཁོ་ནར་དེར་མི་རྣམས་ཀྱི་གདོང་པའོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་མོའི་དབང་པོའི་ཡང་ངོ་ཞེས་སོ། །ལུས་དང་ལུས་འཕགས་སྒྲ་མི་སྙན། །སྒྲ་མི་སྙན་ཟླ་རྔ་ཡབ་གཞན། །གཡོ་ལྡན་དང་ནི་ལམ་མཆོག་འགྲོ། །བརྒྱད་རྣམས་དེ་ཡི་བར་གྱི་གླིང་ ཐམས་ཅད་ན་མི་རྣམས་གནས་སོ།།གཞན་རྣམས་ན་རེ་གཅིག་ན་སྲིན་པོ་རྣམས་སོ། །ཞེའོ། །འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་ཉིད་ན། བྱང་དུ་རི་ནག་པོ་དགུའི་ཕ་རོལ་ན་གངས་དང་ལྡན་པའི་རིའོ། །དེ་ལས་ཕ་རོལ་སྤོས་ངད་ལྡང་བ་ལས་ཚུ་རོལ་ན་མཚོ་མ་དྲོས་པ་ཞེས་པ་ ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་ཆུས་གང་བ་ཆུ་ཞེང་དུ་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་པ་གང་ལས་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་གང་གཱ་དང་སིན་དྷུ་དང་སི་ཏཱ་དང་པཀྵུ་རྣམས་འབབ་པའོ།།དེའི་དྲུང་ན་འཛམ་བུ་མངོན་པར་གྲུབ་སྟེ་གང་གི་དབང་གིས་འདི་འཛམ་བུའི་གླིང་ཞེས་བརྗོད་པའོ། །འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་ཉིད་ཀྱི་འོག་ དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུའི་འོག་ན་མནར་མེད་པའི་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ་དཔངས་དང་རྒྱའི་ཚད་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་པའོ།།མནར་མེད་པའི་སྟེང་དུ་སྟེང་ནས་སྟེང་དུ་རབ་ཏུ་ཚ་དང་ཚ་བ་དང་ངུ་འབོད་ཆེན་པོ་དང་ངུ་འབོད་དང་བསྡུས་འཇོམས་དང་ཐིག་ནག་དང་ཡང་སོས་ཏེ་དམྱལ་བ་བདུན་རྣམས་སོ། ། གཞན་རྣམས་ན་རེ་མནར་མེད་པའི་ལོགས་རྣམས་ནའོ་ཞེས་སོ། །བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་ནི་སོ་སོར་བཅུ་དྲུག་ཉེ་འཁོར་ཏེ་དམྱལ་བར་ལྟུང་བ་རྣམས་འདི་རྣམས་སུ་སླར་ལྟུང་བའོ། །ཅི་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་དེ་རྣམས་སེམས་ཅན་ནམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ནོ་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་སྣང་བའོ།།གང་གཤིན་རྗེའི་སྲིན་པོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། དེར་གང་གཤིན་རྗེས་བཀའ་བསྒོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་དམྱལ་བར་ཁྲིད་པར་བྱེད་པ་དེ་རྣམས་གཤིན་རྗེའི་སྲིན་པོ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་གང་ལས་བྱེད་པ་ རྣམས་མ་ཡིན་ནོ།།ཞེས་སོ། །གཞན་རྣམས་ན་རེ་སེམས་ཅན་ནོ་ཞེའོ། །དེའི་ལས་རྣམས་གང་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་ཞེ་ན། དམྱལ་བ་དེ་རྣམས་ཉིད་དུའོ། །ཅི་ལྟར་མེར་གནས་པ་རྣམས་མི་འཚིག་ཅེ་ན། ལས་རྣམས་ཀྱི་མེ་ལས་མཚམས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རམ་ཡང་ན་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་ གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚ་བའི་དམྱལ་བ་བརྒྱད་པོ་འདི་རྣམས་ལས་གཞན་རྣམས་ནི་གྲང་བའི་དམྱལ་བ་རྣམས་ཏེ་ཆུ་བུར་ཅན་དང་ཆུ་བུར་རྡོལ་བ་དང་སོ་ཐམས་ཐམས་པ་དང་ཨ་ཆུ་ཟེར་བ་དང་ཀྱི་ཧུད་ཟེར་བ་དང་ཨུཏྤལ་ལྟར་གས་པ་དང་། པདྨ་ལྟར་གས་པ་དང་། པདྨ་ལྟར་ཆེར་ གས་པ་ཞེས་པ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་འཛམ་བུའི་གླིང་འདིའི་འོག་ན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལོགས་ལའོ།།འཛམ་བུའི་གླིང་འདིའི་འོག་ན་མནར་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གོ་སྐབས་ཡང་ཡོད་དེ་གླིང་རྣམས་འབྲུའི་ཕུང་པོ་བཞིན་འོག་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

须弥山与持双山之间是第一内海，长八万由旬。从侧面的宽度，从持双山边缘计算则是三倍。其他游戏海则各减半。从持边山到轮围山之间是外大海，充满咸水，宽度为三十二万二千由旬。
其中有四大洲，位于须弥山四面。其中南瞻部洲三面各二千由旬，一面二千五百由旬，形如车形。其中央有金质地基，现成金刚座，是诸菩萨安住并生起金刚喻定之处。
此洲东面是东胜身洲，形如半月，三面与此相同，一面四百五十由旬。此处向西是西牛贺洲，七千五百由旬，圆形如满月，其中央三千五百由旬。其北面是北俱卢洲，方形，每边二千由旬。
诸洲形状如何，其人面貌即如其形。有些说连毛发也是如此。身洲、胜身洲、俱卢洲、俱卢洲月、仲巴、其他游戏洲、动摇洲及胜道行洲，这八洲之间皆有人居住。其他人说有一处是罗刹所居。
在此瞻部洲中，向北越过九座黑山后有雪山。其彼岸有香气弥漫之地，此边有无热恼池，具八功德水，池宽五十由旬，从中流出恒河、信度河、悉多河、博叉河等大河。其岸边有瞻部树，因此此洲称为瞻部洲。
此瞻部洲之下二万由旬处有无间大地狱，其深度与广度皆为二万由旬。在无间地狱之上，从上至上依次为极热、大热、大号叫、号叫、众合、黑绳、等活等七地狱。其他人说在无间地狱四周。这八大地狱各有十六近边地狱，堕入地狱者会再次堕入这些地狱。
地狱狱卒是否是有情众生？不是。那么如何行事？由众生业力显现如此。所说转生为阎罗罗刹者，是指被阎罗王派遣引导众生入地狱者称为阎罗罗刹，而非实际行刑者。其他人则说是有情众生。
其业在何处成熟？即在那些地狱中。为何住于火中而不焚烧？因为业火隔绝或者是由特殊元素所成。
除这八热地狱外，还有寒地狱：疱胀、疱裂、紧牙、叫唤、号叫、裂如青莲、裂如红莲、裂如大红莲等八寒地狱，位于瞻部洲下诸大地狱四周。瞻部洲下确有无间等地狱的空间，因为诸洲如谷堆般下方广大。

 །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ རིམ་གྱིས་གཞོལ་བའོ་ཞེས་པ་དམྱལ་བ་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་གྲུབ་པའོ།།ཉི་ཚེ་བའི་དམྱལ་བ་རྣམས་ནི་རང་རང་གི་ལས་ཀྱང་མང་པོའམ་གཉིས་སམ་གཅིག་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་དུ་མའོ། །གནས་ཀྱང་ངེས་ པ་མེད་དེ་ཆུ་བོ་དང་རི་དང་མྱ་ངམ་གྱི་ཕྱོགས་རྣམས་དང་འོག་ནའང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དུད་འགྲོ་རྣམས་ཀྱང་ཐང་དང་ཆུ་དང་ནམ་མཁའི་སྤྱོད་ཡུལ་པའོ། །ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ནི་གཤིན་རྗེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་འོག་དཔག་ཚད་ལྔ་བརྒྱས་པར་ ཡོངས་སུ་བཅད་ནས་ཏེ།དེ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བའི་གནས་ཡིན་ལ་དེ་ལས་གཞན་དུ་འཕོས་པ་རྣམས་སོ། །འདིའི་སྟེང་གི་བར་སྣང་ལ་འཕྲུལ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་རྣམས་འཁོར་བ་དང་འདྲ་བར་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་སྐར་མ་རྣམས་རི་རབ་ལ་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དག་རི་རབ་ཀྱི་ ཕྱེད་གཉའ་ཤིང་འཛིན་གྱི་རིའི་སྟེང་ནས་མཉམ་པར་རྒྱུའོ།།ཚད་ནི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་པའོ། །ཉི་མའི་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་པའོ། །སྐར་མའི་གཞལ་ཡས་ཁང་རྣམས་ཀྱི་གང་ཆུང་བ་དེའི་ཚད་རྒྱང་གྲགས་སོ། །ཉི་མའི་གཞལ་མེད་ཁང་གི་འོག་ཕྱི་རོལ་ནི་མེ་ཤེལ་གྱི་ དཀྱིལ་འཁོར་ཚ་ཞིང་སྣང་བར་བྱེད་པའོ།།ཟླ་བའི་གཞལ་མེད་ཁང་གི་འོག་ནི་ཆུ་ཤེལ་བསིལ་བ་དང་སྣང་བར་བྱེད་པའོ། །གླིང་བཞིར་ཉི་མ་གཅིག་དང་ཟླ་བ་གཅིག་གིས་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དུ་ནམ་ཕྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ཤར་ལུས་འཕགས་སུ་ཉི་མ་ནུབ་པའོ། །འཛམ་བུའི་ གླིང་དུ་ཉི་མ་ཕྱེད་དོ།།བ་ལང་སྤྱོད་དུ་འཆར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་རྣམས་སུ་ཡོང་ངོ་། །འདི་ཉི་མའི་འགྲོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་མཚན་མོ་དང་ཉིན་མོ་རྣམས་འཕེལ་བ་དང་ཐུང་བ་དག་གོ། །དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དང་པོར་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉམས་པར་མཐོང་བའི་རྒྱུ་ཅི་ཞེ་ན། ཉི་མའི་འོད་ཀྱིས་ ཏེ་ཟླ་བའི་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་ལོགས་གཞན་ལ་གྲིབ་མ་ལྷུང་སྟེ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་མ་རངས་པར་མཐོང་ངོ་།།སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ན་རེ། གང་རེ་འགའ་གཞལ་མེད་ཁང་གི་ཕྱེད་སྣང་བ་དེ་འདྲ་བ་དེ་རྒྱུ་བའི་ཚུལ་ལོ། །ཞེས་སོ། །ཉི་མ་ལ་སོགས་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་ འདི་རྣམས་ལ་གནས་པའི་ལྷ་རྣམས་ནི་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་པ་གཞལ་མེད་ཁང་ལ་གནས་པ་རྣམས་སོ།།ས་ལ་གནས་པ་ནི་རི་རབ་ཀྱི་བང་རིམ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་གནས་པའོ། །རི་རབ་ཀྱི་བང་རིམ་བཞི་རྣམས་ཏེ། དེ་ལ་གཅིག་ནི་དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་གྱེན་དུ་སོན་པ་ནས་ཏེ་བཞི་པའི་ བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུའོ།།སྟོང་ཕྲག་བཅུ་དྲུག་དང་བརྒྱད་དང་བཞི་དང་གཉིས་ཐོན་པའོ། །དེ་རྣམས་ལ་ལག་ན་གཞོང་ཐོགས་རྣམས་དང་ཕྲེང་ཐོགས་རྣམས་དང་རྟག་མྱོས་རྣམས་དང་རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞི་པའི་ལྷ་རྣམས་ཏེ། གཉའ་ཤིང་འཛིན་ལ་སོགས་པ་རི་བདུན་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་། ། བང་རིམ་བཞི་པ་ལ་རྣམ་ཐོས་སྲས་དང་ཡུལ་འཁོར་སྲུང་དང་འཕགས་སྐྱེས་པོ་དང་མིག་མི་བཟང་སྟེ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་བྱང་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ལ་གནས་སོ། །ལག་ན་གཞོང་ཐོགས་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷའོ། །ལྷུན་པོའི་སྟེང ན་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ལྷན་ཅིག་བྱས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དེར་སྐྱེས་པས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའོ།།ལྷུན་པོའི་སྟེང་གི་ངོས་སོ་སོར་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་སྟེ་ཐུར་དུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །གཞན་རྣམས་ན་རེ་ངོས་སོ་སོར་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གྲཝ་བཞི་ན་དཔག་ཚད་ལྔ་བརྒྱའི་ཚད་ཀྱིས་ བརྩེགས་པ་བཞི་རྣམས་ཏེ།གང་རྣམས་སུ་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པའི་གནོད་སྦྱིན་རྣམས་སོ་སོར་གནས་པའོ།

正因如此，大海渐次低下。这十六地狱是由一切有情业力所成。孤独地狱是由各自的业力，无论是多数、两个还是一个，由这些差别而成多种形态。其处所也不确定，因为在河流、山岳、荒野等处及地下都有。
旁生有陆行、水行、空行三种。饿鬼的王名为阎罗，其王宫在瞻部洲下五百由旬处，那里是他们的根本住处，其余则散居各处。
在此上空中，如同机关风轮般运转，月亮、太阳和星辰环绕须弥山而行。其中月亮和太阳在须弥山腰持双山顶上平行运行。
其量度为：月轮五十由旬，日轮五十一由旬。诸星宫殿中最小者量度为一俱卢舍。日宫殿下外围是火晶轮，炽热发光。月宫殿下是水晶，清凉发光。
四大洲由一个太阳和一个月亮运行。当北俱卢洲午夜时，东胜身洲日落，瞻部洲正午，西牛货洲日出。其他地方也是如此。因太阳运行的差别，使得昼夜有长有短。
问：为何在白月初时，见到月轮缺损？因为太阳光照射，使月宫殿的另一面投下阴影，故见月轮不圆满。古代诸师说：'有时宫殿显现一半，这就是运行的方式。'
居住在这些日月等宫殿中的天人，是四大天王众天的宫殿居住者。地居天则住在须弥山层级等处。须弥山有四层台阶，其中第一层向上一万由旬，直至第四层也是如此。
分别高出一万六千、八千、四千、二千由旬。其中依次住有持钵天、持鬘天、恒醉天和四大天王天众。七金山如持双山等处也有天众居住。
在第四层台阶上，多闻天王、持国天王、增长天王和广目天王这四大天王分别住在北等方位。持钵天等这些全都是四大天王天众。
须弥山顶上有三十三天，因为三十三位共同修善者转生于此而得名。须弥山顶每边八万由旬，高度同前。其他说法认为每边二万由旬。
在四角各有五百由旬高的四层楼阁，其中各住有名为金刚手的夜叉。

 །རི་རབ་ཀྱི་སྟེང་དེའི་དབུས་ན་གྲོང་ཁྱེར་བལྟ་ན་སྡུག་ཅེས་པ་ངོས་རེ་རེ་ལ་དཔག་ཚད་ཕྱེད་དང་སུམ་སྟོང་དུ་རིང་བ་དཔངས་སུ་དཔག་ཚད་ཕྱེད་དང་གཉིས་པ། སའི་མཐིལ་གསེར་གྱི་རང་ བཞིན་ལ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བཀྲ་བ་ཤིང་བལ་ལྟར་རེག་ན་འཇམ་པ་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་ངོ་།།དེའི་དབུས་ན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཞེས་པའི་ཁང་བོ་ཟངས་ངོས་སོ་སོར་དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཕྲག་ཕྱེད་དང་གསུམ་དུ་རིང་བ་དཔངས་སུ་ཇི་ལྟར་མཛེས་པའོ། །གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལོགས་བཞི་རྣམས་ ན་ཤིང་རྟ་སྣ་ཚོགས་དང་རྩུབ་འགྱུར་དང་འདྲེས་ཚལ་དང་དགའ་བའི་ཚལ་ཞེས་པ་སྐྱེད་མོས་ཚལ་རྣམས་སོ།།གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལོགས་གཉིས་ཀྱི་བྱང་ཤར་ན་ཤིང་ཡོངས་འདུས་བརྟོལ་ཏེ། དེའི་རྩ་བ་དཔག་ཚད་ལྔ་ཟུག་གོ། །དཔངས་སུ་དཔག་ཚད་བརྒྱ་པའོ། །ཡལ་ག་དང་འདབ་མ་ དང་ལོ་མ་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་ཁྱབ་སྟེ་གནས་སོ།།དེ་ཐམས་ཅད་མེ་ཏོག་རྒྱས་པའི་དྲི་རྫི་ཕྱོགས་སུ་དཔག་ཚད་བརྒྱར་འགྲོ་ལ་རྫི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པར་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུའོ། །ཅི་རང་གི་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཁོ་ནས་མེ་ཏོག་གི་དྲིའི་རྒྱུན་དེ་འཇུག་གམ། འོན་ཏེ་རླུང་ལ་བསྒོས་ནས་སྐྱེ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ངེས་པ་མེད་ལ་སློབ་དཔོན་གྱི་འདོད་པ་གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་ངོ་། །ལྷོ་ནུབ་ན་ཆོས་བཟངས་ཏེ་ལྷའི་འདུན་ས་གང་དུ་ལྷ་རྣམས་འཁོད་ནས་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བགྲོ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་གནས་པའོ། །སྐབས་གསུམ་པ་རྣམས་ལས་སྟེང་དུ་ལྷ རྣམས་གཞལ་མེད་ཁང་ལ་གནས་པའོ།།དེ་རྣམས་ཀྱང་འཐབ་བྲལ་དང་དགའ་ལྡན་དང་འཕྲུལ་དགའ་དང་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དེ་འདོད་ཁམས་པ་རྣམས་དང་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པས་སོ། །དེ་ལ་ཚ་བའི་དམྱལ་བ་བརྒྱད་དང་གླིང་བཞི་དང་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷ་དྲུག་ དང་།དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་འདོད་ཁམས་གནས་རིས་ཉི་ཤུའོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་སྐྱེ་བ་གསུམ་རྣམས་ཏེ། འདོད་པ་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས་མི་རྣམས་དང་ལྷའི་རིས་བཞི་རྣམས་དང་། འཕྲུལ་དགའ་བ་རྣམས་རང་གིས་སྤྲུལ་ཞིང་སྤྲུལ་ནས་འདོད་པ་རྣམས་ ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པ་རྣམས་གཞན་གྱི་སྤྲུལ་པའི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་དབང་ཕྱུག་གི་དབང་བྱེད་པའོ།།འདིར་ས་དང་འབྲེལ་པར་གནས་པ་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་མི་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་འཁྲིག་ལ། འཐབ་བྲལ་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་གྲངས་ཇི་ལྟ་བར་འཁྱུད་པ་དང་ལག་པ་བཅངས་པ་དང་དགོད་པ་དང་ལྟ་བས་སོ།།འོན་ཀྱང་ལྷ་རྣམས་ལ་ཁུ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རླུང་བཏང་བས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་བྲལ་ལོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ་དུས་ཡོངས་སུ་བཅད་ པས་འཁྱུད་པ་ལ་སོགས་པར་གདགས་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་སོ།།ཇི་ཙམ་ཇི་ཙམ་དུ་ཡུལ་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ཙམ་དུ་འདོད་ཆགས་ཀྱང་ཤས་ཆེ་བའོ། །ལྷའམ་ལྷ་མོ་གང་གིས་ཕང་པར་གཞོན་ནུ་མ་བྱུང་བ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་བུ་བརྒྱུད་དེ་ལྟའི་རིས་རྣམས་སུ་ལོ་ལྔ་དང་དྲུག་དང་བདུན་དང་བརྒྱད་ དང་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་ལྟ་བུར་རོ།།གཟུགས་ཁམས་སུ་ནི་ལྷ་རྣམས་ལུས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་བྲལ་བ་གོས་དང་བཅས་པར་སྐྱེའོ། །ལྷ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཕགས་པའི་སྐད་དུ་སྨྲའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་ཚངས་རིས་དང་། ཚངས་པའི་ མདུན་ན་འདོན་དང་ཚངས་ཆེན་པོ།།གཉིས་པ་ནི་འོད་ཆུང་དང་ཚད་མེད་འོད་དང་འོད་གསལ་ལོ། །གསུམ་པ་ནི་དགེ་ཆུང་དང་ཚད་མེད་དགེ་དང་དགེ་རྒྱས་ཏེ་འདི་རྣམས་ཀྱང་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །བཞི་པ་ནི་རབ་ཀྱི་མཐའ་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྟེ། སྤྲིན་མེད་དང་བསོད་ ནམས་སྐྱེས་དང་འབྲས་བུ་ཆེ་དང་མི་ཆེ་བ་དང་མི་གདུང་བ་དང་གྱ་ནོམ་སྣང་དང་ཤིན་ཏུ་མཐོང་བ་འོག་མིན་ནོ།།བསམ་གཏན་བཞི་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་དབྱེ་བས་སོ་སོར་ས་གསུམ་པའོ།

在须弥山顶的中央有一座名为'善见城'的城市，每边长三千五百由旬，高二千五百由旬。地基是金质的，以各种珍宝装饰，触摸起来如棉花般柔软，这是帝释天王的宫殿。
在其中央有一座名为'胜殿'的宫殿，每面长二百五十由旬，高度庄严美丽。
在城市的四面有各种车乘园、粗恶园、杂林园和欢喜园等游乐园。
在城市外两侧的东北方有圆生树，其根部深入五由旬，高一百由旬。枝叶伸展五十由旬。
所有花朵盛开时，顺风方向香气可达一百由旬，逆风方向可达五十由旬。究竟是依靠自然力量使花香持续流动，还是依附风力而生？对此没有定论，导师认为两种情况都有可能。
在西南方有善法堂，是天众集会商议是非之处。
这就是三十三天的器世间住处。第三层以上的诸天住在宫殿中。
这些天界包括离诤天、兜率天、化乐天和他化自在天，属于欲界天，以及四禅天。
其中有八热地狱、四大部洲、四大天王天等六欲天，以及畜生道和饿鬼道，共构成欲界二十处。
其中欲界有三种受生方式：人类和四天王天等依照所生起的欲望享受；化乐天能自己变化后享受欲乐；他化自在天则能支配他人所变化的欲乐。
此中与地相连的四大天王天和三十三天，如同人类一样两两交合。而从离诤天开始，则依次以拥抱、牵手、微笑和对视行淫。
然而诸天没有精液，所以通过放气来解除欲望。有部论师们说一切天众都是两两交合，只是以时间长短来安立拥抱等差别。
境界越殊胜，贪欲也越重。
天子或天女膝上出现婴儿，就是他们的后代。在各天界中分别如同人间五岁、六岁、七岁、八岁、九岁、十岁的样子。
在色界中，诸天化生时身体完整，没有男女根，身着衣服而生。所有这些天众都说圣语。
初禅天有梵众天、梵辅天和大梵天。二禅天有少光天、无量光天和光音天。三禅天有少净天、无量净天和遍净天，这些天都是享受快乐的。四禅天的色究竟天是享受舍受的，还有无云天、福生天、广果天、无想天、无热天、善现天和色究竟天。
四禅天各自以小、中、大的差别分为三地。

 །བཞི་པ་ནི་ཆེན་པོ་ཉིད་ལ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་དང་། ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་དང་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་དང་ མཆོག་ཏུ་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་གནས་དྲུག་སྟེ་འདི་རྣམས་གནས་བཅུ་བདུན་ནོ།།དེ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་བཅས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། །ཁ་ཅིག་འདི་རྣམས་ཀྱི་གནས་ལ་སོགས་པ་ ཁོ་ནར་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་སྟེང་ནའོ་ཞེས་སོ།།མི་ཆེ་བ་ཞེས་པ་འདིར་ཨ་བཱི་ཧ་ཞེས་པ་དང་མི་འདོད་པ་ཞེས་པའང་མིང་དུ་སེམས་སོ། །མི་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པ་འོག་མིན་གྱི་བར་ལྔ་རྣམས་གཙང་མའི་གནས་ཏེ། གཙང་བ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་འདི་རྣམས་སུ་སྐྱེས་ནས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་གནས་མེད་ཅིང་བཏང་སྙོམས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་པ། སྐྱེ་བའི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་པའོ།།འདི་རྣམས་ཡུལ་གྱིས་བྱས་པའི་སྟེང་དང་འོག་ནི་མེད། ཡུལ་གང་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཤི་འཕོས་པ་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སླར་ཡང་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་པ་རྣམས་དེ་ཉིད་དུ་སྲིད་པ་བར་མ་འགྲུབ་པའོ། །འདིར་འདི་ལ་གཟུགས་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གཟུགས་མེད་དེ་དེའི་དངོས་པོ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ཉིད་དོ།།གཟུགས་མེད་པ་ཁོ་ན་དང་གཟུགས་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་དམན་པ་ལ་དགག་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེའོ། །གཞན་རྣམས་ན་རེ་སེམས་ཁོ་ན་ལས་ སྐྱེ་སྟེ་ལུས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྒྱུས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ཐོབ་པ་འཇུག་པ་ལས་སོ་ཞེས་སོ།།ཆོས་མངོན་པ་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དམན་པའི་དོན་ལ་དགག་སྒྲར་བརྗོད་དེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་གཟུགས་ཀྱང་ཡོད། གནས་ཀྱང་ཡོད། དེ་ནས་སྟེང་ནས་སྟེང་དུ་གནས་པའི་གཞལ་མེད་ ཁང་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་ཅེས་ཟེར་བ་ནས་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཚད་དང་དབྱིབས་ཀྱི་དབྱེ་བའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་སྟོན་ནོ།།དེའི་འདོད་པ་འདིར་མ་སྤྲོས་ཏེ་མང་པོའི་འདོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དེས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་ཉེར་ བསྡོགས་བརྒྱད་རྣམས་ཏེ།བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་བརྒྱད་རྣམས་ཀྱི་རེ་རེ་རེ་རེའི་སྟེ་གང་གིས་དེ་ལ་འཇུག་པའོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ཡན་ལག་བཞི་པའོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ཉིད་རྟོག་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་འབྲས་བུ་ཚངས་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་པ་འདོད་པ་དང་།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་གཙོ་བོར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་སོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཚངས་རིས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་གཙང་མའི་གནས་རྣམས་ཏེ་འཕགས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་དེར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་རྣམས་ ཀྱང་བག་མེད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གདམས་ངག་གི་སྣོད་དོ།།བག་མེད་པའི་ས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདོད་པའི་བདེ་བའི་རོ་མྱང་བ་སྟེ་དེ་ཕལ་ཆེར་འདོད་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་སོ། །བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བའི་རོ་མྱང་བ་ བསམ་གཏན་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་རོ་མྱང་བ་ནི་གཙང་མའི་གནས་པ་རྣམས་སོ། །གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་བགྲོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གདུལ་བྱར་ནི་བྱམས་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་ཤིང་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ སོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཏེ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྣོད་དུ་འགྱུར་བའོ་ཞེས་པའོ།།ཅི་ཁམས་གསུམ་པ་གཅིག་ཁོ་ནའམ་ཞེ་ན་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ནམ་མཁའ་ཇི་སྲིད་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་སོ།

第四是大的小小、小、中、大、极大、最大的差别，共有六处，这些是十七处。连同住在其中的有情，即是色界。在广果天的一部分有无想有情。有些人说这些处等唯在广果天之上。'不大'在此处认为是阿毗诃（Avṛha）和不悦两个名称。不大等直至色究竟天的五处是净居天处，因为唯有圣者生于此处而住。
无色界中无处所，以平等受用受等四蕴，有四种差别：空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处。这些处无上下之分，因为在何处入定，死后即生于彼处。再从彼处死后，即成就中有。此处无色故名无色，其体性即是无色性。唯无色和无色性是对低劣的否定，因此从彼处死后的色身唯从色生。
其他人说唯从心生，是由于获得彼身的异熟因所熏习而趣入。有些阿毗达磨论师说对低劣义说为否定词，无色界中亦有色，亦有处所，从上至上亦有宫殿等，乃至广说地等的量和形状的差别。此处不广述其主张，因为不是多数人的观点。
由于与禅定等同分，故有八种近分定，即是八种禅定和无色定各各所入。初禅近分未至定有四支。初禅本身不相应于寻，对欲界平等受相应，无寻唯有伺，因为是殊胜禅定，故其果报是大梵天。
欲界、色界、无色界中，主要具足戒的异熟者是欲界诸天。具足定的异熟者是梵众天等。具足慧的异熟者是净居天，因为唯有圣者生于彼处。这些住于放逸地者，是圆满菩提随顺教诫的法器。
放逸地有三种：耽著欲乐，多是欲界天；耽著禅定之乐，是生于禅定者；耽著涅槃因相，是净居天。无色界众生因不适合行走等，故非法器。通过修习慈心及作意圆满佛陀等，成为圆满菩提的法器。
若问三界是否唯一？三界无边际，如虚空般有无量世界。

 །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཇི་ལྟར་ གནས་ཤེ་ན།ཤར་དང་། ལྷོ་དང་། ནུབ་དང་། བྱང་གི་ཕྱོགས་རྣམས་དང་། སྟེང་དང་འོག་ན་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འཇིག་པ་དང་འཆགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་དང་མཚམས་མེད་དེ། འོག་མིན་གྱི་གོང་ན་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་སོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འོག་ན་ཡང་འོག་མིན་ ནོ།།གང་ཁམས་གཅིག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ལས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལས་ཀྱང་ངོ་། །གང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་དུ་སྐྱེ་བ་དེར་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། ཚངས་པའི་འཇིག་ རྟེན་དེ་ཉིད་དུ་ངེས་འགྲོའི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པ་བརྗོད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་འོག་ནས་སྟེང་དུ་ཅི་ཙམ་རིང་ཞེ་ན། གནས་དང་གནས་ནས་འོག་ཏུ་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་དེ་དང་དེ་ལས་སྟེང་དུ་སྟེ་ཐམས་ཅད་འཛམ་བུའི་གླིང་མཚམས་སོ། །འོ་ན་འཐབ་བྲལ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞལ་མེད་ཁང་གི་ཚད་ཅི་ཞེ་ན།ཁ་ཅིག་ན་རེ་བཞི་པོ་རྣམས་རི་རབ་ཀྱི་སྟེང་ཅི་ཙམ་པའོ་ཞེས་སོ། །གཞན་རྣམས་ན་རེ་གོང་མ་ཉིས་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་གླིང་བཞི་པ་ཇི་སྲིད་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་སྟོང་སྤྱི་ཕུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ ཇི་ཙམ་པའོ།།གསུམ་པ་ནི་སྟོང་གཉིས་པ་ཇི་ཙམ་པའོ། །བཞི་པ་ནི་སྟོང་གསུམ་པ་ཇི་ཙམ་པའོ། །གཞན་རྣམས་ན་རེ་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་སྟོང་ལ་སོགས་པའི་ཚད་ཡིན་ལ་བཞི་པ་ཚད་མེད་པའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་གླིང་བཞི་དང་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དྲུག་དང་བསམ་གཏན་ དང་པོ་རྣམས་སོ་སོར་སྟོང་ནི།སྟོང་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་སྟེ་སྟོང་སྤྱི་ཕུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སོ། །སྤྱི་ཕུད་དེ་རྣམས་སྟོང་ནི་སྟོང་གཉིས་པ་བར་མའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སོ། །སྟོང་གཉིས་པ་དེ་རྣམས་སྟོང་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཏེ་གླིང་བཞི་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་ བརྒྱ་རྣམས་སོ།།འདི་ཐམས་ཅད་མཉམ་དུ་འཇིག་ཅིང་མཉམ་དུ་འཆགས་སོ། །འཆགས་པ་ནི་འབྱུང་བའོ། །འདིར་དཔག་ཚད་དང་མིང་དང་ལོ་རྣམས་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་ཕྱིར་དང་པོའི་རིམ་གྱིས་བརྩམ་པར་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ངེས་པར་དབྱེ་བའི་མཐའ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་པོ། །མིང་གི་མཐའ་ ནི་ཡི་གེ་སྟེ་དཔེར་ན་འོག་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།དུས་ཀྱི་མཐའ་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ་སྐད་ཅིག་གི་ཚད་ནི་ཆོས་འགྲོ་བ་སྟེ་ཇི་སྲིད་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའོ། །ཆོས་མངོན་པ་པ་རྣམས་ན་རེ་སྐྱེས་བུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་སེ་གོལ་གཏོགས་པ་ཙམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་ལྔ་འདའོ་ ཞེས་སོ།།དེ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་རྡུལ་ཕྲན་དང་ལྕགས་དང་ཆུ་དང་རི་བོང་དང་ལུག་དང་གླང་དང་ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་དང་། སྲོ་མ་དང་ཤིག་དང་ནས་དང་སོར་མོའི་ཚིགས་ཞེས་པ་བཅུ་གཉིས་ནི་ཕྱི་མ་བདུན་འགྱུར་ཏེ་ཚིགས་གསུམ་སོར་མོའོ། །ལོག་ལ་བྱས་པའི་སོར་མོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཁྲུའོ། །ཁྲུ་བཞི་ གཞུའོ།།གཞུ་ལྔ་བརྒྱ་རྣམས་རྒྱང་གྲགས་སོ། །རྒྱང་གྲགས་བརྒྱད་རྣམས་དཔག་ཚད་དོ། །སྐད་ཅིག་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྣམས་དེའི་སྐད་ཅིག་གོ། །དེའི་སྐད་ཅིག་དེ་དྲུག་ཅུ་ཐང་ཅིག་གོ། །ཐང་ཅིག་སུམ་ཅུ་ཡུད་ཙམ་མོ། །ཡུད་ཙམ་སུམ་ཅུ་ལ་ཉིན་ཞག་གཅིག་གོ། །རྒྱལ་དང་དབོ་དང་ས་ག་དང་ ཆུ་སྟོད་དང་ཁྲུམས་དང་སྨིན་དྲུག་རྣམས་ཀྱི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ལ་ཚེས་རེ་རེ་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཉིན་ཞག་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་དང་ཉིན་ཞག་སུམ་ཅུ་ནི་ཟླ་བའོ།།ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་རྣམས་ལོའོ། །དེ་ལ་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་མི་རྣམས་ཕལ་ཆེར་ཁྲུ་ཕྱེད་དང་བཞི་པའོ། །འགའ་ཞིག་ཁྲུ་བཞི་པའོ། །ཤར་དང་ བ་ལང་སྤྱོད་དང་བྱང་ཞེས་པ་རྣམས་ནི་ཁྲུ་བརྒྱད་དང་བཅུ་དྲུག་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་ལུས་ཀྱི་ཚད་དོ།།རྒྱང་གྲགས་ཀྱི་རྐང་པ་གཅིག་དང་གཉིས་དང་གསུམ་དང་བཞི་དང་ལྔ་དང་དྲུག་རྣམས་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིགས་ལ་སོགས་ལྷ་དྲུག་རྣམས་ཀྱིའོ།

如果问世界如何安立，在东方、南方、西方、北方诸方以及上方下方，世界毁坏与形成之间无有间断。在色究竟天之上也有欲界，欲界之下也有色究竟天。若从一界离贪者，则从一切界离贪。如是从色界、无色界亦然。若依初禅生起神通者，则于所生世界中生起，唯定生于梵世间，不生他处。
若问诸天三十三天之处，从下至上有多远？从处至处向下多远，向上亦复如是，皆以阎浮提为界。若问无诤天等之宫殿量度如何？有说四天王天宫殿量等同须弥山顶。其他说上方二倍。有说初禅等同四大洲。二禅等同小千世界。三禅等同中千世界。四禅等同三千世界。其他说初禅等量为千等量，四禅无量。
其中四大洲、月亮、太阳、欲界六天及初禅各一千为一小千世界。小千世界一千为中千世界。中千世界一千为三千大千世界，即亿个四大洲。此等同时毁坏同时形成。形成即生起。此处因度量、名称、年数等需要，故从初始次第宣说。
色法最小分为极微。名称最小分为字，如'下'等。时间最小分为刹那，刹那量为法行，即极微至另一极微之间。阿毗达磨论师说，力士弹指间有六十五刹那。
其中极微尘、微尘、铁尘、水尘、兔毛尘、羊毛尘、牛毛尘、游尘、虮虱、麦粒、指节等十二种，后七者各增七倍。三节为一指。横放二十四指为一肘。四肘为一弓。五百弓为一俱卢舍。八俱卢舍为一由旬。
一百二十刹那为一怛刹那。六十怛刹那为一腊缚。三十腊缚为一牟呼栗多。三十牟呼栗多为一昼夜。因觉日、虚宿、井宿、柳宿、张宿、昴宿等黑分每减一日，故二十九日或三十日为一月。十二月为一年。
其中阎浮提人多数身高三肘半。有些四肘。东胜身洲、西牛贺洲、北俱卢洲人身高依次为八肘、十六肘、三十二肘。一俱卢舍、二俱卢舍、三俱卢舍、四俱卢舍、五俱卢舍、六俱卢舍分别为四大天王天等六欲天之身量。

 །ཚངས་ རིས་ལ་སོགས་པ་བཅུ་བདུན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ནི་དཔག་ཚད་ཕྱེད་དང་གཅིག་དང་ཕྱེད་དང་གཉིས་དང་གཉིས་དང་བཞི་དང་བརྒྱད་དང་བཅུ་དྲུག་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལྷག་པའི་བརྒྱ་དང་ཕྱེད་དང་སུམ་བརྒྱ་དང་ལྔ་བརྒྱ་དང་སྟོང་དང་།སྟོང་ཕྲག་གཉིས་དང་བཞི་ དང་བརྒྱད་དང་བཅུ་དྲུག་རྣམས་སོ།།བྱང་སྒྲ་མི་སྙན་དང་བ་ལང་སྤྱོད་དང་ཤར་ལུས་འཕགས་པོ་རྣམས་སུ་ཚེ་ནི་ལོ་སྟོང་དང་དེའི་ཕྱེད་དོ། །འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་བསྐལ་པ་དང་པོའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚད་མེད་པ་དང་བར་དུ་མ་ངེས་པ་དང་ཐ་མར་ལོ་བཅུའོ། །མི་རྣམས་ཀྱི་ལོ་ལྔ་བཅུ་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་ རིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་གོ།།དེའི་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་རྣམས་ཚེའོ། །སྟེང་མ་རྣམས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ཉིས་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དཔག་ཚད་ཕྱེད་ལ་སོགས་པ་བཞིན་བསྐལ་པ་ཕྱེད་ལ་སོགས་པ་ཚེའི་ཚད་དོ། །གཟུགས་མེད་ན་བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་དང་བཞི་ བཅུ་དང་དྲུག་ཅུ་བརྒྱད་ཅུ་རྣམས་ཚེའོ།།འདིར་བསྐལ་པ་ཆེན་པོའི་ཕྱེད་དེ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་བཞི་བཅུ་བསྐལ་པར་བྱས་ནས། བསྐལ་པ་དེའི་ཕྱེད་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའོ། །འོད་ཆུང་ནས་བརྩམས་ནས་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོས་ཚེའོ། །ངན་འགྲོ་ནི་གང་ རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ཚད་དེ་ནི་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་ཡང་སོས་སུ་ཉིན་ཞག་གཅིག་སྟེ་དེའི་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་རྣམས་ཚེའོ།།སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་ཐིག་ནག་དང་བསྡུས་འཇོམས་དང་ངུ་འབོད་དང་། ངུ་འབོད་ཆེན་པོ་དང་ཚ་བར་ཉིན་ཞག་གཅིག་སྟེ་དེ་ཡིས་ལོ་ སྟོང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཚེའོ།།རབ་ཏུ་ཚ་བ་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཕྱེད་ཚེའོ། །མནར་མེད་པའི་བར་གྱི་བསྐལ་པའོ། །དུད་འགྲོ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ངེས་པ་མེད་ཅིང་མཆོག་ཏུ་ཚེ་རིང་བའི་དུད་འགྲོ་རྣམས་ཀྱི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་སྟེ། དགའ་བོ་དང་ཉེར་དགའ་ལ་སོགས་པ་ཀླུ་རྣམས་ཀྱིའོ། །མིའི་ཟླ་བ་ ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་སྟེ་དེས་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་རྣམས་སོ།།གྲང་བའི་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆུ་བུར་ཅན་གྱི་ཚེ་ནི་གང་མ་ག་དྷཱའི་ཏིལ་ཁཱ་རིའི་ཉི་ཤུ་པའི་སྦྱང་སྟེ་སྦྱང་དེ་ལས་ལོ་བརྒྱ་ནས་ཏིལ་རེ་ཕྱུང་བས་ཟད་པའོ། །གཞན་རྣམས་སོ་སོར་ཉི་ཤུ་འགྱུར་དུ་འཕེལ་བའི་ཚེའོ། །བར་དུ་འཆི་བ་ནི་སྒྲ་ མི་སྙན་མ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་དོ།།མཉམ་དུ་འཇིག་གོ་ཞེས་གང་བརྗོད་པ་དེ་ལ་འཇིག་པ་གཉིས་ཏེ་འགྲོ་བ་འཇིག་པ་དང་ཁམས་འཇིག་པའོ། །ཡང་གཉིས་ཏེ་སེམས་ཅན་འཇིག་པ་དང་སྣོད་འཇིག་པའོ། །གང་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སེམས་ཅན་འཆི་འཕོ་ཞིང་མི་སྐྱེ་བའི་དུས་དེར་ འགྱུར་ཏེ་དེ་འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་རྩོམ་པའོ།།རིམ་གྱིས་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སེམས་ཅན་གཅིག་ཀྱང་མ་ལུས་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་དེའི་ཚེ་དམྱལ་བ་མྱོང་བར་ངེས་པའི་ལས་འཛིན་པ་དེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་གྱི་དམྱལ་བར་འཕན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དུད་འགྲོ་རྣམས་དང་ཡི་དྭགས་ རྣམས་དང་འཛམ་བུའི་གླིང་དང་ཤར་ལུས་འཕགས་དང་བ་ལང་སྤྱོད་དང་སྒྲ་མི་སྙན་པའི་མི་རྣམས་དང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དྲུག་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་རྣམས་རིམ་གྱིས་འཇིག་གོ།།གང་གི་ཚེ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སེམས་ཅན་གཅིག་ཀྱང་མ་ལུས་པར་འགྱུར་བ་འདི་ཙམ་འདི་ལྟ་སྟེ་སེམས་ ཅན་འཇིག་པས་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པའོ།།དེ་ནས་སྣོད་སྟོང་པ་འདི་ཉིད་ནས་ཀུན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དེ་འཕེན་པའི་ལས་ཡོངས་སུ་ཟད་ནས་ལྷས་ཆར་མ་ཕབ་པ་དང་ཉི་མ་དང་པོ་ཤར་བས་ས་བོན་གྱི་གྲོང་དང་འབྱུང་བའི་གྲོང་དང་ཆུ་མིག་དང་ཆུ་ཕྲན་རྣམས་སྐམ་མོ། །ཉི་མ་གཉིས་ཤར་ བས་ཆུ་བོ་ཐམས་ཅད་སྐམ་མོ།།གསུམ་པ་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་མ་དྲོས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚོ་ཕྲན་ཆེན་པོ་རྣམས་སྐམ་མོ། །བཞི་པས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་དཔག་ཚད་བརྒྱའི་བར་དུ་སྐམ་མོ། །ལྔ་པས་དཔག་ཚད་ཉིས་བརྒྱ་ལ་སོགས་པའོ། །དྲུག་པས་ཆུའི་ཐིགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཆུང་བ་ཡང་མི་ ལུས་ཏེ་ས་ཆེན་པོ་དང་རི་རབ་ཀྱང་དུ་བར་འཐུལ་ལོ།

梵天等十七处众生的身量分别为半由旬、一由旬半、二由旬、二由旬、四由旬、八由旬、十六由旬、三十二由旬、六十四由旬、一百二十五由旬、一百五十由旬、三百由旬、五百由旬、一千由旬、二千由旬、四千由旬、八千由旬、一万六千由旬。
在北俱卢洲、西牛贺洲、东胜神洲中寿命为一千岁及其一半。
在南瞻部洲，最初劫时人寿无量，中期不定，最后为十岁。
人间五十年为四大天王天的一日一夜，其寿命为五百年。
上方诸天的日夜和寿命则为下方的二倍。
色界诸天的寿量也如同半由旬等身量那样，为半劫等寿量。
无色界中寿量为二万劫、四万劫、六万劫、八万劫。
此处以大劫的一半即四十中劫为一劫，色界三天的寿量为此劫的一半等。
从少光天开始则以大劫计寿。
恶趣中，四大天王天的寿量即为等活地狱的一日一夜，其寿量为五百年。
三十三天等的寿量即为黑绳地狱、众合地狱、号叫地狱、大号叫地狱、炎热地狱的一日一夜，其寿量分别为一千年等。
极热地狱寿量为半中劫。
无间地狱寿量为一中劫。
旁生寿量无定，最长寿的旁生如难陀龙王、优波难陀龙王等寿量为一中劫。
人间一月为饿鬼的一日一夜，其寿量为五百年。
寒冰地狱中疱胀地狱的寿量为：取摩揭陀国二十佉梨的芝麻，每百年取出一粒，直至取尽所需时间。
其余寒地狱寿量则各增二十倍。
除北俱卢洲外，一切处都有中夭。
所说'同时坏灭'，其坏灭有二：众生坏灭与世界坏灭。
又有二种：有情坏灭与器世间坏灭。
当地狱众生死而不再转生时，即为坏劫开始。
渐次地狱众生灭尽无余，此时若有定业受地狱果报者，则转生他方世界地狱。
如是旁生、饿鬼、南瞻部洲、东胜神洲、西牛贺洲、北俱卢洲诸人以及六欲天、初禅天众渐次坏灭。
当梵天界众生灭尽无余时，即为有情坏灭所致的世界坏灭。
此后空无众生的器世间，由于众生的业力已尽，诸天不降雨水，第一日出现时，种子村、生长村、泉水、小河皆干涸。
第二日出现时，一切河流干涸。
第三日使四大河流和无热恼池等大小湖泊干涸。
第四日使大海干涸至百由旬。
第五日干涸至二百由旬等。
第六日连最微小的水滴也不复存在，大地和须弥山也化为烟尘。

།ཉི་མ་བདུན་པ་ཤར་བས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བསྲེགས་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཐལ་བར་ཡང་མི་ཤེས་པར་བསྲེགས་ནས་རང་ཉིད་ཀྱང་ཞིའོ་ཞེས་པ་ཉི་མ་བདུན་གྱི་མེས་འཇིག་པས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་བར་བསྲེག་གོ། །དེ་ བཞིན་དུ་ཆར་པའི་ཆུ་བ་ཚྭ་ཅན་གྱིས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་མྱགས་པར་བྱེད་དོ།།རྣམ་པར་བསྐྱོད་པའི་རླུང་ཆེན་པོའི་རླུང་གིས་འཇིག་པས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་རྣམ་པར་འཐོར་རོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་འཇིག་པ་མེད་དོ། །འོ་ན་དེ་རྟག་གམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ ཕྱིར་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་ས་གཞི་གཅིག་ཏུ་འབྲེལ་པ་མེད་ཀྱི་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན།གནས་གཞན་རྣམ་པར་ཆད་པ་སྟེ་སྐར་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ན་སེམས་ཅན་གང་དང་གང་སྐྱེ་བའམ་འཆི་འཕོ་བ་ནི་གཞལ་མེད་ཁང་དང་བཅས་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་རྟག་པ་ཉིད་མེད་དོ། །འདིར་བར་མ་ཆད་པར་མེ་ཡིས་ འཇིག་པ་ལན་བདུན་ནོ།།དེ་ནས་ཆུས་གཅིག་གོ། །དེ་ལྟར་ཆུ་ཡིས་བདུན་སོང་བ་ན་ཡང་མེས་བདུན་ནོ། །ཕྱིས་རླུང་གིས་འཇིག་པ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ལ། དེ་རྣམས་ནི་མེས་འཇིག་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་དང་ཆུས་བདུན་དང་རླུང་གིས་གཅིག་སྟེ་འདི་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་དམྱལ་བར་སེམས་ ཅན་རྣམས་འཆི་འཕོ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཇི་སྲིད་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཟད་པའི་བར་གྱི་དུས་འདི་འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་སྟེ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་རྣམས་སོ།།དེའི་རྗེས་སུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞིག་པ་འདི་སྟོང་པ་ནམ་མཁའ་ཙམ་དུ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་གནས་སོ། །དེ་ནས་སླར་ཡང་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ནམ་མཁའ་ལས་རླུང་དལ་བུ་རྣམས་གཡོའོ།།དེ་ནས་ཇི་སྐད་བརྗོད་པ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེའོ། །འདི་ཙམ་འདི་ནི་སྣོད་འཆགས་པས་འཇིག་རྟེན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་སེམས་ཅན་གཞན་ཞིག་འོད་གསལ་བའི་ལྷ་རྣམས་ ལས་ཤི་འཕོས་ནས་ཚངས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་སྟོང་པར་སྐྱེའོ།།སེམས་ཅན་གཞན་རྣམས་ཀྱང་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་ཚངས་པ་མདུན་ན་འདོན་དུའོ། །དེ་ནས་ཚངས་རིས་དང་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་རྣམས་སུ་སྟེ་རིམ་གྱིས་བྱང་སྒྲ་མི་སྙན་དང་བ་ལང་སྤྱོད་དང་ཤར་ལུས་འཕགས་དང་འཛམ་ བུའི་གླིང་དང་ཡི་དགས་དང་དུད་འགྲོ་དང་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་སྐྱེའོ།།འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ་གང་ཕྱིས་ཞིག་པ་དེ་ལ་མངོན་ལ་འཆགས་པའོ། །གང་གི་ཚེ་དམྱལ་བ་རྣམས་སེམས་ཅན་གཅིག་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ། གང་འཇིག་རྟེན་འདི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་འཆགས་པ་ ཡིན་ནོ།།ཆགས་ནས་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་གནས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཉེ་བར་འོང་བར་འགྱུར་རོ། །འདིར་ཡང་བསྐལ་པ་དང་པོའི་མི་རྣམས་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་བ་རང་འོད་ཅན་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་དགའ་བའི་ཟས་ཅན་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་སའི་ དྲི་བསྣམས་ནས་རོ་མྱོང་ཤིང་ཟོས་པས།དེ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལ་རྩུབ་པ་ཉིད་དང་ལྕི་བ་ཉིད་ཞུགས་ཤིང་འོད་ནི་ནུབ་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་ནས་མུན་པ་བྱུང་བ་ན་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དག་བྱུང་ངོ་། །སའི་རོ་དང་སའི་ཞག་དང་མྱུ་གུའི་ཚལ་རིམ་གྱིས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཆགས་པ་ལས་ནུབ་པར་གྱུར་ཏོ། །མ་རྨོས་ མ་བཏབ་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་དེ་ཟོས་པ་ན་གཅི་བ་དང་བཤང་བའི་ལམ་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དང་བཅས་པ་བྱུང་ཤིང་དབྱིབས་ཀྱང་ཐ་དད་པ་བྱུང་སྟེ།སྔོན་གོམས་པའི་དབང་ལས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་གང་ལས་ལོག་པར་ཞུགས་པར་གྱུར་ པའོ།།ལེ་ལོ་ལས་སོག་འཇོག་བྱས་ཤིང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་སྐྱེས་པ་ན་འབྲས་སཱ་ལུ་བརྔས་པ་སླར་མི་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་ཞིང་རྣམས་བགོས་ནས་རང་གི་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་འཛིན་པ་བྱས་ཏེ་ཕ་རོལ་གྱི་ལ་བརྐུས་སོ། །དེ་ནས་བསྲུང་བའི་དོན་དུ་སྐྱེས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཅིག་བྱུང་བ་ལ་དྲུག་ ཆ་བསྟབས་ཏེ།ཞིང་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱལ་རིགས་ཞེས་དོན་དང་མཐུན་པའི་མིང་ངོ་། །མང་པོས་བཀུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་སྐྱེ་དགུ་རྣམས་དགའ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མང་པོས་བཀུར་བ་དང་རྒྱལ་པོ་ཞེས་སོ།

第七日升起时，烧毁三千大千世界，烧尽得连灰烬都不知去向，最后自身也归于寂灭。这是说由七日之火毁坏，烧至初禅天。
同样，含盐雨水浸蚀第二禅天。
由大动风之风毁坏，散灭第三禅天。
第四禅天则无毁坏。
若问其是否恒常，答非也。因为第四禅天并非连成一片大地，而是如何呢？是各处分散的住处，如同星辰。
其中众生无论生或死，皆与宫殿相随，故此亦非恒常。
此处连续七次为火所毁。
之后一次为水所毁。
如是水毁七次后，又为火毁七次。
最后一次为风所毁。
这些即是火毁五十六次，水毁七次，风毁一次，共计如此次数。
如是从地狱众生死亡开始，直至器世间灭尽为止的时期，是坏劫，即二十中劫。
其后，世界毁坏后成为虚空，住二十中劫。
之后，又因众生业力，从虚空中起微风。
然后如前所说，风轮等一切生起。
如此便成为器世间形成的世界。
之后有其他众生从光明天死后，转生于空无的梵天宫。
其他众生也从彼处死后，转生为梵辅天。
之后依次转生为梵众天、他化自在天等，逐渐转生北俱卢洲、西牛贺洲、东胜神洲、南瞻部洲，以及饿鬼、畜生、地狱等处。
这是法性，即后毁者先成。
当地狱中生起第一个众生时，此世界便经二十中劫而成。
成已，住二十中劫，此即将来。
此处劫初之人如同色界众生，具意生身，自身发光，能行空中，以喜为食。
他们嗅到地味后品尝食用，其身变得粗重，光明消失。
之后黑暗出现，日月随之产生。
地味、地膏、青草依次生长后又消失。
食用不耕而生之稻谷后，大小便道及男女根随之产生，形貌也有了差别。
因往昔习气力量，以非理作意而生起广大欲贪，由此入于邪行。
因懈怠而储存粮食，生起我执时，收割的稻谷不再重生。
之后划分田地，执著己有，偷盗他人之物。
为了守护，推举一位殊胜之人，奉上六分之一税收。因其为田地之主，故名刹帝利，此名符其义。
因受众人尊敬且令众生欢喜，故称为摩诃三摩多（众所推举）及王。

 །ཁྱིམ་རྣམས་ལས་ཡིད་ཕྱིར་ཕྱོགས་པ་རྣམས་ནི་བྲམ་ཟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ མིང་བྱུང་ངོ་།།རྒྱལ་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་ཆད་པས་བཅད་པའི་ཆོམ་རྐུན་པ་རྣམས་ན་རེ་བདག་གིས་འདི་ལྟ་བུ་མ་བགྱིས་སོ་ཞེས་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཆགས་བཞིན་པ་རྣམས་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ། ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་འཕེལ་བར་གྱུར་པ་ན་ རིམ་གྱིས་ཐུང་བ་ཉིད་དེ།མཐར་ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཆགས་པ། ཆགས་པ་མི་བཟད་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ལོག་པའི་ཆོས་ཀྱིས་དཀྲིས་པ་རྣམས་ལ། གནོད་སེམས་མཐར་ཐུག་སྟེ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མཚོན་ཆར་འགྱུར་རོ། །དེ་རྣམས་སེམས་ཅན་གཞན་གསོད་པར་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་མཚོན་གྱིས་ཏེ་སྲོག་གཅོད་པ་ཉི་མ་བདུན་འབྱུང་ངོ་།།སླར་ཡང་སྐྱོན་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་མི་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཡམས་ནད་སྤྲོ་བར་བྱེད་པ་གང་ལས་མི་དེ་རྣམས་ནད་ཀྱིས་འཆི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནད་ཟླ་བ་བདུན་དང་ཉི་མ་བདུན་འབྱུང་ངོ་། །སླར་ཡང་སྐྱོན་དེ་རྣམས་ ཉིད་ཀྱིས་ཆར་མི་འབབ་ཅིང་མུ་གེ་འབྱུང་སྟེ།མི་རྣམས་བཀྲེས་པ་དང་ཉམ་ཆུང་བས་གབ་ནས་འཆི་ལ། གཞན་རྣམས་ཀྱང་རུས་གོང་དཀར་པོ་རྣམས་བསྐོལ་ནས་འཐུང་ཞིང་། ཐུར་མའི་རྩེ་མོས་ཁྱིམ་རྣམས་སུ་ཟང་ཟིང་འགོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་རིང་ཁྱིམ་བདག་གསོལ་བའོ་སང་ཁྱིམ་བདག་ མོའོ་ཞེས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་།འབྲུའི་གནས་ཀྱི་བུག་པ་རྣམས་ནས་ཐུར་མས་འབྲུ་བ་དང་འབྲས་བུ་རྣམས་ཆུང་བ་ཆུ་མང་པོ་ལ་བསྐོལ་ནས་འཐུང་ངོ་ཞེས་པ་མུ་གེ་ལོ་དང་ཟླ་བ་དང་ཞག་བདུན་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཚེ་ཡང་གླིང་གཉིས་དག་ཏུ་གནོད་སེམས་ལྷག་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་ཁ་ དོག་ངན་པ་དང་ཉམ་ཆུང་བ་དག་དང་།བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་དག་ཀྱང་ངོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་ཆགས་པ་རྣམས་གནས་པའི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་དང་པོའོ། །ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་དེ་རྣམས་ལས་རིམ་གྱིས་འཕེལ་བར་གྱུར་པས་ཚེ་ལོ་བརྒྱད་ཁྲིར་འགྱུར་ཞིང་སླར་ཡང་འགྲིབས་པས་ཚེ་ལོ་བཅུ་པར་གྱུར་པ་འདི་ནི་བར་གྱི་ བསྐལ་པ་གཉིས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུའོ། །ཉི་ཤུ་པ་ནི་ཡར་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་སྟེ་མར་འབྲི་བ་མེད་ལ་ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་ལས་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་ཇི་སྲིད་པར་རོ། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པའི་དུས་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་བར་གྱི་བསྐལ་པ་དང་པོའི་འགྲིབ་པའི་ དུས་དང་ཐ་མའི་འཕེལ་བའི་དུས་ཀྱང་ངོ་ཞེས་པས་ཐམས་ཅད་དུས་མཉམ་པའོ།།དེ་ལ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་གཅིག་གིས་སྣོད་རྣམས་འཆགས་སོ། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་བཅུ་དགུས་སྡོད་པ་པོ་བྱེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ཆགས་པ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་གནས་སོ། །གཅིག་གིས་སྣོད་ རྣམས་འཇིག་གོ།།བཅུ་དགུས་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ཞིག་པ་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་གནས་སོ་ཞེས་པ་བརྒྱད་ཅུ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། བསྐལ་པ་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། །བསྐལ་པ་འགའ་ཞིག་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། སྨོན་ལམ་དང་དགེ་བའི་ རྩ་བའི་དབང་གིས་ཤིན་ཏུ་རིང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།དཔེར་ན་བསྐལ་པ་སྐར་མ་ལྟ་བུ་སྟེ་དེའི་འགྲིབ་པའི་དུས་ཉིད་ལས་ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་བར་གྱི་བསྐལ་པའི་ཚད་ཀྱི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་གྲངས་ཀྱི་གནས་ གཞན་དྲུག་ཅུར་སོན་པར་ཐོབ་པ་ནི་གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དེ་ནས་བཟླས་ནས་སླར་ཡང་བགྲང་བར་བྱ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་ལ་སངས་རྒྱས་ཉིད་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོས་ཚོགས་ཀྱིས་ ནས་བརྩམས་ནས་ས་དང་པོའི་བར་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ།།གཉིས་པས་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ས་དྲུག་གོ། །གསུམ་པས་ནི་མི་གཡོ་བའི་ས་ནས་བརྩམས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་རོ་ཞེས་མདོ་ལས་སོ། །གཞན་རྣམས་ན་རེ་གསུམ་དུ་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་ པ་གསུམ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ནི་ཚོགས་ཀྱིས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་འདའོ།

从家中心向外转的人们被称为婆罗门。任何一个国王处罚的盗贼们说'我没有做过这样的事'而说谎。
如是世界形成时，人们寿命无量，随着业道增长，渐渐变短，最后寿命十岁，贪著非法，被难忍贪欲所压制，被邪法所缠绕的人们，恶意达到极点，树木等变成武器。
为了杀害其他众生而用武器杀生，持续七日。复次由于这些过失，非人散播瘟疫，由此人们因病而死，即疫病持续七月七日。
复次由于这些过失，不降雨而发生饥荒，人们因饥饿和虚弱而躲藏而死，其他人则煮白骨饮用，用勺子尖端在家中分配食物，说'今日主人用餐，明日主妇用餐'等等，从谷仓的孔洞中用勺子挖取谷物，将少量果实用大量水煮来饮用，即饥荒持续一年七月七日。
此时在两洲中增长恶意，容貌丑陋且虚弱，饥渴交加，这是住劫的第一个中劫。从十岁寿命渐渐增长到八万岁，复又递减至十岁寿命，这是第二个中劫。
如是直至第十八劫。第二十劫只有增长而无减少，从十岁寿命直至八万岁。其他中劫的增减时间与第一中劫的减少时间和最后的增长时间相同，即都是等时的。
其中一个中劫器世间形成。十九个中劫住劫持续。世界形成住二十中劫。一个中劫器世间毁灭。十九个中劫成为空无。世界毁灭住二十中劫，即八十中劫为一大劫，即贤劫等五蕴的自性。
有些劫并非如此，因为愿力和善根的缘故极其长久。例如星劫，从其减少时期算起有二十千中劫的时间。如是贤劫等大劫到达其他六十数处称为无数劫。
然后重新计数，如是称为三个无数劫。在如是三个无数劫中现前佛果。如是第一个无数劫从资粮道开始直至圆满第一地。第二个圆满无垢地等六地。第三个从不动地开始直至佛地，如经中所说。
其他人说由于三种相似故说三个无数劫，但实际上并非如此。如是圆满资粮须经一个无数劫。

 །དེའི་དེ་མ་ཐག་པར་མོས་པར་བྱེད་པའི་ས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཉིས་སོ། །དེའི་རྗེས་སུ་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་ནས་བཟུང་སྟེ་ ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱི་བར་སོ་སོར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གསུམ་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྫོགས་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་འོད་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པོ་ཞེའོ། །སངས་རྒྱས་ནམ་འབྱུང་ཞེ་ན། སྐྱེ་དགུའི་ཚེ་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་པ་འགྲིབ་པ་ནས་བརྩམས་ནས་མི་རྣམས་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པར་འགྱུར་བའི་བར་འདིར་སངས་རྒྱས་རྣམས་འདིར་འབྱུང་ངོ་། །སྔར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་སེམས་ཅན་ཡིད་འབྱུང་བ་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འཕྱི་བར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཚེ་དང་བསྐལ་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྟ་བ་དང་སེམས ཅན་གྱི་སྙིགས་མ་ལྔ་ཤིན་ཏུ་ལྷག་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཉིས་ཀྱིས་སྲོག་དང་ཡོ་བྱད་རྒུད་པར་བྱེད་ལ་གཉིས་ཀྱིས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་རྒུད་པར་བྱེད་ཅིང་གཅིག་གིས་བདག་གི་དངོས་པོ་རྒུད་པ་སྟེ་གཟུགས་ཚད་དང་ནད་མེད་པ་དང་སྟོབས་དང་བློ་དང་དྲན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་བརྟན་པ་རྣམས་ཉམས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་ལའང་འབྱུང་ངོ་། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རྣམས་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནས་བརྒྱད་ཁྲི་པའི་བར་ལ་སྟེ། འོག་ཏུ་མ་ཡིན་ལ་སྐྱེ་གནས་སུ་འམ་ཡང་ན་ཆུ་སྐྱེས་ཀྱི་སྙིང་པོར་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་ བར་སྣང་ལ་འོངས་པའི་གསེར་དང་དངུལ་དང་ཟངས་དང་ལྕགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཅན་གླིང་བཞི་དང་གསུམ་དང་གཉིས་དང་གཅིག་གི་བདག་པོ།འཁོར་ལོ་དང་གླང་པོ་དང་རྟ་དང་ནོར་བུ་དང་བུད་མེད་དང་ཁྱིམ་བདག་དང་བློན་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་རིན་པོ་ཆེ་བདུན་དང་ལྡན་པ། ཕས་བསུ་རང་འགྲོ་གཡུལ་ བཤམས་དང་།།མཚོན་བརྩམས་པས་རྒྱལ་གནོད་པ་མེད་པ་སྟེ། མཚོན་གྱིས་ཀྱང་རྒྱལ་བར་བྱེད་ཅིང་གནོད་པ་མེད་ལ། རྒྱལ་ནས་སེམས་ཅན་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ལ་འགོད་པར་བྱེད་དོ། །གླིང་བཞི་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཏུ་དུས་གཅིག་ལ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ གཉིས་འབྱུང་བ་མེད་དེ།འགྲན་ཟླ་མེད་པའི་ལས་བྱས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་གཅིག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཉིས་དག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་འབྱུང་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐུ་དེ་ལྟ་བུ་ཚོགས་པས་གདུལ་བར་བྱ་བའི་སྐྱེ་བོ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གུས་པ་དང་རིངས་པའི་དོན་དུ་ཡང་སྟེ་ སངས་རྒྱས་གཅིག་ལ་ཤིན་ཏུ་གུས་པར་འགྱུར་ཏེ་འདི་འདྲ་བ་རྙེད་པར་དཀའོ་ཞེས་སེམས་ཤིང་།འདི་གཤེགས་པའམ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ན་མགོན་མེད་པར་འགྱུར་དུ་འོང་ཞེས་བསྟན་པ་སྒྲུབ་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རིངས་པར་བྱེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་རྣམས་ན་ནི་སངས་རྒྱས་ རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དེ།མང་པོ་རྣམས་མཉམ་དུ་ཚོགས་ལ་འཇུག་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་གཅིག་ཏུ་མང་པོ་རྣམས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མི་རུང་བ་དེ་འབྱུང་བ་ལ་གེགས་ཅི་ཡང་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་རྣམས་སུ་ངེས་པར་འབྱུང་ངོ་། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་མང་པོས་གདུལ་བར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྲིད་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མང་པོ་རྣམས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་འགལ་བ་མེད་དེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ནའང་ཅིག་ཅར་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སེར་སྣ་དང་ཕྲག་དོག་ལ་སོགས པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་དང་རྒྱུ་མཉམ་པོར་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་དུས་གཅིག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དུ་མ་མེད་དེ་གཅིག་ཁོ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཞེའོ། །རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་གཅིག་ཉིད་དེ་དེ་ཁོ་ནས་སྐུ་ཚེ་མཐའ་ཡས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་ཅིས་མི་འདོད།རྒྱུའི་སྟོབས་ལས་གཞན་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་རྒྱུའི་སྟོབས་ཉིད་ལས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་སུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཅིག་ཅར་འགྱུར་བས་འགལ་བ་ཅི་ཡོད་རིམ་གྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཏུ་ཡང་དེ་རྣམས་ འབྱུང་བ་གནས་པ་ཁོ་ནའོ།

紧接着，为了圆满胜解行地需要两个无数劫。之后，从欢喜地开始直至法云地，每一地各需三个无数劫来圆满菩萨地，然后获得佛陀的遍光。如是以三十三个无数劫而获得佛果。
若问何时出现佛陀？从人寿八万岁开始递减直至百岁期间，诸佛出现于此。之前不会出现，因为众生难以生起厌离心。之后也不会出现，因为那时五浊极重：寿浊、劫浊、烦恼浊、见浊和众生浊。其中两种使命根和资具衰败，两种使善法衰败，一种使自体衰败，即身量、无病、力量、智慧、正念、精进和坚固等皆衰退。
独觉则在增劫和减劫中都会出现。转轮王出现于人寿无量岁至八万岁期间，低于此则不会出现，或者化生于莲花中。他们分别持有从空中降下的金、银、铜、铁轮，统领四大洲、三洲、二洲或一洲，具足七宝：轮宝、象宝、马宝、珠宝、女宝、居士宝和将军宝。
以迎接、自行、列阵和武力四种方式征服，无害于人。以武器征服却不伤害，征服后引导众生行持十善业道。在一个四大洲世界中，不会同时出现两位转轮王，因为如同佛陀一样，是由无与伦比的业力所致。
若问为何一处不会同时出现两位如来？因为不可能有需要如此多佛陀教化的众生。也是为了生起恭敬心和精进心，对一位佛陀生起极大恭敬，想到'如此佛陀难得'，并想到'若佛离去或涅槃，将无有依怙'，从而对修行佛法生起急切心。
在其他世界中确实有诸佛存在，因为见到多佛共聚，而且在一处同时出现多佛并无障碍，故在其他世界必定会出现。若有需要多佛身来教化的众生，在一个世界中同时出现多位如来也无矛盾，因为智慧力无碍，且能同时利益众生，诸如来已离贪嫉等垢染，因缘平等。
有人说不会同时有多位如来，因为一位就能成办一切众生利益。若问为何不认为永远只有一位佛陀，因为他能加持无量寿命？因为由因力其他佛也会出现。如此，则由因力在无量世界中同时出现无量如来有何矛盾？而在一个世界中，他们必定是次第出现。

།བྱུང་བ་དེ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དག་གིས་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །བསོད་ནམས་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བར་མི་འགྱུར་བ་འབའ་ཞིག་ཡིན་གྱི་བསོད་ནམས་ཆུང་བའམ་ཆེ་བ་ཇི་ལྟ་བར་ཡང་དག་ པར་དམིགས་སོ།།འོ་ན་འདིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཅི་ཙམ་དུ་འདོད་ཅེ་ན་སྟོང་གསུམ་མོ། །གཞན་རྣམས་ན་རེ་གླིང་བཞི་པའོ་ཞེས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འོག་མིན་གྱི་ཁང་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་སྟོང་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་གཏོགས་ པའི་གླིང་བཞི་པ་རྣམས་ཐམས་ཅད་དུ་དགའ་ལྡན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་འཕོ་བ་དང་མི་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་ཏོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ།བུད་མེད་ཀྱིས་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཉིད་དང་བརྒྱ་བྱིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པ་མེད་དེ་བདག་པོ་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། བུད་མེད་ལ་བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བྱང་ཆུབ་དང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དེ་བསེ་རུ་ལྟ་བུར་འདྲེ་བ་མེད་པ་དང་། ས་གསུམ་གྱི་སྟོན་པ་ཉིད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་སྐྱེ་བོ་གཡོན་ཅན ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བགྲོད་པར་བྱ་བ་དང་།ཤེས་རབ་ཆུང་བ་ཉིད་ལས་སློབ་དཔོན་མེད་པར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པར་མི་རུང་བར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་བུད་མེད་ཀྱིས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་རྟོགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཞར་ ལ་འོངས་པ་གཞག་གོ།།ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ཡང་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་སྟེ་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམ་ལྔ་སྟེ་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ ཤེས་པའོ།།དེ་ལ་མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་ཏེ་དབང་པོ་རྣམས་དང་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་སྟེ། ཡུལ་རྣམས་དང་བཅུ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །གཞན་ན་རེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའང་ངོ་ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་འབྱུང་བ་ལས་ གྱུར་པ་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་ནི་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་ཁམས་ཏེ་རེག་བྱའི་ནང་དུ་འདུས་སོ། །ལྷག་མའི་རེག་བྱ་ནི་འཇམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་བཅུ་རྣམས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཁོ་ན་སྟེ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་ རྩཝ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་རྒྱུར་བྱས་ནས་ཡོད་པ་ཁྱིམ་དང་བུད་ཤིང་རྒྱུར་བྱས་ནས་མེ་བཞིན་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་རང་བཞིན་ མེད་པ་དེའི་ཚེ་དེའི་རྒྱུ་ཅན་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་སོ།།གཞན་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་དབང་པོ་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྫས་བརྒྱད་པར་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་རྫས་བརྒྱད་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་ གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་རྣམས་སོ།།ནང་གི་བདག་ཉིད་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཅན་ནི་རྫས་དགུ་པའོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཅན་ནི་དབང་པོ་གཞན་ལྡན་ཏེ་རྫས་བཅུ་པའོ། །སྒྲ་དང་བཅས་པ་ནི་སླར་ཡང་འདི་རྣམས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྫས་དགུ་དང་བཅུ་པ་དང་བཅུ་གཅིག་པར་སྐྱེའོ། ། དེ་ལ་རྫས་བརྒྱད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་རྫས་བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་སེ་འབྲུའི་ས་བོན་ལྟར་རང་བཞིན་སོ་སོར་རྣམ་པར་གནས་པ་ནི་མེད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཀོ་ལ་དང་ཀུ་ལད་ཐ་དང་བུ་རམ་དང་བསེ་ཡབ་ལ་སོགས་པའི་ཁུ་བ་བཞིན་འདྲེས་པར་གྱུར་ནས་རྣམ་པར་གནས་སོ།

由于这些不会完全涅槃，唯有法身和受用身存在。对于不具福德者不会显现，而是随着福德的大小而如实观见。
那么在此如来住于多少世界呢？三千世界。其他人说是四大洲。世尊在色究竟天宫中现证圆满菩提，以化身在三千世界所属的一切四大洲中示现兜率天降生、死亡、转生人间等事，如是思维。
女人不能获得转轮王、帝释等果位，因为受制于他人。女人无法享用女宝等受用，因为没有这种能力。也不能证悟独觉菩提和无上菩提，因为依次而言，不能像独角兽那样独处，以及不可能成为三界导师。
由于为一切邪恶众生所趋向，以及因智慧微小而不能无师自证菩提，行为受制于他人。密乘中说，以方便殊胜故，女人也能证得无上菩提，此为附带所说。
三界也分为有情世间和器世间两种，即蕴、处、界的自性。其中五蕴为色、受、想、行、识。
其中眼、耳、鼻、舌、身等根，以及色、声、香、味、触等境，这十种为色蕴。其他人说还有无表色。这又分为两种：四大种和所造色。
其中四大种是地、水、火、风界，包含在触中。其余触是柔软等。眼等十种唯是所造色，因为依于四大种而有，如房屋依于草木等为因，火依于薪为因。
同样，依于四大种而生起眼等，称为所造色。因此，当四大种如影像般无自性时，其所生的眼、色等所造色无自性也易于了知。
又于欲界中，根以外的色法生为八事极微。其中八事是：四大种、色、香、味、触。
内在具身根者为九事。具眼等根者，加上其他根为十事。有声者则这些成为九事、十事、十一事极微。
其中八事极微的八事，不像谷种那样各自分离而住。那么如何呢？如饮品中的葡萄、石榴、糖、芒果等汁液混合而住。

 །དེ་ལ རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་རེ་རེའང་རྫས་བདུན་བདུན་ལས་ཐ་དད་པར་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྲུབ་པ་མེད་དེ།ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་རེ་རེའང་རྫས་བདུན་བདུན་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་ནས་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པ་འདི་རྫས་བཅུ་ དང་བཅུ་གཅིག་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་དབང་པོ་དང་ཡུལ་རྣམས་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་སྟེ་གཟུགས་བརྙན་དང་འདྲ་བའི་རྟེན་དང་དམིགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྲུབ་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་སྟེ་ཕན་ཚུན་གྱི་སྟོབས་ལས་བསྐྱེད་པས་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།རང་བཞིན་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་མི་འཇུག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཚོན་ཆ་དང་མཚན་ ཉིད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་ས་ནི་མཁྲང་བ་ཉིད་དང་མཁྲེགས་པ་ཉིད་དང་སྲ་བ་ཉིད་དེ་འཛིན་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །ཆུའི་ཁམས་ནི་གཤེར་བ་ཉིད་དང་སྣུམ་པ་ཉིད་དེ་སྡུད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །མེ་ནི་དྲོ་བ་ཉིད་དེ་སྨིན་པ་ཉིད་དང་སྐེམས་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །རླུང་ནི་ཡང་ཞིང་གཡོ་བ་ཉིད་དེ་ འཕེལ་བ་དང་འགྲོ་བར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ།།འདི་ལྟར་འཕེལ་བ་ནི་ཆ་ཤས་ལྷག་པོ་བསྐྱེད་པའོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཡང་གཅིག་གང་ན་ཡོད་པ་དེ་ན་ལྷག་མ་རྣམས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྡོ་ལ་སོགས་པ་སའི་རྫས་ལ་སྡུད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་མཐོང་བ་ལས་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་རྣམས་ཡོད་པ་ ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་གོ།།ཆུ་ལ་གྲུ་འཛིན་པ་དང་དྲོ་བ་དང་འབབ་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ས་དང་མེ་དང་རླུང་རྣམས་སོ། །མེ་འབར་བ་ལ་བསྟན་པ་དང་གོང་བུར་འདྲིལ་བ་དང་གཡོ་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ས་དང་ཆུ་དང་རླུང་རྣམས་སོ། །རླུང་ལ་འཛིན་པ་དང་གྲང་བ་དང་དྲོ་བའི་རེག་པ་མཐོང་བའི་ལས་ས་ དང་ཆུ་དང་མེ་རྣམས་སོ།།ནམ་མཁའ་ནི་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་ཡོད་མོད་འབྱུང་བ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྐྱེད་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པས་ནམ་མཁའ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་གི་དབང་པོ་ནི་མིག་གི་ཟླུམ་ སྐོར་ན་མིག་འབྲས་ཀྱི་ནང་ན་གནས་པ་མི་མཐོང་བ་རྒུན་འབྲུམ་གྱི་འབྲས་བུའི་ཚད་ཙམ་པ་ཟི་རའི་མེ་ཏོག་དང་འདྲ་བར་གནས་པ་ཤིན་ཏུ་དང་བའི་པགས་པས་གཡོགས་པའོ།།རྣ་བའི་དབང་པོ་ནི་གྲོ་ག་གཅུས་པ་ལྟ་བུ་རྣ་བའི་ནང་ན་གནས་པའོ། །སྣའི་དབང་པོ་ནི་དྲིལ་བུའི་ ནང་གི་ལྕེ་ལྟ་བུའོ།།ལྕེའི་དབང་པོ་ནི་ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་ལུས་ལྟ་བུར་གནས་སོ། །ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་རང་གི་དོན་དམིགས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབང་པོ་རྣམས་སོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཤེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །ཁ་དོག་ནི་ སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་དང་དམར་པོ་དང་དཀར་པོ་དང་སྤྲིན་དང་དུ་བ་དང་རྡུལ་དང་ཁུག་རྣ་དང་གྲིབ་མ་དང་ཉི་འོད་དང་སྣང་བ་དང་མུན་པའོ།།དབྱིབས་ནི་རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་དང་ལྷམ་པ་དང་ཟླུམ་པོ་དང་མཐོན་པོ་དང་དམའ་བ་དང་། དབྱིབས་མཉམ་པ་དང་དབྱིབས་མི་མཉམ་པའོ། །ཉི་འོད་ནི་ཉི་མའི་ འོད་དོ།།སྣང་བ་ནི་ཟླ་བ་དང་སྐར་མ་དང་མེ་དང་སྨན་དང་ནོར་བུ་རྣམས་ཀྱི་འོད་དོ། །སྒྲ་ནི་ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པ་དང་གཉིས་ཀའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ཅན་ནོ། །ཟིན་པ་ནི་སེམས་དང་བཅས་པའོ། །མ་ཟིན་པ་ནི་སེན་མོ་དང་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་གང་གཅད་པ་ལ་ནད་མེད་པའོ། །དྲི་ནི་གསལ་ ལོ།།རོ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ་མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཚ་བ་དང་ཁ་བ་དང་བསྐ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །རེག་བྱ་ནི་བཅུ་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་དེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་དང་། འཇམ་པ་ཉིད་དང་། རྩུབ་པ་ཉིད་དང་། ལྕི་བ་ཉིད་དང་། ཡང་བ་ཉིད་དང་། གྲང་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་ སྐོམ་པའོ།

对此，极微尘每一个都不能离开七种物质而成立，因此无有自性成立，因为是互相依存而生。但也不是完全不存在，因为每一个都以七种物质为因而被认知。此理应知也适用于十种和十一种物质的极微尘。如是，诸根和境如同影像。由此所生的心和心所也是如此，因为是从如影像般的所依和所缘而生。
复次，如同大种互相依存而生故无有自性成立，心和心所也是如此，因为是由互相力量而生起。自性诸法绝不会如影像般。同样也应用于能相和所相。
其中，地大具有坚硬性、牢固性、稳固性，有持的作用。水界具有湿润性、滑腻性，有摄聚的作用。火具有暖热性，有成熟和干燥的作用。风具有轻动性，有增长和运动的作用。
如是，增长即是产生多余部分。这些大种中任一处有一种，其余也存在。因为见到石等地性物质有摄聚等作用，由此推知有水、火、风。因见水有承船、暖热和流动，故有地、火、风。因见燃烧的火有支撑、凝聚和动摇，故有地、水、风。因见风有持、冷、热触，故有地、水、火。
虚空虽然广大存在，但非大种，因为是无为法，故无有产生共同和不共同作用差别，因此虚空非大种。眼根位于眼球圆周内部，不可见，大小如葡萄，形状如芝麻花，为极净皮所覆。耳根如卷曲的多罗叶，位于耳内。鼻根如铃舌。舌根如半月。身根遍住身体。
此五者因为能主宰认知自境，故为根。色处有颜色和形状两种。颜色有蓝、黄、红、白、云、烟、尘、雾、影、日光、明亮、黑暗。形状有长、短、方、圆、高、低、平整、不平整。日光即是太阳光。明亮是月亮、星星、火、药物、宝石的光。
声有执受、非执受和二者大种为因。执受是有心者。非执受如指甲、毛发等，断时无痛。香是明显的。味有六种，以甜、酸、咸、辣、苦、涩的差别。触有十一种自性，即四大种和柔软性、粗糙性、重性、轻性、冷、饥饿、口渴。

།ལྟོ་བའི་ནང་གི་གང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་རེག་པར་བྱ་བ་དེ་བཀྲེས་པ་སྟེ་བཟའ་བ་མངོན་པར་འདོད་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐོམ་པ་ནི་བཏུང་བ་མངོན་པར་འདོད་པ་སྟེ་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུ་དང་མེའི་ཁམས་ཤས་ཆེ་བའི་འབྱུང་བ་འདུས་ན་འཇམ་པ་ཉིད་དོ། ། ས་དང་རླུང་ཤས་ཆེ་ན་རྩུབ་པ་ཉིད་དོ། །ས་དང་ཆུ་ཤས་ཆེ་ན་ལྕི་བ་ཉིད་དོ། །མེ་དང་རླུང་ཤས་ཆེ་ན་ཡང་བ་ཉིད་དོ། །ཆུ་དང་རླུང་ཤས་ཆེ་ན་གྲང་བའོ། །རླུང་ཤས་ཆེ་ན་བཀྲེས་སོ། །མེ་དང་རླུང་ཤས་ཆེ་ན་སྐོམ་པའོ་ཞེས་པ་དབང་པོ་ལྔའི་ཡུལ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་རྣམས ནི་རང་གི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་རྣམས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་ པ་ནི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་བཅུ་པོ་ཉིད་གཟུགས་སུ་རུང་། གང་རྣམས་གང་དུ་གནོད་པར་བྱ་བ་དང་ཐོགས་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་པས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་རྣམས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་བཤད་དོ། །ཚིམ་ པར་བྱ་བ་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་བྱེད་པ་དང་དེ་གཉིས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡུལ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བས་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རིག་པ་ནི་ཚོར་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དེ་ལ་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་སེམས་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ མ་ཡིན་ནོ།།དེ་རྣམས་ནི་སེམས་ཀྱི་འདི་རྣམས་སམ་སེམས་ལ་ཡོད་པ་རྣམས་ཡིན་པས་སེམས་ཀྱི་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ཏེ་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་བོ། །ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་དུས་སུ་ནི་ཤེས་རབ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཆ་ཤས་ཀྱང་གསལ་ལ། ལ་ལ་ལ་ལར་ཆོས་གཙོ་བོ་སྟེ། དཔེར་ན་མངོན་པར་ ཡིད་ཆེས་པའི་དུས་ན་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་ཚོགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སོ།།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་རྣམས་ན་རེ་སེམས་ཀྱི་བྱ་བའི་རང་བཞིན་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་སེམས་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །དབུ་མ་པ་ རྣམས་ན་རེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་སྟེ་ཁ་ཅིག་ཏུ་དེ་ཉིད་དང་འགའ་ཞིག་ཏུ་གཞན་ཉིད་ལྟ་བུ་ཐ་སྙད་བྱེད་ལ་དོན་དམ་པར་ནི་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་རིགས་སོ།།ཚོར་བ་དེ་ཡང་ལུས་ཀྱི་དང་སེམས་ཀྱིའོ། །སླར་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ བདག་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ།།སླར་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ཡིད་ཀྱི་ཡང་སྟེ་སིམ་པའི་ཚོར་བ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོའོ། །གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སིམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཚིམ པའི་ཚོར་བ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོའོ།།ཡིད་ཉིད་ཚིམ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉིད་སིམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་སིམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཕལ་ཆེར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་ སྐྱེས་ཤིང་ལུས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཡུལ་གྱི་དབང་ལས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སླར་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བ་ནས་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཇི་སྲིད་པའི་བར་རོ་ཞེས་པ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །འདིར་བུམ་པ་དང་སྣམ་ བུ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་རྣམས་ལ་འདུས་བྱས་སུ་ཐུན་མོང་བ་ཉིད་ནའང་སོ་སོ་རང་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ།།དེའི་ཁྱད་པར་ལས་ཀྱང་ལྟོ་ལྡིར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕན་ཚུན་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ།

腹中的身体器官所触及的饥饿即是对食物的强烈欲望，而口渴则是对饮品的强烈欲望，这是从因果关系而得名。
水和火大比重大的元素聚合时就是柔软。
地和风比重大时就是粗糙。
地和水比重大时就是沉重。
火和风比重大时就是轻盈。
水和风比重大时就是寒冷。
风比重大时就是饥饿。
火和风比重大时就是口渴，这些是五根的境界。
其中眼等五根，因为是从自己的果报即识而推断的缘故，唯为意识所识知。
色等五境是为眼等五识所识知。
无表色不是实有，如前已经证明。
因此，十种色法即是色处，凡是能被损害和障碍的即是有对色法。
这些色法的聚集即是色蕴。
能令满足、能令痛苦以及从这两者解脱的境界的自性，通过直接体验境界而了知识的体验，这种了知称为受。
对此，毗婆沙师们说：心是主要的，心所法则不是。
这些心所法是属于心的或存在于心中的，所以是心的作用自性，是有别于心的。
在分别诸法时，智慧心所的部分也明显，有时某些法是主要的，例如在深信时，信等无漏五蕴的聚集。
瑜伽行派说：心所法是心的作用自性，是心的状态差别，不异于心。
中观派说：在世俗谛中若不观察则令人愉悦，所以如是，在某些情况下是同一，在某些情况下是差别，这样施设名言，但在胜义谛中既不是同一也不是差别。
受又分为身受和心受。
又分为三种：乐受、苦受和不苦不乐受。
又分为五种：乐根、苦根、忧根、喜根和舍根。
其中，依托色根的识相应的以及在第三禅中意识相应的愉悦感受是乐根。
与色根识相应的不愉悦感受是苦根。
与意识相应的愉悦感受是喜根。
意识不愉悦的是忧根。
一切既非愉悦也非不愉悦的感受是舍根。
因为心的乐苦大多是从分别而生，而身体的不是，因为阿罗汉也会因境界而生起。
又分为六种：从眼触所生直至意触所生。以上说明了受蕴。
此中，瓶、毛毯、色等有为法虽然都是有为的共同性，但各自的因缘有差别。
由于这种差别，也就有圆腹等相互差别。

 །ཁྱད་པར་དེ་ཉིད་མཚན་མ་ཞེས་བརྗོད་དེ་དེས་དོན་རྣམས་ཁྱད་པར་དུ་ རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།བུམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་དེ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གང་གིས་འཛིན་པ་དང་འདུ་ཤེས་པ་དང་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་མཚན་མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་འདུ་ཤེས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འདི་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་མཚུངས་པར་མི་ ལྡན་པའི་མིང་དང་ལྷན་ཅིག་དོན་གཅིག་ལ་འཇུག་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་མིང་གི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ནི་མིང་དང་མཚན་མ་དང་དོན་གྱི་བརྡས་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གསལ་བ་སྟེ། དེ་རྣམས་ངག་ལས་མིང་ངེས་པར་བྱེད་ཅིང་མིང་ལས་ཀྱང་དོན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ངག་ མིང་ལ་འཇུག་ཅིང་མིང་གིས་དོན་གསལ་བར་བྱེད་དོ།།བརྡ་ལ་མ་བྱང་བ་ནི་མི་གསལ་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་མིང་གིས་དོན་རྟོགས་པར་མི་བྱེད་ལ། མིང་གིས་དོན་རྟོགས་སུ་འཇུག་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཡང་གཞན་དུ་རྣམ་པར་དཔྱད་ཟིན་ཏོ། །རིགས་པ་ནི། །ཕྱི་རོལ་དུའམ་ཡིད་ ལའང་རུང་སྟེ་གང་དུའང་སྒྲ་དང་འདྲེས་མེད་ལ།།སླར་ཡང་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་དང་འདྲེས་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཅུང་ཟད་སྤྲོ། །མི་བདེན་བདག་ཉིད་དུ་གནས་གང་ཡང་བློ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེན་པ། །དེ་དག་ཕྱི་རོལ་དང་ནི་ངག་ལ་ངེས་པར་འཛིན་ཏེ་དེ་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་གཞག་།ཅེས་སོ། །འདུ་ཤེས་དེ་ཡང་ རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བར་རོ་ཞེས་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་སེམས་བྱུང་སྟེ། དེ་ལས་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དག་བྱུང་སྟེ་རྩོད་པའི་རྩ་བ་ཉིད་དང་འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལོགས་སུ་བྱས་སོ།།རྩོད་པའི་རྩ་བ་ནི་གཉིས་ཏེ་འདོད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་ལྟ་བ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའོ། །དེ་དག་གི་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དག་གོ། །འཁོར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡང་དེ་དག་སྟེ་ཚོར་བ་ལ་ཆགས་པ་དང་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ ཅི་ལོག་པར་འཁོར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་སེམས་པ་དང་རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་འདུན་པ་དང་མོས་པ་དང་དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་དང་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བག་ཡོད་པ་དང་བག་མེད་པ་དང་། ཡིད་འབྱུང་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་དང་། ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་བཏང་སྙོམས་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་དང་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི རྩ་བ་རྣམས་དང་།ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་དང་འཆིང་བ་རྣམས་དང་། ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམས་དང་། ཟག་པ་རྣམས་དང་ཆུ་བོ་རྣམས་དང་སྦྱོར་བ་རྣམས་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་དང་མདུད་པ་རྣམས་དང་སྒྲིབ་པ་རྣམས་དང་ཤེས་པ་ རྣམས་དང་བཟོད་པ་རྣམས་ཏེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་སེམས་པ་ནི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཏེ། སེམས་བྱ་བ་དང་བཅས་པའི་རང་བཞིན་ཐོབ་པས་དེ་དང་དེ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ།།ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་དྲུག་གོ། །རེག་པ་ནི་ཕ་དང་མ་དང་བུར་གཞག་པ་བྱ་བ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འདུས་པ་སྟེ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འདུས་ པ་ཡོད་པ་ན་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་བསྐྱེད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དབང་པོའི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་གང་ཡིན་པ་འདྲ་བ་ཙམ་གྱིས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རེག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དབང་པོའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ལ་དེ་དང་འདྲ་བ་ལས་རེག་ གོ་ཞེས་བྱས་ནས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་བར་རོ།

所说的差别即是相，因为由此而对诸义特别推度。执持瓶等相的心所法，即是能执持、能了知、能决定的有相执取自性之想。对此毗婆沙师们说：与不相应名俱时趋入一义的想，能显明名的义，由想而得知。
这是名、相、义之标识知的明了，由语言而确定名，由名而知义。因此语言趋入名，名能显明义。未熟习标识者以不明了之想不能由名了知义，也不能令名趋入了知义。这也在他处已经分析过了。
理趣是：无论在外或在意中，都无声音相杂，复次略显字相杂合及义相。以不真实自性而住，唯由心执著，彼等于外境及语言中决定执取，故安立为分别。
此想有六种：与眼识相应乃至与意识相应，此为想蕴。行蕴即心所，其中除去受和想而另立为蕴，是因为它们是诤论之根本及轮回之因。
诤论根本有二：对欲的贪著和对见的贪著。彼等的主要因依次是受和想。成为轮回因也是彼等，因为对受贪著及想颠倒而轮回。
其余心所法是：思、触、作意、欲、胜解、信、精进、念、定、慧、寻、伺、不放逸、放逸、厌离、喜、轻安、不轻安、害、不害、惭、愧、舍、解脱、诸善根、诸不善根、诸无记根、诸结、诸缚、诸随眠、诸随烦恼、诸缠、诸漏、诸暴流、诸轭、诸取、诸结、诸障、诸智、诸忍，这些是诸行。
其中思是心造作，是意业，由于心获得有作用的自性，故有令趣入彼彼的作用之自性。此亦有三种：善、不善及无记。又由与眼识等相应故有六种。
触是立为父母子之作用，即根、境、识的和合，当根、境、识和合时，能生起乐等受，随顺决定根的变化，仅由相似而能生起乐等受，此即名为心所触。由于与根的变化相似而称为触。因此由根的差别而有眼触乃至意触。

 །ཆོས་མངོན་པར་ཡང་གསུངས་པ། གསུམ་འདུས་པ་ན་དབང་པོའི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ནི་རེག་པ་སྟེ་ཚོར་བ་སྐྱེད་པའི་བརྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་སོ། །འདུས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་དངོས་པོར་གནས་པ་གསུམ་པོ་རྣམས་གང་ཕན་ཚུན་དུ་རེག་པའོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཡུལ་ལ་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཡུལ་ལ་བསྟོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་གཉེན་པོའི་ཆོས་ཏེ་རྒྱུན་མི་དམིགས་པ་ གཅིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཡུལ་ལས་དེའི་སྐད་ཅིག་སེམས་འཕྲོ་བར་མི་བྱེད་པའོ།།འདུན་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བྱེད་པར་འདོད་པ་ཉིད་དོ། །སྲེད་པ་ལས་འདུན་པ་ཐ་དད་དེ། ཇི་ལྟར་ལ་ཆ་ནི་ཤིང་ཚན་མོ་དག་མི་འབྲལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྲེད་པ་ནི་སེམས་ཡུལ་ ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ལས་མི་འབྲལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་འདུན་པ་ནི་བྱ་བའི་བསམ་པ་ཉིད་ཙམ་ཡིན་པས་སོ།།མོས་པ་ནི་སེམས་རང་གི་ཡུལ་ལ་གང་རང་གི་ངོ་བོར་མོས་པས་ཏེ་ཕྱེ་མ་ལེབ་མེ་ལ་བཞིན་དུ་ལྷག་པར་མོས་པ་དང་བཅས་པའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཡུལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ་དེར་ནི་ཡིད་ ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ལ་འདིར་ནི་ཡུལ་གྱིའོ།།དད་པ་ནི་བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་ཉིད་དང་ནུས་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའོ། །དེ་དབྱེ་ན་ནི་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་རྣམ་པའི་དད་པ་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་ཉིད་ལ་ རབ་ཏུ་དང་བའི་རྣམ་པ་དང་།ནུས་པ་ཉིད་ལ་བདག་གི་ས་ཐོབ་པའང་འགྲུབ་པར་ནུས་སོ་ཞེས་མངོན་པར་འདོད་པའི་རྣམ་པའོ། །བདེན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དག་གོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་དགེ་བ་ལ་ སྤྲོ་བའོ།།དྲན་པ་ནི་གང་བྱས་པ་དང་བྱེད་བཞིན་པ་དང་བྱ་བའི་ལས་རྣམས་ལ་སེམས་ཀྱི་བརྗེད་པ་མེད་པ་དང་སེམས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དེའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ། རྩེ་གཅིག་ཏུ་དམིགས་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྟེ་ཐེ་ཚོམ་ བཟློག་པའི་ལས་ཅན་ནོ།།གང་དངོས་པོ་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་རང་གི་བློས་ཡན་ལག་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་གང་རང་གི་ངོ་བོ་ཚོལ་བ་སྟེ། གང་ཟག་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་བརྟགས་པ་ན་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་དམིགས་སོ། །རྟོག་པ་ནི་གང་དང་ལྡན་པ་ ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བུམ་པའི་རིང་བ་དང་མཛེས་པ་ཙམ་བཞིན་དུ་རགས་པའི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དེ་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་མིང་ཅན་ནོ།།དཔྱོད་པ་ནི་བུམ་པ་རྙིང་པ་དང་བརྟན་པ་ཞེས་ཕྲ་མོ་ལྟ་བར་ཞུགས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་སོ། །བག་མེད་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་ སྒོམ་པ་སྟེ་མི་སྒྲུབ་པའོ།།བག་ཡོད་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །ཡིད་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་གང་དང་ལྡན་པ་ལས་སེམས་འཁོར་བའི་སྐྱོན་མཐོང་བ་ཉིད་ལས་འཁོར་བ་ལས་ཡིད་འབྱུང་བ་སྟེ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡང་དག་པའི་ཤུགས་སོ། །མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ནི་སེམས་ རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་ཆགས་པ་སྟེ་ཡིད་བདེ་བ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའོ།།ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ལུས་དང་སེམས་དག་ལས་སུ་རུང་བའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ལུས་དང་སེམས་དག་གི་ལྕི་བ་ཉིད་དང་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་འཚེ་བ་ནི་ཆོས་གང་དང་ལྡན་པ་ ལས་ཁྲོ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཐལ་ལྕག་ལ་སོགས་པས་གཞན་ལ་ཐོ་འཚམས་པ་དེའོ།།དེ་དང་འགལ་བའི་ཆོས་ནི་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བའོ། །ངོ་ཚ་ན་གང་གི་དབང་གིས་བདག་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པས་སྡིག་པ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། དེ་ནི་སྡིག་པ་ལ་མི་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་ཆོས་ངོ་ཚ་ཞེས་བྱ་ བའོ།།ཁྲེལ་ཡོད་ནི་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་སྐྱོན་རྣམས་ཀྱིས་ངོ་ཚ་བར་བྱེད་པའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་ཆོས་གང་གིས་དམིགས་པ་ལ་སེམས་མཉམ་དུ་འཇུག་པ་སྟེ་དེ་ནི་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །དེས་ནི་སེམས་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་མི་བྱེད་ཁོང་ཁྲོ་བར་མི་བྱེད་དོ།

在《阿毗达磨》中也说道：'三者和合时，完全决定诸根的变化即是触，其作用是作为生起感受的所依。'
'和合'是指三种处于果与因之事物彼此接触。
作意是使心趋向对境，即是'具有对境赞叹'之义。
禅定是对治散乱的法，是相续专注一境的因，而作意则是使心不从对境上散乱片刻。
欲是希求识的作用。
欲与贪有所不同，就像胶是使木材不分离的因一样，贪是使心不离开对境贪著的因，而欲仅仅是想要做事的意念而已。
胜解是心对自己的对境以自性胜解，如同飞蛾扑火般具有强烈的胜解。
作意是对境作意，前者是就意根而言，此处是就对境而言。
信是对诸谛、三宝和业果深信其存在性、具功德性和能力性。
若分类则是：对其存在性深信的行相之信，对功德性清净的行相，对能力性认为'我也能获得该地'的希求行相。
谛即是苦等四谛。也有二种，即世俗谛和胜义谛。
精进是对善法的欢喜。
念是对已做、正在做和将要做的诸事，心不忘失且心明记。
禅定是心一境性，即专注一境。
智慧是对诸法详细分别，其作用是遣除疑惑。
对事物以自己的智慧分析人我和法我的诸支分，寻求其自性，当观察人我和法我的自性时，因无自性故毫无所得。
寻是与之相应的识，如同瓶子的长短美丑般，决定粗分所缘的心所法，名为遍寻。
伺是如同观察瓶子陈旧与稳固般，趣入细微观察的心所法。
放逸是不修诸善法，即不修行。
不放逸则与此相反。
厌离是由具有此法而见到轮回过患，从而厌离轮回，这是随顺断除烦恼的正势力。
胜喜是心极其欢喜和贪著，与意悦不同。
轻安是身心调柔。
不轻安是身心沉重性以及昏沉睡眠的自性。
害是由具此法而因嗔恨缘故以鞭打等方式损恼他人。
与此相违的法即是不害。
惭是由其力量而依自身和法的缘故远离罪恶，这是不趋入罪恶之因法，称为惭。
愧是顾及他人而对过失感到羞耻。
舍是由某法而令心平等趣入所缘，这就是心平等性。由此令心既不贪著也不嗔恨。

 །དེ་ཡང་ དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ལྡན་པ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་ཏེ།སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་སོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་སེམས་དྲི་མ་མེད་པ་ཉིད་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་ཡོད་ན་རྣམ་པར་ གྲོལ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་སྐྱེ་བོ་དེ་ལ་དགེ་ལེགས་ཀྱི་དོན་ནི་དགེ་བའི་དོན་ཏེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་ཉེ་བར་འཚེ་བ་མཐའ་དག་ལས་ལོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའི་དགེ་བ་སྟེ་ནད་མེད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ།།ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་དེ་ཐོབ་ པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དགེ་བའོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གཟུགས་བརྙན་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ནི་གསུམ་སྟེ་འདོད་ཆགས་མེད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་ དང་།གཏི་མུག་མེད་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་མེད་པ་ནི་སྲེད་པ་དང་འགལ་བའི་ཆོས་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེ་སྡང་མེད་པ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་དང་འགལ་བའི་ཆོས་ཏེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མནར་སེམས་མེད་པ་ཉིད་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །གཏི་མུག་མེད་པ་ནི་མ་ རིག་པ་དང་འགལ་བའི་ཆོས་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ།།འདི་རྣམས་ནི་རང་ཉིད་དགེ་བ་དགེ་བ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་པ་ཤིང་གི་རྩ་བ་བཞིན་བསྐྱེད་པ་དང་གནས་པ་དང་འཕེལ་བའི་རྒྱུའོ། །འདི་ལས་བཟློག་པས་ན་གསུམ་ནི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གོ། །དེ་ལ་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་འདོད་ཆགས་ཐམས་ཅད་ནི་ཆགས་པ་མི་དགེ་བའི་རྩ་བའོ། །ཞེ་སྡང་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངོ་། །འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་གཏི་མུག་མ་གཏོགས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མ་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གཏི མུག་མི་དགེ་བའི་རྩ་བའོ།།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་རྣམ་གསུམ་སྟེ་སྲིད་པ་དང་མ་རིག་པ་དང་བློའོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་གཏི་མུག་མ་གཏོགས་པར་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མི་དགེ་ བ་སྟེ་མི་འདོད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་འདོད་པའི་ཁམས་སུའང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་སྟེ་འདི་ཐམས་ཅད་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་གང་དང་ གང་ཞིག་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་དང་ཤེས་རབ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་སྟེ།རང་ཉིད་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཞན་གྱི་རྩ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཞན་ནི་རྩ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་མི་བརྟན་པ་ཉིད་དང་སྟེང་དུ་ འཇུག་པ་ཉིད་ལས་རྩ་བ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ཆོས་མངོན་པར་གསུངས་པ། དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་རྣམས་དང་། ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་རང་བཞིན་གྱིས་དགེ་བ་སྟེ་ཕན་པའི་སྨན་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ནི་ཆོས་གཞན་དགེ་བ་རྣམས་ཏེ་སྨན་དང་བསྲེས་ པའི་ཆུ་བཞིན་ནོ།།དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བས་ནི་སེམས་དང་ངག་གི་ལས་དག་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་འདོད་པས་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱང་སྟེ་སྨན་དང་འདྲེས་པའི་ཆུ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའི་འོ་མ་བཞིན་ནོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ནི་དགུ་སྟེ་འདོད་ ཆགས་དང་།ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་ལྡན་པ་དང་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣའོ། །སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་སྲེད་པ་དང་། ལྷག་པར་ཞེན་པ་དང་ཞེན་ པའོ།།ཁོང་ཁྲོ་ནི་གནོད་སེམས་དང་ཞེ་སྡང་སྟེ་སེམས་ཅན་གྱི་ཡུལ་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པའོ།

复次，阿罗汉的智慧是具有择别的舍，凡夫的则是不具智慧且无择别的舍。解脱是心无垢染，即断除烦恼等，有解脱涅槃之心所法，于彼众生善妙之义即善义，解脱亦是远离一切损害的自性，故是无颠倒的善，如无病一般。
道谛因是获得彼果之因故为善。其余二谛是有漏的，以欲求异熟故随顺现前成就影像。善根有三种：无贪、无嗔、无痴。其中无贪是与贪爱相违之法，以无执著诸法为相。无嗔是与瞋恚相违之法，以无害心为相。无痴是与无明相违之法，是智慧的自性。
这些本身是善法，如树根一样是其他善法之根本，是生起、安住、增长之因。与此相反的三种是不善根：贪、嗔、痴。其中，一切欲界贪爱都是贪不善根。一切嗔恚亦然。除去萨迦耶见、边执见及与彼相应的愚痴外，一切欲界无明都是痴不善根。
无记根有三种：爱、无明和慧。其中，除去欲界的萨迦耶见、边执见及与彼相应的愚痴外，一切烦恼和随烦恼都是不善的，因为能感不可意的异熟果。色界、无色界的一切烦恼和随烦恼，以及欲界的萨迦耶见等三种，这一切都是无记的。
其中，凡是爱、无明和无记慧，这一切都是无记根，因为自身是无记的缘故，也因为是其他无记法的根本。其他无记法不是根，因为不坚固且向上趣入，与根的性质不相符合。
又如阿毗达磨所说：三种善根以及惭愧是自性善，如有益的药。与彼相应的其他善法，如掺药的水。由彼等所发起的身语业，以及毗婆沙师所许的非心相应得等善法，如掺药之水所生的乳汁。
结有九种：贪、恚、慢、无明、疑、见、取、嫉、悭。因为系缚于轮回的痛苦，故称为结。其中贪是随著、渴爱、过分执著和执著。恚是害心和嗔恚，即对有情境生起损恼之心。

 །ང་རྒྱལ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ་དེ་ལ་ཡང་དག་པའམ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས་གཞན་ལས་བདག་ཁྱད་པར་འཕགས་པར་རྟོག་ཅིང་སེམས་པ་གང་ཞིག་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་ འགྱུར་བ་ལྟུང་བའི་རྒྱུ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འདི་ནི་ང་རྒྱལ་གྱི་སྤྱིའོ།།དེ་ནི་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་སྟེ་དེ་ལ་ཐོས་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་རིགས་དང་གཟུགས་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དམན་པ་ལས་བདག་ཉིད་དམན་པ་ དང་འདྲ་བ་དང་ལྷག་པའམ་མཚུངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ཉེ་བར་དམིགས་ནས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ང་རྒྱལ་ལོ།།ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་དང་བདག་དམན་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ང་རྒྱལ་བ་ནི་ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ལས་ཀྱང་བདག་ཁྱད་ པར་དུ་འཕགས་པར་སེམས་པ་ནི་ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་ལོ།།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་སྟོང་པ་རྣམས་ལ་ངའོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཏེ་བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བ་ཡང་ངོ་། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྟེ་བདག་ཏུ་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ རམ།ཡང་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་དེ་རྣམས་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་བཟུང་བྱའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་སྟོང་པ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་རྣམས་ཏེ་བདག་གི་དངོས་ པོ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་རྣམས་ལ་རྨོངས་པ་ལས་ངའོ་ཞེས་འཛིན་པ་ནི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལམ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྟོགས་པ་མཆོག་ཏུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཐོབ་པ་མེད་པར་བདག་གིས་ཐོབ་པོ་ཞེས་ མངོན་དུ་ཕྱོགས་པས་སེམས་པ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ།།ལོག་པའི་ལས་གསོད་པ་དང་རྐུ་བ་ལ་སོགས་པ་སྡིག་པའི་བྱ་བ་ལ་བསྔགས་པ་དང་མཐོ་བར་གྱུར་པ་ནི་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །བདག་ཉིད་ལ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པའི་ནུས་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་བདག་ཉིད་ལ་དམན་པར་ ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱི་ང་རྒྱལ་ལོ།།མ་རིག་པ་ནི་ཆོས་གང་དང་ལྡན་པ་ལས་བདེན་པའི་དོན་མི་མཐོང་བ་དང་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་གང་ཟག་གམ་ཆོས་སུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དེ་སྟེ། རིག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་བདེན་པ་མི་ཤེས་པ་ཙམ་མོ། ། རིག་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡུལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཐེ་ཚོམ་དང་བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་དོགས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལ་ཥདླྀ་འཇིག་པ་ལའོ ཞེས་པ་འཇིག་གོ།།ཉམས་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་པ་འཇིག་པའོ། །ཙི་ཉི་སོགས་པ་ལའོ་ཞེས་པ་བསགས་པ་ནི་ཚོགས་སོ། །འཇིག་པ་ཡང་ཡིན་ཚོགས་ཀྱང་ཡིན་པ་སྟེ་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚོགས་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་སོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ངར་བྱེད་པ་དང་། ང་ཡིར་བྱེད་པར་ཞུགས་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའོ། །དེ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གཟུང་བ་རྣམས་ལ་གང་ཟག་ཏུ་ལྷག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུར་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དང་གཟུགས ལ་བདག་དང་བདག་ལ་གཟུགས་སོ་ཞེས་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་ཆ་ཤས་བཞི་རྣམས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ལས་སོ་སོར་བཞི་རྣམས་སོ། །ཉེ་བར་ལེན་ པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་ཀྱེ་མ་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་འདི་རྟག་པའམ།ཆད་པ་དང་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཞེས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་མཐའ་གཉིས་གཉིས་སུ་རྟོག་པའི་འཇུག་པ་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མཐའ་གཉིས་སུ་འཛིན་ཞིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་ནི་མཐར་འཛིན་པར་ ལྟ་བའོ།

傲慢有七种，对此，无论是正确或不正确地认为自己超越他人而思维，凡是心的本性的变化、堕落的因、从心所生的烦恼法，这就是傲慢的总相。
由于趣入的差别而有所不同，对此，以闻法、持戒、种姓、容貌、财富等，对比低劣者，认为自己低劣、相等或超胜，或对等者认为相等，这种分别的差异就是傲慢。
对殊胜者认为自己低劣却执着平等，这是过慢。
认为自己比殊胜者更加殊胜，这是慢过慢。
对五取蕴的空性执着'我'的分别，这是我慢，也就是我执慢。
有漏蕴是取著，因为是执我的因，或者说烦恼是从它们生起的缘故，所以称为取蕴。它们也是空性，是依缘假立的，因为远离我的实体和自性。对它们因愚痴而执着'我'，这是我慢。
未得禅定、三昧、道果等殊胜证悟却认为自己已得，这是增上慢。
对杀生、偷盗等邪恶行为引以为傲并自高，这是邪慢。
认为自己无力完成一切事业并轻视自己，这是卑慢。
无明是与何法相应而不见真理之义，对诸法增益不存在的自性，执着为人或法，是与明相违，仅仅是不知三宝和真理。
明是无漏智慧，其对境是法的自性。
怀疑是对真理和三宝等存在与否产生两种相的烦恼性智慧，是怀疑的本质。
见有三种，其中'sad'是坏灭义，即坏灭、应坏。'ci'是积聚义，即蕴。既是坏灭又是蕴，即具有坏灭本性的积聚，就是坏蕴。对此，以烦恼性智慧执着我和我所，这是萨迦耶见。
对无自性的取蕴颠倒执着为常性，增益为人我，有二十种行相。即是对色蕴执着色、具色、色中有我、我中有色这四种萨迦耶见。同样对受、想、行、识四蕴各有四种。
对五取蕴执着'啊！我与世间是常还是断？'以及'有与无'等这样二边分别的烦恼性智慧，执着二边并耽著，这种见解是边执见。

།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པའི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བའོ། །མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་དངོས་པོ་དམན་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་ པ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཏེ་འདི་ནི་བདེན་ཏེ་གཞན་གཏི་མུག་གོ་ཞེས་པ་འདི་ལྟ་བུར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ་སོགས་པ་ཕྱིས་པ་ལས་སོ།།རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུར་ལྟ་བ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་ལ་ལམ་དུ་ལྟ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ་འདིར་ཡང་སོགས་ཀྱི་སྒྲ་ཕྱིས་པའོ།།འདི་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་མ་དག་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ཉིད་ལ་དག་པ་དང་གྲོལ་བའི་ལམ་ཉིད་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲག་དོག་ནི་གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱིས་གདུང་བའོ། ། སེར་སྣ་ནི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་འགལ་བའི་སེམས་འཛིན་པའོ། །འཆིང་བ་རྣམས་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་གོ། །འདི་རྣམས་ཀྱིས་བཅིངས་པ་རྣམས་ཁམས་གསུམ་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ནི་དྲུག་སྟེ་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་དང་ལྟ་བའོ། །འདིར་འདོད་ཆགས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་སོ། །ལྟ་བ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔར་ཕྱེ་བས་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་རྣམས་ཏེ་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིས་རྣམ་པ ཐ་དད་པ་དང་།ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ལྷག་པའི་བརྒྱ་དང་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ་ཇི་ལྟར་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བུའོ། །གནས་པ་དང་སྐྱེ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ། ཇི་ལྟར་སྲིད་པའི་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ལ་རྒྱས་པར་ འགྱུར་བས་ཕྲ་རྒྱས་སོ།།ཡང་ན་འཇུག་པ་མཚོན་པར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སམ་ཕྲ་བས་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་བག་ལ་ཉལ་ལོ། །འདི་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་རྟོགས་པ་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་སྒྲོ་འདོགས་པས་ ན་སྔོན་ལ་མ་རིག་པའོ།།དེ་ནས་ཡང་དག་པ་དང་ལོག་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཐོས་ནས་འདི་བདེན་ནམ་མི་བདེན་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་མོ། །དེ་ནས་ལོག་པའི་ཕྱོགས་གོམས་པ་ལས་དངོས་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་གོམས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་ལོག་པར་ལྟ་བའོ། །འདིར་ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་ལྡོག་པར་ངེས་ པ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་བདག་ཉིད་གཟུང་བར་བྱའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་བདག་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའོ། །དེ་ནས་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བའོ། །དེ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ་གང་ལ་མཐར་འཛིན་པ་དེས་དག་པར་ བརྩི་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནས་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ་གང་གིས་དག་པར་རྟོགས་པ་དེ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་རང་གི་ལྟ་བ་ལ་ཆགས་པའོ། །ལྟ་བ་དེས་ཁེངས་པ་ནི་གཞན་ལ་ཞེ་སྡང་ངོ་ཞེས་པའི་རིམ་པའོ། །རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་རྣམས་ཀྱིས་རེ་རེ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ་གལ་ཏེ་ཕྲ་ རྒྱས་སྤངས་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ཡུལ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ནའོ།།དེ་འདི་རྣམས་རྒྱུ་དང་ཡུལ་དང་སྦྱོར་བའི་སྟོབས་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཕྲ་རྒྱས་དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱང་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་ པ་རྣམས་སུ་ཡང་བརྗོད་དོ།།གང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ངོ་། །གང་གཞན་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཁོ་ན་སྟེ་སེམས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于因和果以及真谛和三宝和缘起等不诽谤的方面所具有的烦恼性智慧是邪见。执著最胜有两种：其中对于低劣有漏之事物执为最胜，认为'这是真实的，其他是愚痴'，如此执著，是见等执著最胜，见执最胜，等字是后加的。
对非因见为因，对非道见为道，是戒禁取见，此处也是等字后加的。这是因为对一切有漏不清净事物非解脱道自性，执为清净和解脱道的缘故。嫉妒是因他人功德而苦恼。悭吝是对法等布施相违的执著心。
束缚有三种：贪欲、嗔恚、愚痴。由于这些束缚使众生不超出三界的缘故。随眠有六种：贪欲、嗔恚、我慢、无明、疑惑和见。此中贪欲有两种：欲贪和色无色贪。见分为身见等五种，随眠成为十种，以自性差别和界的差别分类成一百九十八种，如将要解说的那样。
对于随顺住和生的事物，如所有缘和相应，而增长，故称随眠。或者因为难以察觉其活动，或因其微细而随逐相续，故称随眠。这些生起的次第也是如此：首先由于不了知事物的真实性而增益非有的自性，故首先是无明。
然后听闻正邪两方面后，怀疑'这是真实还是不真实'，故有疑惑。然后由于熟习邪方便，对事物颠倒熟习，故有邪见。此处邪见是决定颠倒，即是说应当执取自性，而非诽谤因果的自性。
然后是身见。然后是边执见。然后是戒禁取见，因为执著边见所认为的清净之故。然后是见取见，因为执著能通达清净的见解为最胜之故。然后是对自己见解的贪著。由见解而傲慢即是对他人的嗔恚，如是次第。
由三种因各自能生起：若未断随眠、非如理作意和境界现前时。这些即成为因力、境界力和加行力。这六种随眠也因为能污染身语意相续，故也称为烦恼。
凡是烦恼也都是随烦恼。其他烦恼性的心所法如谄诳等，仅是随烦恼，因为能污染心的缘故。

 །དེ་ལ་སྒྱུ་ནི་གཞན་སླུ་བ་སྟེ། གང་གིས་ རྣམ་པར་རྨོངས་པར་བྱེད་པའམ་གང་ལས་གཞན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་མི་ཤེས་པར་འགྱུར་ལ།སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་རང་གི་ངོ་བོ་སྦས་ནས་སེམས་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་འཇུག་སྟེ། ཆོས་གང་དང་ལྡན་པ་ལས་ཕ་རོལ་རྣམས་སླུ་བར་བྱེད་པ་དེ་སྒྱུའོ། །རྒྱགས་ཤིང་དྲེགས་པ་ནི་རྒྱགས་ པ་སྟེ་གང་གི་དབང་ལས་གཞན་རྣམས་ལ་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་མི་གུས་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བའོ།།རྣམ་པར་འཚེ་བ་ནི་ཁྲོ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཐལ་ལྕག་ལ་སོགས་པ་རྡེག་པའི་རྒྱུའི་ཆོས་སོ། །འཚིག་པ་ནི་སྡིག་པ་དང་འགྲོགས་པ་སྟེ་སོ་རྣམས་ཀྱིས་ཟས་འཛིན་པ་བཞིན་དུ་སྡིག་པས་ བཙིར་ནས་གནས་པའོ།།འཁོན་དུ་འཛིན་པ་ནི་མི་མཛའ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་སྟེ་སེམས་ལ་ཁྲོ་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལན་མང་དུ་བྱེད་པའོ། །གཡོ་ནི་ཆོས་གང་དང་ལྡན་པ་ལས་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་རིགས་པ་དང་མི་རིགས་པ་འཁྱོག་པོ་མི་གསལ་བར་འཇུག་པ་དེ་སྟེ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱ་གྱུའོ། །དེ་ ལ་འདི་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྒྱགས་པ་དག་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དྲི་མའི་རྒྱུ་མཐུན་པའོ།།འཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་རྣམ་པར་འཚེ་བ་ནི་ཁོང་ཁྲོའིའོ། །འཚིག་པ་ནི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །གཡོ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བའིའོ། །ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་ དང་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་དང་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་ཁྲོ་བ་དང་འཆབ་པའོ།།རྨུགས་པ་ནི་འདི་འདར་བ་ཉིད་དང་ལུས་དང་ངག་དག་ལྕི་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་པས་སེམས་དམིགས་པ་རྟོགས་པ་ལ་ལས་སུ་མི་རུང་བའོ། །གཉིད་ནི་གཉིད་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་འཇུག་པ་ དང་འགལ་བའི་ཆོས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའང་བླུན་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུའོ།།གཉིད་མཐུག་པོའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་རིག་པ་མེད་ལ་གཉིད་དང་བྲལ་བ་ན་སྔར་གྱི་ཤེས་པས་འདུས་བྱས་པ་ལས་བློ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་ལུས་ནི་སྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་རོ། །ངོ་ཚ་མེད་པ་ནི་ཆོས་ གང་དང་ལྡན་པ་ལས་བདག་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་འཛེམ་པ་དང་བྲལ་ཞིང་སྡིག་པ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ངན་པའི་ཆོས་སོ།།ཁྲེལ་མེད་པ་ནི་དེ་ཉིད་གཞན་ལ་ལྟོས་པས་སོ། །ཁྲོ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་ལ་སེམས་རབ་ཏུ་ཁྲོ་བ་ཙམ་སྟེ་ད་ལྟར་འབྱུང་འགྱུར་གྱིས་སེམས་ དེ་ཉིད་དྲག་པོ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་སྟེ་གཏུམ་པའོ།།འཆབ་པ་ནི་སྡིག་པ་སྦེད་པའོ། །ཀུན་ནས་སྦྲེལ་ཏེ་ཀུན་ནས་བཅིངས་ནས་གནས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམས་ཏེ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་འཇུག་པ་དང་ཤིན་ཏུ་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདི་རྣམས་ལ་ཡང་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་རྣམས་ནི་ མ་རིག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའོ།།འགྱོད་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའོ། །ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་རྒོད་པ་དང་སེར་སྣ་རྣམས་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའོ། །ཁྲོ་བ་དང་ཕྲག་དོག་དང་ཁོང་ཁྲོས་ཀུན་བསླང་བའོ། །འཆབ་པ་ནི་སྲེད་པའམ་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་ཏེ། འདི་རྣམས་དྲི་མ་བཅུ་རྣམས་དང་ཉེ་བའི་ ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ།།ཟག་པ་རྣམ་གསུམ་སྟེ་འདོད་པ་དང་སྲིད་པ་དང་མ་རིག་པའི་ཟག་པའོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་བཅུ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཟག་པའོ། །མ་རིག་པ་བོར་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཉིད་གཟུགས་དང་གཟུགས་ མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་ནས་འཇུག་པ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་རྣམས་ནི་སྲིད་པའི་ཟག་པའོ།།ཁམས་གསུམ་པའི་མ་རིག་པ་ནི་མ་རིག་པའི་ཟག་པའོ། །འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་པ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་ལོགས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ་།སྲིད་པའི་ རྩེ་མོ་ནས་མནར་མེད་པའི་བར་དུ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྨ་ནས་འཛག་པའི་ཕྱིར་རམ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཟག་པར་བྱེད་པའམ་རྒྱུད་ཡུལ་ལ་གནས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཟག་པའོ།།ཆུ་བོ་རྣམས་ནི་བཞི་སྟེ་དེ་ལ་ལྟ་བ་རྣམས་ལས་གཞན་པ་འདོད་པ་དང་སྲིད་པ་དང་མ་རིག་པའི་ཟག་པ་རྣམས་ཁོ་ན་འདོད་པ་དང་སྲིད་པ་དང་ མ་རིག་པའི་ཆུ་བོ་གསུམ་མོ།།ཁམས་གསུམ་པའི་ལྟ་བ་རྣམས་ལྟ་བའི་ཆུ་བོ་སྟེ་བཞི་པའོ།

关于虚伪，就是欺骗他人，即使他人迷惑或使他人不能了解自己的想法，如同幻术一般隐藏自己的本性而以不如实的心性行事，具有此法而欺骗他人者即是虚伪。
傲慢自大即是骄慢，由其力量使对他人的身心相续带有不恭敬。
损害即是因愤怒而打耳光等殴打的因法。
执着即是与罪恶相伴，如同牙齿咬住食物一般被罪恶所束缚而住。
怨恨即是与敌人相连，在心中多次生起愤怒之事。
谄曲即是具有此法而不如实显现应理与不应理，是心相续的弯曲。
其中这些的因和骄慢是贪欲垢染的同类因。
怨恨和损害是瞋恚的同类因。
执着是见取见的同类因。
谄曲是邪见的同类因。
十种随烦恼是：昏沉、睡眠、掉举、恶作、嫉妒、悭吝、无惭、无愧、忿怒和覆藏。
昏沉即是身语沉重，心不堪能缘取所缘。
睡眠即是睡眠，与五识的运行相违，是使意识也变得愚钝的因。
在熟睡状态时无有觉知，离开睡眠时由先前的意识所造作而生起如是的觉受，因此也说身如幻术。
无惭即是具有此法而对自身无有顾忌地趋入罪恶，是本性恶劣之法。
无愧即是对他人无有顾忌。
忿怒即是对有情和无情境生起极度愤怒，使当下和未来的心变得猛烈，即是凶暴。
覆藏即是隐藏罪过。
由于普遍缠缚而住故为随烦恼，因为与趋入善法极为相违。
其中昏沉、睡眠和无愧是无明的同类因。
恶作是疑的同类因。
无惭、掉举和悭吝是贪欲的同类因。
忿怒和嫉妒是由瞋恚所引发。
覆藏是爱或无明的同类因，这些是十种垢染和诸随烦恼。
三漏是：欲漏、有漏和无明漏。
其中除无明外，其他欲界所行的烦恼及十种随烦恼是欲漏。
除无明外的色界和无色界所行的无记随眠，内向而行，在等持地是有漏。
三界的无明是无明漏。
此是一切烦恼的根本，因此别立。
从有顶至无间地狱，从六处之伤口流漏，或由这些漏出，或使相续住于境界，故称为漏。
四暴流是：除诸见外，欲漏、有漏和无明漏即是欲暴流、有暴流和无明暴流三者。
三界的诸见是见暴流，即第四暴流。

 །ཁྱེར་བས་ན་ཆུ་བོ་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དང་ལྡན་པ་ཁྱེར་བས་ཏེ་དེའི་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བ་རྣམས་ནི་ཆུ་བོ་བཞི་པོ་ཁོ་ན་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བས་ལྡན་པར་བྱེད་པའམ་ཡང་ཡང་ དུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡུལ་རྣམས་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་སྦྱོར་བའོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་བཞི་སྟེ་འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་མ་རིག་པ་དང་བཅས་པ་འདོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མ་གཏོགས་པའི་ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་སྲིད་པའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་མ་རིག་པ་བསྣན་པ་རྨུགས་པ་དང་རྒོད་པ་དང་བཅས་པ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལྟ་བ་རྣམས་ལས་ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱུང་ཞེ་ན། ལམ་གྱི་དགྲ་ཟླར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་ཕྱོགས་གཉི་ག་སླུ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་ཁྱིམ་པ་རྣམས་འདིས་བསླུས་ཏེ་མི་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ལམ་དུ་འདུ་ཤེས་པས་སོ།།རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་སྟེ་འདོད་པའི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་དག་པར་རྟོགས་པས་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་སོ། །མདུད་ པ་རྣམས་ནི་བཞི་ཡིན་ཞིང་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་སྟེ།མ་རིག་པ་དང་གནོད་སེམས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་འདི་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །མ་རིག་པ་ཉིད་ལུས་ཀྱི་མདུད་པ་སྟེ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་འདོད་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་མི་འཆད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྒྲིབ་པ་རྣམས་ནི་ལྔ་སྟེ་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་གནོད་སེམས་དང་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་རྒོད་འགྱོད་དང་ཐེ་ཚོམ་མོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཏེ་ཤིན་ཏུ་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ རྣམས་སོ།།གཉིད་དང་རྨུགས་པ་དག་སྒྲིབ་པ་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་པ་དང་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་གཉིས་དག་ཀྱང་གཅིག་པ་རྒྱུ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། ཟས་དང་ཟས་མ་ཡིན་པ་དང་བྱ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། གཉིད་དང་རྨུགས་པ་དག་ཟས་གཅིག་པ་ནི་ཆོས་ལྔ་སྟེ། རྨྱོ་བ་དང་མི་དགའ་བ་དང་ གཡལ་བ་དང་ཁ་ཟས་ཀྱི་དྲོད་མ་ཤེས་པ་དང་སེམས་ཞུམ་པ་ཉིད་དོ།།ཟས་མ་ཡིན་པ་ནི་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་སོ། །བྱ་བ་ཡང་གཅིག་སྟེ་གཉིས་ཀས་ཀྱང་སེམས་ཞུམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་དག་གི་ཟས་བཞི་སྟེ་ཉེ་དུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྗོངས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ མི་འཆི་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་སྔོན་དགོད་པ་དང་རྩེས་པ་དང་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་པའོ།།ཟས་མ་ཡིན་པ་ཞི་གནས་སོ། །བྱ་བ་ཡང་གཅིག་སྟེ་གཉི་ག་ཡང་སེམས་ཉེ་བར་མ་ཞི་བ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ སྒྲིབ་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ལྔ་ཁོ་ན་བཤད་ཅེ་ན་ཕུང་པོ་ལ་གནོད་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་གནོད་སེམས་དག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གནོད་པར་བྱེད་དོ། །གཉིད་དང་རྨུགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལའོ། །རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པས་ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་ལའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་དག་མེད་ན་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་དེའི་ཕྱིར་ལྔའོ། །ཤེས་པ་རྣམས་ནི་བཅུ་གཉིས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དང་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་དང་ཀུན་ རྫོབ་དང་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་དང་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཤེས་པའོ།།བཟོད་པ་རྣམས་ནི་བརྒྱད་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་བྱས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་པ་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་བརྗོད་ཟིན་ཏོ།

由于带走故为暴流，即由于它们带走具有彼等之法故，为随顺彼等之故。
诸系缚唯是四种暴流，即由于与种种痛苦相系缚故而使之相应，或者由于反复相续于诸境而系缚故为系缚。
四种取即：欲系缚本身连同无明为欲取，见系缚本身除戒禁外为见取，戒禁取，有系缚本身加上无明以及昏沉掉举为我语取。
为何将戒禁取从诸见中分出？因为是道之对治故，因为欺诳双方故。因为以此欺诳在家人，令其于不应食等法中起道想故。
出家人也是，因为由于断除欲境而通达清净而行故。
由于取著欲等故为诸取。
结有四种且唯在欲界：无明、害心、戒禁见取、执此为谛。
无明本身为身系，因为于所得种种欲不断趣入故。
其余应当如是配。
五盖即：欲贪、害心、昏沉睡眠、掉举恶作、疑。
诸盖唯在欲界，因为极不善故。由于能障善分故为诸盖。
睡眠与昏沉说为一盖，掉举与恶作二者亦为一者，其因为何？因为食、非食及作用相同故。
睡眠与昏沉食同为五法：即昏昧、不悦、倦怠、不知饮食之消化、心沉没性。
非食为光明想。作用亦同，因为二者皆令心沉没故。
掉举与恶作之食有四：即亲属寻思、国土寻思、不死寻思、忆念往昔戏笑游乐受用。
非食为止。作用亦同，因为二者皆令心不寂静而趣入故。
若一切烦恼皆为盖，为何唯说五种？因为能害诸蕴及令生疑故。
因为欲贪与害心能害戒蕴。睡眠与昏沉害慧蕴。掉举与恶作害定蕴。
无定慧则于诸谛生疑，是故为五。
十二智即：苦、集、灭、道、尽、无生、法、类、他心、世俗、遍知、如所闻智。
八忍即：苦法忍等。
以上已说心相应行。

 །སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་འགའ་ཞིག་ཁས་ ལེན་པར་བྱེད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། །རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་དང་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་དང་ཕུང་པོ་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དམིགས་པ་ དང་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་གནས་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་མིང་གི་ཚོགས་དང་ཚིག་གི་ཚོགས་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་དང་ཚོགས་པ་དང་མ་ཚོགས་པའོ།།དེ་ལ་ཐོབ་པ་ནི་རྙེད་པ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་མ་ཐོབ་པ་དང་ཉམས་པ་རྙེད་པ་དང་ཐོབ་པ་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའོ། ། བཟློག་པ་ལས་མ་ཐོབ་པའོ། །ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་འདི་དག་ཀྱང་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་དགེ་བའི་ལས་དད་པ་དང་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ དག་གི་ཡང་ངོ་།།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་དགེ་རྒྱས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ་གོང་མའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འགོག་ པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་གང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་འགོག་པའོ།།འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་འབྲས་ བུ་སྟེ།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ལྷར་སྐྱེས་པའི་གང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་འགོག་པའོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ཚེའོ། །རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་མཚུངས་པ་དང་སེམས་ཅན་འདྲ་བ་ཉིད་དེ་སེམས་ཅན་རྣམས་དོན་གཅིག་པར་མངོན་ པར་འདོད་པའི་རྒྱུའོ།།སྐྱེ་བ་ནི་ཕུང་པོ་མངོན་པར་གྲུབ་པའོ། །རྒ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའོ། །གནས་པ་ནི་སྐྱེས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་ཞིག་པའོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་སྐྱེས་པའི་ཆོས་རྣམས་འཇིག་པའོ། །མིང་གི་ཚོགས་ནི་མིང་གི་ཚིག་བླ་དྭགས་འདིའོ། །ཚིག་གི་ཚོགས་ནི་ཡི་གེ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་འདིའོ།།ཡི་གེའི་ཚོགས་ནི་ཡི་གེ་རྣམས་སོ། །མ་ཚོགས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་མ་ཚང་བའོ། །ཚོགས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་མ་ཚང་བ་མེད་པའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པར་གསུངས་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ མ་ཐོབ་པའོ་ཞེས་པ་དེ་མ་ཐོབ་པའི་ནང་དུ་འདུས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་མགྱོགས་པ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མྱུར་དུ་འབྱུང་བའོ། །གོ་རིམས་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཅིག་ཅར་མ་ཡིན་པར་འབྱུང་བའོ། །དུས་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ།འདི་ཡོད་ན་དེ་ལ་གང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བྱུང་ཟིན་ལ་འགགས་ཟིན་པ་དེ་འདས་པའི་དུས་ཞེས་གདགས་སོ། །གང་མ་བྱུང་བ་དེ་མ་འོངས་པར་རོ། །གང་བྱུང་ལ་མ་འགགས་པ་དེ་ད་ལྟར་བ་ཞེས་པར་རོ། །ཡུལ་གང་ཞེ་ན། ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་སྟེ། རྒྱུ་ དང་འབྲས་བུ་ཕྱོགས་བཅུ་ཁྱབ་པ་ལ་ཡུལ་དུ་བཏགས་པའོ།།གྲངས་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་ཐ་དད་པ་སྟེ་བདག་ཉིད་གཅིག་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་གཉིས་དང་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའོ། །ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པས་འདི་རྣམས་ཀྱང་ཁྱད་པར་གཞན་ སྤོང་བ་ལས་ལྡོག་པ་ཐ་དད་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལ་སོགས་པར་ལེགས་པར་དཔྱད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྫས་སུ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་མདོར་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ སྤང་བར་བྱ་བ་དང་བླང་བར་བྱ་བའོ།།དེ་ལ་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་རྣམས་སོ།

有些人也承许无心所有为法，即：得、非得、无想定、灭尽定、无想、命根、同分、所缘、蕴得、处得、生、老、住、无常、名身、句身、文身、和合、不和合。
其中得是获得和具足。这又有两种：即获得未得和已失的，以及具足已得的。
与此相反的是非得。这些得与非得都属于自相续中未记别法和善法，如信、闻、思所生等，也属于择灭和非择灭。
无想定是已离遍净贪而未离上地贪者，以出离想为先导的作意所灭除心心所法。
灭尽定是已离无所有处贪者，以寂静住想为先导的作意所灭除心心所法。
无想是无想定的果报，即生于无想天时灭除心心所法。
命根是三界的寿命。
同分是有情相似和有情相同，是有情共同意乐的因。
生是蕴的形成。老是蕴的成熟。住是已生法未坏。无常是已生法坏灭。
名身是名词语句标记。句身是完整的文字。文身是诸字。
不和合是因缘不具足。和合是因缘具足无缺。
大乘阿毗达磨集论中说：'什么是凡夫？即未得圣法者。'这包含在非得中。
同样，什么是速疾？是因果迅速生起。什么是次第？是因果非同时生起。什么是时间？是因果相续生起。
在此，已生已灭的因果称为过去时，未生的称为未来，已生未灭的称为现在。
什么是处所？是十方有因果，因果遍及十方而假立为处所。
什么是数量？是诸行各自差别，因为自性无二故，不生二三等数。
得等这些法也是由遮遣其他差别而安立差别，但不是胜义谛中存在，如大乘和量论等中已详细抉择。
因此，不相应行法实际上是无实体的。
相应行法略说有二：应断和应取。
其中应断的是十种烦恼。

 །དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་མི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་དང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་འཆིང་བ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་ཟག་པ་དང་ ཆུ་བོ་དང་སྦྱོར་བ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་མདུད་པ་དང་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཏེ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་བརྗོད་ཟིན་ཏོ།།ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་སྲིད་པར་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་ ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་དང་།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པའང་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ན་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ བླང་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྗོད་ཟིན་ཏོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་དོན་འཛིན་པ་དང་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་རྣམ་པར་རིག་ཅིང་རྟོགས་པའོ། །དཔེར་ན་ནོར་བུ་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་གྱུར་པར་གཞག་པའི་ཚོན་གྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་ཉེ་ བར་སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ།།ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཙམ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་ཁོ་ནའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་གྱི་རྣམ་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱི་རོལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་དོན་གྱི་རྣམ་པ་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ གནས་པའི་རྣམ་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་བཏགས་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཏགས་སོ་ཞེས་པ་འདི་ལྟར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་གྲུབ་པོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།གལ་ཏེ་ཡང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཚོགས་པ་དང་སྣང་བ་ལའང་ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་བཞིན་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་ལྟ་ནའང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ནས་ཐ་སྙད་གདགས་ཏེ་རྔའི་སྒྲ་དང་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ཞེས་པ་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ།།མར་གཞག་པར་བྱ་བའི་དབང་པོ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དག་གིས་རྣམ་པར་འགྱུར་བར་གྱུར་ན་གསལ་བ་དང་། ཞེན་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། དུས་དང་རྒྱུད་དང་རྣམ་པ་དང་འགྲོ་བ་དང་ཡུལ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་ཤིང་སྡོམ་པ་ཉེ་ བར་བཟུང་ནས་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ།གཟུགས་རུང་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་གཟུགས། །ཚོར་བ་ཉམས་མྱོང་བདག་ཉིད་དོ། །འདུ་ཤེས་མཚན་མར་འཛིན་པ་སྟེ། །འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ། །ཡུལ་ན་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ གསུངས་སོ།།སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་བཅུ་གཉིས་ཏེ། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་སྟེ་བཅུ་རྣམས་བརྗོད་ཟིན་ལ་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་དངོས་པོ་བདུན་ པོ་སྟེ་ཡུལ་དྲུག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་གང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་མ་ཐག་པ་དེ་ནི། དེ་དང་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་གྲུབ་པར་བྱེད་པས་དེ་ལས་ཕྱི་མའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་གྱི་དངོས་ པོའི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་དྲུག་པའི་རྟེན་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྟར་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་ པའི་འགོག་པ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་རྣམས་ཀྱང་སྟེ་ཆོས་བདུན་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའོ།

在这些当中，非轻安、不善、不善根、无记、无记根、结缚、系缚、随烦恼、缠、漏、暴流、轭、取、结、障等，已如实宣说。
烦恼所生的诸杂染以及不善和无记的思等，应当尽可能断除。
苦谛、集谛以及有漏的世俗智也应当断除。
因此，这一切都是在断除烦恼时所断，故唯应观察断除烦恼。
其余的心所法应当摄取，以上已说明行蕴。
什么是识？即是能执取对境并作出判断、了知、觉察的心。
譬如宝石会随着所放置的颜色而显现，同样，识也随境显现而作出判断。
仅仅是境的相并非是识，否则将导致境本身成为识的过失。
识也不能离开境相而存在，否则将导致识中无有境相的过失。
识中所显现的相被假立为外境，外境也假立为识，如此互相依存而成立能识所识。
识有六种：眼识、耳识、鼻识、舌识、身识和意识。
虽然识的生起需要依靠根、境、作意的和合以及光明等条件，但仍以其特殊因而安立名称，如称'眼识'等，就像'鼓声'、'麦芽'一样。
所依止的根若受益损，则会随之而变得明显或迟钝。
摄集了时间、相续、形态、趣处和境界差别的色等，而安立五蕴：
'色以变碍为相，受以领纳为性，想以取相为体，行以造作为性，了别诸境差别，是为识之体相。'以上说明了自相。
十二处者：眼、耳、鼻、舌、身、色、声、香、味、触处等十处已说明，下面将解释意处和法处。
其中意处有七种事，即六识和意根。
此中，在六识中任何一识灭去之后，由于能产生与之相似的果，故以后识种子的状态安立为第六识的所依，并非如眼等根那样有实体的差别。
受蕴、想蕴、行蕴等是法处。
无表色、虚空、择灭、非择灭等七法是法处，这是毗婆沙师的观点。

།དེ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་དཔྱད་ཟིན་ཏོ། །ཆོས་གང་ཆོས་གཞན་རྣམས་མི་སྒྲིབ་པའམ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་བསྒྲིབ་བྱ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་སྒྲིབ་ལ་གོ་སྐབས་འབྱེད་ པའོ།།འདིའི་བར་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་ཕྱིར། བར་གསལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་ཡིན་ལ་གཟུགས་སུ་གྱུར་པས་མི་གསལ་ལ་སྤྲོར་མེད་པའོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པ་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་ པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཏེ་གང་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ཙམ་མོ།།གཞན་སོ་སོར་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་ནི་གང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཕུང་པོའི་འཆིང་བ་ཤིན་ཏུ་ཆད་པའི་མཚན་ ཉིད་ཅན་ནོ།།འདི་གསུམ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་འདུས་མ་བྱས་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཟུགས་ཅན་གྱི་རྫས་མེད་པ་ཙམ་ནི་ནམ་མཁའོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཙམ་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའོ། །ཕུང་པོ་མེད་པ་ཙམ་སོ་སོར་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་སྟེ། མར་མེ་ཤི་བ་ལྟར་ཡིན་གྱི་རྫས་སུ་མེད་དོ་ ཞེས་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཆོས་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པ་རྣམས་སོ།།འདིར་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཆོས་མ་ཡིན་ལ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་འདུས་བྱས་བཞིན་ཁོ་ནའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་འདིར་འདུས་མ་བྱས་སུ་བརྗོད་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ དང་སོ་སོར་རིག་བྱ་དང་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་ཞེས་པར་ཡང་བརྗོད་དོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོའི་དོན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་རྣམས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་རྣམ་པ་བདུན་དུ་ཕྱེ་ནས་ཁམས་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་བརྗོད་དོ། ། མིག་གི་ཁམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནས་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཇི་སྲིད་པའོ་ཞེས་པ་རྟེན་དྲུག་དང་དམིགས་པ་དྲུག་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་གིས་བཅོ་བརྒྱད་བཤད་པ་རྣམས་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན པའི་དོན་གྱིས་ན་ཁམས་རྣམས་སོ།།ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་འདི་རྣམས་ལས་འདོད་པ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་རྣམས་དུ་ཞེ་ན་ཐམས་ཅད་དོ། །གཟུགས་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་དུ་ཞེ་ན། བཅུ་བཞི་སྟེ་དྲི་དང་རོ་དང་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་མ་གཏོགས་པའོ། ། གཟུགས་མེད་པ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་རྣམས་དུ་ཞེ་ན། ཕྱི་མ་གསུམ་པོ་གང་ཟག་དང་བཅས་པའོ། །ཡང་དག་པར་མི་ལྡན་པ་རྣམས་དུ་ཞེ་ན། དེ་རྣམས་ཉིད་གང་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་སོ། །དགེ་བ་རྣམས་དུ། མི་དགེ་བ་རྣམས་དུ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་དུ་ཞེ་ན། བཅུ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཅར་ཏེ། སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དང་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་སོ། །ལྷག་མ་བརྒྱད་རྣམས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ།།བསྒྲིབས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའོ། །ནང་གི་བདག་ཉིད་དུ་ཞེ་ན། བཅུ་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཁ་ཅིག་མ་གཏོགས་པའོ། །ཕྱིའི་དུ་ཞེ་ན། དྲུག་སྟེ་གང་མ་གཏོགས་ པ་རྣམས་སོ།།དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དུ་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་རྣམས་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་ངོ་། །ལྷག་མ་བཅུ་རྣམས་དམིགས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་འདི་རྣམས་ཁོ་ན། ལ་ལར་བསྡུས་ནས་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་ལ་ལ་ལར་ཤིན་ཏུ་བསྡུས་ ནས་ཕུང་པོ་ལྔར་རོ།།དེ་རྣམས་ཉིད་བདེན་པ་བཞི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་རྣམས་སོ། །རང་བཞིན་གསུམ་ཡང་སྟེ་ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་ཡོངས་གྲུབ་པོ། །གཉིས་ཀྱང་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །གཅིག་ཁོ་ན་ཡང་སྟེ་དོན་དམ་ པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའོ།

关于无表色已经分析完毕。不障碍其他诸法或不被其他诸法所障碍的法，即是不障碍而开启机会的法。
由于其间诸事物极为明显，故称为明显间隔，即虚空，而由于成为色法故不明显且无延展。
以圣者智慧所获得的择灭，即择灭，如是有余涅槃界，即从烦恼束缚中解脱的仅有蕴体。
其他非择灭，即因缘不具足，如是无余涅槃界，具有蕴体束缚完全断绝的特征。
说这三者也是实有的无为法。仅是无色法实体即是虚空。仅是无烦恼即是择灭。仅是无蕴体即是非择灭，如灯灭般并非实有，此乃经部宗诸人认为非法者。
此处无为法非是法亦非非法，恰如有为法一般。此处也说真如是无为，因为一切法本来无生的缘故。
彼真如即是法界、所证、清净，也称为择灭和非择灭。
识生之门的十二处。将意处分为七种后称为十八界。
眼界、色界、眼识界乃至意界、法界、意识界等，以六根、六境、六识的差别而说十八界，由于执持自相的意义故为诸界。
此十八界中，与欲相应者有几？答：一切。与色相应者有几？答：十四，除去香、味、鼻识、舌识。
与无色相应者有几？答：后三者及补特伽罗。不相应者有几？答：即彼等无补特伽罗者。
善者有几？不善者有几？无记者有几？答：十者具三性，即七心界及色、声、法界。其余八者是无记。
彼等亦有二种：有覆无记者，即无表色等。无覆无记者，即变化心等。有覆即与烦恼相应。
内自性者有几？答：十二，除去色、声、香、味、触及部分法界。外者有几？答：六，即所除者。
有所缘者有几？答：七心界及法界。其余十者无所缘。
如是唯此十八界，有时合为十二处，有时极为合集为五蕴。
彼等即是四谛：苦、集、灭、道。
也是三性：遍计、依他、圆成。
也是二谛：世俗谛和胜义谛。
也唯是一：即无二胜义谛。

།དེ་ཡང་སྤྲོས་པ་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། །དེ་ལ་སྤང་བྱའི་ཕྱོགས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ་དེའི་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་དེ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པའོ། །བླང་ བྱའི་ཕྱོགས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ་དེའི་འབྲས་བུ་འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་དེ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ལམ་གྱི་བདེན་པའོ།།དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ནང་དུ་འདུས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་རྣམས་སོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་བདེན་པ་ གཉིས་ཁོ་ན་སྟེ།ཡབ་དང་སྲས་མཇལ་བའི་མདོར་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། འཇིག་རྟེན་མཁས་པས་བདེན་པ་འདི་གཉིས་དག་།གཞན་ལས་མ་ཐོས་རང་ཉིད་ཀྱིས་གཟིགས་ཏེ། །གང་ཡང་ཀུན་རྫོབ་དེ་བཞིན་དོན་དམ་མོ། །བདེན་པ་གསུམ་པ་ཅི་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ འཕགས་པ་ཚངས་པས་ཞུས་པར།སྡུག་བསྔལ་མེད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །འགོག་པ་མེད་དོ། །ལམ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་མེད་དོ། །འོན་ཀྱང་ཚངས་པ་གང་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་འདི་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ། །གང་ཀུན་འབྱུང་བ་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་མེད་པ་འདི་ནི་འཕགས་ པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པའོ།།གང་ཤིན་ཏུ་འགགས་པ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད་པ་འདི་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པའོ། །གང་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་བརྩེ་བས་ལམ་བསྒོམ་པ་འདི་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པའོ་ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ སོགས་པའི་བདེན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འཁོར་བ་ལས་ཡིད་འབྱུང་བའི་དོན་དང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཙམ་ལ་འཇུག་པའི་ཆེད་དུ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོས་དེ་བསྟན་པ་འབའ་ཞིག་སྟེ། བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལས་ ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ།།གང་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་པའི་རང་བཞིན་ལ་ཡང་སྐུར་པ་འདེབས་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་དམ་པ་ཡིན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་བློ་གྲོས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅན་རྣམས། ཀུན་རྫོབ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་བརྫུན་པ་ཁོ་ན་ལ་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ དངོས་པོར་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཡང་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དེ་རྣམས་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐར་ལྷུང་བའི་བློས་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་མོ་ལ་མི་འཇུག་པས་དེའི་དོན་དུ་བཅོམ ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་དོན་དམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཉིད་ཁོ་ནར་གསལ་བར་མཛད་ཅིང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་དགོངས་པ་བསྟན་པས་དབུ་མའི་ལམ་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ངེས་པའི་དོན་ཁོ་ནར་གཞུང་འཛུགས་པར མཛད་དོ།།དེ་ལ་གང་མ་བརྟགས་ན་ཡིད་ཆེས་པ་མཐོང་བ་ཇི་ལྟ་བ་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་དེ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྱུ་མ་ལྟར་ཕ་རོལ་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། གང་ཡང་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཁོ་ནའོ།།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ལ་གང་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པ་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེའི་འདི་ཇི་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་འདི་ཡང་དངོས་པོར་ན་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ལ་དེའི་མཚན་ཉིད་དུ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

而且超越戏论。这就是大乘般若波罗蜜多胜义菩提心。其中应断除的方面是烦恼，其果为苦谛，获得烦恼的方法是集谛。
应取的方面是清净，其果为灭谛，获得清净的方法是道谛。其中包含在世俗谛中的是苦谛、集谛和道谛。胜义谛的自性是灭谛。
因此唯有二谛，如《父子相见经》中所说：'世间智者见此二谛，非从他闻自己所见，一是世俗二是胜义，更无有什么第三谛。'
同样在《圣梵天所问经》中说：'无苦，无苦集，无灭，无圣者之道谛。然而梵天，此无苦生即是圣谛，此无集轮转即是圣者之谛，此于极寂灭中无生无灭即是圣者之谛，此以慈悯修习一切平等法即是圣者之谛。'
因此胜义中并无苦等谛，为了令人厌离轮回之义及为声闻根机，仅为引导趣入人无我真如而以无常等性相显示，应知这并非是为了显示二无我而说的。
那些诽谤世俗自性，以及对殊胜论典听闻等过分执著而成为颠倒智慧者，他们于虚妄不实的世俗上增益常等实有，并如实执著色等显现，由于增益和诽谤的见解而堕入二边，不能趣入甚深的胜义大海。
因此世尊在《解深密经》中明确宣说无生等唯是就胜义而言，并以三种无自性的密意宣说离二边的中道，建立为唯一了义。
其中未经观察而可信的所见，如幻缘起的事物即是依他起自性。这也是世俗中如幻般由他缘力而生，并非自性生，故安立为生无自性。任何缘起法即是自性空。
于彼依他起自性上增益常、无常等胜义自性，即是遍计所执自性。由于此遍计相不成立，故安立为相无自性。
此无自性也是就事相而言唯在依他起自性上安立，因为唯于彼上遍计其相故。

 །གང་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རྟག་ཏུ་རང་བཞིན་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་གནས་པ་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེ་ ནི་རྟག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོར་གསུངས་པ་གང་གཞན་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་པ་གཏན་ནས་བྲལ་བ་ཉིད་དེ་དེ་ལ་མི་དམིགས་པ་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་མཐའ་དག་ཅེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་འཁོར་བར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཉིད་དང་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གེགས་བྱེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་བར་སྒྲོ་ བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།རྣལ་འབྱོར་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམས་ལ་གང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ངེས་པར་འཇོམས་པར་བྱེད་ པ་ཉིད་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་དེ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཆོས་འདི་དེ་གཉིས་ཀའང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མི་སྲིད་དེ། དོན་ དམ་པར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མི་རིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀྱི་གཉིས་ཀ་ཡང་སྟོང་ལ་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ ཏུ་གཉིས་ཀའང་གནས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་མེད་པའི་ཉེས་པ་ཡང་མེད་དེ།དེ་སྐད་དུའང་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་ཕྱེད་དང་གསུམ་པར་གསུངས་པར། རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་གཟུགས་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་ཅན་ནམ་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །གང་འདི་རྣམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉིད་འདི་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ གཟུགས་ནི་ཞེ་སྡང་གི་ཆོས་ཅན་ནམ་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་ནམ་གཏི་མུག་གི་ཆོས་ཅན་ནམ་གཏི་མུག་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་སྲིད་པའི་གཏི་མུག་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའོ།།གཟུགས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུའོ། །གང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་རྣམ་པར་བྱང་བ་མ་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་སོ། །འོ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ ནམ།།དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་པ་འདི་ཅི་ཞེ་ན། རང་བཞིན་མེད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་གང་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་འཁྲུལ་པའི་བློ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བརྗོད་དེ། འདི་ལ་བསྒྲིབ་པར་བྱ་བའམ་འདིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འགེབས་པ་ལྟར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་མདོར་གསུངས་ པ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་དངོས་རྣམས་སྐྱེ། །དོན་དམ་པར་ནི་རང་བཞིན་མེད། །རང་བཞིན་མེད་པ་གང་འཁྲུལ་པ། །དེ་ནི་ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་འདོད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དེས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་བརྫུན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་རྫོབ་པར་བརྗོད་དོ།

一切法在胜义中恒时以自性无自体而住，这就是圆成实性。因为它恒时成就为无增益的缘故。
如解深密经中所说：'于依他起相及圆成实相中，一切遍染和清净完全远离，于此不缘虑，这就是称为一切空性之相。'
其中，对贪等依他起相世俗诸法，增益为能遍染、能系缚轮回、能障碍对治品等实有性，这就是这些法的遍计所执相。
在瑜伽行者的世俗谛中，由无颠倒圆成就故圆成实，因此圆成实相中，对菩提分等清净诸法，增益为能决定摧破违品、能正趣涅槃等实有法性，这就是这些法的遍计所执相。
这两种遍计所执相的自性法，在本性光明的法界中都是不存在的，因为胜义中无有遍染等故。
一切这些染污和清净诸法在胜义中无生而一味，故不应分别。
因此二者皆空，而在真实世俗中二者皆住，故无染净二分不存在的过失。
如此在圣般若波罗蜜多二万五千颂中也说：'胜幢，色非是贪欲性，亦非离贪性。如是受、想、行、识亦然。此等非贪性及非离贪性，即是般若波罗蜜多。'
'如是色非是瞋性，亦非离瞋性，非是痴性，亦非离痴性。如是乃至识非痴性及非离痴性，即是般若波罗蜜多。'
'色无有染污亦无清净。如是乃至识亦然。此等无染无净，即是般若波罗蜜多。'
若问：'难道不是说在世俗中生起吗？'
于此，若问什么是世俗？对无自性的诸事物，增益为实有的颠倒分别妄心即称为世俗，因为它能遮蔽或覆盖真实性故。
如是经中也说：'世俗中诸法生，胜义中无自性，无自性中妄执，即许为真世俗。'
由此所生，故由彼所显示的一切虚妄事物皆称为世俗。

 །དེ་ཡང་ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁྲུལ་པའི་བག་ ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དབང་གིས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་དངོས་པོ་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་ཉེ་བར་སྟོན་ཅིང་སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱེ་སྟེ་གང་ལས་དེའི་བསམ་པའི་དབང་གིས་དངོས་པོ་བརྫུན་པའི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་བརྗོད་དོ།།འདི་རྣམས་ཡང་དག་པར་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ ཏེ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་གཏན་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་མ་བརྟགས་ན་དགའ་བའི་རྣམ་པར་སོ་སོར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ནི་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གང་གཞག་པའི་ངོ་བོ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ ཐམས་ཅད་ལ་བརྫུན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པས་གང་སྒྲོ་བཏགས་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་སོ།།སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་བསླད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་གཞག་པའི་ངོ་བོ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་གང་ཡང་དག་པའི་ཚད་མས་ངེས་པའི་ ངོ་བོ་དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ།།ཇི་ལྟར་ཡང་འཁྲུལ་པ་དང་མ་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ངོ་བོ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་རིབ་ཅན་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་དམིགས་པ་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་རིག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་ པའི་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་དོན་དམ་པར་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ལྟོས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་འགལ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལའོ།།དེས་ན་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཀུན་རྫོབ་འཁྲུལ་པའི་ངོ་བོ་དངོས་པོར་ན་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱང་གང་ ལས་དངོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལྟར་ཉེ་བར་སྟོན་ཏེ།དེས་ན་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་དབང་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དངོས་པོ་སྐྱེའོ་ཞེས་བརྗོད་ལ། དོན་དམ་པར་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཁོ་ན་ནི་དོན་དམ་ པར་བརྗོད་དེ་དམ་པ་འདིའི་དོན་ཡིན་ཞེས་བྱས་ནས་སོ།།དངོས་དང་བརྒྱུད་པས་བྱས་པ་ནི་ཁྱད་པར་ཏེ། དེའི་དབང་ལས་དངོས་པོ་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནར་རྟོགས་སོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པས་འདི་རྣམས་སྐྱེ་བ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་རྣམ་པར་མ་དཔྱད་པ་ནི་ ཀུན་རྫོབ་སྟེ།དེ་ལྟར་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ངེས་པར་སེམས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཚད་མ་ཡང་དག་པའི་སྟོབས་ལས་བྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དངོས་སུ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སམ་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཉིད་ ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་བརྗོད་དོ།།དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་བརྫུན་པའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་བརྗོད་དོ། །དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་བརྫུན་པའི་རྣམ་པ་ཉེ་བར་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་མ་དཔྱད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་མ་ཡིན་ལ་ དཔྱོད་པ་མེད་པ་ཙམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་བརྫུན་པའི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་རྫོབ་པ་ཁོ་ནའོ། །ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་ ཐམས་ཅད་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་སྟེ་ཁ་ཅིག་གིས་འགའ་ཞིག་ཁོ་ན་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།

由于无始以来的迷乱习气完全成熟的缘故，从无实体中显现出似乎真实存在的事物，这在一切有情中生起，由于他们的意乐力，虚妄事物的本性一切在世俗中被说为存在。
这些并非真实的事物本性，因为如其所显现的并非真实故。也非如兔角般完全不存在的本性，因为在未经观察时以各别形相显现令人欢喜故。
如是，对幻化人等具有迷乱认知的人们所安立的本性，如同那样，对一切事物以虚妄相的认知所增益的，被施设为世俗谛。
如同对幻化人等，未被污染的诸识所安立的本性那样，对一切事物以正确量所确定的本性，即是胜义谛。
如是依于迷乱与未迷乱的认知所安立的本性——世俗谛与胜义谛二者，就像眼翳者等所缘取的发丝等，以及唯识论者所说的所取能取二相在世俗中存在而胜义中不存在等安立，观待差别而无相违，一切事物亦复如是。
因此，如前所说的世俗迷乱本性虽实无生，却显现如同诸事物生起，故依此而言，世俗中说事物生起，胜义中则无生。
由于是无颠倒义境的缘故，一切从闻思修所生的智慧皆称为胜义，因为是此胜义的对境故。直接与间接所作是差别，由其力故通达这一切事物确实无生。以正确智慧说明这些非成立生起。
或者，未经观察即是世俗。如是，思所生慧决定观察真实无颠倒义理时，从正确量力所生，以及同样从修所生者，由于直接观察真实义或与其随顺而说为观察。
背离真实义，执持虚妄相的一切认知，由于与此相违故为未观察，既非无分别智，也非仅是无观察。
因此，由于是极为显著的本性故，一切虚妄事物的本性唯是世俗。或者，世俗即是世间共许，因为承许一切世间共许的义皆是世俗故。
一切义非一切根识的行境，因为某些根识仅见某些义故。

།དེའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་སྟེ། གཞན་ནི་ཅིག་ ཤོས་ཀྱི་ཤེས་པ་ལས་ཀྱང་ངོ་།།བསྟན་བཅོས་བྱེད་པ་ཁ་ཅིག་གིས་གྲགས་པ་ལས་རྒལ་ཏེ་གང་དངོས་པོ་རྣམས་བརྟགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་དེ་ནི་ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་བརྗོད་དེ་དེ་གྲགས་པ་ལས་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་གྲགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ནས་རབ་ཏུ་ བརྟགས་པ།དཔེར་ན། འདི་ནི་བདག་གམ་སེམས་ཅན་མེད། །ཆོས་འདི་རྣམས་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས། །ཞེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་བརྗོད་དོ། །དེས་ན་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ངོ་བོ་དུ་མར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡོད་ནའང་དངོས་པོ་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་མ་ ཉིད་དུ་ཐལ་བ་མེད་དོ།།ཡང་ན་སྒྱུ་མའི་དོན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དོན་ཏེ་མི་བདེན་པའི་དོན་ནི་སྒྱུ་མའི་དོན་ནོ། །སྒྱུ་མའི་དོན་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཡང་ཤེས་པ་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཐལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བརྫུན་པའི་རྣམ་པ་ཉེ་བར་འཛིན་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ལ་བདེན་པ་དང་བརྫུན་པའི་ངོ་བོ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་འགལ་ བའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་བརྫུན་པའི་ངོ་བོ་ཡང་བདེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་འཁྲུལ་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུའང་མི་འགྱུར་ཏེ། གཅིག་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཡང་བརྫུན་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ནའང་ཤེས་པ་བདེན་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ ནི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕན་ཚུན་སྣ་ཚོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་གཅིག་ལ་ཆ་ཤས་དང་ཆ་ཤས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཤེས་པའང་བརྫུན་གྱི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཚུལ་ལས་འདི་ཁྱད་པར་ཆེའོ། །ཀུན་རྫོབ་སྒྲ་ཙམ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྟེ། བདེ་བར་གཤེགས་པ་པ་ནི་སུའང་ཀུན་ རྫོབ་སྒྲ་ཙམ་ཞེས་པར་འདོད་པ་མེད་དོ།།གང་ཡང་མདོ་ལས། འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་སྟེ། །འདུ་ཤེས་ཙམ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །རྗོད་པར་བྱེད་ལས་ཐ་དད་པའི། །བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལའང་། གང་རྣམས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ཁོ་ན་དང་། བརྗོད་ པར་བྱ་བ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ་དེའི་འདོད་པ་དགག་པའི་ཆེད་དུ་རྗོད་བྱེད་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དག་རྟོག་པ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཁོ་ནར་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ།།འདིར་འདུ་ཤེས་ནི་རྟོག་པ་སྟེ་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་རྗོད་བྱེད་དུ་མིང་གི་སྒྲས་མངོན་པར་དགོངས་སོ། །རྣ་བའི་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བའི་དོན་ནི་མ་ ཡིན་ཏེ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཙམ་ཉིད་དུ་ཟད་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བར་མི་འགྱུར་ལ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་མང་པོ་རྣམས་ལ་སྐྱེས་བུ་དང་སྐྱེས་བུ་ཞེས་སྒྲའི་དོན་ སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་བརྟགས་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་རྣམས་ལའོ།།དོན་དམ་པར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ངོ་བོར་བརྗོད་པར་བྱ་བཞིན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་མདོར་གསུངས་པ། ལྷའི་བུ་ གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོར་འགྱུར་ན་ནི་བདེན་པའི་གྲངས་སུ་མི་འགྲོའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཁོ་ནར་དེ་འགྱུར་རོ།།འོན་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་སོ། །ཡང་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ པ་ཉིད་ནི་ཀུན་རྫོབ་པོ།།དངོས་པོ་གཡོ་བའི་བདག་ཉིད་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གང་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་དོན་དམ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་བ་དང་མ་བྱུང་བ་དག་ཏུའང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟག་པའོ།

因此，一切极为隐秘的业果等差别安立，唯是一切智智所知，而非其他任何智所能知。
有些论师违背世俗共识，认为所谓观察诸法等性质的分别，是邪世俗谛所摄，因为这在世俗共识中也是不存在的。
而随顺世俗共识所作的观察，如'此中无我亦无众生，诸法皆有因'等，则说为真世俗谛所摄。
因此，即使论师们对同一事物安立多种性质，也不会导致事物本身具有相互矛盾的多种自性。
或者说，幻化之义即是世俗之义，不真实之义即是幻化之义。
幻化之义虽是迷乱识的本质，但识并不会成为实在之物，因为它显现为执取虚妄相，而真实与虚妄的本质是相互矛盾的。
因此，虚妄的本质也不会成为真实，所以识不会成为迷乱，也不会成为多样的本质，因为一个事物不会有相互矛盾的本质。
不真实的本质由于虚妄而迷乱，但识也不会成为真实，因为它们在一切方面都没有相互的差别，且一个事物不可能有部分与整体的实在关系。
因此，识也是虚妄的，所以这比所知的内在性质更为殊胜。
所谓'世俗仅是名言'是指现量，任何善逝都不承认'世俗仅是名言'这种说法。
经中所说：'此等一切唯是名，唯依想而安立，离能诠外，所诠义不存在。'对此，有人认为能诠是实在的，所诠是异于此的，为了破除这种观点，才显示能诠所诠仅是分别念安立。
此处'想'即是分别，以名言声音表达的只是分别的本质。不是耳识所显现的对象，因为那不是能诠。
如果仅此而已，则一切不会显现为色等差别，也不会安立蕴等。
如同对许多幻化人安立'人'、'人'等声音的共相性质一样，对胜义中无自性的诸法也是如此。
若说胜义中所增益的本质是可言说的，则唯成世俗，因为胜义超越一切戏论。
如经中所说：'天子，若胜义中胜义谛成为身语意的对境性质，则不应列入谛数，而仅成为世俗谛。然而，胜义中的胜义谛是超越一切言说的。'
或者说，诸法的刹那性是世俗的。
一切动态事物如幻化般自性本空的空性特征是胜义，这也是恒常的，因为无论如来出世与否，它都始终如是安住。

 །གལ་ཏེ་ཀུན་ རྫོབ་ཚད་མ་ཡིན་ན་ཅི་ལྟར་འདི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན།འོན་ཏེ་ཚད་མ་མ་ཡིན་ན་ཅི་ལྟར་འདི་ལས་བདག་མེད་པར་འགྲུབ་ཅེ་ན། འདི་མི་རིགས་ཏེ་དེ་ལྟར་ནི་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཤེས་པ་སྤྱི་བརྫུན་པ་ཉེ་བར་འཛིན་པར་ཞུགས་པས་ཀུན་རྫོབ་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཡང་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་བྱ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ ཚད་མར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོ་བརྫུན་པ་ཡིན་ཡང་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་བརྒྱུད་པས་འོངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དོན་ལ་མི་སླུ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཚད་མའོ་ཞེས་བརྗོད་ལ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ།། ཚད་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ཐམས་ཅད་ཐ་སྙད་ཁོ་ན་ལས་སོ་ཞེས་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལ་སོགས་པར་བསྒྲུབས་པས་འདི་ནི་གྱི་ནའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་འདིའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་རང་དང རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཐོག་མ་མེད་པ་དངོས་པོར་མ་གྱུར་པ་ཁོ་ནར་རིགས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ནི་མེད་དེ་དེ་ནི་དེ་དང་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མ་བརྟགས་ན་གྲགས་པ་རྣམས་ལ་གང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་བཏགས་པ་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ ལམ་དང་།དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གང་སྒྲོ་མ་བཏགས་པར་ཡང་དག་པའི་ཚད་མས་ཡོངས་སུ་ངེས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་ གསུངས་པ།སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་བདེན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་མི་བདེན་ཏེ་བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ་ཞེས་སོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པ་འདི་ཡང་དོན་དམ་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་དངོས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་སུ་ན་དོན་དམ་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་རོ།།སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཡང་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་འདུས་བྱས་མ་ལུས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ན་འདུས་མ་བྱས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དག་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་པའོ་ཞེས་ཀྱང་བསྟན་ གྱི།དེ་གཉིས་ཀའི་ངོ་བོ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་རབ་ཏུ་དང་བ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པའི་མདོར་གསུངས་པ། གཞན་ལས་རྟོགས་མིན་ཞི་བ་སྟེ། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་སྣ་ཚོགས་མིན། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཚན་ཉིད། ། ཅེས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཁོ་ནར་བྱེ་བྲག་དང་བཅས་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཡང་བྱེ་བྲག་དང་ཁྱད་པར་དང་ཡོན་ཏན་དང་ཆོས་ཤེས་པ་དོན་གཞན་མ་ཡིན་ལ་བྱེ་བྲག་ཅན་དང་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ཡོན་ཏན་དང་ཆོས་ཅན་ཞེས་པ་དོན་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར ཆོས་ཀྱི་སྒྲས་ཆོས་ཅན་ལ་བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ཆོས་དེ་ཆོས་ཉིད་ཅེས་ཐ་སྙད་བྱ་སྟེ་སྒྲའི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བརྡ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།སྒྲའི་དོན་ནི་སྒྲུབ་པ་དང་དགག་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་སྒྲུབ་པ་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལས་ཅིག་ཅར་རྟོགས་ཏེ་པད་དཀར་གྱི་སྒྲ་ལས་འདབ་མ་བརྒྱ་པ་དཀར་པོ་མ་གོས་པ་བཞིན་ ནོ།།སྒྲ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དབེན་པའི་རང་གི་ངོ་བོའི་ཡུལ་ཅན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཁོ་ནའང་གཞན་སེལ་བའོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དངོས་པོ་ཡུལ་དུ་ མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཡུལ་ནི་སེལ་བའི་ཡུལ་ཏེ།དེ་ལ་ནི་དངོས་པོར་ནི་ཡུལ་ཅན་ཀྱང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ལས་འདིའི་ཡུལ་དུ་དོན་ཉིད་དོ།

如果世俗谛是量，怎么说它是世俗？如果不是量，怎么能由此成立无我？对此回答说，这是不合理的。就像推理知识虽然执著普遍虚妄的本性是世俗，但由于能获得所欲求的目标而被承认为量那样，某些世俗虽然自性虚妄，但由于是以如理闻思等因缘而来，对世间和出世间的对境不欺惑，所以说是量，与此相反的则不是量。
如《量理论》等中已经证成，一切量等安立都只是名言。一切世俗也都只是非实有的本性，这已经证明了。因此，树等世俗的近取因应当是与自身相顺应的无始非实有。识等实有是不存在的，因为那与此相违。
因此，对未经观察而显现的诸法，凡是增益为生住灭等，如幻梦、乾闼婆城、变化等，安立为世俗谛。凡是不增益而为真实量所决定的无生等，即是胜义谛。
如《正法集经》中所说：'无生是真实，生等诸法不真实，是虚妄欺诳之法。'此无生也是由于随顺胜义而说为胜义，实际并非胜义，因为真实的胜义超越一切戏论。
无生即是真如，虽然它在一切方面都不可说，但依名言而言，由于是一切有为法的法性，故说为无为。生与无生在一切时中恒常安住，故也说为无为，但它不是这两者的本性，因为它超越一切本性相。
如《大净信所生经》中说：'非从他悟入，寂静无戏论，无分别无异，此即真如相。'
因此，二十二种发心唯是世俗，具有差别。如是差别、特征、功德、法的了知与所差别、所特征、功德所依、法所依无异。当以法声说法所依时，说此法即是法性，因为语言的意义安立是从约定而来。
语言的意义是遮遣和表诠。这些也是从表诠的语言中同时了知，如从'白莲'声中了知百叶白净莲花。从语言而生的认识以离戏论自性为境，因此，无实义的种类等境，所欲求义的无实法也都是遮遣。虽然实法不成为境，说无实法境是遮遣境，于此，实际上能取也只是由增上慢而成为此境的义。

 །དོན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ནའང་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་ལྡོག་པ་གཅིག་གི་མཚམས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། །གང་ཡང་རིགས་མི་མཐུན་ དང་བྲལ་བའི་བདག་ཉིད་དངོས་པོའི་ཆ་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་དེ་སྒྲའི་དོན་ནོ།།དེ་གསུངས་པ། ངེས་པས་མ་ངེས་ངོ་བོ་གང་། །དེ་ནི་ཅི་ལྟར་དེ་ཡི་ཡུལ། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་གཞན་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རིགས་མི་མཐུན་རེ་རེ་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་བདག་ཉིད་ནི་དངོས་པོའི་ཆ་སྟེ་སྒྲའི་དོན་ནོ། ། དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་དེས་དབེན་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་དགག་པ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཁོ་ནའོ། །གང་གི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ནི་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་མེད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་དགག་པ་རྟོགས་ལ་སྒྲས་ཀྱང་དེ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ན་ལྡོག་པ་རྗོད་པར་བྱེད པ་ཁོ་ནའོ།།ཇི་ལྟར་ཡང་དགག་པ་བྱེད་པའི་སྒྲས་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམ་པར་གཅོད་ཅིང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་བརྗོད་ལ། མེད་དགག་ནི་བདག་ཉིད་ངོ་བོ་ཅི་ཡང་མེད་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་མི་གཏོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པས་ཀྱང་སྒྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བརྗོད་ཀྱང་གཞན་ལས་ལྡོག་པས་ལྡོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ལས་མི་འདའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་ཉན་པ་པོའི་འདོད་པའི་ངོར་ཁྱད་པར་གཞན་མི་སྤོང་བའི་ཕྱིར་སེམས་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་སྟོང་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཐ་སྙད་དང་། ཁྱད་པར་གཞན་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་གྱི་ཐ་སྙད་ དོ།།དོན་དམ་པར་ནི་ཆོས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་མེད་པ་དག་མེད་དོ། །དེ་གསུངས་པ། དོན་དམ་རྣམ་པར་དཔྱད་རྣམས་ལ། །དེ་ལྟར་གྱུར་པ་མི་འགྲུབ་པས། །ཀུན་རྫོབ་པ་ཡི་ཚིག་དོན་ལ། །དེ་ཉིད་དང་ནི་གཞན་ཉིད་ འགོག་།ཅེས་དང་། ལྡོག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཕྱིར། །ཐ་དད་ཐ་དད་བརྟག་པ་མིན། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དཀར་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལྟར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་དང་ལྷན་ཅིག་གཅིག་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དག་གི་བརྗོད་པར་བྱར་མེད་པ་ཁོ་ན་ནི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དངོས་པོ་ཁོ་ན་ལ་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ལ། དོན་དམ་པའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་བྱ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཁོ་ནའོ། །དངོས་པོ་ཡོད་ན་ཡང་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་དེ་དེ ལྟར་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་འགལ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ།།དོན་དམ་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་དང་ལྷན་ཅིག་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོན་དམ་པའི་རྣམ་པར་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་གསུངས་པ། རབ་འབྱོར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་གཞན་ལ། དོན་དམ་པ་ ཡང་གཞན་པ་མ་ཡིན་གང་འཇིག་རྟེན་གྱི་དེ་བཞིན་དེ་ཁོ་ན་དོན་དམ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེས་སོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དོན་དམ་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ངོ་ཞེས་པ་ ལྟོས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་གཅིག་ལ་གཉིས་ཀའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མི་འགལ་ལོ།།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་ཐ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐ་སྙད་ཁོ་ནར་རོ་ཞེས་པས་དོན་དམ་པར་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པས་མ་ཡིན་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

即使是对境的有境自身，也并非以一切自性，而是以一个反体的界限之本性。凡是离开异类的自性之事物的部分，是分别的行境，那就是声音的对境。如说：'以确定而不确定的本性是什么，那如何是它的境界？'因此，为了其他声音的趋入，断除每一个异类的自性就是事物的部分，即声音的对境。
由于它存在，以及由于无有离开它的其他，一切遮遣和成立的言说唯是以它为因。因为非遮是以断除为自性的缘故，没有它就不存在，所以了知遮遣，声音也表达它时，唯是表达反体。
如同遮遣的声音断除增益的相而以所成立表达，无遮则是自性无任何本体，不舍弃无事物的本性，如是成立也虽然以成立的本性表达，但由从他反体而不离反体的本性。
正因如此，对听者的意乐而言，由于不遮除其他差别，'心无自性'和'空'等无差别的言说，以及由于遮除其他差别，'识无自性性'和'空性'等差别的言说。
胜义中，法、识和法性、空性等由于无自性的缘故，无有差别与无差别。如说：'于胜义观察诸法时，如是所成不得成，于世俗语言义中，遮遣即彼与异性。'又说：'由反体无自性故，非异非一可思议。'
因此，如月等的白性等，有为相与世俗不可说一性与异性，唯是胜义相。因为唯于事物中可有一性异性的分别，而胜义共相由于无事物自性的缘故，唯是不可说一性异性。
若有事物则生起一性异性的分别，于诸事物无自性则不可能如是，故全无相违。胜义智慧自性也与世俗一起，如是承许真如相胜义是一性。如《般若波罗蜜多》所说：'须菩提，世间世俗亦非他，胜义亦非他，凡是世间真如，即是胜义真如。'
智慧自性的胜义由于与幻等无差别的缘故是真实世俗的本性，又由于随顺证真实的缘故是胜义的本性，如是由观待的差别，于一法中具二本性亦不相违。
因此，法与有法差别等的安立唯是言说，故胜义中发心等非有差别亦非无差别。

 །གང་འཕགས་པ་ ས་བཅུ་པའི་མདོར་གསུངས་པ།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་པ་དེ་ནི་མདོ་གཞན་རྣམས་སུ་རྒྱས་པ་དང་བཅས་པར་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་པ་ཉིད་དུ་མི་གཟུང་གི་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དེ་ནི་རིམ་གྱིས་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་ གྱིས་རྒྱ་མཚོ་ལ་ཞུགས་པའི་ཆེད་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ་ཞེས་ཟུང་ཤིག་།དེ་ལྟར་ནི་གང་ལན་གཅིག་ལ་ཆོས་མ་ལུས་པར་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པ་དེ་རེ་ཞིག་སེམས་ཙམ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་རིམ་གྱིས་ཕྱིའི་དོན་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འདི་ལྟར་རྣམ པར་ལྟ་རྣམས་ཀྱི།།གཟུང་དང་འཛིན་པ་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རིམ་གྱིས་སེམས་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ན་དེ་ཡང་བདག་ཉིད་པ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་ཟབ་མོའི་ཚུལ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ཕྱིའི་དོན་ཡང་གནས་ ཏེ།གཞན་དུ་ན་འཕགས་པ་ས་བཅུ་པར། ས་བརྒྱད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གྲངས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་གསུངས་པ་དེ་དང་འགལ་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། དེ་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཉིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་ཚད་མེད་པ་ཉིད་དང་རྣམ་ པར་ཕྱེ་བ་ཉིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་ན་སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆུའི་ཁམས་དང་། མེའི་ཁམས་དང་། རླུང་གི་ཁམས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་རོ། །གྲགས་པ་དང་ཡང་འགལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡང་ གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རིགས་པས་དཔྱད་ན་ནི་གཉིས་ཀ་ཡང་བརྟག་མི་བཟོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོར་མེད་དོ། །ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་དངོས་པོ་གཉིས་ཀའང་བ་ལང་རྫི་བོའི་བར་ལ་གྲགས་པ་ཉིད་དོ། །སེམས་ཙམ་དུ་གསུངས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གཞན་གྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་དང་ཟ་བ་པོ་དགག་པ་སྟེ་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་སེམས་ མ་གཏོགས་པ་གཞན་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་སེམས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟོས་ནས་སེམས་གཙོ་བོར་སྒྲུབ་པའི་དོན་དུའོ། །གང་གསུངས་པ། དོན་ཡོད་མ་ཡིན་སེམས་ཉིད་དེ། །ཞེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། བག་ཆགས་ཀྱིས་ནི་དཀྲུགས་པའི་ སེམས།།དོན་དུ་སྣང་བ་རབ་ཏུ་འབྱུང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེར་ཡང་རྣམ་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཡང་ཡུལ་འཛིན་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་མ་གཏོགས་པ་དོན་གྱི་རྣམ་པ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་དེ་བཀག་པས་སེམས་རྣམ་ པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་སྒྲུབ་པ་འབའ་ཞིག་སྟེ།དེ་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ན་གང་བདག་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་དེ་ལྟ་བུས་འདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ལྟོས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ལང་ཀར་གཤེགས་པར་གསུངས་པ། ནད་པ་ དང་ནི་ནད་པ་ལ།།སྨན་པས་རྫས་བྱིན་ཇི་ལྟ་བར། །དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་ལ། །སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །གཞན་རྣམས་སླུ་བར་གསུངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟ་བུས་གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་བསྟན་པ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཕ་རོལ་ལ་གཅིག་ཏུ་ཕན་པ་ཁོ་ན་བདེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་བརྫུན་གསུང་བ་ཡང་མི་མངའ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་གསུངས་པ། གཞན་ལ་གཅིག་ཏུ་ཕན་པ་བདེན། །མི་ཕན་ཉིད་ཕྱིར་ཅིག་ཤོས་བརྫུན། །ཞེས་སོ། །གཞན་རྣམས་ན་རེ་སེམས་ཙམ་ཁོ་ན་རང་གིས་རབ་ཏུ གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གནས་ལ།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མི་གནས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་མ་གཏོགས་པ་དེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

如《十地经》中所说：'佛子，三界唯心'这句话，在其他经典中已详细阐述无自性的道理，因此不应执著为胜义谛，而应理解为仅仅是为了让众生逐渐进入胜义谛的方便法门，就像逐步引导人进入大海一样。
因此，对于那些一时无法完全领悟诸法无自性的人，暂时依靠唯心的道理，逐步引导他们理解外境无自性。
正如经中所说：'如是观察者，能所取皆灭。'之后，当他们逐步思维唯心的自性时，也会了知其无自性，从而进入甚深之理。
在世俗谛中，外境与识一样存在。否则，就会与《十地经》中所说的矛盾，即在第八地时，菩萨能了知世界中微尘数量等。
如经中广说：'彼能了知微尘，亦能了知大、无量及差别相。能了知世界中所有地大微尘数量，同样也能了知水大、火大、风大。'
这也与世间共识相违，因为外境与识一样为世人所共知。若以理智观察，二者都经不起推敲，故无实体。在世俗谛中，这两者连牧童都知晓其存在。
说'唯心'的目的是为了遮遣他人所计执的作者与受者，因为即使在世俗谛中，除心之外也找不到其他作者等。
或者说，因为心是一切法的先导，是为了证成心对一切法的主导作用。
如经中所说：'境非有唯心'，以及'心为习气扰，现境而生起'等。在这些经文中，由于无相的心不可能缘取对境，因此必须承认心是有相的。
因此，除了心的显现外，境的显现是不存在的，遮遣境的显现就是为了成立唯有带相的心，而不是用来证成外境不存在。
这也如同佛陀宣说有我等教法一样，是针对特定根机的众生而说的。
如《楞伽经》中说：'如医生对病人，随病予以药，如是佛对众生，说示唯心法。'
这并非欺诳他人，因为对于应以此法调伏的众生能获得利益安乐，所以这种教说是有意义的。
因为对他人唯一有益即是真实，所以诸佛也不会说妄语。如圣龙树所说：'唯利他为真，不利故他虚。'
其他论师认为，唯心是以自相成立的缘故在世俗谛中存在，而外境即使在世俗谛中也不存在，因为除了心的显现外，外境是不成立的。

 །དེའི་ཕྱིར་དེ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཆེད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གསུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱི་ རོལ་གྱི་དོན་ནམ།རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་ཡང་བླ་སྟེ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡང་དག་པ་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིད་ཆེས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བཀའ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་དག་པ་མ་གཏོགས་པ་བརྫུན་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དངོས་ པོའི་རང་བཞིན་ཉེ་བར་རྟོགས་པ་རྣམས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སྐུར་པར་བྱེད་སྨོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ་བདག་ཉིད་ཕུང་ལ་གཞན་ཡང་ཕུང་དུ་འཇུག་པའོ།།དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྟར་བཅོས་པ་ཁོ་ན་ཉེ་བར་སྟོན་པའོ། །ཆོས་ ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཁོ་ནའོ།།དེའི་ཕྱིར་བློ་གྲོས་དང་ལྡན་པས། དད་པས་ཆོས་ཟབ་མོ་རྣམས་སྤང་བའི་ལྟ་བ་བོར་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁོ་ན་ཚད་མར་བྱས་ན་བདག་ཉིད་མི་ཤེས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་དེ་མ་རྟོགས་པར་བསམས་ཤིང་མདོ་སྡེ་ཟབ་མོ་རྣམས་ལ་ལྷག་ པར་མོས་པ་བསྐྱེད་དེ།མཉན་པ་དང་གཟུང་བ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པར་བྱའོ། །གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་གཞུག་གོ། །བདག་ཉིད་དེ་ལ་མོས་པའི་ཆེད་དུ་སྨོན་ལམ་ཡང་གདབ་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁོ་ན་མངོན་སུམ་ཚད་མ་འབའ་ཞིག་ གོ།།དེ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་ཡང་དག་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་དམིགས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དུ་གསུངས་པ། ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་བ་གང་ཞེ་ན་གང་འདི་མཐོང་བ་མེད་པའོ་ཞེས་སོ། །འཕགས་པ་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་ཡང་གསུངས་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་མེད་པ་ནི་མཐོང་བ་དམ་པའོ་ཞེས་སོ། །འོ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་སུམ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་དངོས་པོར་མེད་ལ་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་མི་རིགས་ཏེ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་རི་བོང་གི་རྭ་ལ སོགས་པ་དང་འདྲ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་མངོན་སུམ་གྱིས་ཤེས་པ་སོ་སོར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་ནི་ཁས་མི་ལེན་གྱི།འོན་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྨིག་རྒྱུ་དང་མིག་ཡོར་ལྟར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་དོན་བསྒོམ་པ་རབ་ཀྱི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ཐོབ་ལ་མཐུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་རྣམས་ལ་ཆོས་མ་ལུས་པ་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཉེ་བར་སྐྱེ་སྟེ།དེ་ཉིད་མཐོང་བ་མེད་པར་བརྗོད་ཀྱི་མེད་པར་དགག་པའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ་ ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་ཉེ་བར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ་མཐོང་བྱ་དང་མཐོང་བྱ་མིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་མཐོང་བྱའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་ཐ་སྙད་དུའོ། །མཐོང་བྱ་མིན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པ་ཁོ་ ནར་རོ་ཞེས་པ་མདོའི་དོན་ནོ།།འདི་ཁོ་ན་ལ་དགོངས་ནས་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་གསུངས་པ། སྲིད་པ་དང་ནི་མྱང་འདས་ཉིད། །གཉིས་འདི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །སྲིད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཁོ་ན། །མྱ་ངན་འདས་པ་ཞེས་པར་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་ མེད་པ་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་ཡང་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་མོད།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐམས་ཅད་མི་འཁྲུག་གོ།

为此，为了明显显示这个道理，世尊说诸法唯是心识。这样，在世俗谛中，不管是外境还是唯识，暂且不论，但是毫无疑问地，在所有教法中都没有可以确定诸法实有自性的可信教言。
如是，除了世尊教法的真实道理之外，那些具有虚妄增上慢、通达诸法自性的人们，都是在诽谤、贬低世尊，不仅自己走向毁灭，也使他人走向毁灭。所有这些实事论者，由于颠倒宣说法性真如的缘故，只是在宣说伪装成般若波罗蜜多的教法。
诸法无自性论者才是真正的颠倒者。因此，具有智慧者应当以信心舍弃对甚深法的诽谤见解，对此应当以世尊为唯一量，思维由于自己无明过失而未能通达，对甚深经典生起殊胜信解，精进于听闻、受持、修习等。
也应当引导他人正确接受。为了自己对此生起信解，也应当发愿。如是，唯有如来是现量。
他们完全未曾见到任何真实事物。如在菩萨藏中所说：'什么是如实见一切法？即是无所见。'在圣法集经中也说：'无见一切法，是为最胜见。'
若问：一切法无我怎么会是瑜伽师的现量？因为它是无实，而无实又不能以任何方式产生识，对此回答：这是不合理的。我们并不承认仅仅像兔角等无实法那样由现量产生各别了知，
然而，大瑜伽师如实修习一切法如幻如阳焰，由修习真实义所生起的三摩地已得究竟，具有不可思议的殊胜威力，因此，对这些瑜伽师来说，能生起如是极为明显的智慧，现证一切法无我的真如，这即是所谓的无见，而非无的遮遣体性。
如是世尊也说：'大慧，菩萨应当显示一切法如幻如梦，因为具有所见与非所见的特征。'如是，所见的特征是就世俗谛而言，非所见的特征唯是胜义谛，这是经典的含义。
正是基于此义，圣龙树说：'轮回与涅槃，此二皆非有，唯是遍知轮回，即说为涅槃。'
虽然一切法胜义无生，以一味性故，现量在胜义中也无自性，虽然如此，但依世俗谛安立的现量等一切安立都不会错乱。

 །ཐ་སྙད་དུ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་པའམ་གཞན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཤེས་པ་ནི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་ རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུར་མི་འདོད་པ་མ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་གང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་མི་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་སྟེ་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་སྟེ་སྒྱུ་མ་དང་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སྔགས་དང་སྨན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་ གླང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྒྱུ་མ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྱུ་མ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་རང་གི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་དབང་གིས་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་སྒྱུ་མ་རབ་ཏུ་ འཇུག་པ་ཁོ་ནའོ།།དེ་རྣམས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་མཁན་བཞིན་དུ་སྒྱུ་མ་དེ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་ཅིང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་གོ་ཆ་ཡང་གྱོན་ཏེ་ཇི་སྐད་དུ་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་གསུངས་པ། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མཁས་རྣམས་ཀྱིས། །འགྲོ་བ་དེ་ལྟར་སྔ་ ནས་ཤེས།།སྲིད་གསུམ་སྤྲུལ་པ་ལྟར་ཤེས་ཏེ། །འགྲོ་བའི་དོན་དུ་གོ་ཆ་གྱོན། །ཞེས་སོ། །གང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྱུ་མ་དེ་ལ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྟོག་པ་ཅན་ལྟ་བུར་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་བཞིན་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་རྣམས་སུ་བརྗོད་དོ། །འདི་རྣལ་ འབྱོར་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟར་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས།མངོན་སུམ་རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་པ། །ཞེས་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་ལ། གོམས་པའི་སྟོབས་ལས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ལ་ཡང་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ ཁོ་ནར་སྐྱེ་སྟེ།དཔེར་ན་འདོད་པ་དང་མྱ་ངན་དང་འཇིགས་པ་དང་སྨྱོས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བསླད་པ་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་གོམས་པ་མང་དུ་བྱས་པ་ལས་བུད་མེད་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་སྐྱེ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་རྣམས་མདུན་ན་ཡོད་པ་ལྟར་མཐོང་ནས་ལུས་ ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བབ་ཆོལ་རྣམ་པ་དུ་མ་རྩོམ་པ་ལྟ་བུའོ།།དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་དེ་ལ་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་སྐྱེ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་སྲིད་དོ། །གང་གསལ་བར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་དེ་ཡང་རྟོག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། རྟོག་པས་འཁྲུགས་པ་ལ་གསལ་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་ དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལ་སོགས་པར་རྒྱས་པར་བྱས་སོ།།མངོན་སུམ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཡང་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་དང་། ཅིག་ཤོས་རྣམས་ཀྱིའོ། །དེ་ལ་གང་ཅིག་ཤོས་རྣམས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་ དབང་དུ་བྱས་ནས་མ་འཁྲུལ་པར་མི་བརྗོད་དེ།།གཞན་དུ་ན་ནི་ཐམས་ཅད་རྣལ་འབྱོར་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི་ཚུ་རོལ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཐ་སྙད་དུ་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཇི་ལྟར་གྲགས་པའི་དོན་ལ་མི་སླུ་བ་ཙམ་ལ་དེ་མ་འཁྲུལ་པར་བརྗོད་པ་འབའ་ཞིག་གོ། །གང་ཡང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ རྣལ་འབྱོར་པའི་མངོན་སུམ་དེ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཙམ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།དེ་ལ་མི་སླུ་བ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་ཚད་མ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཁོ་ནའི་མངོན་སུམ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དངོས་སུ་ན་དེ་ཁོ་ན་མི་སླུ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སོ་སོར་མ་འཁྲུལ་བ་སྟེ། དེས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད་པར་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ ཐལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།

世俗谛中，瑜伽师的认知或其他凡夫的认知并非不能作为安立圣者补特伽罗等的因。然而，任何时候若在世俗谛中也无因者，在名言中也必定不生，如兔角等。若是存在者则会生起，如幻化和影像等。
就像依靠咒语、药物等聚合的力量，能显现大象等各种幻化一样，众生也依靠烦恼和业力而有生等幻化，瑜伽师们也依靠自己的福德和智慧资粮的力量而有瑜伽智等幻化显现。
他们如同幻术师一般，因为完全了知那些幻化的真实性，所以不会执著它们为胜义谛，而为利他而披上铠甲。如《法集经》中所说：'圆满菩提诸智者，早已如是知众生，知三有如幻化已，为众生故披铠甲。'
对于生等幻化，如同愚童一般执著所见为真实者，因为颠倒执著，故称为凡夫。
说这应由瑜伽现量来如实了知，这也并非没有道理。因为诸智者说：'现量离分别无错乱'，这是现量的定义。由串习力，对非真实义境也能生起极为明显的认知。
例如，被贪欲、忧伤、恐惧、疯狂等所染污者，由于多次串习，会生起对女人等极为明显的认知。因为他们见到这些如在眼前，而开始做出种种散乱的身体等行为。
因此，有些修习如上所说真实义者也可能生起极为明显的认知。凡是明显显现的认知都是无分别的，因为被分别念扰乱时不会生起明显的行相，这在《量论》等中已详细阐述。
诸大师也将现量分为两种：瑜伽师的现量和其他人的现量。其中，其他人的现量从胜义谛的角度来说不能称为无错乱，否则一切人都将成为瑜伽师而非凡夫。在世俗谛中，如同梦境等，仅就不欺诳所共许的对境而言，才说它无错乱。
声闻等瑜伽师的现量，因为仅趣入现证补特伽罗无我性，所以对此无欺诳而成为现量，但并非通达一切种类的真实性。
唯有诸佛世尊的现量通达一切种类的真实性，因此实际上由于无欺诳性而对一切种类的真实性无有错乱。因此，佛世尊通达一切法无相。
遍智智慧也不会成为实有，因为它也包含在一切法中，由于现证这些法无相而成就圆满菩提。

 །དེ་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པར་གསུངས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ ཅན་ཏེ།དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་ཐ་སྙད་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དོན་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བརྫུན་པར་སྣང་བ་ལ་ཡང་གང་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་པ་དོན་དམ་པ་པའི་ངོ་བོ་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་བཏགས་ པ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་ལ།དེ་ལ་གནོད་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་བོ། །དེ་ལ་གནོད་པས་གྲུབ་པའི་དོན་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་མ་དྲོས་པས་ཞུས་པར། གང་ཞིག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་ པ་དེ་མ་སྐྱེ།།དེ་ཡི་སྐྱེ་བ་རང་བཞིན་ལས་ཡོད་མིན། །གང་ཞིག་རྐྱེན་གྱི་དབང་དེ་སྟོང་པར་བརྗོད། །གང་ཞིག་སྟོང་པར་ཤེས་དེ་བག་ཡོད་པའོ། །ཞེས་སོ། །བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་ལ་བསྟན་པར་ཡང་། གང་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་། །དེ་རྣམས་རང་བཞིན་ཅུང་ཟད་མེད། །གང་རྣམས་རང་བཞིན་ལས་ མེད་པ།།དེ་རྣམས་གང་དུའང་མི་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ། དཔེར་ན་མེ་ལོང་ཉིད་ལ་ནི། །གཅིག་དང་གཞན་ཉིད་སྤངས་པའི་གཟུགས། །སྣང་ཡང་དེ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་དངོས་ལ་རང་བཞིན་ཉིད། །ཅེས་སོ། །འཕགས་པས་ཀྱང་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་སུ་གསུངས་པ། གང་ ཞིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་བ།།དེ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ། །དེ་ནི་རྟེན་ནས་བཏགས་པའོ། །དེ་ཉིད་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་གསུངས་པ། གང་གིས་དངོས་རྣམས་རྣམ་དཔྱད་ན། །དེ་ཉིད་དུ་ནི་དེ་དངོས་མེད། །གང་གི་ཕྱིར་ན་དེ་རྣམས་ལ། གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་ བཞིན་མེད།།ཅེས་སོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གཅིག་དང་དུ་མའི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་འདི་དག་གི། གང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་སྟོང་པ་སྟེ་སྒྱུ་མ་བཞིན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ། །གང་དོན་དམ་པར་གཅིག་དང་དུ་ མའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་དེ་རང་བཞིན་མེད་དེ་གཟུགས་བརྙན་བཞིན།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་སོ། །སྦྱོར་བ་གཉིས་ཀྱི་གཞུང་ནི་རྟོག་གེའི་བྱ་བ་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་མི་ཉན་པར་དོགས་པས་འདིར་རྒྱས་པར་མ་བྱས་ སོ།།མདོར་བསྡུས་པ་ནི་ཁོ་བོས་དབུ་མའི་སྙེ་མར་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་རྣམ་པར་བཤད་དོ། །དེ་ལས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཡང་རྗེས་དཔག་འདི་ཐ་སྙད་དུ་མངོན་སུམ་ཁོ་ན་ལས་འབྲེལ་པ་ཐོབ་ནས་གནས་ཐོབ་པར་གྱུར་མོད་ཤིང་གཉིས་དྲུད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་མེ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་ དེ་ཉིད་ལ་གནོད་པ་བྱེད་དེ།ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གནོད་མོད། ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མི་འདོད་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་བརྫུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་བུད་ཤིང་འདི་ཐམས་ཅད་བསྲེགས་ནས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མེ་རབ་ཏུ་ཞི་བས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཆོག་རྟོག་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ ཅན་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་སྐད་དུ་ཡང་རྒྱལ་པོའི་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བར། འགྲོ་བའི་ཆོས་ཀུན་རྣམ་ཤེས་ཀྱི། །མེ་ཡི་བུད་ཤིང་ཉིད་དུ་འདོད། །དེ་རྣམས་ཇི་བཞིན་རྣམ་དཔྱོད་པའི། །མེ་ཡིས་བསྲེགས་ན་ཉེར་ཞིར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་ ན།གལ་ཏེ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྟོག་པ་ལྡོག་སྟེ་རྟེན་མེད་མོད། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་མི་འདོད་པ་མེད་དོ་དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པར། ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ ཤེས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་ཤིང་གཉིས་དྲུད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་མེའི་དཔེས་བསྟན་ཏོ།

如是在《圣般若波罗蜜多十万颂》中所说，一切种智是现量性，而且如来在'无相'中现证圆满正觉。对此，如同梦境等虚妄显现的世俗现量境相，凡夫们执著为实有、胜义有的自性等增益，以比量可以破除。若能破除彼执，则可成立一切法胜义无自性。
对于以破除而成立的义理，世尊自身也说是比量，如在《无热恼龙王请问经》中说：'若从缘所生，彼即是不生，彼生非自性，凡缘力即空，知空即谨慎。'
在《海慧所教经》中也说：'诸法依缘起，彼等无自性，若无自性者，彼等皆不生。'
同样地：'譬如于明镜，离一异之相，虽现非实有，诸法性亦然。'
圣者在《中观论》中也说：'若法依缘起，说彼即是空，彼依假施设，此即中道义。'
论师也说：'若观察诸法，胜义皆非有，以彼等诸法，无一多自性。'
依此等缘起离一多自性之因，若是缘起则胜义中自性空如幻，一切法皆是缘起；若胜义中离一多自性则无自性如影像，一切法胜义中皆离一多自性。
因为不懂因明学理的人们不能理解这两个论式的内容，恐其不愿听闻，此处未作广说。略说之理我已在《中观穗》中作了殊胜阐释，智者们当从彼处了知。
即使此比量在世俗中唯从现量获得关联而得安立，如同两木相擦所生之火一样，能破除彼现量本身，破除自性，于我等无有何不可。
以善巧抉择智慧之火焚尽一切虚妄法薪后，抉择之火极寂灭时，即能证悟涅槃胜义，其相为寂灭分别。如《宝鬘论》中说：'众生一切法，皆识火薪柴，如实观察时，火烧得寂灭。'
因此，若生起真实智慧，即使比量相的分别消失无依，然此亦无不可。故世尊在《圣宝积经》中以两木相擦生火之喻说明：虽然正确观察带有分别，但因能生无分别智慧之果，故为大果。

།གང་ཞིག་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཆོས་གཞན་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་དེ་ནི་བརྫུན་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་ལྟར་སྤོང་བར་བྱེད་པར་ འགྱུར་རོ།།དེ་བྱེད་ན་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡང་མེད། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་པ་ཡང་མེད། དེས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་ཡང་མེད་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མེད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ཐམས་ཅད་བཤིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒོལ་བ་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ།གལ་ཏེ་དེ་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བར་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཐལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་ཐལ་བར་བྱེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དེ་བསྒྲུབ་བྱ་ ལས་བཟློག་ན་གནོད་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བརྫུན་ཞེས་ཏེ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་དུ་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཡང་མེད་དེ་བརྫུན་པ་གང་ནམ་ཡང་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྦྱོར་བ་མི་འགྱུར་བ་དེ་རྣམས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དོར་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྤང་བར་བྱའོ། ། གང་ཡང་དངོས་དང་བརྒྱུད་པས་རང་དང་གཞན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་ཡོན་ཏན་དེ་རྣམས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ལྟར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྤང་། དེའི་ཕྱིར་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཅུང་ཟད་དེ་ཐམས་ཅད་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་སྤངས་ཀྱང་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་མི་ལྡོག་པ་ཁོ་ན་སྟེ་དེ་རྣམས་སྒྱུ་མ་མཁན་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པ་ཉིད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཀྱང་གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཐབས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་།འདི་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཆགས་པ་ཡང་མེད་དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས པའི་ཕྱིར་རོ།།དངོས་པོ་ཁོ་ན་ནི་བླང་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་དོར་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ནི་ཉན་ཐོས་དངོས་པོ་འདུ་ཤེས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་བདེན་པ་དང་པོ་གཉིས་སྤོང་ལ་བདེན་པ་གསུམ་པ་དངོས་པོར་མེད་ཀྱང་ལེན་ཏོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱང་བརྩེ་བས་ནོན་ པའི་ཡིད་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཆེད་དུ་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་བརྫུན་པའི་འང་སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྒྲུབ་པོ།།དེ་བཞིན་དུ་བརྩེ་བ་ཆེན་པོའི་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་མ་ལུས་པ་མཁྱེན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པས་ཀུན་དུ་རྨོངས་ པའི་མུན་པ་མ་ལུས་པ་རབ་ཏུ་བསལ་བ་གཞན་ལ་ཕན་པར་བཞེད་པ་རྣམས་ནི།ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ལུས་པ་སྤངས་ན་ཡང་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ནམ་མཁའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དུ་བཞུགས་པར་འདོད་པ་ཁོ་ནའོ། །འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་ཡང་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་ གཟུགས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་མི་སྲིད་ན་ཡང་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ད་ལྟ་ཡང་བཞུགས་པ་ཉིད་དེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་བསྐལ་པ་མི་ཉུང་བར་དགེ་བའི་ཚོགས་བསགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཟབ་མོའི་ཚུལ་ལ་གདུལ་བའི་སྐལ་བ་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་སྣང་ཞིང་ཆོས་སྟོན་ ཏོ།།མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འདོན་པ་མི་སྲིད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་བསམ་པ་བརྩེ་བའི་རང་བཞིན་མཐའ་མེད་པ་ཁོ་ནར་བཞུགས་པའོ། །གཞན་དུ་ན་དམ་བཅས་པ་དང་མཐུན་པར་གནས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ན་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བར་དམ་བཅས་སོ།།དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་སྒྱུ་མའི་རྒྱུ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རང་ཉིད་ཇི་ལྟ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ།

如果有人认为识也像其他法一样在胜义中无自性，那么此时由于它是虚妄的，瑜伽师们就会像舍弃其他法一样舍弃它。如果这样做的话，就既没有瑜伽师，也没有瑜伽师的智慧，也没有他们对真实义的各别了知，也没有诸佛世尊的无住涅槃，也没有一切相智慧。因此，这样会破坏一切建立。
这种论难是不合理的。如果说这会导致舍弃对真实的执著，那么这并非过失，因为这正是我们所希望的。如果说这会导致完全舍弃一切，那么这个理由就不确定，因为在否定所立时没有能害的量。
说'虚妄'就应该完全舍弃这一点是没有任何根据的。瑜伽师们应该以完全舍弃为特征来舍弃那些从来不能对自他有所利益的虚妄。而那些直接或间接对自他有益的功德，大悲者们怎么会在任何时候舍弃呢？
因此，诸佛世尊虽然从断除颠倒的角度舍弃了清净刹土、色身化现等一切，但只要轮回未尽就永不舍弃。就像幻师虽然了知一切都是虚妄，但因为这是利益他人的方便，所以不会舍弃。对这些也不会有颠倒执著，因为如实了知其本质。
事物本身既不是取的原因，无事物性也不是舍的原因。就像声闻虽然有事物想，也舍弃前两谛而取第三谛虽无事物性。瑜伽师们也以悲心摄持的意乐为了利益他人而示现各种大象等虚幻化现。
同样，诸佛世尊以大悲他缘性，完全了知一切利益安乐他人的方便，以最胜智慧光明遣除一切愚痴黑暗，意乐利他。虽然断除一切颠倒，但由往昔愿力，唯愿安住直至有情业惑与虚空际。
即使在南赡部洲已无法以释迦牟尼相度化众生，现在仍以胜乐轮等相而住世。具足多劫所积善资的世尊，于甚深法堪能调伏的菩萨们前显现说法。
如果说因为无边际所以不可能度尽一切众生，正因为如此，其悲心意乐的本性才是无边际而住。否则就不符合誓愿，因为他们从最初发心就立誓必定要让一切众生从极度痛苦中解脱。
关于这些，瑜伽师智慧等幻相的因是随顺自身的福德智慧二资粮。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་ནི་མདོར་ན་ཐུགས་རྗེ་དང་ ཤེས་རབ་དག་སྟེ།དེ་རྣམས་ནི་ཐུགས་རྗེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཞི་བར་མཁྱེན་ཡང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་མངོན་དུ་མི་མཛད་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པའི་རྒྱུ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་གོ་སྐབས་ཐག་བསྲིངས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པར་ གཏོགས་པའི་སྐྱོན་གྱི་དྲི་མས་མ་གོས་པར་འཁོར་བར་མི་ལྟུང་ངོ་ཞེས་པ་འདི་རྣམས་གཉིས་ཀས་མི་གནས་པར་གྲུབ་པོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་དུ་བརྗོད་དོ། །ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ཡང་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཟིགས་པ་དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་རྣམ་པས་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་མངོན་སུམ་ཁོ་ནར་དངོས་པོ་སྐྱེས་པ་མ་ལུས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལག་མཐིལ་གྱི་སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་བུ་བཞིན་དུ་གསལ་བར་མཁྱེན་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ནུས་པ་བསམ་གྱིས མི་ཁྱབ་པ་ཅན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གང་ཡང་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཆོས་མ་ལུས་པ་སྣང་བ་མེད་པ་ཡང་དག་པའི་དོན་སྒོམ་པ་རབ་ཀྱི་མཐའ་ལས་སྐྱེས་པ་མཆོག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཏེ་དེས་རྣལ་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའོ།།ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ལྟ་བ་འདི་ཁོ་ན་ལ་རིགས་ཏེ། སྦྱིན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་དོན་དམ་པར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེར་དམིགས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཁོ་ན་སྟེ་སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདག་དང་བདག་གིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྒྱུ་མ་དག་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྟོབས་ཆུང་ངོ་། །སྦྱིན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ ཡང་མི་དམིགས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་མི་དམིགས་པ་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། །སྦྱིན་བྱ་ལ་སོགས་པ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་གང་གིས་སྦྱིན་བྱ་ལ་ སོགས་པ་མི་འཇུག་པས་བསོད་ནམས་མི་འབྱུང་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་མི་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་སྐབས་མ་ཡིན་པ་ན་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚེ་ནི་མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་མི་དམིགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །མཉམ་ པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མི་དམིགས་པ་ཁོ་ན་སྟེ།དེའི་ཚེ་དེ་རྣམས་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་སྦྱོར་བ་དང་མཇུག་གི་གནས་སྐབས་སུ་དེ་རྣམས་ལ་འཇུག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྷག་ པར་མོས་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་ཡོངས་སུ་དག་པར་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་གསུངས་པ།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་རབ་ཏུ་མི་གནས་པར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པ་དེའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཚད་གཟུང་བར་ སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སོ།།འདིར་སྦྱིན་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཆར་ཡིན་ཏེ། སྦྱིན་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

诸佛世尊住于涅槃的因，简而言之即是大悲和智慧。诸佛以大悲了知涅槃是究竟寂静，但不像声闻等那样现前证得；以智慧远离一切烦恼因的愚痴之机会，因此不为轮回所摄诸过失垢染所染而不堕轮回，这是由这两者而成就不住。正因如此，方便与智慧双运被称为诸菩萨之道。
如实地以具光明等智慧观见世间，也是以世俗谛和胜义谛的形式如实显现，世尊也是如此现量地了知一切所生诸法的一切相，如同手掌中的庵摩罗果般清晰，因为具有不可思议的瑜伽师三昧力。因此安立世尊为一切相智。
远离一切戏论、无有一切法显现的真实义修习究竟所生的最胜出世间智慧，大瑜伽师以此证悟真如。
资粮圆满唯于此见解为合理，因为布施等事物胜义中皆无所有，执著于彼即是颠倒，如同执著阳焰为水。因此，由此所发起的一切波罗蜜多修行，如同由我执和我所执颠倒所发起的布施等一样，因为是由幻化所发起，故极其微弱。
不执著布施等所缘相，因为是真实义的对境，如同不执著阳焰为水般无颠倒。因此，由此所发起的布施等也成为大果。
布施等也非完全无有，因为若不行布施等则不生福德，且世俗中一切皆有故。也非一切时都无所缘，因为在非三昧时如幻般有所缘故。此时安立为胜解所生的无所缘。
在等持时唯是无所缘布施等，彼时也不依于彼等行持，因为对布施等保持舍心故。然而在加行和后得位中行持彼等。
正因如此，于空性深信的缘布施等所依止者，在《圣般若波罗蜜多》等中说有大果及清净：'须菩提，菩萨若无所住而行布施，其福德蕴不可量度'等。此处布施即是六波罗蜜多，因说：'布施即是六波罗蜜多'故。

 །དཀོན་མཆོག་འབྱུང་གནས་ཀྱི་མདོར་ཡང་གསུངས་པ། ཞི་བའི་བློ་གྲོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་སྤྱད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་ བོ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ་སྦྱིན་པ་དང་ལེན་པ་པོ་དང་ཡོན་གནས་དང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་གང་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོར་འཇུག་པ་དང་།གང་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་པ་འདི་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མོས་པ་ དེ་ནི་བསམ་པ་ཚད་མེད་པ་ལས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་སྦྱིན་པ་དེས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་ཐོབ་སྟེ།རྫབ་རྫུབ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་རྣམས་ ཏེ།དེས་དེ་རྣམས་ལོང་བ་བཞིན་དུ་ཁྲིད་ནས་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ས་ཀུན་དུ་འོད་དུ་གནས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་དོ། །གང་ཡང་ཐེག་པ་ཐ་དད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་གཞུག་པའི་དོན་དུ་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་སྟེ།ངེས་པའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ཇི་སྐད་དུ་ལང་ཀར་གཤེགས་པར་གསུངས་པ། ཐེག་པའི་རྣམ་གཞག་ཡོད་མིན་ཉིད། །ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་ང་སྨྲའོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ནི་དྲང་དོན་དུ། །ཐེག་པ་ཐ་དད་ང་སྨྲའོ། །ཞེས་སོ། །ཚོགས་ཆུང་བ་ཉིད་དང་ ཚོགས་ཚད་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་གི།ཐེག་པ་ཐ་དད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ། འདི་ནི་གཞུག་པའི་སྒོར་བསྟན་པའོ། །གང་འཕགས་པས་གསུངས་པ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དབྱེར་མེད་ཕྱིར། །གཙོ་བོ་ཐེག་པ་དབྱེར་མ་མཆིས། །ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གཞུག་ ཆེད་དུ།།ཐེག་པ་གསུམ་དུ་གསུངས་པའོ། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཉིད་དེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཅིག་ཉིད་དུ་གསུངས་པར་བརྗོད་པ་དེ་ལ། ཤཱ་རིའི་བུ་ཁྱོད་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ སངས་རྒྱས་པདྨོའི་འོད་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་དམ་པའི་ཆོས་པདྨ་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གསུངས་པར་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཐེག་པ་གསུམ་བསྟན་པ་ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་འབའ་ཞིག་ལ་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ ཐེག་པ་གཅིག་བསྟན་པ་དགོངས་པས་བསྟན་པའོ་ཞེས་འཕགས་པ་ཆོས་བཅུ་པ་ལ་སོགས་པར་གསུངས་ཏེ།ཐེག་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་པ་འདི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐབས་ཏེ་བདེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ནི་གཞུག་པར་མི་ནུས་པས་སོ། །འདིའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་ལས་འཕགས་པ་ བྱམས་པས་མདོ་སྡེ་རྒྱན་དུ་ཡང་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པ་དགོངས་པ་ཅན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།ཉན་ཐོས་རྣམས་བག་ལ་ཉལ་ཆད་ན་སྐྱེ་བ་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་པར་ཆད་པས་འདི་རྣམས་སྐྱེ་བ་དུ་མ་བརྒྱུད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་པ་མི་རིགས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཤིན་ཏུ་ཡང་ དག་པར་ཆད་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་སྐད་དུ་དཔལ་ཕྲེང་སེང་གེའི་ང་རོའི་མདོར་གསུངས་པ། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་འཇིགས་པ་མཆིས་ཏེ། གང་གིས་འཇིགས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཟད་པ་ མ་མཆིས་ཤིང་།དེ་རྣམས་ལ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་མང་པོ་རྣམས་མཆིས་ལ། གང་རྣམས་མ་སྤངས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་དང་རིང་དུ་འགྱུར་བའོ་ཞེས་སོ། །རྣམ་འགྲེལ་དུ་ཡང་། དགྲ་བཅོམ་སེམས་ཡིན་པ་དེ་ཡང་། །ཅི་ཕྱིར་མཚམས་སྦྱོར་མེད་པར་འདོད། །ཅེས་སོ། །གང་དུ་ཟད་ པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་གསུངས་པ་དེ་ཡང་དྲང་བའི་དོན་དུ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་གསུངས་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཐུག་པ་དེ་རྣམས་དགོངས་པ་ཅན་ཏེ་དྲང་བའི་དོན་ཏོ།

在《宝源经》中也说道：'寂慧，菩萨为了菩提而修行，应当了知一切法无自性，布施、受者、福田、回向、布施果报、回向处以及回向圆满菩提，这一切都应当了知无自性。'
如是于空性生起信解，由于无量意乐，布施波罗蜜多得以清净，此布施也获得波罗蜜多之名，成为不虚妄。
因此，般若波罗蜜多所摄的是其他波罗蜜多等功德之聚，因为般若波罗蜜多如同引导盲人一般，引导它们安住于如来遍光之地。
唯有般若波罗蜜多即是世尊母，是大乘的本体，是唯一乘。
所谓不同乘的安立，是世尊为了引导愚者而宣说的，并非了义。
如《楞伽经》中所说：'乘的安立实非有，我说唯有一乘法，为度诸愚者方便，我说种种乘差别。'
只是安立资粮少与无量资粮的差别，而非乘的差别，因为法界无差别，这是为了引导而说的方便门。
如圣者所说：'法界无差别故，殊胜乘无差别，为摄诸众生故，汝说有三乘。'
因此，宣说一乘是带密意的，由于法界等性相的乘是相同的，故说为一。对此，'舍利子，你于未来当成为名为莲花光如来'等，在《圣妙法白莲华经》等经中所说的决定说法是不相符的。
三乘的教说仅仅是为了显示方便的本质，世尊对所化众生宣说一乘是密意说，如在《十法经》等中所说。因为知道三乘的教说是世尊的方便而非真实的所化众生是无法引导的。
随顺此义，圣弥勒在《经庄严论》中也说明一乘的教说是带密意的。
说声闻若断尽随眠，则生命也完全断绝，这些声闻怎么可能经过多生累世而成就佛果，这种说法是不合理的，因为他们的生命完全断绝是不成立的。
如《吉祥鬘师子吼经》中所说：'阿罗汉们也有恐惧，因为有恐惧，阿罗汉和辟支佛们也皈依世尊。他们的生命并未穷尽，他们还有许多应断除的法，若不断除这些，则远离涅槃界。'
在《释量论》中也说：'阿罗汉心既然如此，为何说无相续？'
所说的尽智与无生智也是不了义的，如该经中所说：'世尊，阿罗汉和辟支佛们对解脱的观察智慧究竟，这些都是带密意的，是不了义的。'

 །འཆི་འཕོ་ནི་གཉིས་པོ་འདི་དག་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་ཆད་པའི་འཆི་འཕོ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིའོ། །བཅོམ་[(]ལྡནཱ་[,]ལྡན་[)]འདས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་འཆི་འཕོ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་དབང་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་ཅན རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་ལ་ཐུག་པའི་བར་དུ་ལགས་སོ།།རྣམ་པར་ཆད་པའི་འཆི་འཕོ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བདག་གི་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ་སྙམ་པའི་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ལགས་སོ་ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ ཅད་སྤངས་ཀྱང་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་མ་སྤངས་ལ་དེ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་མི་སྤོང་ལ།དེ་རྣམས་ཀྱང་ཡང་སྲིད་པ་གཞན་གཟུང་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་དོ། །ཅི་ལྟར་ཡང་སྲིད་པ་འཛིན་ཞེ་ན། རྒྱུའི་སྟོབས་དང་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ལས་སོ། །དེ་ལ་གང་ འདི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་མ་སྤངས་པ་དེ་རྐྱེན་ནོ།།རྒྱུ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་སྲིད་པ་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཏེ་གང་གསུངས་པ། བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་དེ་རྣམས་འཁོར་བར་འཆིང་བར་བྱེད་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཉོན་ མོངས་པ་ཅི་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བས་མི་ངོམས་པ་ཉིད་དང་བསམས་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཕྲད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཆེད་དུ་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་དང་དམ་པའི་ཆོས་འཛིན་པར་འདོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་པ་ལ་འགྲུས་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ལ་ཆགས་པའི་བག་ལ་ཉལ་དང་མ་བྲལ་བ་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་སྟེ། གང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་ནི་འདི་རྣམས་སོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན འདས་གལ་ཏེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལགས་ན་དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བགྱི།བཀའ་སྩལ་པ་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་དེ་ལྟར་ནི། འདི་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་འདི་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཁམས་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་བསམས་བཞིན་དུ་ཁམས་གསུམ་དུ་སྦྱོར་ཏེ་དེས་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་པ་དང་།ཇི་སྲིད་དུ་ཁམས་གསུམ་དུ་སྦྱོར་བ་སྟེ་སེམས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པས་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པའོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མར་ཡང་། མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་དང་། མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སའི་རྐྱེན་ཅན་མཚན་མའི་སྤྲོས་པ་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཕུང་པོ་ཡང་དག་པར་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པའི་ བག་ཆགས་ཀྱི་ས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བཞིན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་རྣམ་པ་གསུམ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་རྐྱེན་ཅན་བསམ་གྱིས་མི་ ཁྱབ་པར་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་འཆི་འཕོ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་བཞིན་ནོ་ཞེས་སོ།།མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་དང་སླར་སྐྱེ་བ་འདི་རྣམས་ལ་ཡོང་ངོ་ཞེས་དཔལ་ཕྲེང་སེང་གེའི་ང་རོར་གསུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྐྱེན་ཅན་ཟག་པ་དང་ བཅས་པའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་སྲིད་པ་གསུམ་འབྱུང་ངོ་།།དེ་བཞིན་ཁོ་ནར་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སའི་རྐྱེན་ཅན་ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་དབང་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་གསུམ་ འབྱུང་ངོ་ཞེས་རྒྱས་པར་རོ།

死有有此二种，即世尊所说断绝死有是有结生相续诸有情的。世尊所说不可思议变化死有是阿罗汉、独觉及得自在菩萨意生身者乃至菩提心为止。
依断绝死有，阿罗汉与独觉生起'我生已尽'之智。因此阿罗汉与独觉虽断一切烦恼，然未断无明习气，由未断彼故不断一切烦恼习气，彼等亦取他有而行菩萨行。
云何取后有？由因力与缘力。其中未断烦恼习气是缘。因是有漏善根因取后有无漏善根，如所说：'海慧，彼等于轮回中系缚，与善根相应的烦恼是什么？即是：对求福德资粮不知足，故意取有中生，欲求值遇佛陀，为成熟有情而无厌倦，欲持正法，于一切有情事业精进，未离法爱随眠，不舍一切波罗蜜多加行，此等即是令诸菩萨烦恼者。'
白言：'世尊，若是善根，为何说为烦恼？'世尊告曰：'海慧，如是，以此等自性，诸菩萨于三界从烦恼中出。其中菩萨以善巧方便及善根力故意系于三界，故说为与善根相应的烦恼。乃至系于三界，非由心烦恼'等。
《大乘续宝》中亦云：'依无明习气地及缘无明习气地之微细相分别所发起无漏业，生起意生身蕴。其中无明习气地如烦恼杂染。造作无漏业如业杂染。三种意生身成就如生杂染。缘彼不可思议变化死有如以生为缘之老死。'
如吉祥鬘师子吼中说：'无明习气地、无漏业因及再生于此等中有。'
世尊，如是以取为缘、有漏业为因生起三有。如是世尊，以无明习气地为缘、无漏业为因，诸阿罗汉、诸独觉及得自在菩萨生起三种意生身'等广说。

།ས་བརྒྱད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ད་ནི་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཅི་དེའི་བདག་གི་དངོས་པོ་འཇིག་རྟེན་འདིར་རམ་འོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ། ཅི་འདོད་པའི་ཁམས་སམ་གཟུགས་སམ། གཟུགས་མེད་པའམ་ཞེ་ན། འགྲོ་ བའམ་སྐྱེ་གནས་སམ་སྲིད་པའམ་འཇིག་རྟེན་གང་དུ་ཡང་བགྲང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་བདག་གི་དངོས་པོ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཅི་འདྲ་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་སྤྲུལ་པ་དང་འདྲ་བར་ལྟའི་སྤྲུལ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྲིད་པ་ཞེས་པ་ཡང་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བའི་དབང་ལས་ བཏགས་ནས་བརྗོད་དེ་གང་གི་ཕྱིར་དབང་ཐོབ་པ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡོད་ན་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་དེ་དང་དེར་ཡང་སྣང་ལ་དེ་མེད་ན་མི་སྣང་ངོ་།།ལུས་དེ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་འདུས་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དང་། འཁོར་བ་ཞེས་པར་བརྗོད་ལ། ཟག་པ་དང་བཅས་ པའི་ལས་དང་།ཉོན་མོངས་པས་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཞེས་པར་བརྗོད་དོ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་གསུངས་པ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདུས་བྱས་པའི་འཁོར་བ་ཡང་མཆིས་ལ། འདུས་བྱས་ཀྱང་ཡིན་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་ཡིན་པའི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་མཆིས་སོ་ཞེས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་མར་ཡང་གསུངས་པ། བྱམས་པ་དེའི་སྐྱེ་བ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་འགྲོ་བར་མི་འདོགས་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཡང་སྐྱེ་བ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སྤྲུལ་པ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བར་གདགས་སོ། །ཞེས་སོ། །བདག་ལ་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ མངོན་པར་དགའ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཁོ་ནར་སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བ་དོར་བ་དང་ཐོབ་པར་འདོད་པས་མངལ་གྱི་གནས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ནོ་ཞེས་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བར་བརྗོད་ལ་དེ་རྣམས་ལ་སོགས་པས་འབྲས་བུ་ཁམས་གསུམ་པའི་སྐྱེ་བ་ལྡོག་སྟེ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་སྐྱེ བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ལང་ཀར་གཤེགས་པར་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་བྱིང་ཞིང་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དབང་གིས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་སྟེ། མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སའི་འཆིང་བ་ལས་མ་གྲོལ་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་ཙམ་ལས་ གྲོལ་བ་འབའ་ཞིག་གོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་ནའང་མར་མེ་ཤི་བའི་མིང་ཅན་ཟག་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པ་ལས་བསྐལ་པ་ཇི་སྲིད་པར་ཡང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་པདྨའི་སྦུབས་སུ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཁམས་ལ་གནས་སོ། །དེ་ནས་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་འོད་ཟེར་རྣམས་ཀྱིས་སད་པར་བྱས་པ་ལས།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་ལངས་པས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འབྱོར་པ་མཐོང་སྟེ། དེ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་སྐྱེ་བ་ལ་ དབང་བའི་སྟོབས་ལས་མི་གཡོ་ལ་སོགས་པའི་ས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཞིན་དུ་སྤྲུལ་པའི་སྐྱེ་བས་གྲོལ་བའི་གནས་སྐབས་ན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པ་ལྟར་འགྲོ་ཞིང་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསལ་བར་རིག་པར་བྱས་སོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པར་ཡང་གསུངས་པ།དེ་གལ་ཏེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་བདག་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་བར་ཆད་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོའི་མདོར་ཡང་། འགྲོ་བ་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་འགྱུར། །འདི་ན་སྣོད་ཀྱི་ མིན་སེམས་ཅན་འགའ་ཡང་མེད།།ཅེས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདི་དྲི་མ་རྣམས་གློ་བུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཉིད་རུང་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་པ་བཤད་པར་རིགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་ རྣམས་སུ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་ནོ་ཞེས་པ་འདིས་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གོ་འཕང་རྟོགས་པར་རུང་བ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ།

在第八地，菩萨将获得对一切法的自在。现在应当说明：是其自性存在于此世间还是他世？是在欲界、色界还是无色界？若问及此，则不可计数于任何趣处、生处、有处或世间。
若问其自性成就是何等相，则是意之自性，意之自性如幻化相似而非幻化。又所谓有，是依死亡转生而假立而说，因为由获得自在而有情利益存在时，则显现于彼彼趣处与生处，若无则不显现。
彼身亦因无漏善根异熟所造作故说为有为及轮回，因非有漏业及烦恼所造作故说为无为及涅槃。如是亦说：'是故世尊，有为轮回亦有，有为亦是无为亦是之涅槃亦有。'
佛母中亦说：'弥勒，彼之生不系于业及烦恼，然而阿罗汉之生亦可安立为不可思议之化现转变。'
具有我执者唯以欢喜为先导，因欲舍苦得乐而执取胎位，由此说烦恼之力能生于三界，由彼等果报逆转三界之生，而非生于无漏界。
楞伽经中亦说声闻缘觉沉溺于轮回大海，由于执著法相之力故不究竟涅槃，未解脱无明习气地之束缚，仅解脱烦恼而已。
即使无涅槃，具无漏三昧之灭灯名者，亦住于清净佛土莲花藏中之无漏界，乃至劫之所及。其后由无量光等如来加持之光明唤醒，从彼三昧起定，见诸佛菩萨出世间之成就。
彼发菩提心已，由生自在力，如不动等地菩萨一般，以化现之生而得解脱时，如入地狱等处行持，圆满资粮而证得无上菩提，应当明了。
般若波罗蜜多中亦说：'若彼为无上正等正觉而发心者，我不作障碍彼等之善根。'
如是三昧王经中亦云：'此诸众生皆当成佛，此中无有非法器之众生。'
因此垢染皆是客尘性故，心性本自光明故，应当解说密意为一切众生皆具有成佛之可能性。如是世尊于诸经中说：'一切众生皆具如来藏'，以此显示一切皆堪能证悟无上菩提之果位。

 །འཕགས་པ་བྱམས་པས་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མར། ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ཁྱད་མེད་ཀྱང་། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དག་ གྱུར་པ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་ཉིད་དེ་ཡི་ཕྱིར། །འགྲོ་ཀུན་དེ་ཡི་སྙིང་པོ་ཅན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྒྲས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཐེག་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་དེ།འདིས་འགྲོ་བ་ཞེས་པ་དང་དེར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱས་ནས་སོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པ་ཁོ་ནས་ཐར་པ་ཐོབ་ཀྱི་གཞན་ལས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ། ལྟ་བ་ཐ་དད་ན་ཡང་དངོས་པོ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྣ་ཚོགས་སུ་དམིགས་པ་མེད་དེ་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངོ་བོ་གཅིག་གི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ཡང་དངོས་སུ་ན་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡང་དག་པར་མཁྱེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ ཤེས་གང་དེ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉི་ཚེ་བའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དེ་ཧ་ཅང་ཐལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ཡང་དག་པ་སྟེ་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་ཁོ་ནའོ།།དེ་མདོར་བསྡུས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོར་གསུངས་པ། ཆོས་ལྔ་རྣམས་དང་རང་བཞིན་ དང་།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཉིད་དང་། །བདག་མེད་པ་ཉིད་གཉིས་དག་སྟེ། །ཐེག་ཆེན་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་བསྡུས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ལྔ་ནི་མིང་དང་རྒྱུ་མཚན་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ལས་མིང་ དང་རྒྱུ་མཚན་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་གསུངས་སོ།།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བསྟན་པ་ལས་དངོས་དང་བཏགས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དག་བཤད་དོ། །རང་བཞིན་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་བོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་རྣམས་ནི་ཀུན་ གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དྲུག་གོ།།བདག་མེད་པ་ཉིད་གཉིས་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་དོ། །དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་དག་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་གསུངས་པ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བསྟན་པ་ ལས་སོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་དང་བདག་མེད་པ་གཉིས་གསུངས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་བརྗོད་པ་ལས་སོ། །བདེན་པ་གཉིས་ལ་འཇུག་པའི་མདོར་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དངོས་ཉིད་མེད་ པར་སྒོམ་པ་ཁོ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་གི་ལམ་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ།གང་གསུངས་པ་འཇམ་དཔལ་ཅི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འདུལ་བར་འགྱུར་ཅི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར། འཇམ་དཔལ་གྱིས་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་ཤིན་ཏུ་མ་སྐྱེས་ཤིང་མ་བྱུང་ལ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ལ་གང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟེ་དེ་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།དེ་ལས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལས་བདག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །དེ་ལས་ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའོ། །དེ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །ལྷའི་བུ་ གང་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་ཤིན་ཏུ་མ་སྐྱེས་ཤིང་མ་བྱུང་བར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་པ་དེ་དོན་དམ་པར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ།།དེ་ནི་ཀུན་དུ་མི་རྟོག་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ། །དེ་ནི་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་རོ། །དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་སྒྲོ་འདོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ།

圣弥勒在《大乘续论》中也说：'虽然一切无差别，然彼如是性清净，即是如来性，故一切众生具如来藏性。'等等。
以如来之名也意在表达法界具有无我性、自性光明之特征。
另外，所谓乘，是指通往涅槃城之道，即了知真如之本性及涅槃，因为说'以此而行'及'往彼而行'。因为唯有通过了知真如才能获得解脱，而非从其他获得。
彼真如唯一，虽有不同见解，但实相真如并无各种差别可得，否则将有过失。因此，以真如为唯一本性为境的智慧也唯是一性。
实际上，唯有佛陀与菩萨真实通达真如者的智慧，才是以真如为境，因为是一切迷惑的对治。
局部的认知无法通达真如，否则将有过失，如此一来则一切皆成见真如。
因此，唯有现证人法二无我真如的智慧，才是获得涅槃的真实道路，而非其他。故唯一乘。
其略说分类如《楞伽经》所说：'五法及自性，八识二无我，总摄于大乘。'
其中五法是：名、相、分别、真如及正智。
其中从广说世俗谛中说明名、相及分别。从胜义谛中以实相和假立说明真如及正智。
三种自性是：遍计、依他起及圆成实。
八识是：阿赖耶识、染污意及眼等六识。
二无我是：人无我及法无我。
其中所说遍计、依他起及八识是从世俗谛中说。所说圆成实自性及二无我是从胜义谛中说。
在《入二谛经》中也说，由于一切烦恼的根本是执著实有，故唯有修习一切法无实性才能断除烦恼，而非其他道。
如所说：'文殊，如何调伏烦恼？如何遍知？文殊说：胜义中极不生不起无实有之一切法中，于世俗中本无之颠倒，由此世俗中起分别及妄念。由此非理作意。由此增益为我。由此生起见惑。由此生起诸烦恼。天子，若知一切法胜义中极不生不起，以无所得方式了知，则胜义中无颠倒。彼即不分别、不妄念。彼即如理修行。彼即不增益胜义中本无之法。'

 །དེ་ལ་ལྟ་བའི་ ཀུན་ནས་ལྡང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤིན་ཏུ་འདུལ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྣང་བ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་དང་ཤིན་ཏུ་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། དོན་ དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་མ་སྐྱེས་ཤིང་མ་བྱུང་བར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་ལྷའི་བུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་གང་སྦྲུལ་དུག་ཅན་གྱི་རིགས་ཀློག་པ་དེས་དེའི་དུག་ཞིག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ གང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཤེས་པ་དེའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།།ལྷའི་བུ་དོན་དམ་པར་ཤིན་ཏུ་མ་སྐྱེས་ཤིང་མ་བྱུང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གང་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་སོ་ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་ པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དྲ་བ་མཐའ་དག་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་རྩ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ངེས་པར་ལེགས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་ཅན་དངོས་པོ་མ་ལུས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པ་ འདི་གཅིག་ཏུ་ཁོ་ནར་ཟད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལམ་ངན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མཐའ་དག་བསྲིངས་ཏེ་སྤངས་ནས་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་རིགས་པ་དང་ལུང་གི་སྒྲོན་མའི་ཚོགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་སྣང་བ་མཛད་པའི་ཕྱིར་དང་སྐྱེ་བོ་མཁས་པའི་དེད་དཔོན་མ་ལུས་པ རྣམས་ཀྱིས་བགྲོད་ཅིང་རྗེས་སུ་བགྲོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་རྟག་ཏུ་གུས་པས་བདག་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པར་བསྟེན་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཐེག་པ་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པོ། །དེ་ཁོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།དེ་ཁོ་ན་སྟོང་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ་དོན་དམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །ཐུབ་པའི་དགོངས་པའི་རྒྱན་ལས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྣང་བའི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོའོ།། །།དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་སྒྲིབ་གཉིས་སྤོང་བའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་ སྒྲིབ་པ་སྤང་བའི་ཆེད་དུ་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པས་བསྒོམ་པ་ལ་འབད་པར་བྱའོ།།དེ་ཡང་ཐུན་མོང་དང་དེ་ལས་ཅིག་ཤོས་སོ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་སྒོམ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་སྟེ་གང་གི་ཕྱིར་སྒོམ་པ་ནི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་ པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་གཙོ་བོར་གཞན་ལ་ཕན་པ་ཐུན་མོང་བའོ།།དེ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་མཐའ་དག་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤངས་པས་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ཉིད་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའོ། །དེ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་མེད་ན་མེད་ཅེས་དེ་ཡང་དེའི་དོན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འབྲས་ བུའོ།།དེ་ཡང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྒྱུའི་གནས་སྐབས་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་གནས་སྐབས་མེད་ན་མེད་ཅེས་པས་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྒོམ་པ་ཁོ་ན་ལས་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་གསུངས་པ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལ་སློབ་པར་འདོད་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཁོ་ན་མཉན་པར་བྱའོ། །ཇི་སྲིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཁོ་ན་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རང་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་ཇི་སྲིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་རོ།།ཤེས་རབ་དང་ཐབས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ།

对于这些，不会生起见解的执著。如是，应当了知安住于无生之时，以无见之方式调伏诸烦恼。当以无相智慧了知诸烦恼时，以胜义谛而言极为空性、极无相，并以胜义谛而言诸法极为无生无起，以无知之方式了知时，天子，诸烦恼以无知之方式而得遍知。
譬如诵读毒蛇咒语者能够消除其毒。如是，了知诸烦恼之种类者，其烦恼以极无所缘之方式而得寂灭。天子，于胜义谛中极无生无起、无实有之一切法中，若有遍计执，此即是诸烦恼之种类。
因此，执著实有即是烦恼、业及生起等一切烦恼网生起之根本，为对治此，趣入涅槃城之般若波罗蜜多之名，修习一切法空性唯此而已。是故，欲求此者应当远离一切恶分别道，依大士们以极明了之理证教灯光普照，以及一切智者船主所行随行之故，我等欲求者当恒时恭敬依止此道。
如是成立大乘本性唯一乘及一切法胜义无自性。即是世尊母般若波罗蜜多。即是空性与大悲无别之胜义菩提心。《佛密意庄严论》菩提心光明品第一。
如是一切众生具有断除二障之根器，为断除烦恼障及所知障，具有正见者应当精进修习。此复有共同与不共。修习方便智慧之本性，是声闻、缘觉及菩萨一切共同，因为修习是为了成就果位，而果位主要是利他之共同。
即是一切众生蕴断除二障而成就普贤性。此复若无圆满正等觉性则不存在，故此即是为彼义故之果。此复若无福德智慧二资粮所摄之波罗蜜多相之因位决定分、顺解脱分位，则不存在，故此一切唯从修习方便智慧无二而成就。
如圣般若波罗蜜多所说：'欲学声闻地者亦当听闻此般若波罗蜜多。乃至于此般若波罗蜜多当作瑜伽。如是乃至缘觉地及佛地'等广说。智慧方便无二瑜伽即是菩提心之本性，故是一切福德之自性。

 །དེའི་ཕྱིར་དེ་གོམས་པས་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་ འགྲུབ་པོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡང་ཤིན་ཏུ་ངེས་པ་སྟེ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་གཞན་པའི་ཐེག་པ་འདི་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ་ཞེས་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདེན་ པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་བསྒོམ་པ་བསྟན་པ་ནི་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོའི་མོས་པ་ཐ་དད་པ་ལས་མིང་ཙམ་ཐ་དད་པ་སྟེ་འདི་ནི་དེ་རྣམས་སུ་འཇུག་པའི་དོན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་མིང་དེ་དང་དེས་མདོ་དང་ཆོས་མངོན་པ་ལ་སོགས་པར་དེ་དང་དེ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཆེད་དུ་དེ་ ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ཉིད་ཐ་དད་མེད་ཀྱང་ཐ་དད་བཞིན་དུ་མཛད་ནས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ཉིད་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཅུང་ཟད་བཟློག་པས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །དབང་པོ་འབྲིང་པོ་རྣམས་ལ་ནི་གཟུང་ བ་དང་འཛིན་པར་སྒྲོ་བཏགས་པ་བཟློག་པས་རང་རིག་པ་ཙམ་དུ་བསྟན་ཏོ།།དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྣམས་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པ་མ་ལུས་པ་བཟློག་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་དུ་གསུངས་པ། སྟོང་ཉིད་ལྟ་བས་གྲོལ་འགྱུར་ཏེ། །བསྒོམ་ པ་ལྷག་མ་དེའི་དོན་ཡིན།།ཞེས་སོ། །ཤེས་རབ་དང་ཐབས་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྒོམ་པའི་གཞན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁོ་ན་ལས། ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་མཐའ་དག་འགྲུབ་པོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་གནས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་ པ་སྒོམ་པ་ནི་དེ་ལ་གཞུག་པའི་དོན་ཁོ་ནའོ།།དེ་ལ་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་དང་བདག་གིར་སྒྲོ་འདོགས་པ་བཟློག་པས་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལས་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་ སོགས་པ་རྒྱུ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པ་དང་དུས་ལ་སོགས་པ་སེམས་མེད་པ་དང་རྟག་པའི་དངོས་པོའི་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུ་གཅིག་པ་དང་གཙོ་བོ་དང་སྒྲའི་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་དངོས་པོའི་རྒྱུ་ཅན་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བློ དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནོ་ཞེས་པ་དེའི་གཉེན་པོར་རྒྱུ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་རྐྱེན་ཞེས་པའི་ལྡོག་པ་བཞི་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་བྱའོ།།ཐར་པ་མེད་པ་དང་ཐར་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ཁོ་ན་གྱ་ནོམ་པ་དང་གྲོལ་བ་ཡང་སླར་ འཁོར་བར་ལྟུང་ངོ་ཞེས་པའི་གཉེན་པོར་འགོག་པ་དང་ཞི་བ་དང་གྱ་ནོམ་པ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་ལྡོག་པ་བཞི་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཞེས་པར་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་སྟེ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་པའི་འགོག་པ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ལམ་མེད་པ་དང་འདི་ལམ་ངན་པ་དང་ལམ་གཞན་ཡང་ཡོད་པ་དང་སླར་ལྡོག་པར་ཡང་ལམ་མོ་ཞེས་པ་དེའི་གཉེན་པོར་ལམ་དང་རིགས་པ་དང་བསྒྲུབ་པ་དང་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཞེས་པའི་ལྡོག་པ་བཞི་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་བསྟན་ཏེ།སྔོན་པོ་ ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་པའི་བདག་མེད་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，通过修习此法，一切果位都将现前成就。正因如此，宣说一乘也极为确定，因为已经证成了除智慧与方便无二智慧自性的法界之外，此处并无其他乘。因此，世尊以诸谛等差别而宣说修行，是由于所化众生意乐不同而有名称上的差别，这是为了引导他们趣入的缘故。
因此，以种种名称在经典、阿毗达磨等中，为了随顺众生心的趣入，诸佛世尊虽然实相无差别，却如有差别般宣说。对于钝根者，为了稍微遣除对实相的增益，以无常等词来宣说。对于中根者，为了遣除所取能取的增益，宣说唯自证。对于利根者，为了遣除一切增益，以空性、无戏论等词来宣说。
如《量理论》中所说：'由见空性得解脱，其余修行为此义。'修习智慧方便无二性之外的菩提心，能成就一切增上生与决定胜的果位特征，这是确定的。修习苦等诸谛，仅仅是为了引导趣入此义。
其中，为了遣除常、乐、我所的增益，以无常、苦、空、无我等行相来修习实相，称之为苦谛。同样，为了对治'因为业与自在天等无因，故一切法无因'、'因为时间等无心且恒常，故为一因'、'因为主性、声梵天等为因，故为转变事物之因'、'因为自在天等为因，故为具智之因'等见解，有因、集、生、缘四种对治，修习这些称为集谛。
为了对治'无解脱'、'解脱是痛苦的'、'唯禅定之乐才是殊胜的'、'解脱后还会堕入轮回'等见解，有灭、寂静、殊胜、出离四种对治，修习这些称为灭谛，因为除了青等之外未见有其他灭。同样，为了对治'因为有我，故无无我相之道'、'此为恶道'、'另有他道'、'还会退转之道'等见解，有道、如理、修行、出离四种对治，修习这些称为道谛，因为除了青等之外无有其他无我性。

།དེ་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་དབྱེ་བ་མེད་ཀྱང་ལྡོག་པ་ཙམ་གྱིས་བྱས་པའི་དབྱེ་བ་ལས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ཐ་དད་པར་བསྟན་ལ་སླར་ཡང་ཕྱེ་བས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་ཡང་ངོ་། ། དེ་ལ་མདོ་ལས། སྐྱེ་བ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་རྒ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་སྟེ་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སོ། །དེ་རྣམས་ཁོ་ན་རྒྱུར གྱུར་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པའོ།།སྲེད་པ་དང་ལས་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ལས་གང་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པའོ། །འདི་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། དེ་ ལྟར་ནི་དང་པོ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྟོག་གོ།།ཕྱི་ནས་འདིའི་རྒྱུ་ཅི་ཞེས་ཀུན་འབྱུང་ལའོ། །འདིའི་འགོག་པ་ཅི་ཞེས་འགོག་པ་ལའོ། །འདིའི་ལམ་ཅི་ཞེས་ལམ་ལ་སྟེ། ནད་མཐོང་ན་དེའི་གཞི་དང་ཟད་པ་དང་སྨན་ཚོལ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་ལོ་ཏོག་མཐའ་དག་ ཚུལ་ཁྲིམས་ས་དང་འདྲ་བ་ལ་ངེས་པར་བརྟེན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་ནས་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པར་གྱུར་པ་སྒོམ་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་འདྲེས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤོང་ངོ་།།དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པས་དང་པོར་ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱི་དོན་དུ་མི་སྡུག་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ།།འདོད་ཆགས་ཀྱང་རྣམ་པ་དགུར་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཆེན་མོར་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དབྱིབས་ལ་ཆགས་པ་དང་འཁྲིག་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཆགས་པ་དང་། ཙནྡན་ལ་སོགས་པའི་དྲིས་བསྐྱེད་པའི་ལུས་ལ་ཆགས་པ་དང་། རྒྱན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ལུས་ མཛེས་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་།ལུས་ཀྱི་ཁ་དོག་ལ་ཆགས་པ་དང་། ཤ་རྒྱས་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་གི་སྒེག་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་། སོའི་མཛེས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་། ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་ཆགས་པའོ་ཞེས་སོ། །དེའི་གཉེན་པོར་གྲངས་ཇི་ལྟ་བར་མི་ སྡུག་པ་རྣམ་པ་དགུ་སྒོམ་པ་སྟེ།དཔེར་ན་སྦོས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་བམ་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཡན་ལག་སོ་སོར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབུས་གཞིགས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། དྲི་ང་ཞིང་རྣག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ན་རྣམ་པར་རྣགས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། པགས་པ་བཤུས་པ་ལྟར་རྣམ་པར་དམར་བའི་འདུ་ཤེས་ དང་།རྣམ་པར་སྔོས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། མི་གཙང་བའི་ཕུང་པོའི་འདུ་ཤེས་དང་སོ་སོར་རིང་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཐོར་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། རུས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་ཚིག་པའི་འདུ་ཤེས་སོ་ཞེས་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་དཔྱོད་པས་ནི་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་ པ་གོམས་པར་བྱེད་དོ།།དབུགས་རྔུབ་པ་ནི་དབུགས་སྡུད་པ་སྟེ་འཇུག་པའི་རླུང་ངོ་། །དབུགས་འབྱུང་བ་ནི་དབུགས་སྤྲོ་བ་སྟེ་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་རླུང་ངོ་། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྟེ་དྲན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དྲན་པར་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་ལུས་དང་སེམས་དག་བརླན་ ནས་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་ཙམ་ལ་སེམས་གཏད་དེ་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་དབུགས་རྔུབ་པ་དག་སོ་སོར་གཅིག་དང་གཉིས་དང་།ཇི་སྲིད་བཅུའི་བར་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པར་བགྲང་བར་བྱེད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུའོ། །འདི་ནི་རླུང་འབའ་ཞིག་ཁོ་ན་མ་ཡིན་གྱི་དེ་རྣམས་ནི་ འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕུང་པོ་ལས་གྱུར་པ་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་ཞེས་ཕུང་པོ་ལྔར་ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།།རླུང་ལ་དམིགས་པའི་བློ་བསྒྱུར་ནས་གོང་ནས་གོང་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་རོ།

虽然真如无有分别，但仅从反体而作的分类中宣说苦等谛各不相同，复次分析则以无常等行相成为十六行相。
其中经中说：'生是苦，老是苦'等，以行苦、苦苦、坏苦等诸苦为苦谛，即是果位的五取蕴。
彼等本身作为因即是集谛。
由爱与业完全灭尽而无有极苦生起的涅槃即是灭谛。
获得彼之方便即是道谛。
此等次第亦如现观，即最初观察阶段观察苦。
之后思维此之因是什么而观集。
此之灭是什么而观灭。
此之道是什么而观道，如见病后寻求病因、灭尽与药方一样。
其中了知一切功德庄稼必定依于如同戒地，而正受别解脱戒后住于戒律，在修行之时断除与非正法相杂之诸分别。
其中贪行者首先为得定而修不净观。
贪亦于《大般若经》中宣说为九种，即是：贪著形状、贪著交媾之事、贪著由旃檀等香所生之身、贪著由庄严所生之身之美、贪著身色、贪著丰满肉体、贪著肢体与支分之妙态、贪著圆满齿相之美、贪著色与形。
对治彼等如其数目而修九种不净观，即如：如同膨胀尸体般之青肿想、以肢体分离而为虫啃食想、以臭秽脓性而成之腐烂想、如剥皮般之赤色想、青瘀想、不净聚想、以各自远离而成之分散想、骨想、焦想等。
观察分别者则修习入出息念。
入息即收气，为入行之风。
出息即放气，为外行之风。
缘彼之智慧即是入出息念，以是念因故说为念。
其中身心湿润后专注于仅入息出息，无散乱地数数出入息，从一至二乃至十。
如是直至获得三摩地。
此不仅是风，彼等亦是由四大种及依彼所成蕴、心与心所等而成，如是观察为五蕴。
转变缘风之心，渐次增上而修习诸善根。

 །དེ་ནས་ཞི་གནས་རྫོགས་པ་ནི་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་ དང་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་གཟུགས་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དང་།སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་ཉིད་དག་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དེ་དེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རིགས་ཅན་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་ འཇུག་སྟེ་དེ་ཡང་མི་གཙང་བར་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོར་རོ།།དེ་ནས་ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སྟེ་དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེ་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོའོ། །དེ་ནས་ཀྱང་སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སྟེ་དེ་ཡང་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོའོ། །དེའི་དེ་ མ་ཐག་ཏུ་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སྟེ་དེ་ཡང་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཙམ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པའི་གཉེན་པོའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཛོད་དུ་གསུངས་པ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོར་བཞི། །ཞེས་སོ། །གང་གི་ཚེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པས་ཆོས་ཞེས་བྱས་ ནས་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ན་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ།།མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བཞི་ནང་དུ་འདུས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པའི་རྣམ་ པ་དག་ཏུ་འམ།གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ནང་དུ་འདུས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དྲན་པ་ཁོ་ན་ཉེ་བར་འཇོག་པ་ཡིན་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །གང་རྣམས་འདི་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པས་ན་ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་རྣམས་ནི་ཤེས་རབ་དྲན་པ་ཉེ་ བར་གཞག་པར་འདོད་དོ།།དེའི་རྗེས་སུ་མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བ་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྤོང་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དང་འཕེལ་བ་དང་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུར་བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་ཏེ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཡང་དག་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་འཇོག་བཞི་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ ནས་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་ཞེས་པས་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་གནས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་རྣམས་ སོ།།དེ་ལྟར་ནི་འདུན་པ་དྲག་པོ་ཁོ་ན་ལེགས་པར་སྦྱོར་བ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་ཡང་དག་པར་སྤོང་བའི་བརྩོན་འགྲུས་རྣམས་ཀྱིས་མི་དགེ་བ་སྤོང་ཞིང་དགེ་བ་བསྐྱེད་པ་ལ་ལེགས་པར་སྦྱོར་བ་དང་ཞི་གནས་དང་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་སེམས་ རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ལས་དང་།ཅི་བདག་མི་དགེ་བ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དམ་བདག་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་ཉེ་བར་འཇོག་པ་ལས་ཏེ་དེ་འདི་རྣམས་ནི་འདུན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་སོ། །འདི་རྣམས་སྐྱེས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམས་རིང་དུ་གྱུར་པ་ན། བག་ ལ་ཉལ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཆེད་དུ་སླར་ཡང་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ལ་སྤོང་བ་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།འདུན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་དད་པ་དང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་སེམས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་སོ། །དེ་ལ་ནམ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྙོམས་འཇུག་རྣམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་སྙམ་པ་ནི་འདུན་པའོ།།མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པའི་ཆེད་དུ་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །གོང་མ་དང་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཆོས་ལ་དད་པ་དང་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་དེ་ལ་ཤེས་བཞིན་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲན་པ་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཤེས་ བཞིན་དང་དེ་ལ་ཡང་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་སེམས་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་བཏང་སྙོམས་སོ།

其后，止观圆满即是身受心法念住，色以色为所依之相为性等自相，以及空性与无我性等共相，以此应当修习。其中首先入于自相类身念住，此亦是不净想颠倒之对治。其后入于受念住，此亦是于苦执为乐颠倒之对治。其后复入于心念住，此亦是于无常执为常颠倒之对治。紧接其后入于法念住，此亦是由于仅缘信等诸法之故，是于无我执为我想之对治。正因此故，《俱舍论》中说：'四种对治诸颠倒。'当以自相执持而说为法时，唯缘五蕴即是法念住，尔时以无常、苦、空、无我诸行相修习一切法。
以无常等四行相摄于内之刹那性及补特伽罗无我行相，或以补特伽罗无我摄于内之刹那性行相修习一切法。唯是念之所安立故为念住。若有诸说此是念之所安立者，彼等许为慧念住。其后不善与善之已生未生，依次为断除、不生、增长、生起之因，精进正断诸法，由此等令心正住故亦有四正断。
其后具足精进之心堪能，即是欲三摩地、精进三摩地、心三摩地、观三摩地，为出世间神足住处故为四神足。如是唯以猛利欲心于善加行中生起一心相之三摩地，以诸正断精进断不善生善而善加行，以止观、执持、舍相之诸心遍净业，及从'我是否行持微细不善，我当遍观察'之正观察，此等即是欲等诸三摩地。
此等生已，诸烦恼远离时，为断随眠故，复由诸正断发起精进，生起八断行，即是欲、精进、信、轻安、念、正知、思及舍。其中欲求何时能得世间与出世间诸等持即是欲。为摧毁一切不善故为精进。于上位及所证法之信，及以此为先之轻安，于此正知分之念，及胜观分之正知，于此亦有令心造作之思，及无烦恼之舍。

།དེ་ལྟར་འདུན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཉོན་མོངས་པས་དབེན་པ། སྲིད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། སྡུག་བསྔལ་ འགོག་པ་ལ་བརྟེན་པ།ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་སྤོང་བས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་སྒོམ་མོ། །དེ་ནས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བདེན་པ་བཞིའི་ཡུལ་ཅན་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །འདིར་དྲོད་དང་རྩེ་མོའི་རང་ བཞིན་དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་སྟེ་ལྔ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་བསྐྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཐོབ་པ་ཡོད་ན་དབང་པོ་རྣམས་སུ་འགྱུར་ཏེ།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་རྟགས་མཐོང་བ་ལས་གོང་མའི་ཁྱད་པར་སྐྱེས་པ་ན་ངེས་པ་སྐྱེས་ཏེ་སྟོན་པ་ དང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེ་སྟེ་དེ་ནི་འདིའི་དད་པའི་དབང་པོའོ།།དད་པ་ལྷག་པར་ལས་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལྷག་པའོ། །དེ་ནས་དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་སྒོམ་བཞིན་པ་ཁོ་ན་དེ་བཞིན་དུ་འཕེལ་ཏེ་ཇི་ལྟ་བར་བདུད་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ རྣམས་ཀྱིས་མི་བརྫི་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྟོབས་ཀྱི་མིང་ཐོབ་སྟེ་སྟོབས་རྣམས་ནི་བཟོད་པ་དང་ཆོས་མཆོག་གི་རང་བཞིན་ནོ།།དེ་ནས་ཆོས་མཆོག་གི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་ཡུལ་ཅན་བདེན་པ་བཞིའི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་སྐད་ཅིག་བཅུ་ དྲུག་ཡང་དག་པར་སྐྱེ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ལའོ་ཞེས་པ་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པའི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་ པ་དང་ཆོས་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་བརྒྱད་རྣམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའོ།།རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་རྣམས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའོ། །དེ་ལ་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་ཐམས་ཅད་རྣམས་རྐུན་པོ་འབྱིན་པ་བཞིན་ དུ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར།བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བའི་རང་བཞིན་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་རྣམས་གཅོད་པའོ། །ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ན་སྒོ་འཕར་གཅོད་པའི་ཚུལ་ གྱིས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་ངེས་པའི་བདག་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ཞེས་ཁ་ཅིག་གོ།།གཞན་རྣམས་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ངེས་པའི་བདག་ཉིད་དེ་བཅུ་གཉིས་རྣམས་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་ པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་དང་འདི་ཡང་དཔྱོད་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་རྣམས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་སྟེ། དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པར་བརྗོད་དོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཁོ་ནའོ། །རྒྱུན་ནི་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཚོར་འབབ་པའི་ལམ་སྟེ་དེ་ལ་ཞུགས་པའོ།།གལ་ཏེ་ཐོགས་ན་མིའི་སྲིད་པ་བདུན་ཁོ་ན་དང་། བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་བདུན་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལྷ་རྣམས་སུའོ་ཞེས་པ་སྲིད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་སོ་སོར་མཚམས་སྦྱོར་རོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་གོ། །བདུན་ཁོ་ནར་རོ་ཞེས་གཞན་དག་གོ། །དེའི་ ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དེ་ལ་སྔ་ན་མེད་པ་ཤེས་པར་བྱ་འདོད་པ་ཡོད་ལ་བལྟ་བར་བྱ་བ་ནི་མེད་དོ། །འདིར་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་དང་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྟེ་དེའི་ཡན་ལག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་རྣམས་སོ་སོར་ ཐོབ་སྟེ་དྲན་པ་དང་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་དགའ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་བཏང་སྙོམས་སོ།

如是具足欲等三摩地和断行的神足，远离烦恼，离开对三有的贪欲，依止苦灭，以舍弃一切蕴而转变修习。从此经过清净修习，生起顺决择分四谛十六行相修习所生的四种善根。
此中暖位和顶位的自性即信、精进、念、定、慧五者，若获得出世间法生起的自在，则成为诸根。
精勤修习神足时，从见相而生起殊胜差别时生起决定，对导师和声闻等的思维生起胜解，此即是信根。由信增上而精进等增上。
此后五根正在修习时如是增长，由于不为魔等违品所摧伏且不被胜过，故得力名，诸力即是忍位和胜法位的自性。
此后胜法位无间即生起四圣谛为所缘的四谛现观无漏十六刹那，即是苦法智忍、法智、类智忍、类智，如是集、灭、道亦然，即是缘四谛的十六刹那。
其中法智忍和法智八个刹那是欲界烦恼的对治。类智忍和类智诸刹那是色界和无色界烦恼的对治。
其中一切忍刹那如驱除盗贼般为断除烦恼，以无间道自性智慧体性见苦等自性而断除烦恼得。
诸智刹那于断烦恼时如关闭门户般具有作用，是解脱道自性，见苦等决定自性与离烦恼得俱生，有人如是说。
其他诸人说唯类智是决定自性，十二是现观。此说当详察。
此中十五刹那是见道，于此瑜伽师说为入预流果向。道类智是修道，于彼刹那即是预流果。
预流即是趣向涅槃之海的道，入于彼中。若有停滞则各别结生为七人有、七中有、如是天中有，即是二十八有，有人如是说。唯七者，其他人如是说。
因此若有停滞则称为七返有。其中无前所未知而欲知，亦无所见。
此中于见道如实通达即是菩提和正等菩提，其支分即七觉支各别获得：念、择法、精进、喜、轻安、定、舍。

།དེ་རྣམས་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ལ་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་དགའ་བ་ཞེས་པ་གསུམ་རྣམས་ལྷག་མཐོང་གི་ ཕྱོགས་སོ།།ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་བཏང་སྙོམས་རྣམས་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ། །དྲན་པ་ནི་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་སོ། །དགའ་བ་ནི་གང་དམིགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཡིད་བདེ་བའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་འབྱུང་བའོ། །དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་ཡང་ གསུངས་པ།རང་བཞིན་ཡན་ལག་གནས་ཡན་ལག་།གསུམ་པ་ངེས་འབྱུང་ཡན་ལག་སྟེ། །བཞི་པ་ཕན་ཡོན་ཡན་ལག་གོ། །རྣམ་གསུམ་ཉོན་མོངས་མེད་ཡན་ལག་།འདི་ལ་གཞི་དང་གནས་དང་ནི། །རང་བཞིན་གྱིས་ནི་བསྟན་པར་འདོད། །ཅེས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གནས་དྲན་པའོ། ། རང་བཞིན་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །ཕན་ཡོན་དགའ་བའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཉེན་པོ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་གཞིའོ། །གནས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །རང་བཞིན་ནི་བཏང་སྙོམས སོ།།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཅུ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་སྟེ་ལྔ་རྣམས་དང་། འཇིག་ཚོགས་དང་། མཐར་འཛིན་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་ འཛིན་པའི་ལྟ་བ་རྣམས་ཏེ་ལྔའོ།།དེ་རྣམས་ཁོ་ན་ལས་བདུན་ནི་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་དང་། མཐར་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་མ་གཏོགས་པའོ། །ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བརྒྱད་དེ་དེ་རྣམས་ཚུལ་ཁྲིམས་ དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་བཅས་པའོ།།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཞི་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་རྣམས་ཁོ་ན་ཁོང་ཁྲོ་བོར་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དགུ་བཅུ་རྩ་ བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་མཐོང་བ་རྣམས་ལ་སླར་འབད་པས་སྒོམ་པ་དེ་ཉིད་ལམ་སྟེ། ཕུང་པོ་གསུམ་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དེ་སྒོམ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་རྟོག་པ་དང་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་འཚོ་བ་དང་རྩོལ་བ་དང་། དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ ལག་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་རྟོག་པ་དང་རྩོལ་བ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་འཚོ་བ་རྣམས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོའོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་བོ། ། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ནི་དགེ་བའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པའོ། །ཡང་དག་པའི་ངག་ནི་ངག་གི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཞི་རྣམས་སོ། །ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ནི་ལུས་ཀྱི་དགེ་བ་གསུམ་རྣམས་ཏེ་སྤོང་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་ནི་ཚུལ་འཆོས་དང་ཁ་གསག་དང་ལོག་པའི་འཚོ་བ་སྤོང་བའོ། ། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ནི་དམིགས་པ་མི་བརྗེད་པའོ། །ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་བསམ་གཏན་བཞིའོ། །དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་ཡང་གསུངས་པ། ཡོངས་སུ་གཅོད་དང་གོ་བྱེད་དང་། །རྣམ་གསུམ་གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོར ཡང་།།ལམ་གྱི་ཡན་ལག་དེ་རྣམས་བརྒྱད། །ལྟ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོ་བྱད་བསྙུངས། །གཞན་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་འདོད། །ཉོན་མོངས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་དབང་། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཉིད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའོ། །གཞན་གོ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་ པའི་རྟོག་པ་དང་།ཡང་དག་པའི་ངག་སྟེ་ཡང་དག་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཚིག་གིས་དེ་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་འཚོ་བ་རྣམས་སོ།

这些也是圆满菩提的支分。其中，择法、精进、喜三者是属于毗婆舍那（观）的部分。轻安、禅定、舍是属于奢摩他（止）的部分。念则是两者的部分。喜是对所缘境生起的愉悦。舍是自然生起的。
如《辨中边论》中所说：'自性支及住支，第三出离支，第四利益支，三种无烦恼支。此中基及住，以及自性说。'菩提的住处是念。自性是择法。出离是精进。利益是喜。烦恼因的对治是轻安，因此是无烦恼的基础。住是禅定。自性是舍。
其中见苦所断有十种：贪欲、嗔恚、我慢、无明、疑五种，以及身见、边执见、邪见、见取见、戒禁取见五种。
在这些当中，有七种是见集谛和见灭谛所断，即除去身见、边执见和戒禁取见之外的其余诸见。见道所断有八种，即这些加上戒禁取见。
修所断有四种：欲界的贪欲、嗔恚、我慢和无明。在色界和无色界中也都是这些，只是没有嗔恚。因此总共成为九十八种。
如是对苦等谛的见后，再以精进修习，这就是道。第三蕴即八支圣道，修习：正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念和正定诸支。
其中正见、正思维和正精进属于慧蕴。正语、正业和正命属于戒蕴。正念和正定属于定蕴。
其中正见是无漏智慧。正思维是善分别。正语是语业的四种善业道。正业是身业的三种善业，本性是断除。正命是断除谄诳、奉承和邪命。正精进即是精进。正念是不忘失所缘。正定是四禅。
如《辨中边论》中也说：'遍决及令解，三种令他信，对治违品故，道支彼八种。见戒资具少，于他表示欲，烦恼随烦恼，违品对治性。'
其中，遍决择见道是正见。令他了解是正思维和正语，因为以正确发起的言语使他了解。令他信服的三支是正语、正业和正命。

 །དེ་རྣམས་ཀྱིས་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་གསུམ་རྣམས་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་ཏེ། བརྗོད་ པ་དང་འབྲེལ་པའི་གཏམ་རྣམ་པར་ངེས་པས་ཤེས་རབ་ལའོ།།བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མི་བྱེད་པ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལའོ། །ཆོས་ཙམ་གྱི་ཚོད་ཟིན་པར་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཚོལ་བ་ལས་ཀྱང་ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པ་ལའོ། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་གསུམ་རྣམས་ནི་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་དྲན་པ་ དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ།དེ་རྣམས་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བྱིང་རྒོད་དང་། དབང་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་གེགས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། །འཕགས་པ་ནི་སློབ་པ་རྣམས་ཏེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བ་ མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ལམ་འདི་བསྐྱེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཞེས་པས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དོ། །ཡན་ལག་འདི་རྣམས་ལངས་པའི་ཡང་སྟེ། ལམ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་དང་ དྲན་པ་རྣམས་མི་སྲིད་དོ།།འོ་ན་ལམ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེའི་ཚེ་ཡན་ལག་བརྒྱད་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་སུ་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པས་དེའི་རང་བཞིན་ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཐོབ་སྟེ། གང་ཐོབ་པས་ལངས་ཀྱང་སླར་ཡང་ལོག་པའི་ངག་ལ་སོགས་ ལ་མི་འཇུག་ཅིང་ཡང་དག་པའི་ངག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་འཇུག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཚན་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ལས་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཉིད་དེ། གཞན་དུ་ན་ལམ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པ་འགལ་ལོ། །ལམ་འདི་ཡང་ཚངས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཕན་པར་སྤྱོད་པས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྟེ། མདོར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་སྡེ་བདུན་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པོ་འདི་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ་ཁྱད་པར་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ནི་ཟད་པ་དང མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་སྟེ་དེའི་ཕྱོགས་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་སོ།།འདིར་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འདོད་ཁམས་སུ་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་འདོད་ཆགས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་ རྣམས་སོ་ཞེས་པ་བཅུའོ།།སླར་ཡང་སོ་སོར་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་སླར་ཡང་སོ་སོར་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་བཞིའི་ས་དགུ་རྣམས་སུ་སྟེ། སོ་སོར་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་ ཏུ་འགྱུར་རོ།།ཁོང་ཁྲོ་ནི་དགུ་ཁོ་ནའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡང་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་སྟེ་སླར་ཡང་སོ་སོར་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་གོ། །རྣམ་པ་འདི་རྣམས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་རེ་རེ་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ། སོ་སོར་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་ གྲོལ་གྱི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་རྣམ་པ་ལྔའི་བར་སྤངས་པ་ཇི་སྲིད་པ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ལ་ཞུགས་པའོ། །དྲུག་པ་སྤངས་ན་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའོ། །བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པའི་རྣམ་པ་སྤངས་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལ་ཞུགས་པའོ། །འདོད་པས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པ་དགུ་སྤངས་ པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ།།སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱི་ཆ་བརྒྱད་པ་ཟད་པར་བྱེད་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པའོ། །དགུ་པ་སྤོང་བའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་བྱའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པའོ། །ཟད་པ་ཤེས་པ་སྐྱེས་ནས་ནི་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་ དང་།ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པ་ཐམས་ཅད་ཁམས་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ།

由这些按照次第对三者生起信心，即：通过与所说相关的确定之语了知智慧。由不作非理之事了知戒律。由仅求法衣等法物而知少欲知足。
三种对治违品支分即是正精进、正念和正定。这些依次是对治所断烦恼、对治沉掉等随烦恼、对治障碍现证殊胜功德的根本违品。
圣者即是有学，为了他们现证解脱烦恼而修此道，因此称为八支圣道。
这些支分也是出定时的，因为在入定时是没有正思维、正语、正业、正命和正念的。那么入定时如何成为修八支之法呢？由获得出世间法而得其无漏性的无表，由此获得使出定后不再入邪语等而趋入正语等。因此是以因称果而安立八支，否则入定时就相违了。
此道也是梵行，因为趣向涅槃而修梵行，如经中说:'何为梵行？即八支圣道'。
菩萨也应修习从念住等七类三十七道品，其差别将在后文说明。菩提即是尽智与无生智，此即是随顺菩提分。
此中修道所断的是欲界的贪欲、嗔恚、我慢、无明，以及色界无色界的贪欲、我慢、无明等十种。
又各分九品，即下中上品中又各分下中上，在欲界和四禅八定等九地中，各成八十一品。嗔恚唯九品。
如是修道也分下中上品，各又分下中上，成八十一品。这些品类对于每一烦恼的断除，都有无间道和解脱道的自性。
其中断除欲界所属五品为预流向，断第六品为一来向，断第七八品为不还向，断尽欲界九品为不还果。
断尽有顶之前八品为阿罗汉向，断第九品的无间道称为金刚喻定，解脱道即是尽智。获得尽智后，三界一切下中上品的贪欲都得解脱。

 །འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་ས་བཅུ་རྣམས་ཏེ། དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་ལྷག་མཐོང་འབའ་ཞིག་གི་གནས་སྐབས་ངོས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ལ་དང་རིགས་ཀྱིས་ཆོས་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་དང་། བརྒྱད་ པའི་ས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་དང་།མཐོང་བའི་ས་སྐྱེས་པ་བདུན་ལུས་པའི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། དེ་ལས་གོང་དུ་འཁོར་བ་དང་འགལ་བ་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ལ་ཞུགས་པའི་ས་དང་། བསྲབས་པའི་ས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་ བུ་ལ་ཞུགས་པའི་ས་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པའི་ས་དང་བྱས་པ་རྟོགས་པའི་ས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་སྟེ་བྱ་བ་བྱས་སོ་ཞེས་ཤེས་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་བྱས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་དེའི་ས་ཞེས་བྱས་ནས་སོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་ཁོ་ ནའོ།།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའོ། །འགའ་ཞིག་ཏུ་རིགས་དང་བརྒྱད་པ་དང་མཐོང་བ་དང་བསྲབས་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱས་པ་རྟོགས་པའི་ས་རྣམས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྟེ་གཞན་གྱི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐེག་པ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་དགོངས་པས། དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ ཞེས་གྲུབ་པའི་དོན་དུ་དྲུག་པོ་རྣམས་སུ་མ་འདུས་པ་ཞུགས་པ་གསུམ་གྱིས་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ་དེའི་ཚེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་རྣམ་པ་བདུན་ནོ།།ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་འདི་རྣམས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བརྗོད་པ་དེ་འདིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ངེས་པར་སོང་ཞེས་བྱས་ནས་སོ། །མྱ་ངན་ འདས་དབྱིངས་ཀྱང་སྟེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ནི་མྱ་ངན་འདས་དབྱིངས་ཏེ། ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་སྐྱེས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མེ་སླར་སྐྱེ་བ་མེད་པས་སོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་ པ་དང་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའོ།།དེ་ལ་ཕུང་པོ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ཉིད་དེ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་རྣམས་ལྷག་མར་ལུས་པའོ། །གང་དུ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ལུས་པ་མེད་པ་དེ་ནི་ལྷག་མ་མེད་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཚེ་ཟད་པ་ལས་བླངས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནུབ་པ་ན། ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། ཕྱི་མ་རྣམས་མ་བླངས་ན། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པ་ལས་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སོ། །སླར་ཡང་དེའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་ཅི་རིགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་གྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་ཉིད་ལས་དང་ཟག་པ་ཉིད་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་དོན་དམ་པ དང་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་རྒྱན་མེད་པ་དང་རྒྱན་དང་བཅས་པ་དང་།ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ལྷག་མ་མེད་པ་ལས་དང་། རྣམ་གྲངས་ལས་སོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། གང་གིས་འགོག་ན་ལམ་གྱིས་སོ། །འགོག་ པ་གང་ཡིན་ན་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པ་ན་གཞན་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ།།གང་དུ་འགོག་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་སུའོ་ཞེས་སོ། །ཟབ་པ་ཉིད་ལས་ནི་འདུ་བྱེད་དེ་རྣམས་ཉེ་བར་ཞི་བ་ལས་འགོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན། །གཞན་མ་ཡིན་པར་མ་ཡིན་པ་སྟེ། གཞན་ཉིད་ན་དེ་དང་འབྲེལ་ པ་མེད་པ་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།།གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་དུའོ། །གཉིས་ཀ་ནས་གཉིས་ཀར་རོ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ནི་ངག་གི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ནི་དེའི་ཡན་ལག་གིས་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ།དེའི་ཡན་ལག་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ས་བོན་ཉམས་སྨད་པའི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབེན་པ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་རོ། །དོན་དམ་པ་ལས་ནི་ཤེས་ རབ་འདིས་ས་བོན་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些也是十地，即：白净地是见地，纯属胜观的阶段，随顺解脱分和种性的胜法位阶段；第八地是预流果向；见地是七生预流果；其上离轮回而得安乐智慧故，一来果向地；薄地是一来果；不还果向地；离贪地是不还果；阿罗汉果向地；了知所作地是阿罗汉地，因为了知'所作已办'故称为阿罗汉的所作已办地。声闻地就是这十种声闻地。独觉地就是独觉地。
有些论中说种性地、第八地、见地、薄地、离贪地、了知所作地是声闻地而非他者，这是依据三乘安立的意趣。六地也是声闻地，为了成立这个意义，未包含在六地中的三种向果，如是安立，此时声闻地有七种。
三界离贪也是这些的涅槃，这里是因为已经断除烦恼而说的。涅槃界也是，涅槃界即是涅槃之界，是遍知真谛的无漏智慧。因为若生起此智，则烦恼已尽，故苦火不复生起。
这又分两种：有余依和无余依。其中蕴即是五蕴，无烦恼而余留者是有余依。其中连这些也不余留者是无余依。因为声闻们寿尽所取蕴灭时，由于离三界贪，不再取后有，从证悟人无我而成就无余依涅槃界。
复次，其安立应当依三乘各别由十三种相了知：从相、深、漏、烦恼、胜义、未圆满、圆满、无庄严、有庄严、非殊胜、殊胜、有余依、无余依及异门。
其中相者：以何所断？以道。所断何者？断尽一切障碍种子后不复生。于何处断？于无漏界中。从深者：诸行寂灭故，彼灭不可说，非异非不异。若是异者，则与彼无关而成完全他法。若非异者则成烦恼自性。二俱不能成立，因为它超越一切言语之道，无戏论。
从烦恼者：以其支分而成涅槃，因为已断其支分烦恼行相的现行阶段。世间道所损减种子的灭，如经中广说'远离诸欲'等。从胜义者：以此慧摧破种子故。

།ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ལས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུས་བསྡུས་པ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པས་བསྡུས་པའི་བར་ཏེ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུས་བསྡུས་པ་སྟེ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ ལྷག་མ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱན་མེད་པ་ལས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །རྒྱན་དང་བཅས་པ་ལས་ནི་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རྒྱན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀའི་ཆ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པའོ།།ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ལས་གྲོལ་བས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིའོ། །ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ལས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྟེ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་སོ། །ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སོ།།ལྷག་མ་མེད་པ་ནི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སོ། །རྣམ་གྲངས་ལས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ། མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་དང་ངེས་པར་སྤངས་པ་དང་བྱང་བར་གྱུར་པ་དང་ཟད་པ་དང་འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བ་དང་འགོག་པ་དང་རྣམ་པར་ཞི་བ་དང་ནུབ་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་བལྟ་དཀའ་བ་དང་གཡོ་བ་མེད་པ་དང་མི་འདུད་པ་དང་འཆི་བ་མེད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་གནས་དང་།གླིང་དང་སྐྱོབ་པ་དང་སྐྱབས་དང་དཔུང་གཉེན་དང་འཆི་འཕོ་མེད་པ་དང་རིམས་ནད་མེད་པ་དང་བདེ་བ་དང་ཞི་བ་དང་དགེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་མི་གཡོ་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་ཞེས་པ་ནི་མདོར་བསྟན་པའོ། །ལྷག་མ་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །ངེས་པར་སྤངས་པ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་བྱུང་བ་སྤངས་པའོ། །བྱང་བར་གྱུར་པ་ནི་བག་ལ་ཉལ་མཐར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་བག་ཆགས་སྤངས་པའི དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་ལ།རྩ་བ་མེད་ན་གཏན་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་སླར་ཡང་གཉེན་པོ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ་ཟད་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་བྲལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཟད་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཕུང་པོ་ཆུང་ངུ་ཙམ་ལུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་ནི་ས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྟོགས་པ་རབ་ཏུ་སྒོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ཀྱིས་བྲལ་བར་གྱུར་ན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ་བྱས་པའི་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་དང་མཐོང་བའི ཆོས་ལ་ཡིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་ཞི་བ་སྟེ་དེ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གཉིས་སྤངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་འགོག་པ་དང་རྣམ་པར་ཞི་བའོ་ཞེས་སོ། །ཉེ་བར་འཚེ་བ་ལྷག་མ་མཐར་གྱུར་པ་བཟུང་ནས་ནུབ་པ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱས་ནས་ མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འདུས་མ་བྱས་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། འདུས་བྱས་ལས་བཟློག་པས་སོ། །བལྟ་དཀའ་བ་ནི་ཤའི་མིག་དང་ལྷའི་མིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གཡོ་བ་མེད་པ་ནི་འགྲོ་བར་འཕོ་བ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ རོ།།མི་འདུད་པ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་གསུམ་མེད་པ་ན་སྲིད་པ་རྣམས་སུ་མི་འདུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཆི་བ་མེད་པ་ནི་ཕུང་པོའི་བདུད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་འཆི་བའི་དོན་རྟེན་ཕུང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་ནི་རྣམ་པར་ གྲོལ་བའི་དགའ་བ་དེའི་གཞི་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།གླིང་ནི་ཁམས་གསུམ་ལས་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་ཐང་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།

从未圆满中摄取预流果乃至趣入阿罗汉性之间,是由于仍有余结缚的缘故。从圆满中摄取阿罗汉果,是由于无余结缚的缘故。从无庄严中是慧解脱者的。从有庄严中是俱分解脱者的,因为具有殊胜功德庄严的缘故。俱分即烦恼障和定障。从非殊胜中是声闻和独觉的,因为从烦恼障和所知障的一分中解脱。从殊胜中是佛陀的,因为从所知障中解脱。
有余即有余依涅槃界。无余即无余依涅槃界。从异门中,世尊所说:'永尽、永断、清净、灭尽、离贪、寂灭、止息、沉没、无为、难见、不动、不屈、不死、无漏、住处、洲渚、救护、归依、友伴、不迁、无疫、安乐、寂静、善妙、无病、不动、涅槃'。
其中'永尽'是总说。余者是广说。'永断'是断除现行烦恼。'清净'是为了究竟随眠,是就断除习气而说,因为无根本则永不生起之义。此复由见道和修道对治的差别而安立为二种,即'灭尽'和'离贪'。
其中依见道的离系而说'灭尽',因为仅余少许烦恼蕴的缘故。由修道说'离贪',因为是修习离贪地的证悟的缘故。由彼二种离系而成不生法性,对后际是苦灭,对现法是意乐的缘故。'止息'是不苦,因为不再现行的缘故。因此,就断除苦和不苦二果而说'寂灭'和'止息'。摄取余下的近恼究竟而说'沉没',如是应知广说'永尽'。
'无为'是离三相的缘故,即由翻对有为。'难见'是因为超越肉眼和天眼的境界的缘故。'不动'是因为离迁移的缘故。'不屈'是因为无欲界、色界、无色界三有而不屈于诸有的缘故。'不死'是因为离蕴魔的缘故,即无死亡所依蕴之义。'无漏'是因为离烦恼魔的缘故。'住处'是因为是解脱喜的所依的缘故。'洲渚'是因为永断三界的缘故,即成为轮回大海中的陆地之义。

 །སྐྱོབ་པ་ནི་ཉེ་བར་འཚེ་བ་ཐམས་ཅད་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཐོབ་ན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་འཚེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།སྐྱབས་ནི་དེར་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་གཞིའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེར་བྱས་པའི་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་དག་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་གཞིའི་གནས་ཉིད་ཀྱིས་བརྟེན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དཔུང་གཉེན་ནི་མཆོག་འཕགས་པ་ཉིད་དུ་འགྲོ་བའི་གཞིའི་གནས་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།འཆི་འཕོ་མེད་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིམས་ནད་མེད་པ་ནི་འདོད་པས་འཇོམས་པའི་གདུང་བ་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་ནི་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་ སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འཁྲུགས་པའི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཐམས་ཅད་མེད་པས་ན་བསིལ་བར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།བདེ་བ་ནི་ན་བ་དང་རྒ་བ་དང་འཆི་བའི་འཇིགས་པ་དང་བྲལ་བ་འཕགས་པའི་གནས་པའི་རྟེན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་གཞི་ཉིད་ནི་འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བའི་གཞི་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།དགེ་བར་གྱུར་པ་ནི་སྦྱོར་བ་བདེ་བས་དེ་ཐོབ་པའི་དམིགས་པའི་དངོས་པོའི་ཕྱིར་རོ། །ནད་མེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པའི་ནད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ནད་འབྱུང་སྟེ་ཉེས་པ་བསགས་པས་དང་མི་འཕྲོད་པ་ བརྟེན་པས་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་སོ།།དེ་བཞིན་ཁོ་ནར་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་དེ་འདིའི་ཉེས་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་གཞན་ཐམས་ཅད་མི་འཕྲོད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་གུས་པ་དང་བཅས་པས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གོམས་པ་ལས་མེད་པར་ འགྱུར་རོ།།མི་གཡོ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་སྤྲོས་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་བྲལ་བ་ཞི་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀ་རྟོགས་པའི་ ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ལ་ཡང་བསྐལ་པའི་མེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཤིང་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་དོ།།དོན་དམ་པར་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཁོ་ན་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་དེ་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་མཐའ་ དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ནི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པའི་དབང་ལས་སོ། །འོ་ན་གང་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་འདི་ཅི་སླར་སྐྱེའམ་ཞེ་ན། འདི་ནི་མེད་དེ་གང་གི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ལས་ ཉམས་པ་མི་མཆི་བས་སོ།།འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི་སུ་ཡང་དུས་བྱེད་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དགེ་སློང་རྣམས་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་དྲན་པ་ཉམས་པ་འབྱུང་ངོ་། །འོན་ཀྱང་ཡང་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ནུབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མདོར་ གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དུ་ན་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་འབྲས་བུ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ད་དང་འགལ་བའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་དེ་དཔའ་བོ་བྲེད་ཀྱང་མི་འགྱེལ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་ལ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་བསྒོམ་པ་ ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་དང་པོ་ཁོ་ནར་བདག་ཉིད་དུལ་བ་དང་ཞི་བ་གཅིག་པུ་མངོན་པར་སེམས་པ་རྣམས་ཏེ་དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་ཅིང་དེ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཁོ་ན་ལ་གནས་སོ།

救护是为了遮止一切损害，意思是获得彼时，远离生等一切损害。
皈依是思想和加行有果之基处，意思是于彼处所作之思想和加行，以有果之基处性而成为所依。
助伴是成为殊胜之基处，意思是成为获得阿罗汉之方便所缘。
无死亡是以无生性故不可能衰损。
无疾病是无一切贪欲摧毁之逼恼故。
无逼恼是无一切忧愁、悲叹、痛苦、不悦、烦恼之逼恼，故成清凉。
安乐是远离病、老、死之怖畏，为圣者住处之所依故。
寂静是一切善法之所依故。
安乐处是出世间安乐之处故。
成为善是以安乐加行而成为获得彼之所缘事故。
无病是远离烦恼等障碍之病故。
譬如由三因生病：积聚过失、依止不适、放逸。
如是烦恼病，此过失即是贪欲寻思等。一切非空性等者皆为不适。故由具敬信修习无颠倒真如而得消除。
不动是远离一切境界戏论之散乱故。
涅槃是远离一切色等想，住于寂静安乐之所缘故。
诸菩萨由证悟二无我故，于诸法分别亦如劫火般思维，于有余依涅槃界亦无欢喜。
胜义中唯佛于无余依涅槃界中，以远离一切分别一切相故。
若世尊般涅槃者，是随所化众生如是意乐之力故。
若问阿罗汉果位退失者是否复生？此不存在，因为不从果位退失故。
从果位退失者必定无有命终者，如经中说：'诸比丘，具闻圣声闻会有失念，然速疾沉没、灭尽、究竟。'
否则梵行将不可信。
彼虽从果位退失，然不作违背果位之事，如勇士虽醉亦不倒地。
其中钝根者精进修习苦等谛，最初即思维调伏、寂静自身，如是现证离贪，彼等以得涅槃想而住于无漏界。

།གང་དབང་པོ་འབྲིང་པོ་རྣམས་ནི་བདེན་པ་སྒོམ་པ་ལ་མངོན་ པར་དགའ་བ་ཁོ་ན་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཅུང་ཟད་སྲེད་པ་རྣམས་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བསྐྱེད་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པར་དུས་བྱེད་ཅིང་།དེ་རྣམས་ལུས་ཀྱི་ཆོས་སྟོན་པ་མངོན་པར་འདོད་པའི་དབང་གིས་ལས་དང་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་པར་འགྱུར་བ་ན་གཞན་གྱི་ གདམས་ངག་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་རིམ་པ་བཞིན་སྤངས་པ་དང་སྤངས་པ་དག་རྐྱེན་ཉིད་འདི་པ་ཙམ་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱས་ཤིང་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པས་སྣོད་དུ་རུང་བར་བྱས་པའི་གདུལ་བྱའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྒྲ་མེད་ཀྱང དོན་དེ་སྣང་ངོ་ཞེས་པས།ལུས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ་བྱས་ནས་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཁོ་ན་ལ་གནས་སོ། །དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་འབྲིང་པོ་འདི་དག་ཀྱང་ཕྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་ཟེར་གྱིས་བསྐུལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་རིམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྣམས་ནི་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་བསྒོམ་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་གཞན་གྱི་དོན་གཅིག་པུ་ལ་སྲེད་པ། ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཀྱང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་མཐའ་དག་གདོན་པའི་བསམ་པ་ཅན་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱི་དབང་ཁོ་ནས་དུས་དེའི་ཕྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གོམས་པར་བྱས་ནས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ཏེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སུ་འགྱུར་རོ།།གཉིས་པོ་དེ་དག་ཀྱང་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་བཞི་མངོན་པར་རྫོགས་ ནས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐབས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་དང་བྲལ་བ་ལས་མངོན་པར་མཐོ་བའི་འབྲས་བུ་མེད་ལ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ཡང་མེད་དོ། །གང་ཡང་བསྐལ་པའི་ཚོགས་མི་ཉུང་བར་བསྒོམས་པ་བློ་ཡོངས་སུ་དག་ པ་དེ་རྣམས་ལ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་མ་ལུས་པ་བཟློག་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་ནོ།།དེ་རྣམས་དེ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱས་ནས་དེའི་རང་བཞིན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཐབས་གོམས་པ་ལས་སངས་རྒྱས་ཉིད་མངོན་ པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་པས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དེ་དེ་ཉིད་གོང་ནས་གོང་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་སྒོམ་མོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་བདུན་བརྒྱ་པར་གསུངས་པ་འཇམ་དཔལ་མི་གནས་པ་ལ་དེ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་ པ་ཅི་ཡོད།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཅི་ལ་ཡང་མི་གནས་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པའོ། །གང་ཆོས་གང་གི་ཡང་གནས་པའམ་མི་གནས་པ་མི་དམིགས་པ་གནས་པ་སྟེ། གང་ཆོས་གང་ཡང་མི་སེམས་ལ་རྣམ་པར་མི་རིག་པའོ། །བཀའ་སྩལ་པ་འཇམ་དཔལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་སེམས་ སམ།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་སེམས་ལགས་སོ། །གང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་རྒྱུ་བ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཤེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་གཉིས་སུ་བགྱིར་མ་མཆིས་པའོ། །གང་དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ དེ་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་མི་དམིགས་པ་ན་གནས་པ་མ་མཆིས་ཏེ། ཆོས་གང་ལེན་པའམ་འདོར་བའོ། །ཆོས་གང་ཡང་འགྲིབ་པའམ་འཕེལ་བ་མི་དམིགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་ལ་ནི་འཕེལ་བའམ་འགྲིབ་པ་ཉིད་མ་མཆིས་སོ།།ཞེས་སོ།

中等根器者唯喜欢修习真谛，对利他稍有希求。虽然生起离贪，但不现前证得离贪而示现入灭。由于他们想要以身示法，从业和道的果报中正法隐没时，不依赖他人的教诲，次第断除所知障的能取所取分别念，证得缘起性空的独觉菩提，以神通等示现调伏所化有情的心识，虽无言说而显现其义。
以身示法后，唯住于无漏法界。这些钝根和中根者，后来也由一切智智光明的启发，趣入般若波罗蜜多，渐次成就圆满佛果。
利根者也是喜欢修习苦等谛，唯求利他，虽断三界烦恼，但以大悲本性欲度一切众生。唯由佛陀加持，其后修习般若波罗蜜多，圆满福慧资粮，成就无上正等正觉。
这两种根器者都需圆满四阿僧祇劫才能成就正等正觉。因此离开般若波罗蜜多方便瑜伽，既无增上果报，也不能证得圆满菩提。
对于经多劫修习、心已清净者，遣除一切戏论增益，以空性、无戏论等言词开示。他们趣向于此，从修习布施等方便的本性中成就佛果。
又由生起大悲而发菩提心，为成就更高层次的断除分别念的清净，而修习此法。如《佛母七百颂》所说：'文殊师利，于无住中，彼等如何修习般若波罗蜜多？世尊，于一切法无所住即是修习般若波罗蜜多。于任何法都不见有住与不住，即是安住；于任何法都不思维、不了知。'
佛言：'文殊师利，于佛法中不作思维耶？'答言：'世尊，不思维。不可思议性即是涅槃、无生、般若波罗蜜多、法界、无行界，智慧无二无别。如是智慧以无所缘的方式即是佛智。'
'世尊，如是修习般若波罗蜜多，于一切法无所缘而无所住，无法可取可舍。不见任何法有减有增。世尊，于无生中既无增也无减。'

 །དེའི་ཡང་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། །བདག་དང་ཕུང་སོགས་རྣམ་རིག་གི། །རྟོག་པས་མངོན་པར་མ་བསྒྲིབས་ཤིང་། །སྟོང་པར་སངས་རྒྱས་རྟག་ཏུ་བཞེད། །བདག་ ཏུ་འཛིན་པ་བཟློག་དོན་དུ།།ཕུང་པོ་ཁམས་སོགས་བསྟན་པ་སྟེ། །དེ་ཡང་སེམས་ཙམ་རྣམ་གཞག་པས། །སྐལ་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བཤིག་།འདི་དག་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་དུ། །རྣམ་རིག་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་གྲུབ། །རྣམ་རིག་རང་བཞིན་ཅི་ཡིན་ལ། །ད་ནི་དེ་འདིར་བརྗོད་པར་བྱ། །འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་སེམས་ ཙམ་ཞེས།།ཐུབ་པ་ཡིས་ནི་གང་བསྟན་པ། །བྱིས་རྣམས་སྐྲག་པ་སྤང་དོན་ཏེ། །དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན། །སྟོང་ཉིད་བདག་ཉིད་ཚུལ་གཅིག་གི། །སེམས་འདི་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་དང་། །གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་གྲུབ་པ། །ཉིད་དུ་ཡང་ནི་བརྟགས་པ་ཡིན། །ཐེག་ཆེན་ལ་དགའི་བདག་ཉིད་རྣམས། ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་དང་མཚུངས་པའོ། །སྟོང་ཉིད་མཁའ་མཉམ་ཡེ་ཤེས་ནི། །བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་སོན་གྱུར་པ། །དུས་གསུམ་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་པའི། །སངས་རྒྱས་བདག་ཉིད་ཀུན་གྱིས་མཁྱེན། །དམིགས་མེད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡི། །སྟོང་ཉིད་སྲིད་པ་འཇིག་བྱེད་དོ། །ཞི་བ་ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་གནས། ། འདི་ནི་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པར་བགྱི། །སྐྱེ་བ་མེད་ཅེས་སྟོང་པ་ཞེས། །དམིགས་པ་མེད་ཅེས་སྟོང་པ་ཉིད། །དམན་པའི་བདག་ཉིད་གང་སྒོམ་པ། །འདི་ནི་འདིར་དེ་སྒོམ་པ་མིན། །དགེ་དང་མི་དགེའི་རྣམ་རྟོག་རྣམས། །རྒྱུན་གཅོད་པ་ཡི་མཚན་ཉིད་ནི། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པར གསུངས།།གཞན་ནི་སྟོང་ཉིད་མིན་པར་བཞེད། །དམིགས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། །ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ལ་གནས་པས། །ནམ་མཁའ་སྒོམ་པ་འདི་ཁོ་ན། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྟོང་པར་དགོངས། །གང་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་མེད་མིན། །སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་རབ་ཏུ་བསྒྲགས། །མདོར་ ན་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས།།ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཞེས་བཤད། །ཇི་ལྟའི་དེ་ཉིད་བརྗོད་པ་ན། །ཀུན་རྫོབ་ཆད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །ཀུན་རྫོབ་ལས་ནི་ལོགས་པར་རུ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དམིགས་པ་མེད། །གང་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་སྟོང་ཉིད་བརྗོད། །སྟོང་ཉིད་ཁོ་ན་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། །མེད་ན་མ་འབྱུང་ངེས་ པའི་ཕྱིར།།བྱས་དང་མི་རྟག་པ་དག་བཞིན། །ཀུན་རྫོབ་ཉོན་མོངས་ལས་ལས་བྱུང་། །ལས་ནི་སེམས་ལས་ཡང་དག་བྱུང་། །སེམས་ཀྱང་བག་ཆགས་ཀྱིས་ཡིད་ལ། །བག་ཆགས་བྲལ་ལས་བདེ་བའོ། །བདེ་བའི་སེམས་ནི་ཞི་བ་ཉིད། །ཞི་བའི་སེམས་ནི་རྨོངས་མེད་ལ། །རྨོངས་མེད་པས་ནི་དེ་ཉིད་ རིག་།དེ་ཉིད་རིག་པས་གྲོལ་བ་ཐོབ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་མཆོག་དེ་ཉིད་དང་། །སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བཤད་པ་སྟེ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་མཐའ། །སྡུག་བསྔལ་བདག་མེད་སོགས་དེ་བཞིན། །གཞན་དོན་རོ་གཅིག་བྱང་ཆུབ་ནི། །བྱང་སེམས་མྱུ་གུ་ལས་བྱུང་བ། །སྙིང་རྗེའི་རྩ་བ་བརྟན་པ་ནི། ། རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱིས་སྒོམ་པར་བྱེད། །གང་སྒོམ་པ་ཡིས་བརྟན་པ་རྣམས། །བསམ་གཏན་གྱི་ཡང་བདེ་སྤངས་ནས། །ཕ་རོལ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གདུངས་ཏེ། །མནར་མེད་པར་ཡང་འཇུག་འགྱུར་བ། །འདི་ནི་ངོ་མཚར་འདི་བསྔགས་འོས། །འདི་ནི་ཁྲིམས་མཆོག་དམ་པ་སྟེ། །དེ་ལྟ་མོད ཀྱི་དེ་རྣམས་ཀྱི།།རང་གི་ལུས་དང་དོན་གཏོང་མཚར། །ཆོས་འདི་རྣམས་ནི་སྟོང་ཤེས་ནས། །ལས་དང་འབྲས་བུ་བསྟེན་གང་དེ། །ངོ་མཚར་ལས་ཀྱང་ངོ་མཚར་ཞིང་། །རྨད་བྱུང་ལས་ཀྱང་རྨད་བྱུང་ངོ་། །སེམས་ཅན་བསྐྱབ་པའི་བསམ་པ་ཡིས། །སྲིད་པའི་འདམ་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་འདི། །དེ་བྱུང་སྐྱོན་གྱིས་ མི་གོས་ཏེ།།པདྨའི་འདབ་མ་ཆུ་ཡིས་བཞིན། །འདི་རྣམས་སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་མེས། །ཉོན་མོངས་བུད་ཤིང་རྣམས་བསྲེགས་ཤིང་། །འོན་ཀྱང་སྙིང་རྗེས་བརླན་པ་ཡིས། །བཟང་པོ་ལ་སོགས་རྒྱལ་སྲས་རྣམས། །ཚངས་དབང་ཉེ་དབང་དྲག་སོགས་ཀྱིས། །གཟུགས་བརྙན་དུ་ནི་རབ་བཞུགས་རྣམས། ། འགྲོ་བ་འདུལ་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། །སྙིང་རྗེ་བསམ་པས་ཟློས་གར་མཛད། །ཅེས་སོ།

其中关于性相等，圣者龙树足说道：
菩提心的性相是，
自我和蕴等诸识，
不被分别念所障，
诸佛恒时许空性。
为遮除执著我故，
宣说蕴界等诸法，
唯识建立亦如是，
诸大根器者能破。
此等一切唯是心，
唯识论者皆成立，
唯识自性为何等，
今当于此作宣说。
此等一切唯是心，
能仁为何如是说，
为除愚者怖畏故，
彼非真如实性故。
空性自性一理中，
此心本身遍计及，
依他起性圆成实，
亦复观察而安立。
大乘欢喜诸本性，
等同诸法无我性。
空性等同虚空智，
已至菩提心要处，
依于三世所作业，
诸佛本性悉了知。
无缘如幻之空性，
能摧灭诸轮回法。
寂静诸法之所依，
此当恒时而修习。
无生即空无所缘，
即是空性之本体，
下劣本性所修者，
此非于此所修法。
善与不善诸分别，
断除相续之性相，
诸佛说为空性义，
其余非空性所许。
以无所缘之心识，
安住虚空之性相，
修习虚空唯此者，
空性即是空中观。
以诸法非无生故，
宣说即是空性义，
总之五蕴诸法等，
说为一切诸法性。
如是宣说真实时，
世俗非成断灭性，
离于世俗之外处，
真如亦无所缘境。
以世俗说空性故，
空性即是世俗谛，
无有不生决定故，
如所作与无常等。
世俗从烦恼业生，
诸业正从心识生，
心从习气意生起，
离习气故得安乐。
安乐心即寂静性，
寂静心无有愚痴，
无愚痴故知实相，
知实相故得解脱。
殊胜菩提心实相，
即说彼为空性义，
真如及以真实际，
苦无我等亦复然。
利他一味菩提心，
从菩萨苗而生起，
悲心根本坚固者，
诸佛子当勤修习。
以修习得坚固者，
舍弃禅定乐受已，
为他苦恼所逼迫，
乃至无间亦趣入。
此乃稀有应赞叹，
此是最胜清净戒，
虽然如是彼等人，
舍自身命义稀有。
知诸法皆为空已，
随顺业果彼等人，
较稀有更为稀有，
较希奇更为希奇。
以救护众生心故，
虽生轮回泥泞中，
不为彼生过所染，
犹如莲花不着水。
彼等空性智慧火，
焚烧烦恼诸薪已，
然以悲心滋润故，
贤等诸佛子菩萨，
梵王帝释诸天等，
示现影像而安住，
以调伏众生加行，
大悲意乐作游戏。

 །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་སྒྲུབ་པ་དང་བྲལ་བ་ཡང་འཁོར་བར་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་རྒྱལ་པོ་ལ་གདམས་པའི་མདོར་གསུངས་པ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོ ཁྱོད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདི་ཉིད་ལ་འདུན་པ་དང་དད་པ་དང་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་སྨོན་ལམ་འདི་ཁོ་ན་འགྲོ་ཡང་རུང་འགྲེང་ཡང་རུང་བགྲོད་ཀྱང་རུང་།འདུག་ཀྱང་རུང་ཉལ་ཀྱང་རུང་། གཉིད་མ་ལོག་ཀྱང་རུང་ཟ་ཡང་རུང་འཐུང་ཡང་རུང་རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་ཡིད་ལ་གྱིས་ཤིག་།བསྒོམས་ ཤིང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་དང་བདག་གི་ཡང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་བསྡམས་ནས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་གྱིས་ཤིག་།དེ་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཆེད་དུ།ཉི་མ་ཉི་མར་དུས་གསུམ་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ཤིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ནས་དེ་སླར་ཡང་གསུངས་པ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཁྱོད་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ དགེ་བའི་རྩ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་ལན་དུ་མར་ལྷའི་ནང་དུ་སྐྱེས།ལན་དུ་མར་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེས་ལ། སླར་ཡང་ལྷ་དང་མི་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་རྒྱལ་སྲིད་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ། །གང་ཡང་སྒྲུབ་པ་སྙིང་པོར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཤིན་དུ་ཡང་འབྲས་བུ་ཡངས་པ་ཁོ་ནའོ་ ཞེས་གྲུབ་པོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཕགས་པ་དཔས་བྱིན་གྱིས་ཞུས་པར་གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་གང་། དེ་ལ་གལ་ཏེ་གཟུགས་མཆིས་ན། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་ཀུན་བཀང་སྟེ། །དེ་ནི་སླར་ཡང་ལྷག་པར་འགྱུར། །གང་གཱའི་བྱེ་མའི་གྲངས་སྙེད་ཀྱི། །སངས་རྒྱས་ཞིང་ རྣམས་མི་གང་གིས།།རིན་ཆེན་དམ་པས་ཀུན་བཀང་བ། །འཇིག་རྟེན་མགོན་ལ་ཕུལ་བ་བས། །གང་ཞིག་ཐལ་མོ་སྦྱར་གྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཆེད་དུ་སེམས་བསྐྱེད་ན། །མཆོད་པ་འདི་ནི་ཁྱད་པར་འཕགས། །གང་གིས་མཐའ་ཡང་མ་མཆིས་སོ། །ཞེས་སོ། །འཕགས་པ་སྡོང་པོ་བཀོད་པར་ ཡང་།།རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་རོ། །འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་ཀྱང་གསུངས་པ། མི་གང་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཙམ་ཡང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རབ་སྒོམ་པ། །དེ་ཡི་བསོད་ནམས་ཕུང་པོ་ནི། །འདི་ ཙམ་ཞེས་པ་བགྲང་མི་ནུས།།ཉོན་མོངས་མེད་གྱུར་རིན་ཆེན་སེམས། །འདི་ནི་གཅིག་ཏུ་གྲོལ་བ་སྟེ། །ཉོན་མོངས་བདུད་སོགས་ཆོམ་རྐུན་གྱིས། །གཞོམ་བྱ་མ་ཡིན་དབྲོག་བྱ་མིན། །འདི་ནི་ཐེག་ཆེན་གཙོ་བོ་སྟེ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་མཆོག་ཡིན། །མཉམ་པར་གཞག་རྣམས་ བྱང་ཆུབ་སེམས།།འབད་པ་ཡིས་ནི་བསྐྱེད་པར་གྱིས། །འཁོར་བར་བདག་གཞན་དོན་སྒྲུབ་ལ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པ། །གཞན་གང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །སྔོན་ཆད་ནམ་ཡང་གཟིགས་པ་མེད། །ཅེས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་ཡང་དཔེར་ན་ལོང་བས་མར་མེ་གཟུང་ བ་གཞན་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་མི་ཤེས་པར་ཐོས་པ་འཛིན་པའོ་ཞེས་ཐོས་པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་གཟུང་བ་སྔོན་མ་ཅན་ཏེ།དེ་ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་ནི་སྔར་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། དཔེར་ན་སོ་སོར་ རྟོག་པ་མེད་པའི་མེལ་ཚེ་བ་སྒྲ་འདོན་གྱིན་གཉིད་མ་ལོག་ཀྱང་ཆོམ་རྐུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྐུ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ཙམ་ལ་བརྩོན་པ་ཐོས་པ་མང་ཡང་སོ་སོར་རྟོག་པ་མེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོམ་རྐུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇོམས་པས་ན་སྒྲུབ་པ་ལ་སྦྱར་རོ།།དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོའི་མདོར་གསུངས་པ། གཞོན་ནུ་སྒྲུབ་པ་སྙིང་པོར་བྱེད་པ་ལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་རྙེད་པར་དཀའ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །སྒྲུབ་པ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྒོམ་པ་དང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་སྒྲུབ་པའོ།

正因为如此，世尊说即使是离开修行的菩提心在轮回中也有大果报。如在《圣者教诫国王经》中所说：'因此大王，对于这圆满菩提，你要生起希求、信心、追求和发愿，无论行走、站立、行进、坐着、躺卧、未睡、饮食，都要经常忆念于心。要修持并随喜自己与诸佛菩萨、圣者声闻、缘觉以及一切凡夫过去、未来、现在的善根。然后为了使一切众生获得一切智智，圆满一切佛法，每日三时将善根回向无上圆满菩提。'
复次又说：'大王，由于圆满菩提心善根的果报，你将多次转生天界，多次转生人间，而且在一切转生中都将成为掌握王权者。'
而且，以修行为核心的菩提心更是有广大果报，这是确定的。因此在《圣者勇施请问经》中说：'若菩提心的福德，假使有形色者，遍满虚空界，仍将有所超出。有人以殊胜珍宝，遍满恒河沙数佛土，供养世间怙主，不如有人合掌，为菩提发心，此供养殊胜，无有边际。'
在《圣者华严经》中也广说：'善男子，菩提心是一切佛法之种子。'圣者龙树也说：'若人仅一刹那，善修菩提心，其福德之蕴，无法计量数。无垢宝贵心，此唯一解脱，烦恼魔贼等，不能坏夺取。此乃大乘主，此是胜菩提心，等持诸菩提心，应当勤修持。轮回中成办自他利，除菩提心外，诸佛从未见，其他任何法。'
发菩提心如同盲人持灯利益他人一样，若不解其义而持诵文句则无益。因此应当了解所闻之义后受持菩萨戒，其受持方法如前所述。此后，发菩提心的菩萨，譬如无正知而持咒的守夜人虽未睡着却被盗贼偷盗一样，若只重视文句，虽有多闻但无择法，将被烦恼盗贼所害，故应当修行。
如《三摩地王经》中说：'善男子，若以修行为要义，则无上正等正觉并非难得。'修行略说即是修持菩提心与修习布施等方便。

 །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟ་བུའི་སྒྲུབ་པ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དུ་འཕགས་པ་སྡོང པོ་བཀོད་པར་གསུངས་པ།རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྨོན་པའི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་རྙེད་པར་དཀའོ། །དེ་བས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་དེ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའོ་ཞེས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་སེམས་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་བསྐྱེད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཉིད་འདི་ཅི་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་ཇི་སྲིད་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་སྤྲོས་པ་སྟེ་ སྤྲོས་པ་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་སྤྲོས་པའོ་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྒྲུབ་པ་མེད་དེ་གང་གི་ཕྱིར། སྒྲུབ་པའི་སྒྲའི་དོན་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལས་ལྡོག་པ་ཙམ་མོ། །དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གསལ་བ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་མཐའ་དག་ལས་ལྡོག་ པ་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གསལ་བར་བྱེད་ཀྱི་གང་གིས་དེ་ཁོ་ན་སྤྲོས་པ་ཡིན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ནར་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཉིད་སྤྲོས་པའོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྤྲོས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་དེ་ཅི་ལྟར་སྤྲོས་པ་ ཡིན།དེའི་ཚེ་མེད་པ་ཁོ་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ་ཞེས་མི་རིགས་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་སྒྲོ་འདོགས་པ་མཐའ་དག་ལས་ལྡོག་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་ཅི་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ཏེ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྒྲོ་འདོགས་ པ་མཐའ་དག་ལས་ལྡོག་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟན་པ་ན།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཐོབ་ནས་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་བསལ་བར་བྱས་པ་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གསལ་བར་བྱེད་པས་དེ་བརྗེད་བྱར་ བཏགས་ནས་བརྗོད་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་རྣམས་ལས་སྒྲོ་འདོགས་པ་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་ལ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་རྟོགས་པ་ཡང་ཤེས་རབ་བོ། །ཐབས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་སྙིང་རྗེ་ ཆེན་པོའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་དེ་ལ་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དག་གིས་ཉིན་དང་ཉིན་དུ་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ནི་གང་སྐད་ཅིག་སོ་སོར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ ཀྱིས་ཕོངས་པར་ལྟུང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེ་བའོ།།དམིགས་པ་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་དམིགས་ནས་བསྐྱེད་པའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་སྒོམ་པའི་གནས་སྐབས་ན། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དག་འདི་བདག་ཉིད་དུ་སྒོམ་ལ་སྙིང་རྗེའི་ཅིག་ཤོས་སྒོམ་པའི་གནས་སྐབས་ ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་དུ་སྒོམ་པས་ན་ལྷན་ཅིག་སྒོམ་པ་ཁོ་ན་སྟེ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཐ་དད་པ་ནི་ལྡོག་པ་བྱས་པའོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མར་གསུངས་པ། རབ་འབྱོར་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་དངོས་པོར་འདུ་ཤེས་པ་ལ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་མེད་དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་སྒོམ་པ་རྣམ་པར་མི་སྒོམ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པའོ།

同样地，在《华严经》中所说的这样的修行也是难得的：'善男子，在众生之类中，发愿求无上正等正觉的众生是难得的。较此更难得的是，已经真正趣入无上正等菩提的众生。'
菩提心也应当只生起智慧和方便的自性。其中，通达一切法无戏论性是智慧。
什么是无戏论性？简而言之，凡是有关实有和非实有等分别念，这一切都是颠倒和戏论，而无戏论就是法界空性。
如果说：那么空性本身不就是戏论吗？空性之词毫无建立，为什么呢？因为它不是建立词的含义，而只是遮遣增益而已。
因此，空性之词的明显含义是使人了知远离一切增益，从而在所化众生相续中显明真如的自性，而不是建立空性本身就是戏论。
也不应说无戏论性本身是戏论，为什么呢？因为若无戏论性这一戏论本身并不存在，那它怎么会是戏论呢？因为不应理解为'不存在'本身就是真如。
如果说：那么远离一切增益就是真如吗？不是这样的，因为远离是无实法，无实法又怎么会是真如呢？因为这会落入损减边。
因此，当以远离一切增益来显示真如时，若未能以实有、非实有等方式获得真如，就会产生执著。
因此，当用空性等词语遣除这种执著时，就会显明真如的自性，所以假立这些词语来表达，因为通过空性等词语而离开增益边际的本质被执著为真如。
因此，空性的自性就是一切法无戏论性，而通达无戏论就是智慧。方便则是世尊母大悲。
大悲有三种：其中缘众生的大悲是对于日日为苦苦和坏苦所困扰的众生而生起的。缘法的大悲是对于一切刹那无常而陷入匮乏的诸法而生起的。无缘大悲是缘一切法无自性而生起的。
其中，在修习无缘大悲的阶段，方便和智慧是以此自性来修习，而在修习其他大悲的阶段则不是，因为那时由于缘取事物的自性而无有无戏论性，故不能生起智慧的自性。
因此，由于以自性修习，所以一定是同时修习，智慧和方便的不同名称只是遮遣的施设。
如佛母所说：'须菩提，对无实性的诸法起实有想，则无有般若波罗蜜多的修习，因为这是颠倒。然而，不修习一切法想的修习，才是般若波罗蜜多的修习。'

 །དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་མེད་པ་དེ་འདི་ནི་བདག་དང་འདི་ལ་དང་འདི་སྦྱིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཇི་སྲིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྟེ། ཇི་སྲིད་དུ་གང་ཀུན་རྫོབ་དེ་ཁོ་ན་དོན་དམ་པ་སྟེ་གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གཅིག་པ་ཁོ་ནའོ། །འོན་ཀྱང་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་དངོས་པོར་འདུ་ཤེས་ པ་རྣམས་ལ་དོན་དམ་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྟན་ལ།དངོས་པོ་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་དངོས་པོའོ་ཞེས་ཏེ། དོན་དམ་པར་ནི་དངོས་པོ་དམིགས་སུ་མེད་དེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་ཀྱང་གསུངས་པ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ དངོས་བདག་ཅན།།རང་གི་སེམས་ཀྱིས་བསླུས་གྱུར་ཏེ། །དངོས་དང་དངོས་མེད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་།ཉེས་པ་ཉོན་མོངས་དབང་དུ་གྱུར། །དངོས་པོ་ལ་མཁས་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །དངོས་པོ་མི་རྟག་སླུ་བའི་ཆོས། །གསོག་དང་སྟོང་པ་བདག་མེད་དང་། །རྣམ་པར་དབེན་པ་ཞེས་པར་མཐོང་། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོར་ རེ་ཞིག་རྣལ་འབྱོར་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་ལ་གནས་པས་ཡིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་ལུས་དྲང་པོར་གཞག་ནས་སྟན་བདེ་བ་ལ་འདུག་སྟེ།སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །འོ་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་གཞག་ པའི་ཆེད་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སྤང་བའི་དོན་དུ་གོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན།དབུ་མ་རྣམས་ནི་གཡོ་བའི་ཆུའི་ནང་གི་ཟླ་བ་ལྟར་འགྲོ་བ་གཡོ་ཞིང་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཞེས་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་པ་སྐད་ཅིག་མར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་སོ་སོར་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་རྩེ་གཅིག་པ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།འདི་ནི་འབྲེལ་པ་མེད་དེ། ཉམས་སུ་མྱོང་བས་གྲུབ་པར་སེམས་འགའ་ཞིག་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པར་ཕྱོགས་པ་དང་། འགའ་ཞིག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་གཞན་ནི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཙམ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ སེམས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཁོ་ནར་བརྗོད་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་པ་འདི་ཙམ་ཅིས་མི་ཐོབ་གང་གི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་གཅིག་སེམས་ཁོ་ན་སྣ་ཚོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་སྤྱོད་པ་ཉིད་དུ་བཙལ་བར་བྱའོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་དུས་ཀྱི་སྔ་རོལ་དུ་བདག་གོ་ཞེས་ པ་གཅིག་གི་རྣམ་པར་འཛིན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་དོ།།གང་ལས་བདག་གི་སྐྱོན་ཟད་པར་འགྱུར་ཞེའམ་གོམས་པ་ལ་འཇུག་པ་བགེགས་མེད་པར་འགྱུར་ལ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་གལ་ཏེ་ཡོད་ན་དངོས་པོ་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ལས་ལོག་པར་ ཡང་འཇུག་པ་ཅིས་འགྲུབ་པར་བྱེད་གང་གིས་དེའི་ཚེ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་དེ་ལྟར་ངེས་པ་དེ་ཅི་ལྟར་འཇུག་ཅེ་ན།ངེས་པ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སེམས་དབང་དུ་བྱས་པས་ངེས་པ་ནར་མ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའི་ཐ་སྙད་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་ཀྱང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ལྟོས་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ལས་ཚུ་རོལ་གྱི་གོམས་པ་ནི་མ་རིག་པ་ཁོ་ནས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་དང་པོར་རེ་ཞིག་རྒྱས་པར་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་དབྱེ་བས་དངོས་པོ་མཐའ་དག་ལ་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ་འདི་ ཙམ་ཁོ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་ངེས་ནས་སླར་ཡང་སེམས་དེ་ཁོ་ན་ལ་རྒྱུན་དུ་གཏད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་མདོར་བསྡུ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱོན་ནི་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ལེ་ལོ་དང་དམིགས་པ་བརྗེད་པ་དང་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་དང་རྩོད་པ་མེད་པ་དང་རྩོལ་བ་ཞེས་པའོ། །འདི་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་ པོ་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་བསྒོམ་པར་བྱའོ།

同样地，对于有实物想法的人来说，没有修习布施波罗蜜多，这是因为他们认为'这是我、这是对方、这是布施'等这样的想法。同样地，乃至菩提分等，乃至世俗谛即是胜义谛，因为它们在真如中是完全一致的。然而，对于那些把蕴执为实有的人来说，世俗谛中教导说胜义谛是无实，对于执著无实的人来说则说是实有；而在胜义谛中，既不可得实有也无无实之说。如圣龙树足也说：'凡夫执实有，为自心所欺，颠倒于有无，为烦恼所转。通达实相者，见诸法无常，虚幻且空寂，无我离戏论。'
对此，首先瑜伽师安住于戒、忍、精进等止观资粮，在适宜的地方端正身体，坐于舒适座垫上，应当生起以专注为特征的禅定。如果说为了使心专注而修习断除散乱，中观师们说如同水中月影般众生动摇且自性空，以及说诸法刹那生灭的世俗谛论者们，他们的心并非散乱，因为由于确定各别义理而一切都是专注的。
这是不相干的，因为通过亲身体验可以证实，有些心正确趋向于真实义，有些颠倒，还有些仅仅执著于事业等。其中，所有偏离一切法无我真实义的心都称为散乱，而专注安住于真实义则称为等持，为何不能获得这些？因为必定要寻求唯一心识趣入种种境界。即使在现证真实义之前，也可能真实生起'我'这样的单一相执著，这在世俗谛中也是存在的。
由此能尽除我执过失，或修习无障碍，并能趣入所应获得的一切分别。如果存在这样的实体，为何还会产生与此相违的趣入？为何当时以比量所得的决定会如此趣入呢？因为无有如此决定的自性，由无始以来为无明习气所控的心，非恒常决定的言说趣入的缘故。正因如此，即使获得见道仍需依赖修道。
正因如此，在获得其果之前的修习，唯由无明而真实生起。首先，应当以十八界等诸多分类广泛观察一切法，如此确定'仅此即是一切法'之后，应当再次持续专注于心性。其中，简要而言，一切禅定的过失有六种：即懈怠、忘失所缘、昏沉、掉举、不作功用和用功。应当修习对治这些的八种断行。

།འདི་ལྟ་སྟེ་དད་པ་དང་འདུན་པ་དང་རྩོལ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་སེམས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་བཞིའི་ནི་ལེ་ལོའི་གཉེན་པོ་རྣམས་ཏེ་དེ་ལྟར་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་མཚན་ཉིད་ ཅན་གྱི་དད་པས་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ལ་མངོན་པར་འདོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལས་རྩོལ་བའོ། །དེ་ལས་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ལས་ལེ་ལོ་རྣམ་པར་ལྡོག་གོ། །དྲན་པ་ནི་དམིགས་པ་བརྗེད་པའི་གཉེན་པོའོ། །ཤེས་བཞིན་ནི་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་དག་གི་སྟེ་དེས་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་དང་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་དུས་ན་ནི་རྩོལ་བ་མེད་པ་སྐྱོན་ཏེ་དེའི་གཉེན་པོར་སེམས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་ཞི་བར་གྱུར་ནས་གང་གི་ཚེ་སེམས་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་རྩོལ་བ་སྐྱོན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོར་དེའི་ཚེ་བཏང་སྙོམས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །སྤོང་བ་བརྒྱད་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུས་ཏིང་ ངེ་འཛིན་ལས་སུ་རུང་བར་གྱུར་ལ་དེས་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མདོ་ལས་གསུངས་པ། སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་སྒོམ་མོ་ཞེས་སོ། །ཞི་གནས་ཀྱི་རིམ་པ་འདི་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་མར་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་ཡང་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནང་ལ་སེམས་འཇོག་གོ།།རྒྱུན་ཏུ་འཇོག་གོ། །གླན་ཏེ་འཇོག་གོ། །ཉེ་བར་འཇོག་གོ། །འདུལ་བར་བྱེད་དོ། །ཞི་བར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་དོ། །མཉམ་པར་འཇོག་གོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་འཇོག་སྟེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ གཏོད་དོ།།རྒྱུན་དུ་འཇོག་སྟེ་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པ་ལ་དེ་བཞིན་ཁོ་ནར་འཇོག་སྟེ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་འགོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གླན་ཏེ་འཇོག་སྟེ་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་གཡོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཅི་ཞིག་ལྟར་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ན་དེ་རྟོགས་ནས་མྱུར་དུ་སྡུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་འཇོག་སྟེ་སེམས་བརྟན་པར་གྱུར་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་ རགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གཞན་དུ་ཡང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཕྲ་བར་བྱེད་པས་དེ་ཁོ་ན་ལ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དུལ་བར་བྱེད་དེ་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལ་དགའ་བ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དགའ་བར་བྱེད་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕན་ཡོན་མཐོང་བ་ལས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕན་ཡོན་རྣམས་ཀྱང་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བར་གྱི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ།།ཞི་བར་བྱེད་དེ་དེ་ལྟར་ན་ཡང་གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དེ་མི་དགའ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལ་དགའ་ལ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཞི་བར་བྱེད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་གཡེང་བའི་ཉེས་པ་མཐོང་བ་ལས་སོ། །རྣམ་པར་གཡེང་བའི་སྐྱོན་ཡང་མནར་ མེད་པ་ཇི་སྲིད་པའི་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་དོ།།རྣམ་པར་ཞི་བར་བྱེད་དེ་བརྣབ་སེམས་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མི་དགའ་བ་དང་ལྡན་པའོ། །རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་དེ་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་ཤིན་ཏུ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་བ་སྟེ་ཤིན་ཏུ་གཅིག་པ་དེ་ལྟར་བྱེད་ཅིང་། རྣམ་པ་ བདུན་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱོན་དང་བྲལ་བའི་སེམས་རྩོལ་བ་ལས་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནར་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།མཉམ་པར་འཇོག་སྟེ་རང་གི་ངང་གིས་ཞུགས་ནས་རོ་མྱོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ།

也就是说，信心、欲求、精进、轻安、正念、正知、思维和舍心等八种。其中前四种是对治懈怠的，如此，由于具有对禅定功德深信不疑特征的信心，使修行者生起强烈的欲求。由此生起精进。由此使身心调柔。由此远离懈怠。正念是对治忘失所缘的。正知是对治昏沉掉举的，因为它能识别昏沉掉举的征兆。
当昏沉掉举完全平息时，无功用就成为过失，为对治它应当修持思维。当昏沉掉举平息，心自然趣入时，功用反成过失，为对治它此时应当修持舍心。由于这八种对治的缘故，禅定变得调柔，由此成就神通等功德。因此经中说：'修持具足八种断行的神足。'
这个止的次第即是世尊所说：'如是菩萨内心安住。相续安住。重新安住。近住。调伏。寂静。极寂静。专注一境。平等安住。'其中，安住即是将心专注于禅定所缘。相续安住即是相续趣入，如是安住，为阻止趣向他处。重新安住即是由于心性本动，一旦趣向他处，觉察后迅速摄回。近住即是虽然心已稳固，但由于本性粗重，仍会解脱趣向他处，为使其渐趋细微而安住于彼处。
调伏即是心性本喜散乱，使其喜爱禅定，是由见到禅定的利益。禅定的利益即是乃至如来的一切殊胜功德。寂静即是如此时若不喜禅定，则喜好散乱，因此令其寂静，是由见到散乱的过患。散乱的过患即是直至无间地狱的一切痛苦。极寂静即是为平息所生的贪心、不悦等而具足不喜。专注一境即是由于与所缘极为相应故极为专一，如是造作。
以七种方式远离过失的心，从功用转为如是自然趣入的意思。平等安住即是自然趣入后，由于无有耽著，任运自然趣入而摄持心于真实所缘。

 །མདོ་སྡེ་ རྒྱན་དུ་གསུངས་པ།དམིགས་པ་ལ་ནི་སེམས་གཏད་ནས། །དེ་རྒྱུན་རྣམ་པར་གཡེང་མི་བྱ། །རྣམ་གཡེང་མྱུར་དུ་རྟོགས་བྱས་ནས། །དེ་ལས་སླར་ཡང་གླན་པར་བྱ། །བློ་ལྡན་གོང་ནས་གོང་དུ་ནི། །སེམས་ནི་ནང་དུ་བསྡུ་བར་བྱ། །དེ་ནས་ཡོན་ཏན་མཐོང་བ་ཡིས། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སེམས་དགའ་བྱ། །རྣམ་གཡེང་ཉེས་པ་ མཐོང་བའི་ཕྱིར།།དེ་ལ་མི་དགའ་ཞི་བར་བྱ། །བརྣབ་སེམས་ཡིད་མི་བདེ་ལ་སོགས། །ལངས་པ་དེ་བཞིན་ཞི་བར་བྱ། །དེ་ནས་སྡོམ་བརྩོན་ཅན་གྱིས་ནི། །སེམས་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་བཅས། །རང་གི་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཐོབ། །དེ་གོམས་པ་ལས་འདུ་མི་བྱེད། །ཅེས་སོ། །གཞན་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ལུས་དང་ སེམས་དག་རྣམ་པར་དབེན་པ་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྔར་བརྗོད་ཟིན་ཏོ།།དེ་ལྟར་གང་གི་ཚེ་དམིགས་པ་དེ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་རང་གིས་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་སྲིད་འདོད་པར་སེམས་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ཞི་གནས་རྫོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྐྱེད་ནས་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་ པ་དང་།ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མངོན་དུ་བྱས་ཤིང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་རང་གི་དངོས་པོ་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པར་བྱས་པས་ཐམས་ཅད་ལས་ཡིད་གླན་ཏེ་ཅི་ཡང་སེམས་པ་མེད་པར་བྱའོ། །དེ་དེ་ལྟར་སེམས་པ་མེད་པ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ་ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱ་དང་འབྲས་བུའི་ཆ་དང་ཡང་དག་པར་བྲལ་བས་ན་རང་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ནོ།།དེ་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་ནས་དེའི་མཐུས། ཀྱེ་མ་མ་ལ་གཏི་མུག་གི་ནུས་པ་གང་གིས་སེམས་ཅན་འདི་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཡང་བདག་ ཉིད་ཀྱིས་མ་རྟོགས་པས་འདི་རྣམས་ཅི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེས་རྣམ་པར་བསམས་ནས་དེའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནར་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་ཏེ་དམིགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་ནས་དེའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནར་བདག་དང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད་པ་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་འདི་ནི་གང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ངེས་པར་བརྟགས་པ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། གཉིད་ལོག་པ་དང་བརྒྱལ་བ་དག་གི་མིག་བཞིན་དུ་གང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པ་ལས་ནི་མ་ ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་ན་བག་ཆགས་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ལངས་པ་བཞིན་དུ་སླར་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྩ་བ་ཅན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་གྲོལ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་གྱི་མངོན་པར་ ཞེན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་དོར་བ་ཙམ་ལས་སྤོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་སྤང་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྤོང་བ་མེད་པར་ནི་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་ཡང་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་མེ་མ་སྤངས་ན་སྲེག་ པ་མི་སྤོང་བ་བཞིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ས་བོན་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ན་ལས་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བར་བྱའོ་ཞེས་ངེས་སོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱི་ས་བོན་དང་བྲལ་བ་ལ་ཡང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དག་ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །དེ་ལྟར་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞི་གནས་ཀྱི་སྣང་ བ་ཡོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིང་གཞན་པ་ལྷག་མཐོང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཐེ་ཚོམ་དང་བྲལ་ལོ།།དེ་དང་བྲལ་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་དང་བྲལ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་ སོ།།དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།

在《经庄严论》中说道：
将心专注于所缘境，不要让其相续散乱。一旦觉察到散乱，应当立即收摄回来。
具慧者应当逐渐地，将心收摄于内。之后由见功德故，应当欢喜于禅定。
由见散乱过患故，应当息灭不欢喜。贪欲及不悦等心，生起时也应息灭。
之后精进持戒者，应当调伏其心意。获得自然生起时，由习故不须造作。
另外，如前所说，禅定唯从身心远离中生起。
如是，当于所缘境无需造作而能自然生起，随意安住之时，应知止观已经圆满。
如是生起禅定后，对众生所缘及法所缘生起大悲心，于有无、自性他性等无作意，从一切中收回心意，应当无所思虑。
如是从无思虑中，应当生起世尊般若波罗蜜多，因远离量、所量及果等差别，故为自明本性。
以无见方式现证此后，由其力故，思维：'唉！以何等无明力故，这些众生虽本为涅槃自性，却因自身未证悟而不能了知，应当如何令其了知？'
如是思维已，即以彼自性缘于一切众生，生起无缘自性大悲心，以彼自性观见自身与一切法之自性及大悲自性之世尊般若波罗蜜多，因其自性故成为不可分离之自性、无二一味。
此见真实性乃是由智慧决定观察而见一切法唯是无见，而非如睡眠与昏厥之眼般仅是无作意而已。
若是如此，因未断除习气故，如从无想定等出定时一样，会再次生起以执著色等为根本的贪等烦恼，瑜伽行者必定不得解脱。
仅仅是舍弃无始以来的执著作意并不能断除，因为若是如此，无想定等也应能断除过患。
若不断除对色等境的疑惑，则不能断除其作意，如未除火则不能除烧。
因此，应当确知唯有远离疑惑种子，才能远离对色等的执著。
于远离疑惑种子时，止观二者也是相互随顺的。
如是，当有一心专注之止的显现时，以智慧之异名观察一切法之有无等体性时，瑜伽行者即远离疑惑。
远离彼时，即远离执著色等。远离彼时，即证悟一切法无自性。
此即是般若波罗蜜多。

 །དེའི་ཚེ་ཞི་གནས་དང་ཤེས་རབ་དག་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། རྗོད་པའི་རིམ་པས་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ལམ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྣལ་འབྱོར་བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་ བཞིན་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། རྣལ་འབྱོར་དེ་ཡང་གནས་སྐབས་དེར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་དང་རྙོག་པ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དང་དེ་ལས་གཞན་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ།།ཐ་དད་པ་མཐའ་དག་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ།།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དམིགས་པ་ལས་ལྡོག་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། །མཚན་མ་མཐའ་དག་ལས་བཟློག་པས་མཚན་མ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ། ལོག་པའི་སྨོན་ལམ་ལས་ལྡོག་པས་སྨོན་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འདུ་བྱེད་ལས་བཟློག་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྒོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཁོ་ན་མིག་ལ་སོགས་པར་དམིགས་པ་ལས་ལྡོག་པས་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ལ སོགས་པར་དམིགས་པ་ལས་ལྡོག་པས་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ།།ཕྱི་ནང་གི་རྟེན་དུ་དམིགས་པ་ལས་ལྡོག་པས་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། །དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ནི་སེམས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཕྱི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ཡང་སྟེ་དབང་པོས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ལས་ལྡོག་པས་ སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ།།སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་ལས་ལྡོག་པས་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། །དོན་དམ་པར་དམིགས་པ་ལས་ལྡོག་པས་དོན་དམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། །འདུས་བྱས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་དམིགས་པ་ལས་ལྡོག་པས་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་སུ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ལས་ལྡོག་པས་འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། །སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐར་དམིགས་པ་ལས་ལྡོག་པས་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་འཁོར་བར་དམིགས པ་ལས་ལྡོག་པས་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ།།དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་བར་དམིགས་པས་དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་ལས་ལྡོག་པས་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་ནོ།།སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་དམིགས་པ་ལས་ལྡོག་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། །རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ལས་ལྡོག་པས་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ བདག་ཉིད་དོ།།དམིགས་པ་མེད་པར་དམིགས་པ་ལས་ལྡོག་པས་མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། །ཕན་ཚུན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་མེད་པ་ནི་འདིར་དུས་གསུམ་མོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ལས་ལྡོག་པས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་འདི་ཡིན་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།

当时，由于止观二者是其本性，以及由于宣说次第智慧与大悲无二之故，双运道菩提心之自性最胜无分别瑜伽，一切福德之自性，世俗谛与胜义谛二谛之本性。菩萨也是其自性，彼瑜伽也在此阶段是智慧与方便自性双运智慧之体性，远离贪欲等一切垢染污浊，以及由其他殊胜智慧之因，故是如镜智之自性。
以一切差别无有执著之体性故，是平等性智之自性。以远离一切颠倒之体性故，是妙观察智之自性。以成办一切众生利益之体性故，是成所作智之自性。以远离所取能取等相故，是法界极清净智之自性。
以离所缘故是空性之本性。以远离一切相故是无相之本性。以离颠倒愿故是无愿之本性。以离颠倒造作故是无造作之本性，此即四解脱门之自性。如是，以离眼等所缘故是内空性之自性。以离色等所缘故是外空性之自性。以离内外所依所缘故是内外空性之本性。诸根之所依是心所执之内外及外，以非根所摄故。
以离空性所缘故是空性空性之本性。以离器世间增上执著故是大空性之本性。以离胜义所缘故是胜义空性之本性。以离有为福德资粮所缘故是有为空性之本性。以离无为菩提资粮所缘故是无为空性之本性。以离增益损减边所缘故是超离边际空性之自性。以离始终边际轮回所缘故是无始无终空性之本性。
以离善品不舍所缘故是无舍空性之本性。以离一切法自性所缘故是自性空性之自体，由诸如来等未作故，诸法法性即是自性。以离力无畏等体性法身所缘故是一切法空性之本性。以离自共相所缘故是自相空性之本性。以离无所缘所缘故是无所缘空性之本性。由互不可得故，无所缘即此处三时。以离无事体性所缘故是无事体性空性之本性。无事亦是此，体性亦是此，故无事体性即修习所生之体性。

 །དེ་ཅི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོར་དམིགས་པ་ལས་ལྡོག་པས་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ། སྐྱེ བས་ན་དངོས་པོ་སྟེ་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སོ།།དངོས་པོ་མེད་པར་དམིགས་པ་ལས་ལྡོག་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ། སྐྱེ་བ་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ་ནམ་མཁའོ། །རང་གི་ངོ་བོར་དམིགས་པ་ལས་ལྡོག་པས་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ པར་མ་བཅོས་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ནའོ།།ཕ་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་དམིགས་པ་ལས་ལྡོག་པས་ཕ་རོལ་གྱི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ། མཆོག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ཕ་རོལ་ཡང་ཡིན་ལ་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་བོ་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་གྱི་ངོ་བོ་སྟེ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ་ ཞེས་པས་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཉི་ཤུ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་སེར་སྣ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་དང་མི་བཟོད་པ་དང་ལེ་ལོ་དང་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་འཆལ་པའི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་མ་ཡིན་པ་དང་ལོག་པའི་སྨོན་ལམ་དང་སྟོབས་མེད་པ་ཉིད་དང་མི་ཤེས་པ་ལས་ལྡོག་པས་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དང་སྨོན་ལམ་དང་སྟོབས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བདག་ཉིད་དོ།།དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། །འདིའི་རང་བཞིན་ཁོ་ནའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་གནས་སྐབས་ཀྱི་ ཁྱད་པར་ལ་བྱ་བ་རྣམས་སོ་སོ་སོ་སོར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་དང་ནམ་མཁའ་མཛོད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་མིང་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ནི་གང་གི་དབང་གིས་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་ནམ་མཁར་རམ་འདིའི་མཛོད་དོ་ཞེས་པས་ནམ་མཁའ་ མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་ཐ་དད་པ་སྟེ་མདོ་ཇི་ལྟ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོ་བོའི་རྣམ་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་ པའི་བདག་ཉིད་དེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའི་བདག་ཉིད་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དང་གཉེན་པོའི་ལམ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་ པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་རྣམས་དང་།སྤྲུལ་པའི་ལམ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་དང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་ལམ་ལ་ཐར་པ་དང་མཐུན་པར་གནས་པའི་རང་བཞིན་ལ་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་ཞི་བར་གནས་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ལ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་ འགོག་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་ལམ་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་པ་བཞི་དང་འགོག་པ་དང་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་བཞི་དང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་ཉིད་ཀྱིས་དང་སྟོབས་དང མི་འཇིགས་པ་དང་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བཤད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི་རང་འབྱུང་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དེ་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་དགུ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དམིགས་ པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་དང་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིའང་རང་བཞིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་དག་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ།

若问如何是无实体？因为是缘起性。由离实体所缘而成实体空性之体性，因生起故为实体，即五蕴。由离无实体所缘而成无实体空性之体性，因无生故为无实体，即虚空。由离自体所缘而成自体空性之体性。诸法之自性无颠倒无造作即为自体，唯是空性。由离他体所缘而成他体空性之体性，因为殊胜故此为他体，又因为是他者未造作之自性故为体性，故为他体，即真如。此即是二十空性之智慧体性。
如是由离悭吝、破戒、不忍、懈怠、散乱、恶慧、非方便、邪愿、无力及无明，而成布施、持戒、忍辱、精进、禅定、智慧、方便、愿、力、智之波罗蜜多体性。勇进等三摩地之自性即为福德体性。
此自性之诸三摩地于差别阶位中各自作不同作用，故以勇进、虚空藏等种种名称表述，并非因自性差别。如是，由其力使一切资具从虚空生起，故称虚空或此之藏，即虚空藏三摩地等差别作用，应如经中所说了知。
由苦、集、灭、道谛无自性故，由离常、无常等违品分及对治分之体性行相遮除之体性。正因如此，亦是一切无等遍智行相体性及离贪等道智行相体性。
以三十七菩提分法自性及对治道中空性、无相、无愿解脱门，化现道中三解脱，现法乐住道中顺解脱自性之四无色定，寂止道自性中灭受想定，及出世间现法乐住道中四禅、四无色、灭尽定，见道中四无间道，佛道中十波罗蜜多等三十四种行相，以及力、无畏、无碍解、佛不共法、一切佛所说真如、于一切法自在之自生及现证一切相正等觉之佛性等三十九种行相，即是所缘及智慧行相自体之一切智性、道智性及一切相智性之自性。
正因如此，由声闻、独觉道摄于其中故，是一切道之体性。

 །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དང་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུངས་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་བདག་ཉིད་དོ།།ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་བ་ལང་རྫིའི་བར་གྱི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་གང་ཅུང་ཟད་ཡེ་ཤེས་སམ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་ པ་དེ་ཐམས་ཅད་འདི་ཉིད་དུ་སྟེ།དེ་ནི་ཐབས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འདི་རྣམས་རིམ་གྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་འདི་སེམས་བསྐྱེད་པ་འགའ་ཞིག་ཁོ་ན་ལ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་ལྡོག་པ་ ཐ་དད་པས་འགའ་ཞིག་ཁོ་ན་རྣམ་པར་གཞག་གི།ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་རྣམས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་བདག་ཉིད་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བར་ཐ་དད་ པར་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མགོན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེའི་རྟགས་ནི་ཕལ་ཆེར། མི་སེམས་བཞིན་དུ་སྣང་མེད་དང་། །གཉིད་ལོག་བཞིན་དུ་མི་འཕྲོ་བར། །ངལ་བ་ངལ་བསོ་བཞིན་དུ་ཡང་། །སེམས་ནི་བདག་མེད་ལ་དམིགས་ནས། །མིག་དག་རེངས་པར་བྱེད་པ་དང་། །མགོ་ བོ་དུད་པ་ཉིད་དང་ནི།།སེམས་དང་སེམས་བྱུང་མི་གཡོ་དང་། །སྟོང་ཉིད་མཐོང་བའི་སྟོང་པ་ཉིད། །གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་དེ་ལས་ལངས་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་གནས་སྐབས་ན་མོས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོ་ནར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། གང་རྣམས་རྣམ་པར་དབེན་པ་ཞེས། །ཡིད་ནི་གཡོ་ བའང་མི་གཡོ་བ།།དེ་རྣམས་ཉོན་མོངས་སྦྲུལ་འཁྲུགས་པའི། །སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་འཇིགས་རུང་བརྒལ། །ཞེས་སོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་འཇུག་པའི་གཟུངས་སུ་ཡང་གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དབྱིངས་ལ་གནས་པས་ནི་ཤེས་བྱ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་དང་མཚུངས་པར་མཐོང་ངོ་།།དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པས་ནི་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་རྨི་ལམ་དང་མིག་ཡོར་དང་བྲག་ཅ་དང་གཟུགས་བརྙན་དང་སྤྲུལ་པ་དང་མཚུངས་པར་མཐོང་ངོ་། །དེ་ནས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའི་སེམས་དང་ཡངས་པ་ཉིད་འཐོབ་པོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སེམས་ ཆེན་པོ་ཡངས་པ་ཉིད་དང་ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་དང་ཡེ་ཤེས་ཡངས་པ་ཉིད་ཀྱང་ངོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་བསྟན་པའི་དུས་སུ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་སྦྱོར་བ་དང་། འཇུག་ལ་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་སྒོམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་འབྱུང་བ་ཁོ་ནའོ།

声闻和独觉以及菩萨和圆满佛陀的总持和神通等世间和出世间功德的本性。从梵天等乃至牧牛人为止的众生相续中所具有的任何智慧或三昧成为利益他人方便的一切都在此中，因为这是一切方便的自性。然而，如镜智等这些法，是次第发心二十二自性的瑜伽，仅对某些发心通过作业等差别门而安立差别，并非一切处具足一切。
如是，首先菩萨在等持位时，无戏论的智慧和方便自性的瑜伽本体，是依据阶段差别如何相异，如理所说的法性，诸怙主如是安立。其相大多是：
如不作意而无显现，如入睡而不散乱，如疲劳得到休息般，心缘无我，眼睛僵直，头部低垂，心与心所不动，以及见空性的空性。
当从彼瑜伽出定时，在不等持位时也应以胜解修习真如。如所说：'诸离戏论者，心动亦不动，彼等越可怖，烦恼蛇扰乱之有海。'
在《入无分别陀罗尼》中也说：'菩萨安住无分别界时，见一切法如虚空界般与所知无别的无分别智。其后得智见如幻、阳焰、梦境、眼翳、回声、影像、化现。此后安住大乐心与广大性，圆满的广大心性与大智慧及广大智慧。'广说如是。
因为菩萨在示现方便时也不颠倒，故从出世间智慧修习如幻加行与趣入，如实于事物真如无执著的智慧唯一生起，即是方便与智慧双运道唯一生起。

།འདི་ཁོ་ན་རིག་པ་ཆེན་མོ་མཆོག་གི་སྤྱོད་པ་བསླབ་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་སྡུད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པར་གསུངས་པ། རྒྱལ་བའི་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་འདི་རིག་སྔགས་ཆེ། །སེམས་ཅན་ཁམས་མང་མྱ་ངན་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཞི་བྱེད། །གང་དག་འདས་དང་གང་ཡང་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་མགོན། །རིག་སྔགས་འདི་བསླབས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་བླ་མེད་འགྱུར། །གང་ཞིག་འདིར་བརྗོད་སངས་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་མི་རྟོག་སྟེ། །སྟོབས དང་རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པ་བྱང་ཆུབ་ཞི་མི་རྟོག་།རྣམ་པར་མི་རྟོག་རྟོག་བྲལ་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་སྤྱོད། །འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་མཆོག་སྤྱོད་པ་ཡིན། །འཛམ་བུའི་གླིང་འདིར་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་མ་ལུས་པ། །དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས། །ལོ་སྟོང་བྱེ་བ་མང་པོར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་བྱས་ལ། ། ཀུན་ཀྱང་འགྲོ་བའི་དོན་རྒྱུར་བྱང་ཆུབ་ཡོངས་བསྔོ་ཡང་། །གང་ཞིག་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལ་མངོན་བརྩོན་པ། །ཐ་ན་ཉི་མ་གཅིག་ཅིག་རྗེས་སུ་མཐུན་བྱེད་ན། །དེ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕུང་པོས་བསོད་ནམས་ཆར་མི་ཕོད། །དེ་ཕྱིར་གཡེལ་མེད་རྟག་ཏུ་ཤེས་རབ་འཇུག་པར་བྱ། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་མཆོག་སྤྱོད་པའི་རྣལ འབྱོར་པ།།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་ཀྱང་སེམས་ཅན་འདུ་ཤེས་མེད། །དེ་ཚེ་མཁས་པ་འགྲོ་བ་ཀུན་གྱི་སྦྱིན་གནས་འགྱུར། །རྟག་ཏུ་ཡུལ་འཁོར་བསོད་སྙོམས་དོན་ཡོད་ཡོངས་སུ་སྤྱོད། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་འདིར་ཡུན་རིང་འབྲེལ་པ་ཡི། །ལྷ་མི་ངན་སོང་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། །ལམ་ ཡངས་ཕ་རོལ་སེམས་ཅན་ཁམས་ལ་སྟོན་འདོད་པས།།ཉིན་མཚན་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལ་བརྩོན་པར་བྱ། །བསླབ་པ་འདི་ནི་འདྲེན་པས་བསླབ་པ་ཡོངས་བརྗོད་པ། །ཇི་སྙེད་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་གོང་ན་མེད་པ་ཡིན། །མཁས་པ་གང་ཞིག་བསླབ་ཀུན་ཕ་རོལ་འགྲོ་འདོད་པས། །སངས་རྒྱས་བསླབ་པ་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ འདིར་སློབ།།དེ་ལྟར་སྤྱོད་མཁས་རྣམས་ལ་ལྷ་ཚོགས་མང་པོ་རྣམས། །ཐལ་མོ་སྦྱར་བར་བྱས་ཤིང་བཏུད་ནས་ཕྱག་འཚལ་བྱེད། །ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཇི་སྙེད་པའང་། །ཡོན་ཏན་བསྔགས་པའི་ཕྲེང་བ་ཡོངས་སུ་སྒྲོགས་པར་མཛད། །སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཡོན་ཏན་མཆོག་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་། ། སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཏུ་རྨད་བྱུང་མཆོག་རེག་དང་། །ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་རབ་མཆོག་དམ་པ་སྦྱིན་འདོད་གང་། །ཕན་མཛད་རྣམས་ཀྱིས་གནས་མཆོག་འདི་ལ་བརྟེན་པར་གྱིས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་འདི་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པ་ལ་རྟག་ཏུ་མངོན་པར་སྦྱོར་བར འདོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན་ཁོ་ནའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་ལ་འཇུག་གོ། །ཐབས་ཀྱང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཚད་མེད་པ་དང་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཁོ་ནར་ཡང་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པ་དང་མདོ་སྡེ་ དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་སུ་གསུངས་སོ།།ཤེས་རབ་ནི་ཐབས་དེ་ཁོ་ན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་རྒྱུའོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེས་ཡང་དག་པའི་ཐབས་སུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྔགས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་དུག་ཟ་བ་བཞིན་ དུ་ལོངས་སྤྱད་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ག་ཡཱ་མགོའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ། ཐབས་ནི་བསྡུ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། །ཤེས་རབ་ཡང་གཅོད་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གཉི་ག་དུས་ཐམས་ཅད་ཁོ་ནར་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་ ཀྱིས་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་འཁོར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐལ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མི་གནས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བར་མ་ཡིན་ཏེ།འཁོར་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་པ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

这就是最殊胜的大智慧行持无上学处。如同在《佛母功德宝藏偈》中所说：'胜者般若波罗蜜多此大明咒，能息众生界中众多忧苦之法。过去及十方世间怙主，学此明咒成无上法王。此中所说佛法皆无分别，力与神足菩提寂无分别，无分别离念加持而行，此乃般若波罗蜜多最胜行持。此赡部洲中一切众生，皆发无上菩提之心已，于千俱胝年中行布施，悉皆回向众生菩提果。若人精进般若波罗蜜，纵仅随顺修持一日中，彼之福德胜前布施聚，是故当恒勤修般若行。般若波罗蜜多最胜行者，虽生大悲无众生想，彼时智者成众生福田，恒时受用应供之食物。菩萨于此长久相续中，为度天人三恶趣众生，欲示广道彼岸众生界，日夜精进般若波罗蜜。此学处乃导师所说学，一切学中最胜无上者。智者欲达诸学彼岸者，当学佛陀般若波罗蜜。如是善巧行者众天众，合掌顶礼而作礼敬。十方世界诸佛如来众，宣说赞叹功德之鬘。一切众生功德最胜趣，佛智最胜稀有殊胜触，欲施殊胜正法布施者，利他者当依止此胜处。'如是所说。如此，由于此乃利根之故，于凡夫阶段中欲恒时精进圆满二资粮，即以般若波罗蜜多自性之布施等方便而趣入。方便亦以布施等波罗蜜多、无量、摄事等差别，如是于《圣无尽慧经》与《宝云经》等诸经中所说。般若乃是决定彼等方便无颠倒自性之因。由此分辨真实方便已，以无颠倒如实成办自他二利故，如同持咒食毒一般受用亦不生烦恼。如是于《伽耶山顶经》中所说：'方便乃摄持智慧，般若乃抉择智慧。'是故二者一切时中皆当宣说。如是以大悲心布施等方便摄持色身等大福德圆满果故，诸佛世尊不住涅槃，以般若断除一切颠倒故不住轮回，因为轮回即是颠倒自性故。'

།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་གོམས་པར་བྱེད་དོ། །དབང་པོ་འབྲིང་པོ་དང་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་གོམས་པར་བྱེད་ལ། འོན་ཀྱང་དབང་པོ་འབྲིང་པོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཁོ་ནར་དམིགས་ནས་ཞི་གནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་། དབང་པོ་རྟུལ་པོས་ ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྣམ་པ་ཁོ་ནར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་ནས་ཞི་གནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ།།དངོས་སུ་ནི་རྒྱ་མཚོའི་ཆུའི་ཐིགས་པ་མྱངས་པ་བཞིན་ནོ། །གང་གིས་དངོས་པོ་གཅིག་ལྟ་བ། །དེ་ཡིས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བྱེད་གསུངས། །གཅིག་གིས་སྟོང་ཉིད་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཉིད་ཀུན་གྱིས་སྟོང་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོ། །གསང་ སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་ལས་ཀྱང་ཡུངས་ཀར་གྱི་ཚད་ཀྱི་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་ལ་ཡང་དམིགས་ནས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱང་སྤྲོས་པ་མེད་པར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་མངོན་པར་རྫོགས་ཏེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོགས་ཉིད་ ཀྱིས་བྱ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཐབས་ལ་གོམས་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་རྣམས་མངོན་པར་རྫོགས་ནས་སངས་རྒྱས་ཉིད་རྣམས་ཀྱིས་སོ།།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གོམས་པ་ཉིད་ནི་རིམ་གྱིས་སེམས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་རྣམས་སུ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྒོམ་པ་ཁོ་ན་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་འབྱིན་པ་རང་གཞན་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་པའོ། །ཐུབ་པའི་དགོངས་པའི་རྒྱན་དུ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྒོམ་པའི་སྣང་བའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ།། །།སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་རྣམས་ཁོ་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ཁོ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར རྟོགས་པ་བརྒྱད་རྣམས་སོ།།དེ་ལྟར་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་རྣམ་པ་མ་ལུས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་འབྲེལ་བ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་དངོས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡིན་ལ།དེ་ནི་སྐྱེས་བུའི་དོན་གྱི་མཆོག་གོ། །དེ་ཁོ་ན་རྒྱས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བདུན་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞིང་ཐོབ་པར་བྱ་བའོ། །དེའི་དོན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་ལམ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ བཏགས་པ་པ་སྟེ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བདུན་གྱི་བདག་ཉིད་དོ།།རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་དང་བཏགས་པ་པའོ། །ཇི་སྐད་དུ་མདོ་སྡེ་རྒྱན་དུ་གསུངས་པ། སྒྲིབ་པ་ཀུན་གྱི་དྲི་མེད་པ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཉིད་ཐོབ། ། རིན་ཆེན་སྣོད་ནི་ཕྱེ་བ་ལྟར། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་ཡང་དག་བསྟན། །ཞེས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་གཉིས་མེད། །ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས། །བསྒྲུབ་བྱ་དེ་དོན་དུ་སྦྱོར་བས། །གཞུང་ལམ་དག་ལ་དེ་སྒྲས་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཕགས་པ་བྱམས པས་གསུངས་པ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཉིད་ལམ། །སྟོན་པས་འདི་ལ་བཤད་པ་གང་། །ཞེས་སོ། །འདིས་ནི་འདི་བཙལ་བྱ་བའམ། འདིས་ཚོལ་བ་ཞེས་པས་ལམ་སྟེ། མངོན་པར་རྟོགས་པ་བདུན་ནང་དུ་འདུས་པ་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་ངོ་བོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསལ་བར་བྱས་ སོ།།དེ་ཡང་འགྲོ་བར་འདོད་པ་དང་འགྲོ་བ་པོའི་བྱེ་བྲག་བཞིན་དུ་སྨོན་པ་དང་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དབྱེ་བ་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།

如是，利根菩萨首先如此修习。中根和钝根者也如是修习，然而中根者唯缘十二处相而修止，钝根者则唯缘五蕴相而修止，实际上就如同品尝大海一滴水一般。如经中所说：'见一事物者，即见一切法，一法空性者，即是诸法空。'密咒之中也说，缘如芥子大小的白色等显相也能生起止观。
这三种菩萨无所造作地圆满布施等诸行，以一切波罗蜜多资粮的自性方便修习圆满的缘故，圆满三无数劫而成就佛果。以布施等所围绕的菩提心修习，应当次第生起二十二种心。
因此，修习智慧方便无二自性智慧体性的菩提心，能净除一切罪业，能连同习气断除烦恼障和所知障，能成办自他一切利益。
《佛意庄严论》菩提心修习明显品第二。
唯此二十二种发心即是大乘，也即是菩萨道及其果位。即是般若波罗蜜多。即是一切相智等八种现观。
如是，唯般若波罗蜜多即是一切相智，以发心等体性因果自性无余相遍知一切事物的缘故与如来相应。因为一切相智即是真实佛果，是士夫义中最胜。即是广大法身现观，因为以七种现观而现证获得。正因为此义，其道是假名一切相智，是七种现观的自性。
一切相现观圆满也摄于一切相智中，因此同样有真实和假名。如《经庄严论》所说：'离诸障垢染，获得一切智，如开宝器已，善显示佛性。'法称论师也说：'般若波罗蜜，无二智如来，为证彼义故，道论彼名说。'
因此弥勒菩萨说：'一切相智道，能仁于此说。'此说明以'此为所求'或'以此求'为道，摄于七种现观中的果因体性一切相智。此复由愿求趣入之别而分愿行二种，如欲行者与行者之别。

 །ཡང་དང་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་སྨོན་པའི་སེམས་ཡིན་ལ་བཅུ་དགུ་འཇུག་པ་ཉིད་དེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཅན་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་ རྫོབ་ཏུ་ཁྱད་པར་དང་བཅས་ལ་དོན་དམ་པར་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྒྲུབ་བྱེད་དང་བཅས་པ་སྔར་བརྗོད་ཟིན་ཏེ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐུན་མོང་བའོ། །ཆོས་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟེ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ སེམས་བསྐྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ།སྔར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཆོས་ཕྱི་མར་རྗེས་སུ་འཇུག་གོ་ཞེས་པ་ནི་རིགས་པའོ། །འགའ་ཞིག་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །གང་གི་ཚེ་གདུལ་བྱའི་ངོར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ལྡོག་ པ་ཐ་དད་པ་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ཡང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ནི་ནང་དང་ཕྱི་དང་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་ནས་བརྩམས་ཏེ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ས་དེའི་ གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བར་ཆད་མེད་པ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལའོ།།ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་གྱིས་ས་དང་པོ་ལའོ། །དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་མཆོག་གི་དོན་གྱིས་གཉིས་པ་ལའོ། །འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་དོན་གྱིས་གསུམ་པ་ལའོ། །འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་ པའི་དོན་གྱིས་བཞི་པ་ལའོ།།མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རྒྱུ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་ལྔ་པ་ལའོ། །ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་དྲུག་པ་ལའོ། །དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་མེད་པའི་དོན་གྱིས་བདུན་པ་ལའོ། །རང་ བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་པ་གཉིས་ནི་འགྲིབ་པ་མེད་ཅིང་འཕེལ་བ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་དབང་བ་ཉིད་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་འབྲས་བུའི་ས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང བའི་དབྱེ་བས་བརྒྱད་པ་ལའོ།།མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དག་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བའི་རྟེན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཁོ་ནར་དགུ་པ་ལའོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དག་ལས་ལ་དབང་བའི་རྟེན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཁོ་ནར་བཅུག་པ་ལ་སྟེ། བཅུ་བཞི་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ བསྐྱེད་པ་བདུན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ལའོ།།དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཕ་རོལ་གྱི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤོང་བའི་རྟེན་ཉིད་ཀྱིས་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤོང་བའི་རྟེན་ཉིད་ཀྱིས་དང་རང་བྱུང་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སྟེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ལའོ། །དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་ནི་ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཁོ་ནའོ། །ཐ་མ་གཉིས་ནི་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཁོ་ནའོ། །གཉིས་པ་ནི་ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་སྔ་མའི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་དགུ་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའོ། །འདུན་པའི་སྔ རོལ་གྱི་སེམས་སྲིད་པ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་བྱུང་བ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ཉེ་བར་བླང་བྱ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་ཡང་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་མུ་བཞིའོ།

其中最初三种是发愿心，十九种是入行心，这二十二种是以空性和大悲为心要的发菩提心。
如前所述，这些在世俗谛中有差别，在胜义谛中既非有差别也非无差别，已经说明了其成立的理由。
在世俗谛中，这些法的法性空性等是共同的。有些法是不共的，如念住和布施等是一切发心阶段的自性，前面所领悟的法在后面相续，这是合理的。
有些是不共的，如正断等是发心阶段的差别。当对所化众生而言，如前所说的不同分类中，二十种空性在发心阶段的差别中安立时，那也是不共的。
如是内空、外空、内外空是从第一发心开始直至胜解行地。空空是在彼地的无间道加行道阶段的差别。
大空因普遍义故在初地。胜义空因最胜义故在第二地。有为空因同类义故在第三地。无为空因无所执著义故在第四地。
离边空因无异因义故在第五地。无始终空因无杂染清净义故在第六地。无舍空因无种种性义故在第七地。
自性空因有为无为变化不稳故，及一切法空这二者因无减无增义故，以及无分别和净土自在二者为所依故，是果地故，以别观和遍净差别故在第八地。
相空和无缘空二者，以智慧自在为所依故，同样在第九地。无性自性空和有性空二者，以业自在为所依故，同样在第十地，即十四等七种发心的自性中。
无性空、自性空和他性空，依次是以断除烦恼障及习气为所依故，以断除所知障及习气为所依故，以自然性故在佛地，即在两种发心的自性中。
其中第一发心唯是后诸发心之因。最后二种唯是前诸发心之果。第二发心是后诸发心之因及前发心之果，如是思等十九种是互为因果之事。
欲心之前从无始轮回以来所生之心，以能取所取性而相续者，非如是因果之事，这是四句分别。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རིགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་དེ་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བས་དེའི་དོན་དུ་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་སོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་གོ།།རིགས་འདི་ནི་ཅི། དམིགས་པ་ནི་ཅི། ཆེད་དུ་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཁོ་ན་འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རིགས་དང་གཞི་དང་སྟོན་པ་དང་རྒྱུ་དང་རྟེན་དང་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་གནས་དང་ས་བོན་དང་ཁམས་དང་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བརྗོད་དོ།།དེ་ལྟར་ནི་གང་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱིས་མི་སྣང་བར་བྱས་པའི་རིགས་དེ་ཉིད་ཕྱིས་དྲི་མ་མ་ལུས་པ་དང་ བྲལ་བ་ལས་གསལ་བར་གྱུར་པ་ཉིད་དེ་ནི་རྡོ་རྣམས་ལ་ལྕགས་དང་ཟངས་དང་དངུལ་དང་གསེར་གྱི་རིགས་དང་འདྲའོ།།ཆོས་ཉིད་བདག་ཉིད་ཀྱི་རིགས་འདི་ཁོ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་པར་གསུངས་སོ། །རང་བཞིན་གྱི་རིགས་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ན་ཡང་སྲོག་ཆགས་རྣམས་མ་རིག་པ་ ལ་སོགས་པའི་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མས་གཡོགས་པར་གྱུར་པ་ཇི་སྲིད་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲི་མ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བ་ལས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གསལ་བར་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ནི་རིགས་ཏེ། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པོ་རྣམས་དང་དེའི་ཁྱད་པར་འདུན་པ་ནས་བརྩམས་པའི་གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞིའོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། རྟོགས་པ་ཡི་ནི་ཆོས་དྲུག་དང་། །གཉེན་པོ་དང་ནི་སྤོང་བ་དང་། །དེ་དག་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པ་དང་། ། ཤེས་རབ་སྙིང་བརྩེར་བཅས་པ་དང་། །སློབ་མ་ཐུན་མོང་མིན་ཉིད་དང་། །གཞན་གྱི་དོན་གྱི་གོ་རིམས་དང་། །ཡེ་ཤེས་རྩོལ་བ་མི་མངའ་བར། །འཇུག་པའི་རྟེན་ལ་རིགས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་པ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དག་གིས་དང་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ལྔ་པའི་གཞུང་རྣམ་པར་བཤད་པ་འཕགས་པ་རྣམ་གྲོལ་སྡེའི་ཞབས ཀྱིས་གསུངས་པ།གང་གི་ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམ་པ་བཞི་རྣམས་ལ་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་དེ་དང་དེར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བརྗོད་པར་བགྱི་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། གཉེན་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །སྤོང་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །གཉེན་པོ་དང་སྤོང་བ་དག་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་སྟེ་གཉེན་པོ་མཆོག་ཏུ་བྱུང་བའི་མཐར་ཐུག་པ་ཁོ་ན་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཟད་པའི་མཐར་ཐུག པའོ།།སེང་གེ་བཟང་པོས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པ་ནི་དེ་དག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའོ་ཞེས་སོ། །འོ་ན་འདི་ནི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རིགས་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་འོངས་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའོ། །འདི་ནི་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གོམས་པས་ ཐོབ་པའོ།།འདི་ནི་དུས་རེ་ཞིག་ངེས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སོ། །འདི་ནི་རྟག་ཏུ་ངེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སོ།

因此，诸菩萨在种姓阶段时，也因对他们的慈悲心，为了他们的利益而发起具有所缘和所为的菩提心，唯以此本性来积集一切资粮。
什么是种姓？什么是所缘？什么是所为？应当说明：法界即一切法无自性的特征，因为是圣法之因，所以以种姓、基础、导师、因、所依、所住、前行、处所、种子、界、自性等异名来说明自性住种姓。
如是，凡是自性清净而被暂时垢染所遮蔽的种姓，之后当远离一切垢染而显现，就如同石头中的铁、铜、银、金的种姓一样。
正是这个法性自性的种姓被称为如来藏。虽然有此自性种姓，但众生被无明等暂时垢染所覆盖时，就不是圆满佛。远离一切分别垢染后，极为清净的法界显现，就能成就正等菩提。
因此，殊胜的是种姓，它是菩萨名称安立的根据——二十二种发心以及从欲乐开始的铠甲修行等的基础。
如说：'六种证悟法，对治及断除，彼等究竟性，智慧具悲心，不共诸声闻，利他之次第，智慧无功用，趣入依即种。'如此偈颂及二万五千颂的论典解释中圣解脱军说：
因为从发心开始，于四种顺决择分、见道和修道中，世尊说彼彼处的菩萨为菩萨等。
对治即般若波罗蜜多。断除是诸违品，即法界清净的特征。对治和断除的究竟即到达终点，也就是对治最胜的究竟和违品穷尽的究竟。
狮子贤说究竟是断除彼等生灭相应的分别。那么，这是自性住种姓，从无始以来就有，是法尔获得的。这是由正行而生，由往昔善根串习而得。
这是暂时决定的声闻缘觉种姓。这是永远决定的如来种姓。

 །འདི་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་མ་ངེས་པ་སྟེ་རྐྱེན་གྱིས་འཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རིགས་ཐ་དད་མི་རིགས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ གསུངས་པ།འཇམ་དཔལ་གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གཅིག་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་དང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་གཅིག་པོ་དེ་ཇི་ལྟར་སྣོད་དང་སྣོད་མ་ཡིན་པར་གདགས་ཞེས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་བུ་འདི་ནི་བདེན་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་བརྟེན་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཉན་ ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཐ་དད་དུ་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་ཀྱང་། ལམ་ཐ་དད་པ་ལ་ཆག་པའི་ལམ་དང་བྱའི་ལམ་དང་ཉི་མའི་ལམ་ཞེས་པ་བཞིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་རྟོགས་པ་སྔོན་མ་ཅན་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་རྟོགས་པ་དེ་རྣམས་རེ་ཞིག་པའི་དུས་ཅན་དུ་བསྟན་པས་ ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་དུ་བསྟན་ཏོ།།དང་པོ་ནས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་རྟོགས་ནས་རིམ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་བསྟེན་པ་རྣམས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་ནོ་ཞེས་ཐ་སྙད་ལས་རིགས་ཐ་དད་པ་མི་འགལ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་གསུངས་པ། གང་དུ་འདུ་བྱེད་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་དེ་ ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་སྟེ་དེ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་སུ་མཚུངས་ལ་རིགས་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་མེད་པའོ།།རིགས་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་པ་སྟེ། རིགས་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་ནི་འདི་ལས་ཡོན་ཏན་ རྣམས་གོང་དུ་སྒྲོལ་བར་བྱེད་ཀུན་ནས་སྐྱེ་བར་བྱེད་པས་རིགས་སོ།།ཡང་ན་འགྲོ་བས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་གོའོ། །དེ་རྣམས་སྐྱོབ་པས་རིགས་སོ། །ཡང་ན་འདིར་ག་མི་ནི་གནས་པ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བའོ་ཞེས་པ་བཞིན་ཏེ། འགྲོའོ་གནས་སོ་ཞེས་པ་གོ་སྟེ། རྟེན་པའི་ཆོས་སོ། །དེ་ སྐྱོབ་པར་བྱེད་མི་གཡོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རིགས་ཞེས་པ་སྟེ་རྟེན་ནོ།།འོ་ན་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཅི་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ཞེ་ན། དཔེར་ན་རང་བཞིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་འོད་རྣམས་ཀྱི་དང་མུན་པ་སེལ་བའི་བཞིན་ནོ། །དམིགས་པ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དང་བླང་བར་ བྱ་བ་ཉིད་དག་གིས་དམིགས་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་པས་སྒྲུབ་པའི་ཡུལ་ལོ།།ཅི་ཞེ་ན་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་ལ་མི་དགེ་བ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལུས་ཀྱི་ལས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བ་ སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་བླང་བར་བྱ་བའོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ན་རང་བཞིན་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ་རྣམ་འགྱུར་གཙོ་བོ་དམིགས་པ་སྟེ་གཉི་གར་ཡང་གཉི་ག་མ་བགག་གོ་ཞེས་པས་རྟེན་དང་དམིགས་པ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་དམིགས་པ་དག་པར་འགྲོ་བ་ཡང་འཐད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆགས་པ་ཉིད་དང་ཡོད་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ།།ཞེས་སོ། །རང་བཞིན་དང་འབྲེལ་པའི་རྣམ་འགྱུར་དམིགས་པ་སྟེ་རྣམ་འགྱུར་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གཙོ་བོ་དགོས་པ་དམིགས་པར་དགོངས་ནས། རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འདི་ཡི་དམིགས་པ་དངོས་མེད་དེ། །བདག་པོ་དྲན་པ་ཡིན་པར་བཞེད། །རྣམ་པ་བཞི་ཉིད་ཅེས་ཀྱང་ངོ་། །འདིར་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་དྲན་པ་སྟེ་དེ་འདིའི་རྟེན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་བ་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བ་ སྟེ་དངོས་པོ་ལ་འགག་པའི་ཞི་བ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་ལྟར་རང་བཞིན་དགོས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་གསལ་པོར་འགྱུར་བ་བསྟེན་པ་སྒོམ་པའི་དོན་དུ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བས་སོ།

这是声闻、缘觉和如来种性不确定，因为被缘所夺故，种性差别不合理。世尊也说：'文殊，如果法界是一，真如是一，实际是一，那么怎么会有堪能与不堪能的安立呢？'如果这样问的话，这样说是对的。即便如此，由于所依的声闻、缘觉和圆满佛的诸法有差别，所以在世俗言说中可以说有声闻等种性的差别。
比如虽然虚空没有差别，但因为道路不同而说有车道、鸟道和日道一样。因为那些先觉悟声闻等菩提后觉悟大菩提的人们，由于显示为暂时性的，所以显示为具有声闻等种性。
从一开始就证悟极喜地等，并逐渐趣向无上菩提的人们，则称为大乘种性。因此在世俗言说上种性差别并不相违，但在胜义谛中则不是如此。如经中所说：'哪里连一点有为法都没有，那就是无为法，这是诸圣者的共同种性，这种性与虚空平等，没有差别。'
这种性由于一切法同一味的缘故是常住的，这种性因为在一切时都是法性，所以是智慧等。词源学解释是：因为从此升进功德，普遍生起，所以是种性。或者说，因为行走，所以众生是'去'。因为保护他们，所以是种性。
或者在此'ga mi'是住的意思，如说'虚空遍一切处'一样，理解为'去'、'住'，即所依法。因为以不动之方式执持保护，所以称为种性，即所依。
那么，无自性的法界如何能作为诸发心的所依呢？比如无自性的虚空是月亮和太阳光明的所依，以及遣除黑暗一样。所缘是以应断和应取而成为所缘，这是修行的对境。
什么是所缘呢？即一切诸法。其中，不善法如杀生等，以及无记法如身业等，是应当断除的。世间和出世间的善法如布施等，是应当修习的。
这样的话，自性是主要的，变化是主要所缘，二者都不否定二者，由此所依和所缘的特征差别以及所缘清净也都合理。正因为如此所说：'须菩提，菩萨应当学习一切法非执著性和非有性。'这是说明自性相关的变化是所缘，而不是仅仅变化的意思。
正因为如此，考虑到自性主要是为了所缘，所以说：'须菩提，一切相智的所缘是无事。'此中所缘是无事，能依是念，被认为有四种相。这里的无事是一切法的。增上缘是念，因为这是它的所依。寂静性是自性寂静，而不是事物灭尽的寂静。
为什么需要自性呢？因为为了通过修习依止而使一切法的法性无自性明显现前。

 །འོ་ན་རང་བཞིན་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་མེད་པ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ ནའང་དམིགས་སུ་མེད་པའོ་ཞེ་ན།བདེན་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོར་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་དགོངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་གཉིས་མེད་དགག་གོ། །རབ་འབྱོར་གཉིས་ནི་དངོས་པོའོ། །གཉིས་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དབུ་མར་གསུངས་པ། གང་རྣམས་རང་དངོས་གཞན་དངོས་དང་། །དངོས་དང་དངོས་མེད་ཉིད་ལྟ་བ། །དེ་རྣམས་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ལ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་མིན། །ཞེས་པ་དང་། དངོས་དང་དངོས་མེད་མཆོག་འཛིན་པ། །ཟད་པ་མྱ་ངན་འདས་པར་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །དོན་དམ་པར་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དང དམིགས་པའི་སྤྲོས་པ་འགའ་ཡང་མེད་དེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་དམིགས་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཟབ་མོར་སྔར་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །འཕགས་པ་བྱམས་པས་ཀྱང་གསུངས་པ། བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་ཟབ་པ་སྟེ། །ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས། །ཟབ་པ་དེ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་ དང་།།སྐུར་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བ་ཉིད། །ཅེས་སོ། །འཕགས་པ་ཞི་བ་ལྷས་ཀྱང་གསུངས་པ། སྟོང་ཉིད་བག་ཆགས་གོམས་པ་ལས། །དངོས་པོའི་བག་ཆགས་སྤོང་བར་བྱེད། །ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་གོམས་པ་ལས། །དེ་ཡང་ཕྱི་ནས་སྤོང་བར་འགྱུར། །གང་ཚེ་དངོས་དང་དངོས་མེད་པ། །བློ་ཡི་མདུན་ན་མི་གནས་ པ།།དེ་ཚེ་རྣམ་པ་གཞན་མེད་པས། །དམིགས་པ་མེད་པ་རབ་ཏུ་ཞི། །ཞེས་སོ། །འཕགས་པ་རྣམ་གྲོལ་སྡེས་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཅི་དམིགས་ཤེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུའོ། །འོ་ན་དམིགས་པར་བྱ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་འདི་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་གསོད་པ་པོ་བསད་ན་ལྷས་བྱིན་སླར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཅི་ལྟར་དམིགས་པར་བརྗོད་ཅེ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཏུའོ། །དེ་ལྟར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་ཚོགས་རྣམས་སྟོང་པ་ཁོ་ན་སྟེ་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པའི་ ཁྱད་པར།ཁྱད་པར་གཞན་གསལ་བས་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་སྒོམ་པ་ཞེས་པ་ཡང་དངོས་པོའི་ཚོགས་སྟོང་པར་སྒོམ་པ་ཞེས་པ་ཁོ་ནའི་དོན་ཏོ། །འོ་ན་དེ་ལྟར་ན་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་པར་འགྱུར་ལ་དངོས་པོ་མེད་པའི་དམིགས་པའོ་ཞེས་པ་དེ་ཉེས་པའོ། །ཅི་སྟེ་ཆོས་ ཉིད་དང་ཐ་དད་པ་མེད་ཀྱང་ཐ་དད་པ་བཞིན་རེ་ཞིག་སྣང་བ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལྷག་པར་ཞེན་པ་ལས་ཆོས་སུ་གྱུར་པ་ཁོ་ན་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ཉེས་པ་དེ་ལས་མི་གྲོལ་ཏེ་མ་འབྲེལ་པར་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྒོམ་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཡང་དངོས་པོ་སྐྱེས་པ་འདི་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་པའི་རྣམ་པ་འདི་ཁོ་ན་སྒོམ་ པ་ལས་དེ་ཅི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒོམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཆོས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་།ཡོངས་སུ་སྤོང་ན་ཡང་ཆོས་གཞན་སྒོམ་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི་ཆོས་ཉིད་སྒོམ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བདེན་ཏེ་གལ་ཏེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམས་པས་ཀྱང་ཆོས་སྤྱིར་འཕངས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཙམ་ལ་ཆེད་དུ་ གཏད་ནས་གནས་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒོམ་པ་ཁོ་ན་གསལ་བར་གྱུར་པས་འཁོར་བའི་ངན་འགྲོ་འབྱིན་པས་སོ།།གང་གི་ཕྱིར་འདོད་ལྡན་མ་ལུས་མཆོག་ཏུ་བསྒོམས་པས་མངོན་དུ་བྱས་ན་འདོད་ཆགས་ཟུམ་པར་འགྱུར་བའམ་དགྲ་བོའི་ལུས་ཀྱིས་ཞེ་སྡང་འཛུམས་པའམ་གཉིས་ཀར་སེམས་པ་མེད་པས་གཏི་མུག་ འབྲི་བ་མེད་དེ་འོན་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཁོ་ནར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཆེད་དུ་གཏད་པས་དེ་ཁོ་ན་གསལ་བ་ཉིད་སྨན་དུ་འགྱུར་གྱི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

若问：所谓无自性是指毫无实体，而无实体则无所缘，这样说对吗？确实如此，所谓无实体是指不会成为实体的所缘，这是其密意。因为无实体是无二遮。如经中说：'须菩提，二即是实体，无二即是无实体。'
如中观所说：'若见自体他体，及见有体无体，彼等于佛教中，不能见真实性。'又说：'执著有无胜，灭尽即涅槃。'
胜义中无所缘、能缘及缘起戏论。正因如此，如前所说，般若方便自性无缘即是甚深圆满菩提道。
圣弥勒亦说：'修行道甚深，甚深空性等，此深离增益，及损减二边。'
圣寂天亦说：'由修空性习，能断实体习，复由修无执，后亦能断彼。若时有无法，不住心前时，彼时无他相，无缘最寂静。'
圣解脱军亦说，无分别智缘何？缘一切法自性空性。若问：若所缘空性如同石女儿般不存在，则一切法应成实有？答：不然，因为如杀者被杀，提婆达多不会再生。
那么，如何说有所缘？世俗谛中有。如是，所谓空性即是诸法聚唯空，不杂他法之特性，以其他明显特性而说。同样，所谓修空性也仅是修诸法聚为空之义。
若问：如此则一切所修之法成为所缘，而说无实体之所缘则有过失。若法性虽无差别而暂时显现差别，即使如此，由于执著而说唯修成法亦不能脱离此过失，因为无关联故不能修习。
如是，仅修习'此生起之事物无自性'之行相，如何能于法性真实修习方面舍离法的和合触？若舍离则唯成修习他法而非修习法性。答：诚然，即使由修习法性真实而总摄诸法，然专注于真实性而安住，由真实性修习明显，能出离轮回恶趣。
因为贪欲者若以最胜修习现前一切，则贪欲会减弱，或以敌人之身而嗔恨减弱，或以二者无心而愚痴不增，然唯是无自性。因此，专注真实则真实明显成为药，而非由修习诸法。

 །འོ་ན་དེ་ལ་ཆེད་དུ་གཏད་ནའང་ཆོས་ཉིད་ཁོ་ན་གསལ་བར་འགྱུར་གྱི་ཆོས་མ་ཡིན་ཞེས་པའི་འཐད་པ་ཅི་སྟེ། བསྒོམས་པས་གཉིས་ཀ་ཡང་དབང་དུ་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཆོས་ལ་མ་རེག་པར་ཆོས་ཉིད་ཙམ་གསལ་བར་འགྱུར་བ་ཅི་འདྲ་བ་ཡིན་ཞེ་ན།སྐྱོན་འདི་མེད་དེ། ཆོས་གསལ་བར་འགྱུར་བ་ལ་མ་རེག་པར་ཡང་ཆོས་ཉིད་ཙམ་གསལ་བར་འགྱུར་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ཉེ་བ་ལ་མ་ལྟོས་པར་གསལ་བ་དང་གསལ་བྱེད་ཅེས་མི་འགྱུར་བ་འབའ་ཞིག་གོ། །གསལ་ བར་གྱུར་ཀྱང་དེ་དེའི་ཡུལ་འདུས་པ་ན་རྩོལ་བ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡུད་ཙམ་གྱིས་དེའི་ཤེས་པ་ལ་དེའི་རྣམ་པ་གསལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཆོས་ཉེ་བ་ལ་ལྟོས་པ་ནི་མ་ཉམས་ཏེ།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་དགའ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ནིམ་པའི་རོ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགའ་བ་ཉིད་དུ་གོམས་པ་ནི་གསལ་བར་གྱུར་ པ་མཐོང་སྟེ།ནིམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་དེ་ཆོས་སོ་ཞེས་དེ་བསྒོམས་པས། ནིམ་པ་ལ་སོགས་པ་རང་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་ན་གནས་པའམ་ལྕེའི་རྩེ་མོར་སོན་པ་ལ་ཡང་ཇི་སྲིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒོམ་པ་ལ་མངོན་པར་སྦྱོར་བ་ཕུལ་བྱུང་མེད་པའི་བར་དུ་གསལ་ཞིང་གསལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གསལ་བར་གྱུར་པའི་ དགའ་བ་ཉིད་ཀྱང་ནིམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་མ་ལྟོས་པར་འབྲེལ་མེད་དུ་གནས་པ་ན་མི་དམིགས་ཀྱི།འོན་ཀྱང་གང་དང་གང་གི་ཚེ་ནིམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེའི་ཚེ་ཡུད་ཀྱིས་དགའ་བ་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡུལ་སྔར་བཞིན་དུ་ཡིད་འབྱུང་བའམ། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་མེད་ནའོ་ཞེས་པ་འདི་ ཁོ་ན་ཆོས་ཉིད་གསལ་བར་འགྱུར་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་བཟང་མོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གསལ་བར་གྱུར་ན་ཡང་དེའི་ཆོས་ཉིད་གསལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀ་ཕན་ཚུན་མི་འཁྲུལ་ན་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམས་པས་ཀྱང་ཆོས་གསལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་པས་སྐྱོན་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡོད། ཇི་ལྟར་ཡང་དགའ་ བ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་བདེ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དེ།དེ་ལ་ཡུལ་གང་ལ་གང་དགའ་བ་ཉིད་དུ་སྒོམ་པ་དེའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་བསྒོམས་པས་འདུས་བྱས་པ་རྒྱུར་བྱས་ནས་ཡུལ་དེ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཅན་གྱི་བདེ་བ་གོམས་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། སྡུག་ བསྔལ་ཅན་གདོན་ནོ་ཞེས་ཕ་རོལ་སྡུག་བསྔལ་ཅན་གདོན་པར་བསྒོམས་པ་ལས་གསལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཡུལ་དང་ཉེ་བ་ན་ཡུད་ཙམ་གྱིས་དེའི་ཤེས་པ་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྒྲུབ་པ་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ་འབྲེལ་པ་ཅན་ཁོ་ན་དང་ངམ་ཉེ་བར་ཅིག་ཤོས་དང་ལྷན་ཅིག་གསལ་བ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་གྲུབ་པར་གསུངས་པ།བརྩེ་བ་ལ་སོགས་རྟོགས་པ་ཕུལ་བྱུང་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉེར་གནས་ན། །འདི་ལྟར་རྩོལ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་དེ་རྣམས་རང་གི་རང་གིས་སོ་སོར་བདག་ཉིད་གསལ། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་གོམས་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་འགྲོ་ན་ཡང་ཇི་སྲིད་རྣལ་ འབྱོར་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱ་བ་དེ་སྲིད་དུ་རང་བཞིན་མེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པས་མཐོང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ནའོ།།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་འཁྲུལ་པ་ལས་བྱུང་བ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མས་འདིའི་སེམས་མཚན་མ་མེད་པའོ་ཞེས་པ་འདི་ཙམ་ དེའི་གསལ་བར་སྣང་བ་ཉིད་དོ།།འདི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒོམ་པ་མི་སྲིད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་རྟོག་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བ་རང་གི་དོན་ནམ་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྒོམ་པ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་དེ་དེ་ཙམ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་དོན་བྱས་པར་གྱུར་པས་ངལ་བ་གཞན་ལ་ཅིས་ན་འཇུག་ཅེས་པ་སྟེ། དོན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་དོན་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།དཔེར་ན་བཟའ་བ་དང་སྨན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་སྨིན་པ་ཐོབ་པ་ན་བཞིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཡང་འདིར་སྨིན་པ་གཞན་མངོན་པར་མི་འདོད་པ་སྲིད་ཀྱང་། དེ་ཙམ་ཁོ་ན་སྨིན་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་མཐར་ཐུག་པར་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐབས་སུ་ཡང་ངོ་ཞེས་པས་སྐྱོན་ཅི་ཡང་མེད་དོ།

那么，对此专注修持时只能明显显现法性而不能显现诸法的道理是什么？因为通过修持可以掌握这两者，不接触诸法怎么能单独明显显现法性呢？
这个过失是不存在的。因为见到不接触诸法显现的情况下，也能单独明显显现法性，法性不依靠接近诸法而显现和能显，这是唯一的情况。
即使显现，当其境相聚合时，不依靠努力，刹那间其心识中其相明显，但仍需依靠接近诸法，这是不变的。因为这是法性自身的本性，就像喜好等一样。
如是，见到对苦楝树等的味道习惯性的喜好变得明显。通过修持'苦楝树等有法的这是法'，只要没有达到颠倒修持的殊胜加行，对于处在自生境中或到达舌尖的苦楝树等，都不会有明显的显现。
即使明显显现的喜好，在不依靠体验苦楝树等而无关联存在时也不可得。然而，当体验苦楝树等时，刹那间体验喜好，其境如前厌离或非二者皆无时，这就是法性明显显现的含义。
就像善妙等诸法明显显现时也不会明显显现其法性那样，即使二者互不混淆，通过修持真如也不会明显显现诸法，这有什么过失呢？
如同'喜好'是指安乐性，对此，对任何境修持为喜好时，由修持心续所造作为因，与该境俱有的安乐唯从习惯中生起，同样也应用于悲心等意生法。
从修持'救度苦难者'而明显显现，当接近其境时，刹那间其心识生起与之相应的修行，是因缘相关的，而不是与其他无关的明显显现。
如一切智成就中所说：'获得慈悲等殊胜证悟者，当其行境近住时，不待功用而自明显显现。'
因此，即使无自性法性修习达到殊胜，只要瑜伽师在体验中，无自性的本性对凡夫等而言必定远离所见相。
由于执著事物与无事物等的迷乱所生贪等垢染，其心无相，仅此即是其明显显现性。
这不可能颠倒修持。因为凡是为自利或他利而修持的前行观察勤行，仅此即成办了义利，为何还要趋入其他劳累呢？因为是无义利的缘故，因为不能作用的缘故。
譬如对饮食和药物等获得所欲和成熟时一样。虽然此处可能不希求其他成熟，但仅此即称为究竟圆满成熟，在此处也是如此，所以没有任何过失。

 ། གཞན་ཡང་། འཚེ་བ་མེད་དང་ཡང་དག་དོན། །རང་བཞིན་ལ་ནི་ཕྱིན་ལོག་གིས། །འབད་པ་ལྡན་ཡང་མི་གནོད་དེ། །བློ་ནི་དེ་ཕྱོགས་འཛིན་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་རྣམ་འགྲེལ་དུ་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སླར་ཡང་དཔྱོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན པའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནའི་ཆོས་རྣམས་དམིགས་པའོ།།མཉམ་པར་བཞག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་ལྡོག་པ་ན་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གནས་སོ། །ཆེད་དུ་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བྱ་བའོ་ཞེས་ལས་སུ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་དང་།སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་རྣམས་ལམ་ཆགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པའི་བར་ཏེ། གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་འཕགས་པས་གསུངས་པ། དེ་ལ་སེམས་དང་ པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཞེས་པ་བརྡ་ལས་བྱུང་བའོ།།ཆོས་གང་གི་ཡང་སྐྱེ་བའམ་འགག་པ་མེད་ཅེས་པ་ནི་དྲན་གྱི་དུས་སུ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་གནས་སྐབས་དག་ལ་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་འཁོར་བ་པ་དང་ཞུགས་པ་དང་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་མ་ལུས་ པའི་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་གསུམ་མོ།།དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་ཀུན་མཆོག་ཉིད་སེམས་དང་། །སྤངས་དང་རྟོགས་པ་གསུམ་པོ་ལ། །ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་རང་འབྱུང་གི། །ཆེད་དུ་བྱ་བ་འདི་ཞེས་བྱ། །ཞེས་སོ། །རང་ཉིད་སངས་རྒྱས་སུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིའོ།།དམིགས་པ་དང་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ནི། མདའ་ལྟོང་སྦྱོར་བ་དང་འབེན་ལ་ཕོག་པ་དང་ཆོས་མཚུངས་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། །དེའི་ཚེ་བདག་ཉིད་ནི་དམིགས་པ་སྟེ། སྒྲུབ་པ་དང་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེད་དུ་བྱ་བ་ནི་ཆེ་གེ་ མོ་པ་ཐག་རིང་བ་སྟེ་དེ་ནི་འབྱུང་བ་དེའི་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་རིགས་དང་དམིགས་པ་དང་ཆེད་དུ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ལྔ་པར་གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཅི་ནས་ཀྱང་བདག་བླ་ན་མེད་ པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སངས་རྒྱས་པར་བྱའོ།།གཞན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དོན་དུ་གཉེར་རོ་ཞེས་སོ། །བསྟན་བཅོས་སུ་ཡང་། སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་གཞན་དོན་ཕྱིར། །ཡང་དག་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་པ་ཉིད་ནི་ དེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དགེ་བའི་ཆོས་འདུན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་མོད།དེ་ཡོད་ན་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དོན་དུ་གཉེར་བའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུའོ། །ཡང་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་དེའི་སྒྲས་བཏགས་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཤེས་པའི་ཆེད་དུའོ།།ཡང་ན་སེམས་ནི་མངོན་པར་འདོད་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་ནི་འགྲོ་བར་འདོད་ཟེར་བ་ནི་བདག་གི་སེམས་འགྲོ་བར་ཞེས་པའོ། །དེ་བསྐྱེད་པ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པའོ། །མངོན་པར་འདོད་པ་ནི་བསྐྱེད་ པ་ལས་མི་འཁྲུལ་པ་ལས་བསྐྱེད་པ་སྨོས་པ་ནི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་དོན་དུའོ།།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་འདོད་པ་སྟེ་མངོན་པར་འདོད་པ་གང་གི་ཡིན་པ་སྟེ་དེའི་ངོ་བོ་ནི་དེ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཆེད་དུ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པའོ་ ཞེས་པ་འདིའི་མཚན་ཉིད་དོ།

另外，如《释量论》中所说：'对于无害和真实义，虽然以颠倒方式精进于自性，也不会造成损害，因为心执持彼方向。'这一点将再次详加考察。如是，在非入定的状态中，唯缘取世俗谛和胜义谛本性的诸法。在入定状态时，当一切分别妄想息灭时，则无所缘等任何相，如是而住。
所为之事，是为修行者所为之事，因为是业的成就，所以是断除俱生烦恼障和所知障，以及二十二种发心，由道的次第直至通达一切法的一切相。如圣者所说的《般若经广释》中说：'从初发心开始'，这是从名言而来。
'无有任何法生灭'是指在忆念时，前后阶段中以灭和生的方式，了知等以及轮回者、入道者、住果者等一切有情蕴无余的殊胜心性这三者。如论中亦云：'一切有情殊胜心，断证三者大，自然生起三大之，所为事如是。'是为将成佛的诸菩萨。
所缘和所为之差别，应当了知如箭术练习和射中靶子的道理相同。其时，自身即是所缘，因为与修行同时而安立其境界事物。所为是远处的某人，因为是彼生起的果位阶段的自性。
如是具足种姓、所缘和所为而发心。其发心的性相如《二万五千颂》中所说：'菩萨必定要令自己证得无上正等正觉，成办他人利益'，如是希求。论中亦云：'发心为利他，欲求正等觉。'
其中，虽然欲求正等菩提即是希求彼的善法欲心所，但说'有此则发菩提心'是以果名言因，为了令知如是希求则一切善法增长。又或以彼名言说与希求同行的发心，为了令知如是与希求同时而发心。
或者，心是希求，如说'欲去'即是'我心欲去'。发起彼即是发心。说发起而非仅是希求，是为了完全把握其特征。对正等菩提的希求，即是彼希求的体性。因此，为利他而缘于正等菩提的发心，即是此发心的性相。

།འོ་ན་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་རྟོག་པ་སྟེ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་གྱུར་པའི་སེམས་ཅི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡིན་ཞེ་ན་བདེན་ཏེ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་དོན་དུ་གཉེར་བ་པོ་ཉིད་དེ་བྱེད་པ་པོའི་ཆོས་སྔོན་གྱི་སེམས་སོ་སོ་དང་། དོན་དུ་གཉེར་བྱས་ཟིན་པ་ཉིད་དེ་ལས་ཀྱི་ཆོས་ཕྱི་མའི་སེམས་སོ་སོ་ཡང་ངོ་། ། དེའི་ཕྱིར་དོན་དུ་གཉེར་བས་བྱས་ཟིན་པའི་སེམས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྟེ། དེ་ལྟར་མངོན་པར་འདོད་པའོ། །ཡང་ན་ཇི་ལྟར་སྔར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཀྱང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་རྟོག་མེད་པ་ཡིན་པ་དེ བཞིན་དུ།ཡང་དག་རྫོགས་བྱང་ཆུབ་འདོད་ཉིད། །ཅེས་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་དོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཡང་དབྱེ་ན་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ལྔ་པ་དང་འབུམ་པར་ཡང་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཐུན་མོང་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་བརྗོད་ལ། དབྱེ་ན་ནི། རྣམ་ཀུན་མཁྱེན་ཉིད་ལམ་ཤེས་ཉིད། །དེ་ནས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད། །རྣམ་ཀུན་མངོན་རྫོགས་རྟོགས་པ་དང་། །རྩེ་མོར་ཕྱིན་དང་མཐར་གྱིས་པ། །སྐད་ཅིག་གཅིག་མངོན་རྫོགས་བྱང་ཆུབ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་དེ་རྣམ་བརྒྱད། །ཅེས་པ་དེ་ཁོ་ན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བརྒྱད་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མ་ལུས པ་རྟོགས་པ་ལས་ལྟོས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེར་བཤད་པའི་ལམ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་དོགས་པ་བསལ་བའི་དོན་དུ་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་མཐའི་སེམས་བསྐྱེད་པ གཉིས་གཞག་པའི་རྒྱུའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་ནི་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་ཀྱང་ངོ་། །འདིར་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་རང་གི་མཐར་ཐུག་པར་སོན་པ་བསྒྲུབས་ནས་ཐེག་པ་གཞན་གྱིས་གདུལ་བའི་ སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པར་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ལམ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ལམ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྔ་པའི་བར་རོ།།དེ་ལྟར་ནི། ཤེས་པས་སྲིད་ལ་མི་གནས་དང་། །སྙིང་རྗེས་ ཞི་ལ་མི་གནས་པ།།ཞེས་པས་སྲིད་པ་དང་ཞི་བ་ལ་མི་གནས་པའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་བཅས་པར་དམིགས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཏེ། མཚན་མ་མེད་པར་དམིགས་པ་ཆགས་པ་མི་འཇུག་པ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ནི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་སོ། ། ཆགས་པ་སྤོང་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གཅིག་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་བཞིན་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད ཀྱང་ངོ་།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་མཐོང་བའི་ལམ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་མཐོང་བའི་ ལམ་གྱི་ནང་དུ་འདུས་སོ།།དེ་ལྟར་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་སུ་དམིགས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཁོ་ནའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུའོ། །དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་རྟག་པ་མེད་པར་རྟོགས་པ་དེའི་ཚེ་འདི་རྣམས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།གང་གི་ཚེ་འདི་རྣམས་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པ་དེའི་ཚེ་རང་གི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་ སོགས་པ་རྟོགས་པར་རོ་ཞེས་པའོ།

那么，追求的是分别念，与之相应的心如何是世尊的呢？确实，追求者本身即是作者的法，是前前各个心，已完成追求即是业的法，是后后各个心。因此，已由追求完成的无分别心才是世尊的，如是所愿。或者，如同先前的大悲虽是分别念的本质，但如来却是无分别的，同样地，'愿求正等菩提'也无过失。
菩提心若分类，则如《二万五千颂般若经》和《十万颂般若经》中所说有二十二种。其中共同的空性智慧称为般若波罗蜜多，若细分则有：'遍智性道智性，其后一切智性，遍智现证悟，至顶及渐次，刹那现证菩提，法身等八种。'即是这八种现证。
其中，由于通达一切因果而言，称为如来的遍智性。为了断除'经中所说的道不属于菩萨'的疑虑，在果位最后两种发心之前安立因位的二十种发心即是道智性，归属于菩萨。也称为了知道的种类。
在此道智性时，成就自己究竟后，为了其他乘所化众生而不现前，善巧于示现具因之道，因此菩萨圆满一切道，为此一切智性是直至第五发心。如是：'以智不住有，以悲不住寂。'即不住于轮回与涅槃。
执著色等诸蕴及布施等相是违品；无相缘虑、不起贪著、善巧方便是对治品。断除贪著是由于通达一切法无自性，以同一自性故，了知能知所知平等一味。平等性即是不缘一切戏论。因此自性难以通达，也是不可思议。
念住等性质的解脱分、决择分及见道，通过随觉法无我的方式，摄入菩萨的解脱分、决择分及见道中。如是声闻们缘色等为无常等行相，菩萨们则是以无常等为特征的色等为空性。
其中当通达色等无常时，安立为声闻等的决择分等证悟。当对如是诸法生起无执著等时，即是证悟自己的决择分等。

།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་གི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་སྲིད་པ་དང་ཞི་བ་ལ་གནས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོའོ། །གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་བར་མར་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བས་བལྟས་ནས་འདའ་ བར་འདོད་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འདོད་པ་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཤེས་སོ།།དེ་ལ་ཤེས་པ་ནི་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ས་དང་པོ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐོང་བའི་ ལམ་ཁོ་ནར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རྟོགས་པ་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་སོ།།རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཤེས་པ་བསལ་བའི་དོན་དུ་མཐོང་བ་གསུངས་ལ། འཁྲུལ་པའི་མཐོང་བ་བསལ་བའི་དོན་དུ་ཤེས་པ་གསུངས་སོ། །ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་གསུངས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མེད་པར་ཤེས་པའི་དོན་དུའོ།།འདའ་བ་ནི་ཡང་རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་འཇུག་པའོ་ཞེས་འཕགས་པའོ། །སླར་ཡང་འཕགས་པས་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་དག་གིས་དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་ལ་ སོགས་པས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས་འདའ་བ་ཞེས་སོ།།གང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་གང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་རང་སངས་རྒྱས་ཉིད་དེ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་དོ། །འོན་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་ འབྲས་བུ་ནས་རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་ལ་སོ་སོར་འཇོག་གོ།།ཇི་ལྟར་རང་གིས་མ་ཐོབ་པའི་ཆོས་གཞན་སོ་སོར་འགོད་པར་བྱེད་ཅེ་ན་འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་གང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་སྤོང་བ་དེ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་ པའོ་ཞེས་སོ།།དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའོ། །དེ་ཅི་ལས་ཤེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ལམ་གཞན་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ན་རིགས་དང་དབང་པོ་དང་ཚོགས་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པའི་བྱེད་པར་ཅིག་ཤོས་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་བྱེད་པ་མ་ལུས་ པ་བསྡུས་པས་གང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་སྤོང་བ་དེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཡིན་ཏེ་རྟོགས་པ་དང་སྤངས་པ་འདི་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་རྟོགས་པ་དང་སྤངས་པ་ལྷག་ན་དེ་དག་བཟོད་པ་འདི་ནང་དུ་འདུས་པ་ལས་མིན་གྱི་གཙོ་བོ་ནི་ནང་དུ་འདུས་པ་ལས་སོ། །འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་ བཅོམ་ལྡན་འདས་མར།མཐོང་བའི་ལམ་ཁོ་ནར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྟོགས་པ་ལས་འདས་པར་གསུངས་ལ། འཕགས་པ་བྱམས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་མདོར་ཡང་། དཔེར་ན་རིགས་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་རྒྱལ་པོའི་བུ་སྐྱེས་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པས་བློན་པོ་རྒན་པོ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དེ་བཞིན་ དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ལས་དང་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས།རིང་པོ་མ་ལོན་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱ་ཁྱུང་དབང་པོའི་བུ་སྐྱེས་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་ པའི་དཔེས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གང་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྟོབས་དང་ཕ་རོལ་གནོན་པ་དང་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་མིག་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ཏེ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ།།དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་གྱི་ མདོར་ཡང་།མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དོན་དམ་པ་མ་ཐོབ་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ།

声闻和独觉的一切智性是离开法无我的方式而住于有为和寂灭等的体性。如同在《般若中观》中所说，菩萨通过了知和见到一切智性而欲超越，欲圆满道智性，欲获得一切相智性而了知。
其中了知是指菩萨现观初地所摄的见道，因为在菩萨见道中完全圆满声闻等的一切证悟。为了遣除比量智而说见，为了遣除错误见解而说知。说知和见是为了了知在声闻和独觉地中无有菩萨修道。
超越是趣入现观一切相，如圣者所说。复次圣者说，从初发心开始，以行持波罗蜜多的知见，由见白净地等八种而超越。
凡是以声闻道所应得的预流果等，以及以独觉道所应得的独觉性，这些菩萨都不取证。然而，却安立众生于预流果乃至独觉菩提。
若问：如何能安立他人于自己未得之法？对此世尊说：'舍利子，声闻和独觉的智和断，是得无生法忍的菩萨之忍。'这也是苦法智忍。
为何如此？因为在其他道有差别时，由种姓、根器和资粮殊胜的缘故。菩萨忍的作用包含了其他（声闻独觉）证悟的一切作用，因此他们的智和断即是无生法忍，而不仅仅是这些证悟和断除。
因为他们在修道中的证悟和断除虽有余，但这些都不是由于包含于此忍中，而主要是由于包含于其中。
如是在《般若经》中说唯在见道中超越声闻独觉的证悟，在《圣弥勒解脱经》中也说：'譬如由大种姓力，王子初生不久即胜伏年长大臣们，如是由菩提心和悲心力，生于如来法王种姓的初发心菩萨发菩提心后不久即胜伏声闻和独觉。'
同样，以金翅鸟王子初生不久的比喻，说明初发心菩萨立即发起一切智智之心的力量、降伏他方和增上意乐眼清净的功德，这是一切声闻独觉所不具有的。
在《宝云经》中也说：'在胜解行地中，菩萨将超越一切声闻独觉地，然尚未得到菩萨真实地。'

 །འཕགས་པ་ས་བཅུ་པར་ཡང་། སེམས་བསྐྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ ཐམས་ཅད་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་གྱི་རང་གི་བློའི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བདུན་པ་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་གི་ཡུལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་ རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འདིར་མདོ་དང་པོར་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཟིལ་གྱིས་མནན་པར་གསུངས་ལ། གཉིས་པར་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་སྟེ། གསུམ་པར་ནི་ས་དང་པོ་དང་བདུན་པ་ལ་ཡང་ངོ་། །ཞེས་ པ་ཅི་ལྟར་མི་འགལ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་གནས་སྐབས་དག་ན་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་གྱི། འོན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བར་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་མཐོང་བ་སྟེ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ལམ་ བསྒོམ་པས་ནི་མ་ཡིན་ལ།དེ་མེད་ཀྱང་དེའི་ལམ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རིང་དུ་སོང་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟོགས་པ་ལྷག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་ས་བཅུ་པའི་འགྲེལ་པར་ས་བདུན་པ་ལ་གསུངས་པ། དེ་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་འདའ་བར་ཡོངས་ སུ་གསལ་བར་བྱས་ཏེ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྒོམ་པའི་སྟོབས་དང་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ་ཞེས་པ་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་དོན་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། དམན་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལས་འདས་པའི་དོན་གྱིས་རིང་དུ་སོང་བའོ་ཞེས་སོ། ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པས་ཀྱང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཐུབ་དབང་དབྱངས་སྐྱེས་བཅས། །རྫོགས་པའི་བྱང་སེམས་དང་པོ་ལ་གནས་པས། །བསོད་ནམས་དབང་གིས་ཐུལ་ཞིང་རྣམ་པར་འཕེལ། །རིང་དུ་སོང་བར་དེ་ནི་བློས་ཀྱང་ལྷག་།ཅེས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་བཅུ་པར་གསུངས་པ་ལས། ཉན་ཐོས་དང་རང སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསལ་བར་ངེས་པར་བྱའོ།།གཞན་དུ་ན་དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་བཞིན་དུ་དེ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔས་ཀྱང་རང་གི་བློའི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པས་ཀྱང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་འགྱུར་ལ།ཕྱི་རོལ་པ་བཞིན་ཁོ་ནར་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོར་དམིགས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཉིད་ལ་བདག་ མེད་པ་རྟོགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།བདག་ཏུ་བཏགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཕུང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། རྒྱལ་པོའི་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བར་ཡང་། ཇི་སྲིད་ཕུང་པོར་འཛིན་བྱེད་པ། །དེ་སྲིད་དེ་ལས་བཞེས་སུའང་། །ང་རུ་བྱེད་པ་ཡོད་ན་སླར། །དེ་ལས་ལས་དང་སྐྱེ་བ་ཡང་། ། ཞེས་པ་ནས། བདེ་བར་མངོན་པར་ང་རྒྱལ་བ། །སྡུག་བསྔལ་སེལ་དོན་ལ་ཇི་བཞིན། །དེ་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་སྔོན་རློམ་པའང་། །བདེ་བ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་སྐྱེ། །བདེ་བར་ཕྲད་པའི་སྲེད་པ་ཉིད། །རང་བཞིན་མེད་པས་རབ་ཏུ་སྤོང་། །སྡུག་བསྔལ་བྲལ་བར་སྲེད་པ་ཡང་། །དེ་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མཐོང བས་གྲོལ།།གང་གིས་མཐོང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། །ཐ་སྙད་དུ་ནི་སེམས་བརྗོད་བྱ། །སེམས་བྱུང་མེད་པའི་སེམས་མེད་དེ། །དོན་མེད་ཉིད་ཕྱིར་འབྱུང་མི་འགྱུར། །དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་དོན་མེད་པ། །ཇི་བཞིན་རྟོགས་ནས་རྟེན་མེད་དོ། །ཉེར་ལེན་མེད་པས་མྱ་ངན་འདའ། །མེ་ཡི་ཉེར་ལེན་མེད་པ་བཞིན། ། ཞེས་པའི་བར་དུའོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒོམ་པ་མེད་ལ། ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཐབས་ཙམ་ནི་ཡོད་དོ།

在《圣十地经》中也说：'仅仅以发菩提心，就以殊胜意乐的大威德而胜过一切声闻缘觉，而不是以自己智慧的分别力。住于第七地的菩萨，由于安住于自己境界的大智慧本性，超越一切声闻缘觉的事业。'
此处，第一经中说在随顺解脱分位时胜过，第二经中说在随顺决择分位时，第三经中说在初地和七地时也是如此。如何不相违呢？并非如此。在第一和第二阶段时，并非以证悟的大威德胜过，而是以发菩提心等胜过。
在极喜地时，见到声闻缘觉道，但不是以修习声闻等道。即使没有彼道，也因为了悟其道，在远行地菩萨的证悟更为殊胜。如世亲论师在《十地经释》中关于第七地说：'于此中，以二因超越声闻缘觉地，已明显宣说，即以修习方便智慧力和大悲力。'
又说：'由于无相住所修行达到究竟的意义，以及超越世间和小乘出世间道的意义，故称远行。'月称论师也说：'独觉及佛子声闻众，初地菩萨以福德力，降伏彼等并增长德，远行地中智亦胜。'
正因为如此，在《十地经》中说：'应当明确了知，声闻缘觉也有知一切法无自性的智慧。否则，由于远离了通达诸法无自性的智慧，如同世间离贪者一样，他们也会被初发心菩萨以自己的智慧观察而胜过，但不会像外道那样完全断除三界一切随眠，因为执著色等自性而颠倒的缘故。'
也不会证悟自我无我，因为执著被假立为我的取蕴。如《宝鬘论》中说：'只要执著五蕴，就会有我执存在，有我执则复有，业和生。'乃至'乐中生我慢，为除苦如实，如是先执苦，能破乐而生。以乐相遇爱，无性故永断，离苦之贪著，是故见此解脱。'
'若问由何见？世俗说是心，无心所无心，无义故不生。如是知诸行，无义如实已，无依无取故，涅槃如无薪。'
即使他们知道一切法无自性，但他们并不圆满修习法无我，只有断除三界烦恼的方便而已。

 །དེ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་མ་ལུས་པར་སྒོམ པར་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།གཞན་རྣམས་ན་རེ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཤེས་པ་མེད་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་མང་དུ་གསལ་པོར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ས་བཅུ་པར་གསུངས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཡང་འཐད་ཅིང་། སྐད་ཅིག་ཙམ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་དང་། ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་དང་། བག་ལ་ཉལ་སྤོང་བ་ནི་བདག་གི་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཀྱང་འགྱུར་རོ། ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བར་གསུངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་སྐད་ཅིག་མའི་བདག་མེད་དུ་སྦྱར་ཏེ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཞེས་པ་སྟེ་རེ་ཞིག་གཞག་གོ། །དཀྱུས་མ་རྗེས་སུ་སྦྲེལ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ནང དུ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་འདུས་ན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལོག་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཅི་ཞེ་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་མ་ལུས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་དོན་དུ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ལེགས་པར་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལྟར་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་སྲིད་པ་དང་ཞི་བ་ལ་གནས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པ་ཙམ་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བདག་ཉིད་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྟེ་འོན་ཀྱང་གང་ཟག གི་བདག་མེད་པ་དང་།གཟུང་བྱའི་དོན་གྱི་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་རྟོགས་པ་ཙམ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བདག་ཉིད་ནི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམ་ པའི་ལམ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མར་མ་བསྟན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ནི་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་ཁོ་ནའི་དོན་ཡང་དང་ཡང་དུ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ་ཞེས་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མར་གསུངས་པ་ནི་རྟོགས་པར་སླ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བཞིན་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་གསུམ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་དང་མཐོང་བའི ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་བརྒྱད་ཅུའི་རྣམ་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་བཅུ་གཅིག་ལྷག་པའི་བརྒྱར་སོ་སོར་ཕྱེ་བ་རྣམས་ལས་རང་གི་མཐའ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ལྡོག་པས་ཅིག་ཅར་ཉིད་དུ་མཚོན་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་གནས་སྐབས་བཅུ་གཅིག་ལྷག་པའི བརྒྱའི་གྲངས་རྣམས་ལ་ཐར་པ་དང་ངེས་འབྱེད་ཆ་ལ་ཕན་པ་དང་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་བཅུ་གཅིག་ལྷག་པའི་བརྒྱའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་ཅིང་།བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་མཐའི་རྣམ་པ་གཅིག་ནི་བསྒོམས་པས་བཙལ་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ན་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཤིན་དུ་བའི་ངོ་བོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཉིས་ཀྱི་ བདག་ཉིད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཞིང་དག་པ་བླ་ན་མེད་པར་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་པ་བཅུ་གསུམ་ལྷག་པའི་བརྒྱར་རབ་ཏུ་དབྱེའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་བཏགས་པ་པ་ནི་སྦྱོར་ བ་སྟེ།དངོས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ནང་དུ་འདུས་པ་སྲིད་པ་དང་ཞི་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་འབྲས་བུ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་མཚན་ཉིད་དེའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་གཉིས་སུ་རྟོགས་པར་བྱའོ།

对于这些人无我的修习，在《般若波罗蜜多》等经典中已作了详细安立。其他一些人说，声闻和独觉仅有人无我的智慧，而无法无我的智慧，这在《般若波罗蜜多》等经典中多有明确宣说。《十地经》中所说的也可以用其他方式解释，即使是刹那了知无我，也胜过世间离贪者和外道，因为断除随眠也可以通过了悟我无我而实现。《宝鬘论》中所说的内容，有些人解释为刹那无我，因为这是声闻、独觉和菩萨三种种姓共同的教法。暂且搁置这些。
继续正文，如果一切智性包含在道智性中，为何说是颠倒的证悟呢？为了菩萨们通过无常等行相的方式，令圣者们完全了知一切法，所以善说一切智性。如是，通过远离法无我的方式，仅仅通过了悟有关存在和寂灭等自性的人无我的般若波罗蜜多，是声闻的一切智性。
同样，这也是独觉的一切智性，虽然他们通过断除人无我和所取对境的分别，也稍微了悟法无我的一分，但这种般若波罗蜜多的本质并非菩萨所应现证。因此，在《般若经》中未说这些人的修道。对于菩萨们来说，为了利他而反复现前所见之义，即是修道，如是开示。虽然如此，在《般若经》中宣说是为了易于理解。
圆满证悟一切相的证悟，如同一切相智性，具有二十二种发心的本质。那就是与一切相智解脱分相应的三种、顺决择分十二种、见道十六刹那和修道八十种行相，如是分别为一百一十一种。从中远离一切戏论边际，同时标示一切智三智的差别阶段一百一十一数目，安立为解脱分、顺决择分、见道和修道一百一十一种差别。
修道最后一种行相，因为是通过修习而寻求的缘故，是修道极净的本质，具有两种发心的自性。因此，这些依次安立为轮回与涅槃平等性和无上刹土清净，如是分为一百一十三种。因此，圆满证悟一切相是假立的加行，实际上一切相智法身所摄的存在与寂灭平等性的本质唯是果位，应当理解为具有这种特征的加行等两个偈颂的含义。

 །དེ་ལྟར་ནི་འཕགས་པས། སྲིད་དང་ཞི་དང་མཉམ་ཉིད་དང་། ། ཞེས་པའི་འགྲེལ་པར་གསུངས་པ། ད་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མི་སློབ་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་མཚན་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྟེ། དེ་གཉིས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ལས་ནི་མི་སློབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོར་ཡང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཕྲ་མོ་སྤངས་པ་ལས་ཤེས་བྱ་བ་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པ་རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་བཅུ་གཅིག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་བརྗོད་དོ་ཞེས་སོ། །ཐར་པའི་ཆ་ལ་ཕན་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་སུ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཐམས ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་ནི་ཡོན་ཏན་མཐོང་བ་དང་སྐྱོན་སྤོང་བ་དང་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྔོན་མ་ཅན་གོམས་པར་བྱའོ།།རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དག་པ་རྫོགས་པ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པས་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་བྱེད་དོ། །དེ་ལ། དངོས་པོ་ཤེས་པའི་ བྱེ་བྲག་རྣམས།།རྣམ་པ་ཞེས་པ་མཚན་ཉིད་དོ། །དངོས་པོ་ནི་དམིགས་པ་སྟེ་བདེན་པ་བཞི་ལ་སོགས་པའོ། །དེའི་ཤེས་པ་དང་དེའི་ཆེད་དུ་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཏེ་བྱེ་བྲག་གང་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བར་སྒྲོ་འདོགས་པ་སྟེ། རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞེས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་རྣམས་ཀྱང་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་མཐའ་དག་ལས་ལོག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁོ་ནའི་རང་གི་ངོ་བོ་རྣམས་ཏེ། གདུལ་བྱའི་བསམ་པ་ཐ་དད་པའི་ངོར་དེ་དང་དེ་ལས་ལྡོག་པའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་བཞིན་དུ་ བཅོམ་ལྡན་འདས་མར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།འདིར་ཡང་གནས་སྐབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་འགའ་ཞིག་རྣམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་རོ། །སྦྱོར་བ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྒོམ་པ་ཁོ་ནའོ། །རྒྱས་པར་ནི་བསྟན་བཅོས་སུའོ། །སྦྱོར་བའི་ཕན་ཡོན་བདུད་ཀྱི་མཐུ་བཅོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་ནི་ཡོན་ཏན་ཏེ།འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱོན་རྣམས་ནི་སྦྱོར་བའི་བར་ཆད་དོ། །མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་འདིས་མཚོན་པར་བྱ་བ་ཞེས་པ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་པའོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་རོ། །རང་ དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའོ།།དེའང་ཕན་པ་ནི་འགྲོ་བ་ལྔ་ལས་རྣམ་པར་བཀྲོལ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོ་སོར་འགོད་པའོ། །བདེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་བཀྲོལ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འགོད་པའོ། །སྐྱོབ་པ་ནི་འཁོར་བ་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་སྤང་བའི་ཆེད་དུ་ ཆོས་སྟོན་པའོ།།སྐྱབས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་འཆི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བའོ། །གནས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཆེད་དུ་ཆོས་སྟོན་པའོ། །དཔུང་གཉེན་ནི་མཆོག་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །གླིང་ནི་རྒྱ་མཚོ་དང་ཆུ་བོ་དག་ལ་ཆུས་ཡོངས་སུ་ བཅད་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་གྱི་མཐའ་འཁོར་བ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མི་དམིགས་པ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་ཡིན་ཞིང་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་གླིང་ངོ་།།མ་རིག་པའི་སྒོ་ངའི་སྦུབས་སུ་ ཡོངས་སུ་བཅིངས་པ་རྣམས་གང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་གླིང་སྟེ་སྒྲོན་མ་དང་ཆོས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཝ་ཡིག་ཕྱིས་པའོ།།གཞན་ཡང་གླིང་ཐོབ་པར་བྱེད་དུ་འཇུག་པས་ན་གླིང་སྟེ་དེད་དཔོན་ནོ། །དེའི་ལས་ཀྱང་གླིང་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་གླིང་དུ་ཁྲིད་པར་བྱེད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་གླིང་ནི་རྣམ་ པ་གསུམ་མོ།།ཡོངས་སུ་འདྲེན་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་དེ་གཟུགས་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆེད་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཆེད་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཆེད་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་ཆེད་དུ་ཆོས་སྟོན་པའོ།

如是圣者在'有与寂与等性'的注释中说道：现在将阐述轮回与涅槃的平等性。为了明确无学僧伽的特征，由于通达这二者的平等性而成为无学。
在《解深密经》中也说：由断除微细的烦恼障和所知障，对所知无著无碍，完全证悟一切相，称为第十一佛地。
对于有助于解脱分等这些，应当如理修习一切种智三种相的修行，即以见功德、断过失及了知特征为前提而修习。
以清净圆满自己的佛土和善巧方便，随众生根机而作佛事。其中，了知诸法差别相即是相的特征。诸法即是所缘，也就是四谛等。对其了知及其差别，即是为了完全了知而增益的差别，也就是对治执著常等颠倒分别的对治法性，这些相称为特征。
这些远离常与无常等一切戏论增益的即是菩提心自性，随所化众生不同意乐而显现种种差别，如是安立为般若佛母。此中也将随情况安立某些。修行即简要而言就是修习如上所说的菩提心。广说则在论中。
修行的利益是摧毁魔力等功德，将在欲解等中解说。过失即是修行的障碍。特征有四种：所表示的是了知众生心行等。不可思议性等是殊胜。对自他作利益等是作用。
其中利益是解脱五道众生安置于涅槃。安乐是解脱一切苦而安置于涅槃。救护是为断除轮回苦而说法。救度是令有生老病死等法的众生从中解脱。住处是为无所缘一切法而说法。助伴是令得殊胜。
洲渚如大海与河流为水所环绕的地方，如是前际为轮回后际为涅槃所环绕的一切法，即是从空性、无所得乃至涅槃，令得此即是洲渚。
又如灯能照破无明卵壳束缚者，亦名洲渚，因与灯法相同而省略'瓦'字。又因令得洲渚故名洲渚，即是船主。其事业亦名洲渚，即引导至涅槃宝洲。故洲渚有三种。
引导即是生起大悲，为令从色乃至阿罗汉果无生、无灭、无染、无净而说法。

 །ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ནི་ལྷུན་གྱིས་མ་གྲུབ་པ་འབད་རྩོལ་དང་གཡོ་འགུལ་ འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དག་སྟེ་དེ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་ཞིང་དེའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའོ། །རྟེན་ནི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའོ་ཞེས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གོ། །གང་མཚོན་པར་བྱ་བ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ ལ་སོགས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའོ།།ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་ལས་རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཡུལ་ཅན་རྣམས་ཏེ། རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ རྟོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་མཐའ་དག་གི་ཡུལ་ཅན་ནོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་ཁྱད་པར་རོ།།ཡང་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་མཚན་ཉིད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་པའོ། །ཡང་ན་རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་ནི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ རྣམ་པར་གཞག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་ཁྱད་པར་གཞན་ནོ་ཞེས་འཕགས་པས་གསུངས་སོ། །གང་འདོད་པ་ཡང་རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམ་པ་ གསུམ་ལ་ནི་སྒོམ་པ་གོང་ནས་གོང་གི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཟག་པ་མེད་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་རིམ་གྱིས་སྐྱེའོ་ཞེས་པས་ལན་ཅིག་ལ་སྐྱེ་བ་དགག་པའི་ཆེད་དུ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་ལ་ཕན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་དུ་གསུངས་སོ།།ཞེས་ཁ་ཅིག་ གོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་དུ་སེང་གེ་བཟང་པོས་བཤད་དེ།གནས་སྐབས་གཞན་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་ལས་འདིའི་ཡང་འདོད་པའོ་ཞེས་མཚོན་ནོ། །དེ་ཡང་འཕགས་པའི་བཞེད་པ་དང་འགལ་ཏེ། དེ་ལྟར་ནི་འཕགས་པས། མཚན་མེད་རབ་ཏུ་སྦྱིན་ལ་སོགས། །ཡང་དག་སྒྲུབ་ལ་མཁས་པ་ནི། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ རྟོགས་འདི་ལ།།ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པར་འདོད། །ཅེས་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་རྣམ་པར་བཤད་པར་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ལྔ་པའི་གཞུང་བྲིས་པ། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་མ་བྲལ་བར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་ཞིང་མཚན་མར་ཡང་མི་བྱེད་ཅེས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པ་ཉིད་སྒོམ་ཞིང་།མཚན་མར་ཡང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་པའི་བར་དུའོ། །སླར་ཡང་རང་ཉིད་ཀྱིས་དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་དྲན་པ་དང་ཏིང་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ཐར་པའི་ཆ་ལ་ཕན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བར་རྣམ་པར་བཤད་ནས། དད་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་དབང་པོར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་དབང་ པོའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།འདི་རྣམས་དྲོད་ལ་སོགས་པ་ལ་དབང་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་རྣམས་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ལ་དབང་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་དབང་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྔར་གྱི་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་འགལ་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པ་མེད་ ན་ཕྱི་མར་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པ་ནི་རིགས་པའོ།།སླར་ཡང་དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གསུངས་ནས། འདི་ཐམས་ཅད་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་དང་པོར་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཐར་པ་ནི་བྲལ་བའི་ཁྱད་ པར་ཏེ་དེའི་ཆ་ལ་ཕན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐར་པའི་ཆ་ལ་ཕན་པའོ་ཞེས་ཏེ།དེ་མ་ཐག་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་ལ་ཕན་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སླར་ཡང་གསུངས་པ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་ངེས་པར་ འབྱེད་པའི་ཆ་ལ་ཕན་པ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ།འདི་ནི་སྦྱོར་བ་པའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་ཁོ་ནའོ།

自然成就即是遮止非自然成就的勤勉造作、动摇、来去等。以三乘出离而不现前其果。所依即是获得果位，这是十一种。所应表示的是非如理作意和贪欲等空性等即是自性。
复次，三种一切智与现观一切相有何差别？三种一切智是如前所说各别决定诸相，故是各别决定境相之有境。现观一切相是一切相之有境，此即是差别。或者三种一切智安立为相之本体，现观一切相是修习者。或者现观一切相是以违品和对治品安立而分别，三种一切智则不如是，因为是自性寂静相故，此是另一差别，如圣者所说。
又有人认为，于现观一切相等三种现观中，在修习次第增上之差别相中，皆由差别道所摄之无漏智小中大次第生起，为遮止一时生起，故说为顺解脱分等名言。如狮子贤在广释中所说：'依随其他阶段，此亦是所许'而表示。
此亦与圣者意趣相违。如圣者说：'无相布施等，善巧真实行，此一切相智，许为顺解脱分。'此偈颂解释二万五千颂所写：从初发心开始不离方便善巧而行布施且不作相，乃至修习一切相智且不作相。
复次自身以信、精进、念、定、慧五种自性解释为顺解脱分善根后说：此等信等不应说为根，因为无有根义。意趣是此等于暖等成为根性。此等若于差别道非根性，则于法身应成非根性，因为前解相若无违缘现前则必定趋入后者。
复次说信等小中大差别后说：当知此一切皆从闻思所生，因为是最初趣入教法之因。此中解脱是离系差别，因其有益于彼分故名顺解脱分。由其次第令相续成熟故，成熟即说为顺决择分。
复次所说：一切相智处所说顺决择分是现观，此是修习者。其中修习唯是现观一切相。

 །དེའི་འདི་ལྟ་སྟེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པ་དང་བྱམས་པའི་སེམས་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དྲོ་བར་ གྱུར་པ་ལ་གནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་བག་ལ་ཉལ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་ཅི་ལྟར་འཐད་ཅེ་ན།དེའང་འཕགས་པས་གསུངས་ཏེ་བག་ལ་ཉལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མེད་པ་མ་རིག་པ་དང་ལྟ་བའི་ཟག་པས་ བསྡུས་པའི་བག་ལ་ཉལ་རྣམས་ཡིན་གྱི་འདོད་པ་དང་སྲིད་པའི་ཟག་པས་བསྡུས་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམས་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་འདིས་ཏེ་འདིར་བག་ལ་ཉལ་གྱི་རྒྱུན་ལ་མངོན་པར་དགོངས་པས་སོ།།དེ་ལྟར་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ། བཟོད་པ་ འབྲིང་ལ་དེའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་མི་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པས་རྣམ་པར་བཤད་པ།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་མི་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཐོབ་པ་དང་ཞེས་སོ། །གང་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བས་ ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་འགྱུར་དེ་ལྟ་བུའི་བག་ལ་ཉལ་ཞེ་སྡང་གི་རྒྱུན་སྤངས་པ་ནི་བག་ལ་ཉལ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའོ་ཞེས་བཤད་པ།དེ་ཡང་བག་ལ་ཉལ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུངས་ལས་དང་། འཕགས་པའི་གསུངས་ལས་གཞན་དུའོ་ཞེས་པས་མི་རིགས་སོ། །ཡང་ འཕགས་པས་གསུངས་པ་རྩེ་མོར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་སེམས་གྱ་གྱུ་མེད་པ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་སེམས་འཁྱོག་པོ་དང་བྲལ་བས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ས་ལས་འདས་པ་ལས་གོང་ནས་གོང་དུ་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་སེམས་ཡོངས་སུ འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་སོ་ཞེས་སོ།།འདིར་འདས་པ་ནི་མོས་པ་པར་མངོན་པར་དགོངས་ལ། རྟོགས་པ་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཁོ་ནར་གསུངས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དུ་དགོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་རྒྱས་པར་བཤད་པར། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་པས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སར་ལྟུང་བ་སྲིད་དེ། དེ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་གཉེན་པོར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་སྟེ།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ས་གཞན་དུ་ལྟུང་བ་ཡང་ཅི་ལྟར་སྲིད་དེ། ཚུ་རོལ་གྱིས་རྣམས་སུའང་མ་ཡིན་པ་དེ་ཅི་ལྟར་གོང་མ་ རྣམས་སུ་འགྱུར།གང་ཡང་རིང་དུ་སོང་བའི་ས་ལ་མཚན་མ་མེད་པར་གཞན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པ་ནི་འབད་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་གི་ཅིག་ཤོས་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་པས་འཕགས་པ་དཔའ་བོས་གསུངས་པ། །ཡིད་ནི་མཆོག་ཏུ་གཡོ་བས་ལོག་།དེ་ཕྱིར་དེ་ལ་དབུགས་མ་ཕྱུང་། །ས་བཞིན་ གཡོ་མེད་མ་ཐོབ་པར།།བརྟན་མེད་མི་གཡོའི་ས་རྟོགས་དཀའ། །ཞེས་སོ། །གང་ཡང་འཕགས་པ་ས་བཅུ་པར་ས་བརྒྱད་པ་ལས་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་རྣམས་ལ་འཇུག་པར་མི་མཛད་ན་དེའི་ཚེ་ཉིད་འདིའི་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ།།དེ་ལ་ལྡོག་པ་དང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལྟར། མར་མེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་འདས། །དེ་ཡི་སེམས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཐེག་ པ་ལ་སྤྲོ་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་རིང་དུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

其中，这就是对一切众生平等和慈爱之心等殊胜特点。如此，菩萨住于暖位，具有不退转相，断除一切随眠，有漏修所生的决择分，如何合理呢？
这也是圣者所说，一切随眠的全部断除，是指无明和见漏所摄的随眠，而不是欲漏和有漏所摄的随眠，因为菩萨是故意受生的，这是针对随眠相续而言的。
如是在一切相智品中，对于'中等忍位不生起其贪著相应之心'等，圣者解释说：'因为不生起一切烦恼相应之心，故获得身等清净'。
如宝源寂所说'一切如何转变，如是断除嗔恨随眠相续，即是断除一切随眠'的说法，与世尊所说的'彼亦成为无随眠'等教言及圣教相违，故不应理。
又如圣者所说，顶位阶段的不退转相，心无谄诳，是由于善根清净，远离心的歪曲，超越声闻等地，由上至上身语意清净，以摄持心为因。
此处'超越'是就胜解行者而言，证悟者则唯在见道中说。因此不是就殊胜道而言。
同样，在广说见道位不退转相时说：'在苦谛随顺忍刹那，由于与随顺智相应，有堕入声闻等地的可能，因为这是作为三界对治而生起的缘故。在苦谛随顺智阶段，菩萨舍弃所获得的离贪性，因为摄受与众生利益相顺应的自体事物。'
住于殊胜道的大菩萨怎么可能堕入其他地？连此岸诸地都不可能，何况上地？
又于远行地中，无相而入他利是唯由精进而生，不同于其他，故圣勇士说：'心以极动转，是故于彼未放心，如地未得不动性，难证无动之地位。'
又如圣教《十地经》中说第八地：'若诸佛世尊不令此菩萨趣入现证诸门，彼时此即当入涅槃。'
其中退转和圆寂，不同于声闻等'如灯熄灭般涅槃，其心得到解脱'所说的涅槃。因为从发心开始就已远离趣向声闻等乘的作意。
也不是佛的涅槃，因为尚未断除修所断。

 །འོན་ཀྱང་འདིར་དམ་པའི་ཆོས་པདྨ་དཀར་པོའི་མདོ་ཚད་མར་བྱས་ནས། ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དགོངས་པ་ཅན་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དུས་རེ་ཞིག་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྒྱུན་དུ་ཆད་པ་གཟུགས་ནས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་ཉིད་འདིའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་རྒྱུན་འཆད་དོ་ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེར་བརྒྱད་པ་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་དགོས་ཏེ། གཞན་དུ་ན་སྐད་ཅིག་དགུ་པ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པས་འགོག་པར་ལྟུང་ངོ་ཞེས་པ་འདིར་ཡང་དུས་རེ ཞིག་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྒྱུན་འཆད་པ་འགོག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།གང་ཡང་བརྟན་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ནོ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བར་འཕགས་པས་གསུངས་པ། འདི་ལྟར་གྱུར་པའི་རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ལྟུང་བ་སྤང་བའི་དོན་དུ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པར་བྱེད་ པའི་སེམས་པས་ཤེས་པ།དེར་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ལྟུང་བ་ནི་དུས་རེ་ཞིག་གཞན་གྱི་དོན་རྒྱུན་འཆད་པ་ཁོ་ནའོ། །སར་ལྟུང་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སར་ལྟུང་བ་ནི་རྟོག་པ་སྟེ་གཞན་གྱི་དོན་ལ་དགའ་བ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདག་ ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འགྱུར་དུ་ཆུག་ན་ཡང་དེའི་ཚེ་ནི་བརྗོད་པ་དང་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་པ་རྣམས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཕགས་པ་བྱམས་པས། དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ལགས་ཞེས་ ཞུས་པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འདི་རྣམས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཟབ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་འདི་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གཞན་གྱི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་ནི་འདི་རྣམས་ཀྱི་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་པའོ།།བདག་གི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་ནི་འདི་རྣམས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །གཅིག་མ་བཏང་ན་ཅིག་ཤོས་གཏོང་བའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་དག་མི་གཏོང་བ་མི་རིགས་ཤེ་ན། གཉིས་ཀར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྟེ་དེར་དེ་དག་གིས་ཡིད་ འབྱུང་བ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་མི་གཏོང་བ་རིགས་སོ།།དེའི་ཚེ་དེ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་ཀྱང་འདའོ་ཞེས་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན་སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་གང་འཁོར་བ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་དེ་ནི་འདིའི་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའོ། །གང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་ ཡིན་ལ་དམིགས་པ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ཡང་ཡིན་པ་དེ་འདིའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའོ་ཞེས་སོ།།འདི་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ལ་དགོངས་ནས་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པས། ས་བརྒྱད་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཉི་མ་ཤར་བས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མུན་པ་བཞིན་སྤོང་ངོ་ཞེས་ཁམས་ གསུམ་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འབྱུང་བར་གསུངས་པ་ནི་དེ་ཉིད་འདིའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ།འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་དོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་བ་འགགས་ཀྱང་དབང་བཅུ་ཐོབ་པ་ལས་དེ་རྣམས་ཡིད་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་ སྣ་ཚོགས་པས་སྲིད་པའི་འཁོར་བར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་མི་འགལ་ལོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་དོ།།འཕགས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྡེས་ཀྱང་། ས་འདི་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་ལྷག་མ་མངོན་ པར་འདུ་བྱེད་པ་བཟུང་ནས་སོ།།འདའ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་མཐོང་བས་འདའ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དག་ལ་སྟེ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པས་འདའ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་སའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་རྒྱུན་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ངེས་ པར་དཔྱད་དོ།

然而在此依据《妙法白莲经》为准，如同圣者舍利子等大菩萨被安立为声闻涅槃那样，应当了知这是具有密意的涅槃。某时暂时断绝利益众生的相续。为此所说：'这就是他的涅槃，断绝一切众生事业的相续。'同样，如彼处所说：'在第八地随顺集谛的刹那，菩萨需要无量，否则在第九刹那将无视有情界而堕入灭。'在此也应了知暂时断绝利益众生的相续即是堕入灭。
关于圣者所说不舍弃坚固的利益众生：在如是证悟的阶段中，为了断除堕入涅槃，以趣向大悲的思维而了知。其中堕入涅槃仅是暂时断绝利他的相续。若问堕入地位是否也是如此？不是这样的。堕入声闻等地是分别，并非离开喜乐利他本性的涅槃自性。即使转变，当时也应了知所说和将说的道理。
因此圣弥勒问：'如是具足遍知等的菩萨涅槃是什么？'世尊答道：'这些的涅槃甚深。因为此非涅槃亦非非涅槃。为什么呢？依于利他而不舍轮回，这是他们的非涅槃。依于自利而不舍涅槃，这是他们的涅槃。'若问：舍一则应舍另一，故不舍二者不合理？由于对二者无分别，他们无厌离，因此不舍二者是合理的。
若问：'那时既出离轮回又出离涅槃'不合理？已得心自在的菩萨以善巧方便，示现轮回即是此不舍轮回。既是空性又安住无缘，即是此不舍涅槃。
正是基于如此，月称论师说：'第八地无分别智日升起，如黑暗般断除一切烦恼'，说到离欲三界的出现，即是'这就成为他的涅槃'。因为对未离贪者获得涅槃无有疑虑。虽然轮回已灭，但由获得十力，以意化现种种自性身于有情轮回中圆满佛法并不相违，如是解释。
圣解脱军也详细分析道：'从此地正确超越是由诸佛劝请而执持菩萨剩余事业的造作。超越有二种：见道超越是在声闻缘觉地，因为彼处无菩萨修道。住地超越是不退转地修道相续的特征。'

།སླར་ཡང་འཕགས་པས། དེ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །ཆུང་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་རྣམས། །ཆུང་ངུའི་ཆུང་སོགས་དབྱེ་བ་ཡིས། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་དགུར་འདོད། །ཅེས་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་དབང་དུ་ བྱས་པས་ནས་དགུ་པ་ལ་དེའི་གཉེན་པོར་ལམ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ལམ་གྱི་རྣམ་པ་འདི་ནི་ས་བཅུ་པ་སྟེ་འདོད་ཁམས་སུ་ཐ་མ་ཡིན་ན་དེ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ལ་ཅི་ལྟར་རིགས། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདིའི་འགྲེལ་པར་འདོད་པའི་ ཁམས་ལ་སོགས་པ་ས་དགུ་རྣམས་སུ་རྣམ་པ་དགུ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ་ཞེས་སེང་གེ་བཟང་པོས་བཤད་པ།འཕགས་པའི་དགོངས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ན་འཐད་ཀྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཤེས་པས་དང་མཐོང་བས་བལྟས་ནས་ འདའོ་ཞེས་པའི་འདའ་བ་རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་ལས་འདུག་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ་འདའ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་སྟེ།ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དཔྱད་ཟིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དུ་ཡང་ཤེས་རབ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་འགལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཆེན་པོ་ འགའ་ཞིག་ལ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ན་བདག་མེད་པ་ལས་འཁྲུལ་བ་སྲིད་པས་སོ་ཞེས་པས་འདིར་ཅི་བྱ་ཞེས་པ་ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པས་ཆོག་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བར་རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་འདི་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་ གནས་སོ།།དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་གསུམ་རྣམས་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དག་གིས་རབ་ཏུ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཐར་པའི་ཆ་ལ་ཕན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་ལས་དང་པོ་བའི་ས་དང་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་ཚོགས་ཀྱི་ས་ཡིན་ལ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་ཆེན་ པོ་དང་འབྲིང་དང་ཆུང་ངུའི་གང་ཟག་གི་གདམས་ངག་གི་ཡུལ་རྣམས་ཏེ།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་རང་བཞིན་གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པ་ཞེས་པར་ཡང་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལ་གང་ལ་ལ་གཅིག་པུ་གཅིག་ དབེན་པར་སོང་སྟེ་ལུང་གི་དོན་དཔྱད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའོ།།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་སྟེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་རིགས་པ་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་དག་གིས་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྩ་བ་ཕྱུང་བས་འབད་པ་བྱེད་པ་ལས་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ཐོབ་པ་ལས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།བསྒོམ་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང་ཞི་གནས་ལྷག་མཐོང་དག་གོ། །ཞི་གནས་རྫོགས་ནས་འཇུག་པ་ན་གང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་ཤེས་རབ་ལྟ་བ་དང་རིག་པ་དང་བློ་དང་སྣང་བ་དེ་ལྷག་མཐོང་ངོ་། །དེ་གཉིས་ཀ་ བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་བོ།།དེའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རང་གི་རྒྱུད་ལ་འབྱུང་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ནི་ཐར་པའི་ཆ་ལ་ཕན་པའོ། ། འདིར་ཐར་པ་ནི་བྲལ་བའི་ཁྱད་པར་ཏེ། དེའི་ཆ་ལ་ཕན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐར་པའི་ཆ་ལ་ཕན་ཞེས་པའོ། །ཐོག་མར་རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་བརྒྱད་སྟོང་པར གསུངས་པ།རབ་འབྱོར་དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞིང་ཐབས་ལ་མཁས་པས་འབྱུང་བར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་རབ་ཏུ་གྱུར་པར་སོན་པ་སྟེ། དེ་ལ་འདིའི་སེམས་དཔའ་མངོན་ པར་འདོད་པ་རྟོགས་པའོ་ཞེས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ།

再者圣者说：'由于是相续的缘故，小中大三者，以小的小等分类，承许有九种差别。'对此偈颂的解释是：从修道的角度来说，从小的小分别念到第九，其对治为大的大道的变化。此道的行相是第十地，如果在欲界是最后的话，如理应当以将要解释的方式分别殊胜道。正因为如此，在此偈颂的注释中狮子贤解释说：'在欲界等九地中连续生起九种行相即是修道。'如果随顺圣者的密意则合理，若是其他则不然。
所谓'以了知声闻缘觉圆满及见而超越'中的超越是在初地，而非在殊胜道中，这已经分析完毕。同样，智者们也应当了知其他处的矛盾等。由于即便某些大德也可能因为是凡夫而在无我上产生迷惑，所以在此不必过多阐述。此一切相智如是现前圆满证悟，唯是二十二种发心的本质。
其中前三种发心是以闻思所生慧而成就的阶段，是顺解脱分善根、初业地、资粮道和资粮地，依次是小中大。大中小补特伽罗是教诫的对象，也安立为念住、正断、神足自性铠甲修行。
智慧有三种：其中某人独自一人前往寂静处，由思维经教义理所生的般若波罗蜜多即是闻所生慧。如是也有人怀疑，从比量等力所生的是思所生慧。由彼等断除疑根而精进修持，获得三摩地即是修所生慧。
修有三种：止、观及止观双运。止圆满后趣入时，与之相应的智慧、见解、了知、觉受和显现即是观。二者皆是修所生慧。因此，以无相智慧行相缘取布施等一切佛法，从自相续生起而圆满成就，通达智慧与方便即是顺解脱分。此处解脱是离系差别，因为有益于彼分故称为顺解脱分。最初是以闻思所生为趣入一切相现观体性教法的因。
如是在《八千颂般若经》中也说：'须菩提，因此当时菩萨摩诃萨应当修习般若波罗蜜多，以方便善巧而生起。'其中菩提即是殊胜圆满菩提，于此发心欲证悟者即是菩萨。

།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚོག་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་དོན་དུ་གང་མངོན་པར་འདོད་པ་དེ་ནི་ཆེན་པོ་སྟེ། ཆེན་པོ་ཉིད་དེ་འདིའི་ཡིན་པས་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའོ། །ཚིག་གཉིས་པོ་འདིས་སེམས་བསྐྱེད་གསུངས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཆོས་མ་ལུས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།།ཐབས་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་དད་པ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགེ་བ་འདོད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དྲན་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་བྱ་བ་མི་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ དབང་པོའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་བྲལ་བ་ལས་ཉན་ཐོས་དང་རང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་ངོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། མཚན་མེད་རབ་ཏུ་སྦྱིན་ལ་སོགས། །ཡང་དག་སྒྲུབ་ལ་མཁས་པ་ནི། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་འདི་ལ། །ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པར་འདོད། །སངས་རྒྱས་སོགས་དམིགས་དད་པ་དང་། །སྦྱིན་སོགས་སྤྱོད་ཡུལ་བརྩོན་འགྲུས་ དང་།།བསམ་པ་ཕུན་ཚོགས་དྲན་པ་དང་། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཏིང་འཛིན་དང་། །ཆོས་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་རྣམ་ལྔ། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་རྣོན་པོ་ཡིས། །རྟོགས་སླ་རྟུལ་པོས་རྟོགས་དཀར་བཞེད། ཅེས་སོ། །དད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ཡང་རིགས་ པ་སྟེ།དད་པས་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་སོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པས་ནི་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་གོ། །སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པས་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ་ གསུངས་པ།རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལས་དགའ་བ་སྐྱེའོ། །ཡིད་དགའ་བ་ལས་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའོ། །ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །བདེ་བར་གྱུར་པའི་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་གོ། །སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་སོ། །འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་ འདས་མ་བར་མར་གསུངས་པ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱོད་པ་མེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགའ་ལ་ཡང་སྤྱོད་པ་མེད་པ་དེ་ཁོ་ན་སྤྱོད་པ་སྟེ་གོ་ཆ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པ་བཞིའི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། ལས་དང་པོ་པ་དེ་ཅི་ ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅེ་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལྟར་ལས་དང་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་པའི་མཐར་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་སུ་མེད་ པའི་ཚུལ་གྱིས་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་ཏེ།འདིས་ནི་གལ་ཏེ་ཡང་ལས་དང་པོ་པ་ལ་དོན་དམ་པའི་སྤྱོད་པ་མེད་མོད་དེའི་དོན་དུ་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། སློབ་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་འདྲ་བ་ནི་ལས་དང་པོ་པའི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ བདག་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པའོ།།དེར་འདིའི་དོན་དུ་གཉེར་བྱའི་དོན་དུ་གཉེར་བྱ་ཉིད་ཉེ་བར་སྟོན་པ་གདམས་པ་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་སྟེ། ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བའི་དོན་གྱིས་མི་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་གདམས་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མ་ཐོབ་ པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།སེང་གེ་བཟང་པོ་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཉན་པའི་སྐབས་སུ་གཞུང་འཛིན་པའི་ཆེད་དུ་སློབ་པ་དང་སེམས་པའི་གནས་སྐབས་བཟུང་བའི་དོན་མི་བརྗེད་པའི་ཆེད་དང་། བསྒོམ་པའི་གནས་སྐབས་སུ་སྔར་མེད་པ་བསྐྱེད་ པའི་ཆེད་དུ་གསུམ་པོ་འདིའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

为了使一切众生成为最胜，所希求的那个是大的，因为这个大性是他的所以是大菩萨。这两句话说的是发心。般若波罗蜜多是以一切行相遍知一切法。方便是对佛等境生起信心，对布施等精进，对希求善法等正念，对作者、业和所作无所缘的禅定。如是，由于根的义无故，非根之本性的信、进、念、定、慧自性，应当积集顺解脱分善根，如是宣说。因此，离开般若和善巧方便则堕入声闻和辟支佛地。如是亦说：'无相布施等，善巧修行者，通达一切相，许为顺解脱。缘佛等信心，布施等精进，圆满意乐念，无分别等持，诸法一切相，了知即智慧，此五圆满者，利根易悟入，钝根难证悟。'
信等次第亦有道理：由信对欢喜事作意而发起精进。由发起精进则正念现前。由正念现前则心等持。由心等持则如实了知。如是所说：'由极欢喜生喜悦，由意喜生身轻安，身轻安者即受乐，安乐之心得等持，心得等持如实知。'
然则，《中般若经》说：'菩萨无所行即是行般若波罗蜜多。'由于一切法空性无所缘故，于一切无所行即是行，是四种加行的自性。初业者如何行般若波罗蜜多呢？《般若经》中不是说过吗？'世尊，初业菩萨如何'等问题之后，说从初发心开始即应以无所缘方式学习一切法。这表明虽然初业者无胜义行，但为此应当学习，即说学习本身即是行持，如世亲论师所说。正因如此，这样的是初业者以六波罗蜜多为自性的般若波罗蜜多行持即是加行。
此中为显示所求义而有教授和教诫，为护持已得功德故不令退失而作教授。其后为得未得功德而作教诫。狮子贤说：依次第于闻位为持教义而学习，于思位为不忘所持义，于修位为生起先前所无者，此三者如是说。

།དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་བར་མར། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་མཚན་མར་མི་བྱེད་ཅིང་དམིགས་སུ་མེད་པ་ནི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་བསམ་གཏན་རྣམས་ལ་ སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞིང་དེ་རྣམས་ཀྱི་རོ་མྱང་བར་ཡང་མི་བྱེད།དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་འཕྲོག་ལ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དབང་གིས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་སྟེ། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པར་མཐོང་བས་གནས་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དོ་ ཞེས་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གོ་ཆ་ཉིད་ཀྱིས་ཐབས་ལ་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ཆོས་ཉིད་དོ།།ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྔགས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་ དོ།།དེ་ལ་གོ་ཆ་ནི་ཡ་ལད་དང་སྲུང་བྱེད་དེ་དབུ་མའི་སྒྲུབ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཚད་དུ་བྱ་བ་ལྟར་ཕ་རོལ་གནོན་པའོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱལ་པོའི་རིགས་རྒྱལ་སྲིད་འདོད་པ་འགའ་ཞིག་དེ་ལ་ཕན་པའི་འདོད་པའི་སྤྲོ་བས་དང་པོར་གོ་གྱོན་ནོ། །དེ་ནས་འཇུག་སྟེ་ གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་ཐེག་པ་ཞོན་ནོ།།དེའི་རྗེས་སུ་དཔུང་གི་ཚོགས་སོག་གོ། །དེ་ནས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལས་རྒྱལ་ནས་ངེས་པར་བགྲོད་བྱའི་ས་རྣམས་སུ་ངེས་པར་འགྲོ་ཞིང་རྒྱལ་སྲིད་ཐོབ་བོ། །དེའི་རྗེས་སུ་རང་གི་དོན་བྱས་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་བཅས་པས་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ཡོངས་ སུ་སྐྱོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་བླང་བར་བྱ་བ་དང་དོར་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབ་པའི་དམིགས་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་དམིགས་ལ།གཞན་གྱི་དོན་དུ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་པ།སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཅན་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྒྲུབ་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལས་མ་འདས་པར་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་གདམས་པ་ ཐོབ་པ།སྒྲུབ་པ་དེའི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་བདེན་པ་ཤེས་པ། རྟེན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་རིག་པ། ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཞེན་པ། མི་ལྡོག་པའི་ཆེད་དུ་ཕྱོགས་བཅུར་ལྟ་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་ངལ་བ་ཐོབ་སྟེ། དེ་ལས་འདི་ཐེག་པ་གཞན་གྱིས་མི་འགྲོ་བའི་ཆེད་དུ་ལམ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་ཡང་ འགྱུར་ཞིང་།ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྤྱན་ལྔ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་དག་ཀྱང་སྟེ་འཕགས་པའི་ས་ཡང་དག་པར་གནོན་ནོ་ཞེས་པ་གདམས་ངག་གི་རིམ་པས་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འཕེལ་བའི་ཆེད་དང་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུ་ རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲོར་བཅུག་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པ་རེ་རེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་གནས་སུ་བཅུག་པ།སྦྱིན་བྱ་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་གོ་ཆ་ཉིད་ཀྱི་གོ་གྱོན་ཏེ། འདི་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་མདའ་ཐམས་ཅད་ཐོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་གོ་བགོས་པར་བྱས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྒོམ་པ་མངོན་པར་སྦྱོར་བ་ལས་འཇུག་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མཐའ་དག་ལ་འཛེག་གོ། །དེ་ནས་རྒྱུ་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་ཚོགས་སོག་གོ། །དེ་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་བ རྣམས་སུ་ངེས་པར་འབྱུང་ཞིང་འབྲས་བུའི་ས་མནན་པའི་ཆེད་དུ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཞེས་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་མ་ལུས་པ་སྤངས་པ་ལས་གནོན་ཞིང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ རྟོགས་པ་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྤངས་པ་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་མུར་ཐུག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ།

对于这位中等的世尊母，以具有一切种智之心，于诸波罗蜜多不作相而无所缘，即是以大铠甲之自性成就铠甲。彼入诸禅定而不贪著其味，不为其所夺，亦不因其力而生。以于禅定等见为空性、无相、无愿而住，然不现证真实际。
此即是以具方便善巧之般若波罗蜜多铠甲，由方便善巧所摄持之法性。由十方世界诸佛赞叹等所说，为善知识所摄持之大性。
其中铠甲即是装备与守护，即中观之修行，于一切般若波罗蜜多中以一切行相如何堪能而降伏他方。譬如王族中有人欲求王位，为此利益之欲乐，首先披甲。然后趋入，乘象等乘。随后集结军队。之后战胜敌对方，必定前往所应去之诸地而获得王位。
此后已成就自利，以具悲心如理护养众生。如是菩萨以修行所依法界自性，具足正等觉种性，以应取应舍性于诸善等修行所缘如理作意。为利他故，欲求正等菩提，具空性与大悲为心要，发二十二种菩提心自性，于般若波罗蜜多修行中，不离世俗谛与胜义谛，以无所缘方式趣入，如是获得教授。
了知彼修行所缘之实相，了知皈依处三宝，特别趣入无执著，为不退转而观十方亦不疲倦。由此为不趋入其他乘故，亦能摄持道路。如理具足五眼、六神通及见道、修道，即是以教授次第所获功德，为增长三摩地、智慧等诸功德及为获得未得者。
诸佛等令精进，即于六波罗蜜多铠甲修行一一中皆令一切近住，以无所缘布施等为铠甲而披甲。于此一切障碍箭皆不能中故。此后披甲即是修习一切行相现前加行而趣入，登上禅定等一切大乘法。然后为究竟因义而集结资粮。
此后于诸决定出离中决定出离，为镇压果地故，通达金刚喻无间道时，菩萨降伏烦恼障与所知障习气行相之一切违品，证悟佛地真实际，断除习气相续，获得无尽法性之果位法王位。

།དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་ནི་སྒྲུབ་པ་མེད་དོ། དེར་འབྲས་བུ་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའོ། །དེའི་རྗེས་སུ་དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ ཆེན་པོས་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་འཕེན་པ་ལས་དང་།གདུལ་བྱ་སེམས་ཅན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་དབང་ལས་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། །དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བརྒྱུད་པས་སྦྱོར་བའི་རང་བཞིན་ཚོགས་ཀྱིས་ནི་གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པའོ། །དངོས་ སུ་སྦྱོར་བའི་རང་བཞིན་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ནི་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པའོ།།ཆོས་མཆོག་ཆེན་པོ་ནི་བརྩེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཟུངས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ནི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པའོ། །ཁྱབ་བྱེད་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་དྲི་མ་མེད་ པ་ལ་སོགས་པའི་སའི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པའོ།།ཁྱབ་བྱེད་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་རྩེ་མོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་གཞག་པར་བྱ་བའི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་དག་གི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་གཉེན་པོའི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ དེ་ཁྱབ་བྱེད་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ།།ཁྱབ་བྱེད་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་གཞི་ཅན་དུ་གཞག་པར་བྱ་བ་ལམ་དེ་གཉིས་ཀའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་མཐར་ཕྱིན་པའི་མཐར་ཐུག་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཇི་སྲིད་པ་དང་ནི་ངེས་པར་ འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པ་སྟེ་ཁྱབ་བྱེད་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་བདུན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུ། ལམ་གྱི་ཡུལ་ཅན་ངེས་ འབྱུང་ངོ་།།ཞེས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པར་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་། འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས། དེ་ལ་གོ་ཆ་དང་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པ་དག་གྲངས་ཇི་ལྟ་བར་བརྒྱུད་པས་དང་དངོས་སུ་སྦྱོར་བའི་རང་བཞིན་ཚོགས་དང་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སས་བསྡུས་པའོ། །ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ནི་ བརྩེ་བ་ནས་བརྩམས་ནས་གཟུངས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་དངོས་སུ་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཆོས་མཆོག་ཆེན་པོས་བསྡུས་པའོ།།ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། །ས་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གཉེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ལམ་གཉིས་ཀའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་གཞིས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།གང་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན་སྒྲུབ་པ་བཞི་རྣམས་སོ་ཞེས་ རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ནི་མི་འཐད་དེ།དེ་ལྟ་ན་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པ་མཐོང་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་གྱི། འདུན་སོགས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་ལས། །སྨོན་པའི་སེམས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ། །འཇུག་པ་ཞེས་བྱའི་སེམས་རྣམས་ནི། །བཅུ་དགུ་རྣམས་སུ་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པའི་དྲོད་ལ་སོགས་ པ་འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།སེང་གེ་བཟང་པོས་འགྲེལ་བཤད་དུ་མཇུག་བསྡུ་བ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་སའི་ཚོགས་སོ་ཞེས་ཏེ། གཉེན་པོའི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ས་བཅུ་པ་ཇི་སྲིད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི་བཤད་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བ་ མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于法身的证悟而言是没有修行的。因为在彼处不可能有果位的作用，作用即是修行。随后以无缘大悲心，从往昔愿力以及所化众生福德力的缘故，直至虚空界的边际，不间断地成办众生利益。
因此，在见道中通过间接的修持自性资粮是铠甲修行。直接修持自性的胜解行地是趣入修行。大胜法位是慈悲等总持究竟的资粮修行。见道的自性是极喜地的资粮修行。遍行修道的自性是无垢等地的资粮修行。
在遍行修道的殊胜阶段中，殊胜道位的顶加行所安立的见修二道的殊胜阶段是对治资粮修行的八种，这是遍行修道的自性。以遍行修道为基础所安立的二道所缘的决定出离事，为所为等殊胜道究竟的金刚喻定，以及决定出离修行，这是遍行修道的自性。
正因如此，为所为等一切种智究竟的七种，以二种发心自性获得佛地为目的，是道所缘的决定出离。如此偈颂所说。同样地，圣无著说：其中铠甲和趣入二种修行，如其数量，是以间接和直接修持自性的资粮和胜解行地所摄。
资粮修行是从慈悲开始直至总持究竟，是直接修持道的自性大胜法所摄。初地极喜的自性资粮修行是见道的本质。第二地等自性对治本质的资粮修行、二道所缘和决定出离修行是修道的基础。
若说暖等是趣入发心的自性则不应理。如所说：'由欲解等三差别，愿心分为三种类，所谓趣入诸心识，许为十九种差别。'狮子贤在释论中总结说见修二道的本质唯是地的资粮。对治资粮修行仅止于第十地，而非见修二道自性的安立。因为唯有决定出离修行安立为殊胜道的自性。

 །འདུན་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གསུམ་ཡང་སྒྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐར་ པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྒྲུབ་ཏུ་བཅུག་པ་ཉིད་དུའང་གསུངས་ལ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ།ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་མ་བྲལ་བས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་ཞིང་མཚན་མར་མི་བྱེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པ་ལས། གཞན་པའི་སྒྲུབ་པའམ་ གོ་ཆ་གཞན་མེད་དོ།།སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་ཀྱང་གཞུང་འགྲེལ་དུ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་ནས་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བར་བསྟན་པའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་བཟུང་ནས་བདུན་པ་ ཇི་སྲིད་པ་འབད་པ་དང་བཅས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པར་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་བསྟན་པའོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་བརྒྱད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་དོན་དམ་པར་སྤྱོད་པ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ལ་བརྩོན་ པའི་ཕྱིར་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ལས་དང་།སྒྲུབ་པ་གཅིག་ཁོ་ནར་སྒྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པས་སྒྲུབ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ནས་ཇི་སྲིད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་གོ་ཆ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ས་བཅུ་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པར་གསུངས་པ། དེ་ལ་གོ་ཆ་ནི་སྨོན་ པའོ་ཞེས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་འཕགས་པས། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་བར་རྣམས་ནི་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་ཚོགས་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི་འདི་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དེར་ཕལ་ཆེར་འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་བསྡུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་ཕལ་ཆེར་ལམ་ལ་འཇུག་པ་ལ་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཚོགས་ཀྱི་སའི་རྟེན་མ་གསུངས་པ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཁོ་ན་སྟེ་ སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་བརྩམས་ནས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་སུ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སོ་ཞེས་པ་སྔར་བརྗོད་ཟིན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྟོགས་པ་ཡི་ནི་ཆོས་དྲུག་གི། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པར། སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་བརྩམས་ནས་ཞེས་རྟོགས་པར་ བྱ་སྟེ།མདོའི་དོན་ཐམས་ཅད་ནི་དེའི་རྒྱན་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པས་བསྡུས་པ་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །དྲོད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་འཇུག་པའི་སེམས་ཉིད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པས་བསྡུས་ལ། སྨོན་པའི་སེམས་རྣམས་མ་ཡིན་ཏེ། ཕལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དྲོད་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ ཉིད་ཀྱི་ཤུགས་ཀྱིས་འཐོབ་པས་བསྡུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་རྒྱས་པས་ཆོག་གོ།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་རྣམས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཁོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ཀྱིས་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ།ཐུན་མོང་གི་སྒོ་ནས་ནི་སྔར་བཤད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་ཁོ་ནས་འདི་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཏེ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ལྔ་པར་གསུངས་པ། ཤ་རིའི་བུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནང་དང་ཕྱི་དང་ཕྱི་ནང་གི་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ལ ལུས་ལ་སོགས་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བས་གནས་ཤིང་ལུས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ལ་དེ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ་ཞེས་སོ།།འདིར་ནང་གི་ལུས་ནི་རང་གི་མིག་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གོ། །ཕྱི་ནི་རང་གི་ལུས་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུས་བྱས་སོ། །གཉིས་ཀ་ནི་ལྷག་ མའི་རང་གི་ལུས་སུ་གཏོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའོ།

欲等三种发心也不会成为修行的本性，世尊说是令修行解脱分，从初发心开始，以不离善巧方便而行布施且不执著相等，除布施等修行外，别无其他修行或铠甲。
法师世亲在《论释》中也说'披大铠甲'是指从初发心开始显示广大意乐。'正趣大乘'是指从胜解行地直至第七地，显示有勤勉有分别行持的阶段。'正住大乘'是指从第八地开始显示胜义行持。
其中大铠甲有二种：由于精进于一切有情利益故从广大意乐，以及由于唯一修行圆满一切修行故从广大修行，乃至称为六波罗蜜铠甲等究竟。
同样，此论在《十地经释》中说：'其中铠甲是发愿。'正因如此，圣者说：'从念住等乃至佛不共法，由于是见道等所摄故称为道资粮。'这是因为在彼等阶段多摄出世间法，应知世尊说世间法多属入道之故。
若问：'如是则为何未说资粮地之所依？'如前所说，世尊已说：'从发心开始至顺决择分等。'
正因如此，应知'六种证法'等偈颂从发心开始，经义并非全被其庄严偈颂所摄。暖等是趣入心之主要，故为偈颂所摄，愿心则不然，因为是次要且由暖等因势力所得故为所摄，此处详说已足。
念住等三十七菩提分法，唯由空性与悲心无别的菩提心所摄而为菩萨所修，共同方面如前所说。此应以菩提分诸相围绕而修，唯如是此等成为一切遍智菩提之分即随顺。
如《二万五千颂般若经》所说：'舍利子，住于般若波罗蜜多而圆满四念住'等。如是于内外内外之身受心法，以观身等而住，不分别与身等相应之分别，且以无所得方式。
此中内身是自己的眼等六处，外是自身以外的有为法，二者是余属自身的大种及所造色。

།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ལུས་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །ཆོས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་སོ། །ལུས་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ ཆོས་ཉིད་ལ་ལྟ་བའོ།།ལུས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ནི་ལུས་སོ་བདག་གི་ལུས་སོ། །རྟག་པའོ་མི་རྟག་པའོ་བདེ་བའོ་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དེ་ཡང་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྟེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །མི་དམིགས་པ་ དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ་སྔར་ཇི་སྐད་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ།།འོ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སྒོམ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དཔུང་གཉེན་ཅན་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་རིགས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་ཞུས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་པའི་མདོར་གསུངས་པ། འཇམ་དཔལ་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་དགེ་སློང་རྣམས་འབྱུང་སྟེ་དེ་རྣམས་མི་གཙང་བ་ལས་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པར་སྟོན་པར་ འགྱུར་བ་ནས།འདི་ཁོ་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་པའི་བར་དུའོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་འདི་མེད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཆོག་ཏུ་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་ ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་ཡོན་ཏན་མཐོང་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་འཁོར་བ་བཞིན་དུ།མི་མཐུན་པར་མཐོང་བ། ཆོས་ཉིད་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་རྣམས་ ཀྱང་དམིགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་སོ་སོར་རྟོག་པའི་དོན་ཁོ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ།།གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པར་གསུངས་པ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་མི་དམིགས་པ་ཉིད་བཟུང་ནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །མདོ་དེ་ཉིད་དུ་ཡང་གསུངས་པ། འཇམ་ དཔལ་གང་གིས་ལུས་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ།།གང་གིས་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མི་དམིགས་ཞེས་པ་ནས་ཇི་སྲིད་འཇམ་དཔལ་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ པ་བཞི་རྣམས་བལྟ་བར་བྱའོ་དེ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་རང་བཞིན་གྱིས་གཡེང་བ་མེད་པར་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།།འཇམ་དཔལ་གང་ལ་ལ་འདི་ལྟ་བུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ནས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་ བརྒྱད་པའི་བར་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དེ་ནི་རྒལ་བ་ཕ་རོལ་དུ་འགྲོ་བར་ང་སྨྲའོ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས་ཆོས་འདི་རྣམས་ལ་མོས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་བར་དུའོ།།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་བསྟན་པའི་མདོར་ཡང་།འཇམ་དཔལ་དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཅི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ། སྨྲས་པ། ལྷའི་བུ་གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དད་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་དད་པའི་དབང་པོའོ། །གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་འཕྲོ་བར་མི་བྱེད་དེ་རིང་བ་དང་ཉེ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བའི་ ཕྱིར་ཏེ་འདི་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོའོ།།གང་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་བྲལ་བ་མེད་པ་འདི་ནི་དྲན་པའི་དབང་པོའོ། །གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་སོགས་པ་མེད་པ་ནས་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཇི་སྲིད་པ་འདི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོའོ། །གང་ཆོས་རྣམས་ ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའོ་ཞེས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྟོབས་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་དང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ལ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ།

受等诸法的三种相是由于缘于三种身的差别。法是善与不善的心所法。观察身等是观察身等的法性。具有身等想的分别是'这是身，是我的身，是常的，是无常的，是乐的，是苦的'等等这样的，而且那也是无分别的随观，是以无所缘的方式。
声闻等乘者应当以离无所缘的方式修持，如前所说。那么，修持菩提分法是否仅适合于以涅槃为依怙的声闻和独觉乘者，而不适合菩萨们呢？如《圣文殊师利所问神变解脱经》中所说：'文殊，未来时将出现比丘，他们将教导从不净观察身随身念住，乃至这才是胜义谛'。
此过失不存在，因为菩萨追求通达一切法，因为一切法最极无所缘，因为是利益众生的因，所以见轮回如涅槃般具功德，也见涅槃因不是利益众生的所依而如轮回般不相顺，因为仅是法性故见轮回与涅槃平等。
他们也以无所缘自性观察的意义修持诸菩提分。如世尊在《十万般若经》中所说：'执持无所缘的念住'等。在那部经中也说：'文殊，若见身与虚空等性，这是身随身念住。若不缘受、心、善与不善等诸法'乃至'文殊，如是应当观察胜义的四念住。其后乃至见一切法自性等住、自性无散乱，这是正定。'
'文殊，若有如是正观念住乃至八支圣道者，我说他是到达彼岸者'乃至'欲现证具一切相最胜的一切智智者，应当信解这些法'。
在《不可思议佛境界经》中也说：'文殊，应当如何观察五根？答曰：天子，若于一切法无生起信，这是信根。若于一切法心不散乱，因离远近之想，这是精进根。若离一切作意所缘，故无失念，这是念根。若于一切法无执著乃至无所缘，这是定根。若见一切法离生、离识、自性空，这是慧根。'
同样，世尊也对力、菩提支、道支、念住等作了开示。

 །གལ་ཏེ་ དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་ན་འོ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཕྱི་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཅི་དགོས་ཤེ་ན།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཀྱི། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ནི་མི་རྟག་ པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དམིགས་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་གོམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བཅུ་གཉིས་རྣམས་སེམས་བསྐྱེད་པ་གསུམ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ།།དེ་ལྟར་ཚོགས་ཀྱི་སར་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བས་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་བསགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསོད་ ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་ནི།ཡེ་ཤེས་ཚོགས་ནི་སྒྲུབ་དོན་དུ། །གྲངས་མེད་བསྐལ་པས་ངེས་འབྱུང་ལ། །མངོན་ཤེས་བརྟན་པ་གདམས་པ་ཡིས། །སྤྱོད་པའི་ས་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་།ཅེས་པས་སོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་པ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ སྦྱོར་བའི་ལམ་འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ངེས་པར་བྱེད་པ་བསྟེན་པ་ལ་ཕན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དབང་པོ་དང་སྟོབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པ་ཡང་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་ལ་མོས་པ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ལྔ་ལ་ཡོན་ཏན་ དུ་འཛིན་པ་ཕ་རོལ་གྱི་གདམས་པ་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དང་འབྲེལ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ་མཐར་ཐུག་པར་སོང་བ་ན་རང་ཉིད་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མོས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བ་བུད་ཤིང་གཞན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་མེ་བཞིན་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་ པར་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་གྱུར་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་སྟེ་བར་ཆད་མེད་ན་མཐོང་བའི་ལམ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་བསྐྱེད་པའོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་མོས་པ་དང་བསྔོ་བ་དང་རྗེས་ སུ་ཡི་རང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་སོ།།གང་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་ཤིན་ཏུ་དག་པ་དག་གོ་ཞེས་འཕགས་པའོ། །དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོར་ཡང་། འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་རྣམས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞིང་འདི་ཉོན་མོངས་པ་ ཡང་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་མོས་པ་ལ་འཇུག་པ་ནའོ་ཞེས་སོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་འབྱེད་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པ་སྟེ་མཐོང་བའི་ལམ་མོ། །དེ་བསྟེན་པ་ནི་ཆ་སྟེ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་ཕན་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པ་བསྟེན་པ་ ལ་ཕན་པའོ།།ལ་ལར་གསལ་བའི་དབྱེ་བ་ལས་མང་པོའི་ཚིག་སྟེ། དྲོད་རྣམས་དང་རྩེ་མོ་རྣམས་དང་བཟོད་པ་རྣམས་དང་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་སོ་ཞེས་སོ། །གྱུར་པའི་སྒྲ་ནི་ཁ་ཅིག་ཏུ་སྤྱིར་བརྗོད་པའོ། །གྱུར་པ་དང་རྣམ་པ་དང་བྱེ་བྲག་རྣམས་དོན་གཅིག་གོ་ཞེས་ཆུར་ལྷུང་ངོ་། །དྲོ་བར་གྱུར་པ་ དང་རྩེ་མོར་གྱུར་པ་དང་བཟོད་པར་གྱུར་པ་དང་ཆོས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ་ཞེས་སོ།།དེ་རྣམས་ནི། ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱང་སྟེ། །ངེས་པར་བྱེད་པ་ནི་ངེས་བྱེད་དེ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའོ། །དེའི་ཡན་ལག་རྣམས་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་དང་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱེ་བ་བཞིའོ། ། དྲོད་ནི་གཙུབ་ཤིང་གཙུབས་པ་ན་མེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེའི་སྔ་ལྟས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྩེ་མོ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཡོ་བའི་རྩེ་མོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ལ་བཟོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་མཆོག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཉིད ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།སླར་ཡང་དྲོད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ་སོར་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་བཅུ་གཉིས་སུ་རབ་ཏུ་དབྱེའོ།

如果以念住能知一切法，那么还要菩提分其他所有法做什么呢？并非如此，因为这些只是遍知法性，而不是以无常等行相。正因为如此，声闻乘者们缘于无常等行相，而诸菩萨则是以无所缘的方式。正因如此，无常等行相和空性也成为这些的境，这表明声闻道也从法性门而修习。如是，三十七菩提分由三种发心所摄。
如是，在资粮地以信等善法熏习心，正受菩提心并具足布施等善根资粮者，为了成就智慧资粮，经无数劫必定出离，以神通稳固及教授，而入行地。
第四发心即加行道胜解行地，是依世间禅定所生，有漏修道，为了确定修道所依的善根，具足根力自性，也建立趣入修行。
其中胜解是对信等五种所缘执为功德，与他人教授和随教相应清净，到究竟时，以自身正确趣入而显示胜解。
三种一切智的加行如同特殊薪柴之火般，渐次增胜，极为增上的加行即是极加行，若无间断则极近生起见道。
依世间禅定和无色定即是修道。有漏修道即是胜解、回向和随喜作意等。无漏者即是现证和极清净，如圣者所说。
解深密经中也说：'此中菩萨具足布施等善法，也行烦恼，即是在胜解行地入小中大胜解时。'
以无分别抉择即是决定，即见道。依止彼即是分，即获得。有益于彼即是有益于依止决定。
有些明显分类中用复数词，即诸暖、诸顶、诸忍、诸世第一法。'性'字有些处是总说。性、种、差别是同义，如水流所说。即暖性、顶性、忍性、世第一法性。
这些即是四种决定分，决定即是决定，即一向决定。其分即是以小、中、大、大中大分为四。
暖位如同钻木取火时的火相，是出世间智慧火的前相。顶位是善根动摇的顶点。忍位是对世间法至上的忍可。世第一法是一切世间法中最殊胜。
复次，暖等各自又以小、中、大分为十二种。

 །ཇི་ལྟར་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་མཆོག་རྣམས་ཀྱང་ངོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་རང་གི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན་ཏེ།གཞན་གྱི་དོན་ལ་རིམ་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་འདི་མི་འགལ་ལོ། །དྲོད་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ཐོབ་པ་ལ་རྒྱུ་སྟེ། འགའ་ཞིག་གི་རིགས་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དམན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་དག་གི་དྲོད་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ནམ་ཡང་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་དྲོད་གསུམ་པོ་[(]རིམོ་[,]རིམ་[)]པ་ཇི་ལྟ་བར་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་མོས་པའི་རང་བཞིན་ལ། སླར་ཡང་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་མོས་པ་དགུ་རྣམས་རང་གི་དོན་གྱི་སྟེ། གང་རྣམས་ཀྱིས་རང་དོན་ཁོ་ན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་གཞན་དོན་ཀྱང་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་ངོ་བོས་སོ། །རྩེ་མོ་གསུམ་པོ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་མོས་པ་དགུ་རྣམས་རང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་སྟེ་འདིར་སྦྱོར་བ་ནི་བར་ཆད་དང་བཅས་པའོ། །བཟོད་པ་གསུམ་དེ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ལ་དེ་དེ་ལྟ་བུའི་མོས་པ་དགུ རྣམས་གཞན་དོན་གྱི་སྟེ་འདིར་སྦྱོར་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པ་ཡིན་ལ།གང་གིས་ན་གང་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་ཁོ་ནའི་དོན་དུ་འགྱུར་ཞིང་རང་གི་དོན་འགོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་དོན་དང་འགལ་བ་མེད་པས་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་མོས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྲོ་བའི་ཆེད་དུ་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པའི་བསྟོད་པ་དང་བཀུར་བ་དང་བསྔགས་པ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བས་དེ་ལྟ་ཁོ་ནར་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ནོ།།ཆོས་མཆོག་མོས་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ནི་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པ་ལ་མོས་ པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བདེན་པ་གཉིས་ལས་མ་འདས་པས་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ནས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་བྱེད་དོ།།འབྲིང་གི་རྣམ་པ་ལ་རང་གིས་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་བསོད་ནམས་མངོན་ པར་འཕེལ་བའི་དོན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་དམིགས་ནས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་སེམས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བས་རང་དང་གཞན་གྱི་བསོད་ནམས་བྱ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་བོ།།རེས་འགའ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་སྔོན་མ་ཅན་གྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ ཞེས་པ་འདི་དག་ལ་རིམ་པ་ངེས་པ་མེད་དོ།།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་འདི་དག་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ན་ཡང་ཡོད་དེ་འོན་ཀྱང་འདིར་དེ་ལ་ལྟོས་པས་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་དག་གོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་མོས་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་མཐར་ཐུག་པའི་རང་ བཞིན་ནས་བཟུང་ནས་སེམས་རང་དབང་དུ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་དང་བདག་གི་བདག་དུ་ཞེན་པ་མེད་པས་སེམས་དུལ་བ་དང་།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བདག་དང་བདག་གི་བདག་གིར་མི་འདུད་པས་ང་རྒྱལ་བ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། རང་དང་གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཟིལ་ གྱིས་གནོན་པ་དང་།བདུད་ལ་སོགས་པས་བྱས་པའི་ཉེ་བར་འཚེ་བའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པར་རུང་བ་དང་། རང་གི་རྟེན་གྱི་ཡུལ་མཆོད་བྱ་ཉིད་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་བྱེད་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཤཱནྟི་པས་ནི་སེམས་དུལ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་དྲུག་པོ་ འདི་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིར་བཤད་དོ།།ངེས་པར་འབྱེད་པ་བསྟེན་པ་ལ་ཕན་པ་འདི་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསྟེན་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་གཟུང་ བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ།གཟུང་བྱར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལོག་པར་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། གཉིས་ཀ་ལ་དམིགས་པ་དང་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའོ།

如同所说的'大忍在一刹那'一样，诸殊胜法也是如此，这是就声闻自利而言，并非菩萨，因为为利他而有次第的阶段存在，所以这与此不相违。此暖等是获得三菩提的因，因为以某些种姓等力也能获得下等菩提。如是声闻和独觉乘者的暖等永远不能获得最上菩提。
其中三暖依次为小、中、大信解自性，复次以小中小等分类，九种信解是为自利，即以何者唯成办自利并以利他为所为之本质。三顶如是自性，如是九种信解是为自他二利，此中加行是有障碍的。三忍如是自性，如是九种信解是为利他，此中加行是无障碍的，以何者唯成为利他而不阻碍自利，因为与利他无违而圆满成办故。
如是修习二十七种信解的菩萨，为了鼓励，诸佛等以赞叹、恭敬、称扬如其次第，正是二十七种。殊胜法一切信解最胜自性的小品中，以一切作意信解所集聚的福德，菩萨以不离二谛而回向，作为圆满菩提支分。
中品中为使自己所回向的福德增长，世俗中缘诸善根，以欢喜心胜义中无所缘性随喜，获得自他福德事平等性。有时以随喜为先亦回向，此等无定次第。回向与随喜在胜解等中亦有，然此处依彼而言是最胜者，如是安立。
大品一切信解最胜究竟自性，从此以心得自在故，无我我所执而心调伏，于善知识等不以我我所而恭敬故无慢而相应，降伏自他烦恼，非魔等所作损恼之境，堪能成办正等菩提，使自所依成为应供处，如是安立为作业。
寂天则解释此六种作业为出世修道。此等有益于依止决择分，分别即是诸菩萨的烦恼，故依止四种分别烦恼。其中二种是所取分别，因为分别为所取故。邪分别即是分别，缘染污、清净、二者及对治分。

 །དང་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་དང་། ཕྱི་མ་ནི་དེའི་གཉིས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་གྲགས་པ་ལ་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དང་པོ་ནི་དྲོད་རྣམས་ལའོ། །གཉིས་པ་ནི་རྩེ་མོ་རྣམས་ལའོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ་ཡོད་པ་མིན་པ་ཁོ་ནའི་འཛིན་པ་པོར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལ། སྐྱེས་བུ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་སྐྱེས་བུ་བཏགས པར་ཡོད་པ་ལ་དམིགས་པའོ།།སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཏགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བཟོད་པ་རྣམས་ལ་དང་ཆོས་མཆོག་རྣམས་ལའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བས་སོ་སོར་དབྱེ་བ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་གཟུང་བྱའི་དངོས་པོ་རྣམས་ ནི་མ་རིག་པ་དང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ།།གཉིས་པའི་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །འཛིན་པའི་ཡུལ་དང་པོ་ནི་བདག་རང་དབང་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་གྱིས་སོ། །འདི་རྣམས་ཀྱང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་མཐོང་བའི་ ལམ་ལ་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ།གང་འཕགས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྡེས་གསུངས་པ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོའི་མཐོང་བའི་ལམ་མོ་ཞེས་སོ། །ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པར་ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བར་རྟོགས་སོ། །རྗེས་སུ་ རྟོགས་པའི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཛིན་པ་རྟོགས་པས་སོ།།བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མཚན་མ་མེད་པར་སྤྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཅན་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་པ། འདིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ ཉིད་དེ་དེ་དག་ཏུ་སྒྲོ་མ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཡང་མདོ་སྡེ་རྒྱན་དུ། དྲོད་དང་རྩེ་མོ་དང་བཟོད་པ་དང་ཆོས་མཆོག་རྣམས་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་འདི་རྣམས་སྤོང་བར་གསུངས་ལ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དྲོད་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་མོས་པ་བརྟན་ པ་དང་ཡོན་ཏན་གྱི་སོ་སོར་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སར་བརྗོད་དོ།།དེ་ལྟར་ནི་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྒོམ་པ་པོ་གང་གི་ཚེ་དོན་ཐ་དད་པར་གྱུར་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ལས། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ཅུང་ཟད་ གསལ་བས་ཡིད་ཙམ་ཁོ་ནར་ལྟ་བ་དེའི་ཚེ་འདིའི་དྲོ་བར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་སྣང་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བརྗོད་དོ།།དེའི་རྗེས་སུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་འབྲིང་དུ་གསལ་བ་ནི་རྩེ་མོ་སྟེ་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་སེམས་ཙམ་ལ་གནས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་བཟོད་པའི་གནས་སྐབས་ཏེ།གཟུང་བའི་རྣམ་པ་མེད་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཡང་དོན་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སྣང་བ་མེད་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།།དེའི་དེ་མ་ཐག་པའི་སྐད་ཅིག་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མཐོང་བའི་ལམ་མངོན་སུམ་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ལ་ ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།།གང་འདོད་པ་ཡང་། སེང་གེ་བཟང་པོས། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་རྣམས། རྩེ་མོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པས་བསྡུས་པ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་དག་ཁོ་ན་ལ་སྤང་བར་བྱ་བའོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་མི་འཐད་དེ། དེའི་ཚིག་དང་སྣང་བ་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་ པ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དང་འགལ་ལོ།

第一是指世间所知的事物，后者是指声闻等所知的第二种，按照顺序，第一是在暖位。第二是在顶位。两种是执著的分别，因为执著为仅是非有的执著者，即缘于补特伽罗实有和补特伽罗假有。因为是幻化的自性，所以是假立，这些按照顺序是在忍位和世第一法位。这四种分别也是依据对境的差别而分别的。其中第一所取的事物是无明和蕴等。第二是蕴和生门等。能取的对境，第一是以自在我等的本性。第二是以蕴等为所依。这些也是在欢喜地所说的见道所断，如圣解脱军所说：'四种所取能取分别的对治见道。'在《阿毗达磨集论》中说，以法忍和法智通达所取。以类忍和类智通达能取。应当了知一切忍和智都是无相行的瑜伽行者，此处通达所取能取无自性。正因如此，是无相行，因为不增益彼等。如《经庄严论》中说在暖、顶、忍、世第一法中依次断除这些，应当了知那是对法无我真如增上胜解。暖等四位因为是坚固胜解和功德的各别住处，所以说是胜解行地。如是，等持心修一切法无我性的修行者，当远离异体的执著时，由智慧光明稍许明显而仅见唯心之时，这是暖位阶段，即说是获得真如光明三摩地。其后智慧光明中等明显是顶位，即光明增长三摩地。当住于唯心而无外境执著的智慧光明极为明显生起时，是忍位阶段，因为已入无所取相，所以是入真如义一分三摩地。当无执取对境的散乱显现的智慧光明圆满时，是世间法的最胜阶段，即真如无间三摩地。其无间刹那现证一切法无我真如的见道现前对治，因此于真如中断除一切。如狮子贤所许：'四种所取能取分别，是顶位现观所摄，唯在见道和修道中断除'的说法不应理，因为与其语言和获得光明等的理解相违。

།ཅི་སྟེ་གཉེན་པོ་མཐོང་བའི་ལམ་མོ་ཞེས་པས་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ། རྩེ་མོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་ཡང་འཕགས་པས་བཞེད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་མདོ་སྡེ་རྒྱན་དུ་གསུངས་པའི་རིམ་པ་དང་འགལ་ཏེ། དེར་ནི་དེ་ལྟར་བཤད་ཟིན་པའི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའོ།།འདི་ལས་ཕ་རོལ་དུ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་གཉིས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ། །དྲི་མ་དང་ བྲལ་བ་སྟེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་འདིའི་གནས་ཡོངས་གྱུར་པ་སྟེ། །ས་ནི་དང་པོ་ཡིན་པར་འདོད། །དེ་འདིའི་བསྐལ་པ་དཔག་མེད་ཀྱིས། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉེན་པོའི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ་ནི། དང་ པོའི་གཟུང་བྱའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ།།གཉིས་པ་ནི་གཟུང་བྱའི་གཉེན་པོའི་དངོས་པོ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་སོ། །འཛིན་པ་ཡང་སྟེ་ཡུལ་དང་པོ་ནི་གང་ ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།གཉིས་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་བཏགས་པར་ཡོད་པའོ། །མཐོང་ཞེས་བྱ་དང་བསྒོམ་པ་ཞེས། །བྱ་བའི་ལམ་ནི་སོ་སོ་ལ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་བཞི་ཡི། །གཉེན་པོ་རྣམ་པ་བཞི་དང་ནི། །ཞེས་མདོར་ བསྟན་པ།རྩེ་མོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པས་བསྡུས་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་སྤང་བར་བྱ་བ་འདིའི་ཡང་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོ་ནི་འཇུག་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བླང་བར་བྱ་བ་དེ་འདིའི་འཇུག་པའི་ཕྱོགས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ བསྐྱེད་པ་ཉིད་དང་རིགས་དང་ལམ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཟུང་བྱའོ།།གཉིས་པ་ནི་ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་རྣམས་འདིའི་ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ཁམས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཟུང་བྱའོ།།གསུམ་པ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སེམས་ཅན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིའོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་འདི་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཞེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ལྷག་པར་མོས་པ་སྟེ་འདིར་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འཛིན་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་འཛིན་པ་དང་འདོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་འཕགས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་སྤངས་པས་སོ།།བཞི་པ་སེམས་ཅན་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དེའི་དབྱེ་བ་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བར་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ལ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ནི་དང་པོ་ ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་བདག་དེའི་དུས་ན་རྨ་བྱའི་རྒྱལ་པོ་ཡན་ལག་མ་སྨད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་དེ་ནི་ཐ་སྙད་པ་སྟེ་དོན་དམ་པ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི། དང་པོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་ པ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་མདོར་བསྡུས་པ་དང་།རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱས་པ་ཞེས་པ་མདོར་བསྡུས་པ་དང་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བྱའོ། །གཉིས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བྱའོ། །གསུམ་པའི་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་འཛིན་པ་པོས་སེམས་ཅན་རྣམས་ གདགས་པར་བྱ་བའོ།ཞེས་པས་སེམས་ཅན་བཏགས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལོ། །བཞི་པའི་གདགས་པར་བྱ་བ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་དང་དེའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལོ།

如果说'对治见道'这一说法暗示修道，即圣者认为顶位现观也是如此的话，那么这与《经庄严论》所说的次第相违。因为在彼论中已经说明暖位等是顺决择分。
超越此境界的见道阶段中有二种解脱智慧，因为无有所取能取。由于不具有所取能取分别，故无分别。远离垢染，因为已断见所断烦恼。
如说：'此为彼之转依处，认为是初地。此经无量劫，将成极清净。'
在对治资粮修行时，第一所取事即是真如等、色等、梦等。第二即是所取对治事，是布施等乃至佛法。能取也是，第一境是实有补特伽罗预流等。第二是假立补特伽罗预流等。
如说：'所谓见道与修道，各自道中有，四种分别之，四种对治及。'此为略说。
顶现观所摄的见道与修道中所断，此中第一所取分别依止趣入分，即菩萨所应取的趣入分，是发菩提心性、种性、正道成就等分别所取。
第二依止还灭分，即菩萨所应断的还灭分，是三界所摄法及声闻缘觉法，为分别所取。
第三能取分别依止实有众生，是凡夫的。非圣者的，因为他们已断除，且是就见所断而言。
因此，凡夫对诸如此类法作'一切法无我'的作意是增上胜解，此处不欲说此。实有法的能取即是执取、舍弃等，因为圣者已断除这些分别。
第四依止假立众生，是圣者的。其差别如所化不定等，因为声闻缘觉未断，而凡夫也有第一种。
如'我于尔时为孔雀王无垢支'等世尊语，是世俗谛，非胜义谛。
在修道中，第一是般若波罗蜜多等的真如等共相的略说，以及自相的广说，即略说与广说等所取。
第二是不发菩提心等所取。
第三是实有能取者假立众生等境。
第四是所假立佛菩萨等及其因一切种智等境。

 །རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་རྣམས་ཀྱང་བློ་དམན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་ པའི་དོན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མར་སོ་སོར་རྣམ་པ་དགུར་དབྱེ་བར་མཛད་དོ།།ཤེས་རབ་རྣོན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བརྙས་པ་སྤང་བའི་ཆེད་དུ་ཤིན་ཏུ་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །མདོར་བསྡུས་ནས་ནི་བཞི་པོ་ཁོ་ནས་རྟོགས་པར་སླའོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་ཏུ་རྣམ་པ་དགུར་ཡང་དབྱེ་བ་མ་བྱས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཁོ་བོས་ཀྱང་ངོ་། ། སྤང་བར་བྱ་བ་འདི་རྣམས་ལས་སྣ་ཚོགས་སུ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་རྩེ་མོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་གོ། །གཉིས་པ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་དངོས་གཞིའི་གནས་སྐབས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་མར་གསུངས་པ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་གང་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན། ཁམས་གསུམ་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །བར་མར་ཡང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་ མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་མ་ལགས་སོ།།ཤཱ་རིའི་བུ་ཁམས་གསུམ་པའི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པས་སོ་ཞེས་སོ། །འཕགས་པས་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་བརྒྱད་ནི་ཁམས་གསུམ་པར་འདོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སླར་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་བཟོད་པ་འདི་སྐྱེས་པ་ན་འདོད་པ་དང་ གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞིས་བསྡུས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་སོ།།འདིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་རྣམས་ལས་སོ་སོར་རྣམ་པ་དགུར་ཕྱེ་བས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་སྟེ་ཁམས་ གསུམ་དུ་གྲངས་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ།།འོ་ན་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་གྱིས། རྩེ་མོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་གཉིས་ལ། བཅུ་དྲུག་པ་ལ་སོགས་པ་གཉེན་པོའི་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་རྣམས་ཀྱིས་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་སོགས་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་བཅོ་ལྔ་རྣམས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ ཁོ་ནར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་འདི་རྣམས་སྤོང་བར་རིགས་ཀྱི།ཅི་ལྟར་འདོད་པ་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་བརྗོད་ཅེ་ན། བདེན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཁམས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གྱི་གནས་སྐབས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ པ་གང་དེ་འདིར་སྤོང་བ་སྟེ།ཤུགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པ་དོན་གྱིས་མི་འགལ་ལོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པོ་ཁམས་གསུམ་དུ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་བ་རྟོགས་པར་སླ་བ་ ཉིད་ཀྱིས་མ་བརྗོད་པ་རྣམས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ཕྱིར་དང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ངོ་བོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པའི་ནང་དུ་འདུས་པ་རྣམས།ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་མ་རིག་པ་སྤངས་པས་སྤོང་ བ་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབྱེ་བ་རྣམས་དང་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མེད་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབྱེ་བ་རྣམས་ཀྱང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་དགུ་རྣམས་ཀྱིས་མ་རིག་པ་དགུ་སྤངས་པ་ཁོ་ནས་སྤོང་ལ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ཡང་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔས་མ་རིག་པ་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་སྤངས་པ་ཁོ་ནས་སོ། །གཉེན་པོའི་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་རྣམས་ཀྱིས་མ་རིག་པའི་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་རྣམས་ནི་སྔར་དང་འདྲ་བར་གདུལ་བྱའི་ངོར་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བ་དང་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་རྒྱུན་ དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སྤོང་ངོ་།།མ་རིག་པའི་རྣམ་པ་གཞན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབྱེ་བར་མ་གསུངས་པ་རྣམས་ནི་གཉེན་པོའི་རྣམ་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་སྤོང་ངོ་། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གཟུགས་ མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་འདི་ལྟར་གདམས་པར་བྱའོ།

这些分别也是为了让智慧低劣者理解的缘故，世尊母分为九种。不是为了让利根者舍弃轻视而详细分析。有些说简要归纳则仅以四种容易理解，因此也未作九种分类。我也如是。
在这些所断中，种种详细分类的所取分别，是在见道加行位顶现观时所断。第二能取分别是在正行位时所断。同样也是修道的。
因此世尊母说：'大乘从何处出离？从三界中出离。'中品中也说：'世尊，清净不生于欲界、色界、无色界。舍利子，因为三界自性不可得的缘故。'圣者也说：'此八种分别是三界所摄。'
复次，当生起见道忍时，断除欲界、色界、无色界所摄的一百零八烦恼，即是断除四种分别所摄的见所断。此处从所取和能取四种分别中各分出九种，成为三十六种，在三界中成为一百零八。
那么按将要解说的方式，在顶现观道的两种中，以第十六等十五种对治相，以第十六等对治十五种违品相，仅在色界中断除这七十二种分别，为何说及欲界和无色界呢？
虽然如此，但三界所摄的一百零八烦恼是与世间顺决择分位相应的，此处所断即是，以势力仅断七十二种分别，义理上并不相违。
因为如何四种分别的详细分类，无明等三十六种分别在三界中成为一百零八，容易理解故未说。所取和能取分别本身颠倒的缘故，以及由于执著有无等性质的颠倒所生的缘故，摄入无明中的诸法，在极喜地断除无明而断。
同样，所欲说的无所得真如等分别的差别，以及无所得所取能取分别的差别，也是在修道中欲界以九种对治断除九种无明而断，在色界也以十五种对治断除十五种无明而断。
以十五种对治相断除十五种无明相，如前所说是对所化机而说的，断除真如等所取和预流果等实有能取分别的七十二种差别。其他无明相中未说的所取能取分别差别，由其他对治相断除。
在第四禅和无色界中也应当如是决定。

།གཞན་དུ་ན་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་ཅི་ལྟར་མི་འགལ། འཕགས་པས་མཛད་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་རྨི་ལམ་ན་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པ་རྒྱས་པས་ཆོག་གོ། །རྣམ་པར་ རྟོག་པའི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་རྣམས་སྔར་ཉིད་དུ་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ནམ།མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་རྟོགས་པ་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་མཐར་ཐུག་པའི་གནས་སྐབས་འདི་ལ་སྤང་བར་བསྟན་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ་གང་གི་ཕྱིར་གསང་བ་ཕྲ་མོ་ལ་འཇུག་པ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོའི་གེགས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་ རྨོངས་པ་དག་དང་དེའི་ས་བོན་ཡང་ས་བཅུ་པ་ལ་སྤོང་ངོ་ཞེས་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོར་གསུངས་སོ།།ཡང་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པར། བག་ལ་ཉལ་སྟོབས་ཆུང་བ་ནི་ས་དྲུག་པ་དང་བདུན་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་ སོ།།བག་ལ་ཉལ་ཕྲ་མོ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མེད་པས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་རྟེན་ཙམ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་སོ་ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་རྒྱུ་ཆད་པས། རྒྱུ་ ཅན་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་པོ་རྣམས་རྟོགས་པ་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་མཐར་ཐུག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ས་བཅུ་པ་དང་འབྲེལ་པའི་རྩེ་མོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་ངེས་པར་སྤོང་བར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།གཞན་དུ་ནི་རེས་འགའ་བས་སྤོང་ཞེས་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་ རྣམས་སོ།།འདིར་ནི་མདོར་བསྡུས་པའི་དོན་ཏེ་ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཁོ་ན་སྟེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ བཟློག་པའི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དང་འགལ་བ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཁོ་ནའོ།།དེ་སྤངས་ན་དེའི་རྩ་བ་ཅན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཅི་ལྟར་གནས་པ་ཐོབ་ཅེས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མདོ་འགའ་ ཞིག་ཏུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་མཛད་ལ།འགའ་ཞིག་ཏུ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བག་ལ་ཉལ་དགུ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སྟེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ངོ་བོ་མ་རིག་པ་སྤངས་པ་ཁོ་ན་ལས་དེའི་རྒྱུ་ཅན་གཟུང་བའི་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ངེས་པར་སྤོང་བར་མངོན་པར་དགོངས་པས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དངོས་སུ་མ་རིག་པ་དང་འགལ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁོ་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ངེས་པར་བསྒོམ་པར་བྱ་བར་ཉན་ཐོས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་ཐམས་ཅད་དུ་བསྟན་ ཏེ།སྐྱེ་མེད་འཇིག་པ་མེད་པ་ཡི། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་འགྲོ་ལ་སྙོམས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མདོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་བསྟན་ཏོ། །དྲོད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དབང་པོ་དང་སྟོབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་སྔར་བརྗོད་ཟིན་ལ་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡང་ངོ་། །དེ་ཡང་ཐེག་པ་ ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པ་དང་དེ་ལ་འཛེག་པའོ།།དེ་ཡང་དོན་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇུག་པ་ནི་ཐེག་པ་ལ་འཛེག་པ་ཡིན་ལ་འཛེག་པ་ཡང་འཇུག་པའོ་ཞེས་མིང་ལས་གཅིག་ཁོ་ནའོ་ཞེས་འཕགས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མར་ཡང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པ་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ འཛེག་པ་ཞེས་སོ།།འདིས་འགྲོ་བ་དང་། དེར་འགྲོ་བའོ་ཞེས་པས་དང་པོར་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། ཕྱི་ནས་དེ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་རྟོགས་པས་ཡང་དག་པར་འཛེག་པའོ། །ཞེས་པ་ཚིག་གཉིས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ འཇུག་པ་ནི་འགྲོ་བར་རྩོམ་པ་དང་འགྲོ་བ་དང་གནས་ནས་འགྲོ་བ་རྣམས་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་དང་།རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་བདུན་པ་ཇི་སྲིད་པར་དང་མི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་བཞེད་པ་སྟེ་སྔར་བརྗོད་དོ།

否则，如何不与将要解说的建立相违背？圣者所作的建立，即使在梦中也没有相互矛盾之处，这一点已经详细说明了。
这样的分别念的种种相，不是早已断除了吗？因为是不可能的。如何在这究竟证悟圆满的阶段中说要断除呢？
这并无过失，因为在《解深密经》等经中说道：由于入微细秘密和大神通的障碍而有的愚痴以及它的种子，都在第十地断除。
又在《解深密经》中说：'微弱的随眠，是指在第六地和第七地中，执取微细烦恼的现行。微细随眠，是指在第八地等诸地中，由于完全没有烦恼现行，而仅仅执取所知障的所依。'
因此，由于断除了如上所说的具有习气的愚痴之因，应当了知：这四种所取能取分别念，由于究竟圆满证悟的自性，必定在与第十地相应的顶位现观中断除。
否则，古代诸大师说是间断性地断除。
这里是略义：如上所说的一切所取能取分别念都是由颠倒所引发，这颠倒的特征是从无始以来执著实有等。
因此，以相违的所缘和行相，唯一从与之相违的无自性智慧中断除。
断除了它之后，以它为根本的所取能取分别念等如何能安住？
正因为如此，在某些经中没有建立所取能取分别念的差别，在某些经中也建立了贪等九种随眠，这是因为唯一从断除执著有无实体的无明本质中，必定断除以它为因的所取分别等，这是密意所在。
正因为如此，在声闻、波罗蜜多和密咒等一切法门中，都教导要确实修习直接与无明相违的菩提心，如在声闻经等中说：'无生无灭的法界于众生平等。'
暖等是根和力的自性，如前所说，也是趣入修行的本质。这又分为趣入大乘和登上大乘。
这二者由于意义相同，趣入即是登上，登上也是趣入，仅是名称不同而已，这是圣者所说。
在《佛母经》中也说：'趣入大乘和登上大乘。'这表示去往和往彼处。首先以趣入修行通过因果本质而趣入法，之后由于证悟越来越殊胜而如实登上，这是两个词的含义。
因此，趣入是指开始前行、正在前行和从住处前行，这些按次第分别对应信解行地、从极喜地到第七地为止，以及不动地等，这是师长世亲的观点，如前所说。

 ། དང་པོ་ནི་མོས་པ་ཡིན་ལ་བདུན་རྣམས་སུ་འབད་པས་འགྲོ་བ་ཡིན་ཞིང་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཐེག་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ལེགས་པར་འབྱར་བའི་ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པས་ལྟར་འདིའི་འགྲོ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དང་པོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ལ་འཇུག་གོ།།དེ་ལ་ལམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཟད་པར་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ ཤེས་པ་དང་དབང་པོ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་ཚད་མེད་པ་དང་།ནོར་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་སྤྱན་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་གཟུངས་དང་དབང་པོ་དང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ བསམ་གཏན་རྣམ་བཞི་སྟེ།བསམ་གཏན་དང་པོ་ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། དངོས་པོ་དང་འདོད་པ་རྣམས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབེན་པ། ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པའི་རྒྱུ་ཅན་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་མི་དགེ་བ་རྣམས་དང་བྲལ་བ་རྟོག་པ་ དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ནི་འདོད་པའི་གཉེན་པོ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་དང་ལྡན་པ་ལས་ཏེ་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པས་དང་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ།།གཉིས་པ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་སེམས་འཁྲུག་ པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར།དེ་རྣམས་ལ་སེམས་བཟློག་སྟེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ལས་རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་པ་སྟེ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་ པ་བཞིན་དུ་དགའ་བ་ཡང་རགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པ་སྟེ།དགའ་བའི་གོ་སྐབས་མི་འབྱེད་པའི་ཆེད་དུ་དེ་དག་གི་ཤེས་རབ་མང་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལུས་དག་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ བདེ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་ལས་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའོ།།བཞི་པ་ནི་བདེ་བ་ཡང་མེད་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མེད་པ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྔར་སྤངས་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་བཞི་པས་ནི་བདེ་བ་ཡང་ངོ་། །བཏང་སྙོམས་དང་། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། དེ་ དག་འདིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཡན་ལག་རྣམ་ལྔ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་སྟེ་དེ་དག་གིས་འདོད་པ་དང་གནོད་སེམས་དང་འཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དག་ཕན་ཡོན་གྱི་ ཡན་ལག་གོ།།སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་དེ་གཉིས་ཀའི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་སྟེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ཡན་ལག་བཞི་རྣམས་ཏེ། ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་གཉིས་པོའི་ཡན་ལག་ཡིན་ལ། ཡན་ལག་ལྷག་མ་ སྔར་བཞིན་ནོ།།གསུམ་པའི་ཡན་ལག་རྣམ་ལྔ་སྟེ། བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ནི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་གོ། །བདེ་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། །རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བཞི་པའི་ཡན་ལག་བཞི་རྣམས་ཏེ། བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དྲན་ པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་གོ།།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། །རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལས་བསམ་གཏན་དང་པོ་བསྒོམས་པས་ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ནས་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཇི་སྲིད་པར་དང་སྐལ་བ་ མཉམ་པར་སྐྱེའོ།།གཉིས་པས་འོད་གསལ་བ་རྣམས་ཇི་སྲིད་པར་དང་ངོ་། །གསུམ་པས་དགེ་རྒྱས་པ་རྣམས་ཇི་སྲིད་པར་དང་ངོ་། །བཞི་པས་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་ཇི་སྲིད་པར་དང་ངོ་། །དེའི་སྟེང་དུ་གནས་གཙང་མ་རྣམས་སུ་འཕགས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་སྐྱེའོ།

第一是信解，在七地中以精进而行进，第八地以上唯是任运成就之乘，如同装配良好的车乘等，应当善加修持此行。因此，菩萨最初入大乘道之自性。
其中道之分类有六波罗蜜多、菩提分法、禅定、无色定、解脱、次第住等持、胜处、遍处、三摩地、智、根、三摩地、随念、无量、财、分别、眼、神通、陀罗尼、根、力、无畏、无碍解、佛不共法等。
其中禅定有四种：第一禅离烦恼欲，由于不缘事物与欲望，故远离诸欲；远离以烦恼欲为因的身语意恶行不善，具有寻伺，即是对治欲望的寻伺相应，由成就所欲及身心轻安而具喜乐的等持体验。
第二禅由见寻伺扰乱心性之过患，故转心于等持而舍离一切寻伺，以无寻无伺而相应内净。
第三禅是舍，如同寻伺一样，由于喜亦粗重而舍之，具足正念正知，为不开启喜的机会而增长其智慧，由身心受用乐受与轻安乐而具足乐。
第四禅既无乐亦无苦，因为已断苦、喜、忧，第四禅亦断乐。具足舍及遍净念，因为在此获得极为清净之故。
其中初禅有五支：寻伺是对治支，因为它们能断除欲、害心、害的分别。喜乐是功德支。心一境性是二者所依支，因为依止三摩地力而生起善分别等。
第二禅有四支：内净是二者支，余支如前。
第三禅有五支：舍、念、正知是对治支。乐是功德支。所依支如前。
第四禅有四支：清净的舍与清净的念是对治支。非苦非乐受是功德支。所依支如前。
由此，修习初禅可随业力投生梵众天乃至大梵天。第二禅可生光明天等。第三禅可生遍净天等。第四禅可生广果天等。其上净居天唯圣者方能往生。

 །གཟུགས་མེད་པ་བཞི་རྣམས་ཁོ་ན་ ནི་གཟུགས་མེད་པ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམས་ཏེ།དེ་ལ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་དང་གྱོང་དང་ར་བ་ལ་སོགས་པ་སྒྲིབ་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་དང་ཁང་བཟངས་དང་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དང་རི་དང་ཆུ་བོ་དང་། ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་ཉིད་ཀྱི་ འདུ་ཤེས་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམས་པས།དེ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྣང་བ་མེད་པ་ལས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་ཞེས་འདི་ལྟར་འདིར་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དམིགས་པས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་ པར་བྱས་ནས་གནས་སོ།།དེ་ཤེས་པ་གང་གིས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་པར་མོས་པར་བྱས་པ་དེ་ཁོ་ན་མཐའ་ཡས་པར་མོས་ཏེ་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའི་འདུ་ཤེས་བཟློག་པ་ལས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་གོང་དུ་བསྐྱོད་པས་དམིགས་ པ་ཅི་ཡང་མི་མཐོང་བ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པ་སྟེ།དེ་ཁོ་ན་དམིགས་པར་བྱས་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །ཅི་ཡང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདུ་ཤེས་ལ་ཡང་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་དེ་ཡང་ཟློག་པར་བྱེད་ལ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ གང་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པས་ན།ཅི་ཡང་གི་འདུ་ཤེས་ནི་སྔར་ཁོ་ནར་བཟློག་ཟིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད་ཅིང་། འདུ་ཤེས་ཕྲ་བ་ནི་འཇུག་པ་ཁོ་ན་སྟེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས། ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། ། གཟུགས་མེད་པ་ཉིད་འདི་རྣམས་ལ་ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་དེ། ཞི་གནས་སུ་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བརྒྱད་པོ་འདི་རྣམས་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་ཉིད་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉི་མ་སོ་སོར་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི སྔོན་དང་རྗེས་ལ་ཡང་ནམ་མཁའི་རྣམ་པ་དང་རྟགས་དང་མཚན་མ་རྣམས་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་ཆོས་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལྡན་པ་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་པ་ནམ་མཁའི་རྣམ་པ་སྟེ། ཐ་དད་དང་ཐ་དད་མེད་པར་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པ་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས་པ་ མེད་པ་ཞེས་པ་རྣམས་ནམ་མཁའི་རྟགས་ཏེ་དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའོ་ཞེས་པ་ནམ་མཁའི་མཚན་མ་སྟེ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་སོ་སོར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་རྣམས་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་ འཇུག་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་བལྟའོ་ཞེས་པ་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོའོ། །ནང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་བལྟའོ་ཞེས་པ་གཉིས་པའོ། །སྡུག་པའོ་ཞེས་མོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་གསུམ་པའོ། ། འདི་གསུམ་རྣམས་ནི་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པས་སྤྲུལ་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོ་དག་མི་སྡུག་པ་སྟེ་གསུམ་པ་སྡུག་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་འགའ་ཞིག་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཁ་དོག་ལ་ཆགས་པ་ལ སོགས་པའི་གཉེན་པོར་ནང་གི་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་དེའི་དེ་མ་ཐག་ཁོ་ནར་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའམ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་ཁ་དོག་ལ་ཆགས་པ་ལ་སོགས པའི་གཉེན་པོར་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སྟེ་དེ་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ནང་གི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཅན་ཞེས་བརྗོད་ལ། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟའོ་ཞེས་པ་སྟེ། མོས་པས་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ ཡིད་ཀྱིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།ཁ་ཅིག་ནང་གི་ལ་མ་དམིགས་པ་ཁོ་ནར་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོའམ་གཉིས་པ་ལ་སྔ་མ་བཞིན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟའོ་ཞེས་པར་ བརྗོད་པར་བྱའོ།

唯有四无色界即是无色界性。其中，对于青色、黄色等色法的想，以及墙壁、篱笆等障碍的想，以及宫殿、园林、山川、河流、月亮、太阳等种种想，远离贪著，于一切处修习虚空想，由于彼等一切相都无所显现，即是'虚空无边'。如是于此缘虚空无边处，圆满虚空无边处而安住。
以彼了知虚空无边之胜解，即是无边胜解。从一切处遣除虚空想，即是识无边处。超越识无边处而上进时，无所见缘，即是'无所有'。以彼为所缘，而入无所有处定。
由于无所有性，于想亦远离贪著，即是遣除彼想，由于圆满成就非想非非想处，因为已先前遣除了无所有想，故无想，而有微细想转起，非为解脱，入非想非非想处定而领受。
于此等无色界中无支分建立，因为寂止一味之故。如是此八种为禅定与无色界性。菩萨于彼等日日入定，于入定前后亦作意虚空之相、标志与征相。
其中'此等一切法非相应非不相应'是虚空相，因为不许差别与无差别故。'无色界无所显示无障碍'等是虚空标志，因为与彼相顺故。譬如'无相而一相'是虚空征相，因为显现如虚空般空性之征相故。
亦入八解脱，如世尊所说：'有色观诸色'是第一解脱。'内无色想观外色'是第二。'净解脱身作证具足住'是第三。此三者因为是对治变化障碍之分，故为解脱。其中前二不净，第三是净。
某些瑜伽师为对治欲界色贪等，缘内身发等入定，随即缘外青瘀等入初禅定，或为对治初禅地之色贪等而入第二禅，此即说为'有色观诸色'。因缘内色等故说'有色'，因缘外色故说'观诸色'，意为以胜解见诸变化。
有些不缘内色而唯缘外青瘀等入初禅或第二禅如前，此即说为'内无色想观外色'。

།དེ་བཞིན་དུ་མི་སྡུག་པ་བསྒོམས་པས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཞུམ་པ་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཅི་བདག་ལ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་གཟུགས་རྣམས་སྡུག་པར་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་ཁ་དོག་ལ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའམ་མ་ཡིན་ཞེས་ཉམས་སད་པས་ཡིད་དུ་འོང་བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་དམིགས་ ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་བཞིན་པས་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་གཟུགས་རྣམས་སྤྲུལ་ཏེ།དེ་རྣམས་ལ་རོ་གཅིག་པའི་འདུ་ཤེས་ཐོབ་པ་ལས་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་འབད་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ཉིད་སྤང་བའི་དོན་དུ་སྡུག་པའོ་ཞེས་མོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་ དོ།།དེ་ལྟར་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་སོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལྔ་རྣམས་ཏེ། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནས་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དང་འགོག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་བར་རོ། །དེ་ལ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ མེད་པ་བཞི་རྣམས་དག་པ་པ་རྣམས་དེའི་རོ་མྱང་བའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཡིན་ལ།ཞི་བའི་གནས་པ་རྣམས་སུ་ཡང་བརྗོད་དོ། །འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ནི་ཐར་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གནས་པ་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བརྟེན་ནས་ འདས་ཏེ།གང་ལྡང་བ་ལས་སྔ་རོལ་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འགོག་པ་མཆོག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་གནས་པའོ། །དེའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་སོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་རྣམས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ཉིད་བཞི་པ་རྣམས་དང་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ཞེས་པ་ མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་རྣམས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།།དགུ་པོ་དེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དུ་སྡུད་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་དེས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འཕགས་པའོ། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་ རྣམས་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།།དམིགས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཏེ་སེམས་གནས་པ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡིན་ལ། དེ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོ་ལས་གཉིས་དག་མངོན་པར་འགྲུབ་ལ། གཉིས་པོ་ལས་ཀྱང་གཉིས་དག་སྟེ། གསུམ་པ་ལས་བཞི་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་རྣམས་ལྟ་ཞིང་། དེ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས་ཤིང་མཐོང་ལ་དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། ཞེས་པ་དང་པོའོ། །དེ་ལྟར་ཆེན་པོ་རྣམས་ཞེས་པ་གཉིས་པའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་རྣམས་ལྟ་ཞིང་དེ་རྣམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པའོ། །དེ་ལྟར་ཆེན་པོ་རྣམས་ཞེས་པ་བཞི་པའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི གཟུགས་སྔོན་པོ་རྣམས་ལྟ་ཞིང་དེ་རྣམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སེར་པོ་རྣམས་ཞེས་པ་དྲུག་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དམར་པོ་རྣམས་ཞེས་པ་བདུན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དཀར་པོ་རྣམས་ཞེས་པ་བརྒྱད་པའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཆུང་ངུ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་རྣམས་ ཏེ་ཚད་ཆུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་ཁྱིམ་དང་གཞལ་མེད་ཁང་དང་རི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ་ཚད་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཀྱིས་མོས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ་ཡང་ དང་ཡང་ནུབ་ཅིང་མི་མཐོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཞི་གནས་ཀྱིས་ཤེས་ཤིང་ལྷག་མཐོང་གིས་མཐོང་ལ་དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཟད་པར་བཅུ་རྣམས་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་ གྱིས་མནན་ནས་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མཐའ་དག་པར་ཀུན་ནས་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཟད་པར་རྣམས་སུ་བརྗོད་དོ།

同样地，为了使由修习不净观而萎靡的心意变得欢喜，思维'难道我对悦意色法执为妙好而生起对色等的贪著，或者不是'，以此警觉心意。缘于悦意色法，入第四禅定，变化出可意与不可意的色法。由获得对这些色法的一味想，为了次第地断除与精进相违之性，而修持'此为妙好'之胜解。
如是为有色解脱。无色解脱有五种：从空无边处解脱乃至灭受想解脱。其中，空无边处等四无色，因为是清净的、对治彼等味着障碍，故为解脱，也称为寂静住。灭受想是随顺解脱的住处，依止非想非非想处而超越，在出定之前止息心与心所，是最极寂静的住处。为断除其障碍故为解脱。
四禅、四无色以及灭受想定，称为九次第定，依次入定。以摄入出世间道的意义而言九次第定，灭尽定是为了证得彼果而修，故为圣者所说。
也入八胜处定。为了胜伏所缘故称为胜处，心住于胜处即是胜处，共有八种。其中从第一解脱生起二种，从第二也生二种，从第三生四种。如是世尊所说：'内有色想，观外小色，胜伏彼等已，知见及生起如是想'，此为第一。'如是大色'为第二。'内无色想，观外小色，彼等'等为第三。'如是大色'为第四。'内无色想，观外青色，彼等'等为第五。如是'黄色'为第六。如是'红色'为第七。如是'白色'为第八。
其中小色是指有情数，因为量小的缘故。大色是指非有情数的房屋、宫殿、山岳等，因为量大的缘故。对这些如理地以解脱胜解、以胜处胜伏，令其一再隐没不见的缘故。胜伏已，以止了知、以观见到，如是生起想，因为无有增上慢的缘故。
也入十遍处定，由胜处胜伏已，因为这些能遍满一切地水等，故称为遍处。

།རེས་འགའ་དེ་རྣམས་ཁོ་ན་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སུ་བརྗོད་ལ། རེས་འགའ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ནས་ བསྟན་ཏེ།ཟད་པར་ས་དང་ཟད་པར་ཆུ་དང་ཟད་པར་མེ་དང་ཟད་པར་རླུང་དང་ཟད་པར་སྔོན་པོ་དང་ཟད་པར་སེར་པོ་དང་ཟད་པར་དམར་པོ་དང་ཟད་པར་དཀར་པོ་དང་ཟད་པར་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་པའོ། །འདི་རྣམས་ཀྱང་དགོངས་པའི་དོན་དུ་ དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཁོ་ནས་སྒོམ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཁོ་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་འདི་རྣམས་སོ་སོར་སྣང་ངོ་། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཤིན་ཏུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་དེ་རྣམས་སྟོང་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཆེད་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ཏེ་གཟུགས དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དང་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དང་།སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་རྣམས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པའོ། །དེས་ན་དེ་རྣམས་མཚན་མ་མེད་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་མཚན་མ་མེད་ པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པའོ།།ཁམས་གསུམ་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་ཏེ། གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྩ་བ་ཅན་ཡང་ཉོན་མོངས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ་སྨོན་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ལ། དེས་ན་སྨོན་ པ་མིན་པ་དེ་རྣམས་ལ་སྨོན་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་པ་མེད་པའོ།།ལ་ལར་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་བཞི་པ་ཡང་གསུངས་པ། ནམ་མཁའ་རང་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པའོ་ཞེས་སོ། །ཤེས་ པ་བཅུ་གཉིས་པོ་སྔར་བརྗོད་པ་རྣམས་ཏེ་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པའོ།།ཉོན་མོངས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྤངས་སོ་ཞེས་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་འགགས་སོ་ཞེས་ཤེས་པ་ནི་འགོག་པ་ཤེས་པའོ། །ལམ་ གང་བསྒོམ་པས་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེའི་ཤེས་པ་སྟེ།ལམ་འདིས་སྡུག་བསྔལ་འགགས་སོ་ཞེས་པ་ལམ་ཤེས་པའོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཟད་པར་ཤེས་པ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པའོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའོ། །རྣམ་པར་ གྲོལ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའོ།།མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པས་དེའི་རྗེས་སུ་རྟོག་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། སྒོམ་པའི་རང་བཞིན་བསྒོམ་པའི་འབྲས་བུ་བསྒོམས་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཐོབ་པ་དམན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཤེས་པ་གང་གིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་གཟུགས་ན་ སྤྱོད་པའི་རྒྱུན་དུ་འཇུག་པ་ཡང་དག་པར་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་།གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་པ་འདི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་བརྗོད་དོ། །ཀུན་རྫོབ་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའོ། །ལམ་གོམས་པ་ནི་ ཡོངས་སུ་འདྲེས་པ་ཤེས་པའོ་ཞེས་པ་གང་གིས་ལྷ་དང་མི་དང་བྱོལ་སོང་དང་ཡི་དགས་དང་དམྱལ་བ་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐད་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་དེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཤེས་པའོ།།དབང་པོ་གསུམ་རྣམས་ཏེ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་རྣམས་སོ། ། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། ཤེས་ཟིན་པ་སྐྱོང་བའི་དབང་པོ་ཀུན་ནས་ཤེས་པ་སྲུང་བ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་སྟེ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་རྣམས་སུའོ།

有时仅说'彼等即是处'，是指遍处，有时则以地等差别而说，即：遍地处、遍水处、遍火处、遍风处、遍青处、遍黄处、遍赤处、遍白处、遍空无边处、遍识无边处。
这些也是就密意而言，仅以非真实体性而修，因此以非真实体性而于瑜伽师们各别显现。
三种三摩地是解脱自性。其中，一切法之自相是遍计自性。由于彼极不存在，为了通达彼等为空，故修空性法无我，此即空性三摩地，即解脱门空性。
无自性即是圆成实自性，由离色、声、香、味、触及男、女、生、老、病、死等相故，因不可言说故为无相。因此，为现证彼等无相而修，此即无相三摩地，即解脱门无相。
三界是因缘他力自性，执著补特伽罗和法的颠倒根本即烦恼。因此，此应断除不应希求，故于彼等不生希求，此即无愿三摩地，即解脱门无愿。
有处说第四解脱门：由虚空自性本来光明故为无为。
前说十二智，其中，'后苦不生'之智是苦智。
'断除烦恼等'之智是集智。
'苦已灭'之智是灭智。
修何道而现证灭之智，即'以此道苦已灭'是道智。
'贪等已尽'之智是尽智。
'贪等不生'之智是无生智。
现证解脱之智是法智。
以无常等而随观是随智，即修习自性、修习果、以修习而通达所得非下劣。
以何智而现证欲界行和色界行相续，及他人之心心所法，及一向无漏法，此说为他心智。
世俗智慧是世俗智。
道串习是杂智，即了知一切天、人、旁生、饿鬼、地狱等一切有情之一切语言，此即如言智。
三根即于清净法增上作用故为根。'当知未知'之根即未知当知根，已知根，及具足守护已知之根即具知根，依次是见道、修道及无学道。

 །གང་གི ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཞུགས་ལ།བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་སྔར་མེད་པའི་ཀུན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མེད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཕྲ་རྒྱས་ལྷག་མ་སྤང་བའི་དོན་དུ་ཀུན་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅིང་མི་སློབ་པའི་ལམ་དུ་ནི་ཀུན་དུ་ཤེས་ཟིན་ཞེས་རྟོགས་པ་ཀུན་ཤེས་པ་སྲུང་བ་ཡིན་ལ་དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ སྲུང་བ་དང་ལྡན་པའམ།ཡང་ན་ཀུན་ཤེས་པ་སྲུང་བའི་ངང་ཚུལ་འདི་ལ་ཡོད་པ་སྟེ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ་སླར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་དབང་པོ་ནི་ཀུན་ཤེས་པ་སྲུང་བའི་ཚུལ་ཅན་གྱི་དབང་པོའོ། །དབྱེར་མེད་ པར་རྣམ་པར་གཞག་པས་ནི་ལམ་འདི་གསུམ་ཁོ་ན་དབང་པོ་གསུམ་མོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་རྣམས་ཏེ། རྟོག་པ་དང་བཅས། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་དང་རྟོག་པ་མེད་པ་དཔྱོད་པ་མེད་པའོ། །རྗེས་སུ་དྲན་པ་རྣམས་བཅུ་སྟེ་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་དང་ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་གཏོང་བ་དང་ལྷ་དང་སྐྱོ་བ་དང་འཆི་བ་དང་ལུས་སུ་གཏོགས་པ་དང་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བའོ།།དེ་ལ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་རྣམས་རྟེན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་གཏོང་བ་དག་གཞིའོ། །ལྷ་རྣམས་དབང་པོའོ། །སྐྱོ་བ་དང་འཆི་བདག་གིས་དབུགས་མི་འབྱིན་པའོ། །ལུས་སུ་གཏོགས་ པ་དང་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་དང་དྲན་པ་དག་གིས་ནང་དུ་མི་བརྗེད་པར་བྱེད་པའོ།།ལྷ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་རིས་དྲུག་ཏུ་སྐྱེས་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་སོ། །གང་མདོ་གཞན་དུ་ལྷའི་རིས་གཉིས་དག་དྲན་པར་ བྱ་སྟེ་དགའ་ལྡན་པ་རྣམས་དང་གནས་གཙང་མ་རྣམས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི་མ་འདྲེས་པའི་གང་ཟག་ལ་དགོངས་པའོ་ཞེས་འཕགས་པའོ།།ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་དྲན་པ་མེད་ཅིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པས་དྲན་པའོ། །དེ་ལ་ཉིན་མོ་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ ནི་རྒྱུ་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ།དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པས་མཆོད་པ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་དང་། རྣམ་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པས་དང་། ཕན་འདོགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཉིན་པར་སད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལྟར། དེ་གོམས་པས་གཉིད་ལོག་ པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཁོ་ནར་རྨི་ལམ་མཐོང་བ་ལས་སོ།།དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་ཡང་ཕན་ཡོན་བདུན་རྣམས་ཏེ། སྐྱེ་བ་དྲན་པར་འགྱུར་བ་དང་། རབ་ཏུ་དང་བ་མང་བ་དང་། དམན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་མི་འཇུག་པ་དང་། གཞན་རྣམས་ལ་ཐོ་མི་འཚམས་པ་དང་། གཞན་ རྣམས་ཀྱང་འདི་ལ་ཐོ་མི་འཚམས་པ་དང་འགྱོད་པ་མེད་པར་དུས་བྱེད་པ་དང་།ལུས་ཞིག་ནས་ཀྱང་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་ལྷ་རྣམས་སུ་སྐྱེའོ་ཞེས་པའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་ཚངས་པའི་གནས་བཞི་རྣམས་སོ། །སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཚད་མེད་པ་ བཞི་རྣམས་ཏེ།བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་དགའ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་སོ། །དེ་ལ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་འདོད་པ་བྱམས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་སྙིང་རྗེའོ། །བདེ་བ་དང་མི་འབྲལ་བར་འདོད་པ་དགའ་བའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་འདོད་པ་བཏང་སྙོམས་ཏེ། ཀྱེ་མ་མ་ལ་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་བྱའོ། །བདེ་བ་དང་མི་འབྲལ་བར་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བར་བྱའོ་སྙམ་པའི་རྣམ་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སོ་ཞེས་པས། བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱང་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ ལ་སོགས་པ་བདུན་རྣམས་སུ་ཆོས་ལ་དམིགས་པའོ།།དེ་ལས་གོང་དུ་དམིགས་པ་མེད་པའོ། །འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོར་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་པ་ནི་རྙེད་པ་དང་མ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ལས་སོ། ། བདག་དང་གཞན་སྲུང་བ་མེད་པའི་བཏང་སྙོམས་ནི་བཟོད་པ་ལས་སོ།

因为在见道中是为了了知无知而入，在修道中并没有新的所知，而是为了断除剩余随眠而了知，在无学道中则是守护已经了知的证悟，由于此人具有这些，故称具足守护，或者说此人具有守护遍知的性质，因为已获得尽智与无生智，了知'我已遍知苦，再无须遍知'，如是根即是具有守护遍知性质之根。
若从无差别安立而言，唯此三道即是三根。三种禅定，即：有寻有伺、无寻唯伺、无寻无伺。十种随念，即：念佛、念法、念僧、念戒、念施、念天、念厌离、念死、念身、念出入息。
其中三宝是所依。戒与布施是基础。诸天是根。厌离与死亡是不出气。身念处、入息出息念是内不忘失。天是指生于欲界天六种天众的预流果者，以及色界无色界的不还果者。
于其他经中说'应当忆念两种天众，即兜率天众与净居天众'，这是针对未混杂的补特伽罗而言，如圣者所说。一切处皆以无实有之本性作意，无念无作意而念。
其中，白日念佛是由四种因：由精进于善法而成就供养、由随念相好、由随念利益、由习惯于白日念佛等而于睡梦中亦如是见梦。如是念佛等有七种功德：能忆念宿世、多生净信、心不趣向下劣法、他人不能加害、他人亦不被加害、无悔而命终、身坏命终后生天界。
四梵住是缘欲界有情。四无量是缘无量有情，即：慈、悲、喜、舍。其中，欲令具乐是慈。欲令离苦是悲。欲令不离乐是喜。欲令无烦恼是舍。
以'愿一切众生与乐相应，愿离诸苦，愿不离乐，愿解脱一切烦恼'等行相。四无量在胜解行地缘众生，在欢喜地等七地中缘法，其上则无所缘。
在《圣无尽慧经》中说：对烦恼的舍是由断除利衰等世间八法等一切烦恼而来。无护自他的舍是由安忍而来。

 །དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པའི་བཏང་སྙོམས་ནི་སྦྱིན་པའི་དུས་སུ་ཚུལ་ཁྲིམས་བཏང་སྙོམས་པ་ལས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དུས་སུ་སྦྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་དུས་སུ་བརྩོན་འགྲུས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དུས་སུ་བསམ་གཏན་དང་། བསམ གཏན་གྱི་དུས་སུ་སྦྱིན་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་དུས་སུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་རྩོམ་པ་བཏང་སྙོམས་པའོ་ཞེས་བཏང་སྙོམས་རྣམ་པ་གསུམ་གསུངས་སོ། །དད་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཐོས་པ་དང་གཏོང་བ་དང་ཤེས་རབ་དང་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་རྣམས་ནང་གི་ནོར་མཆོག་བདུན་ཏེ། འདིར་ དད་པ་དང་ཤེས་རབ་དག་གཙོ་བོའོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་ནོར་ནི་རིན་པོ་ཆེ་དང་མུ་ཏིག་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཕལ་ཆེར་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་བསྐྱེད་པ་དང་ཚིམ་པ་མེད་པ་དང་འཇིགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཉེ་བར་འཚེ་བ་དང་བཅས་པ་སྟེ། རྒྱལ་པོ་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་ཆོམ་རྐུན་དང་རང་གི་སྐྱེ་བོ་ལས་ཀྱང་ཞེས་པ་ཐུན་ མོང་བ་ལྔ་ཉིད་ལས་སོ།།དུས་ཐམས་ཅད་པ་མ་ཡིན་པ་འཛད་པ་ནི་ལོངས་སྤྱད་པ་ལས་ཏེ། ནང་གི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་སྐབས་ཇི་ལྟ་བར་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ནི་ཆོས་མཆོག་ཆེན་པོ་ནས་བཟུང་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་ལ། འདིས་ བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འཛིན་པས་སམ་ལྗི་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རམ་འགེངས་པ་པོ་ནི་འགེངས་པ་ཡིན་ལ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མ་ལུས་པ་འགེངས་པ་ཚོགས་སོ། །དེ་ཡང་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །གལ་ཏེ་ཡང་སྔོན་དུ་ཡང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ དག་ཡང་དག་པར་སོགས་མོད།དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདི་ནས་བཟུང་ནས་ཁྱད་པར་དུའོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །རྒྱས་པར་རྣམ་པ་བཅུ་བདུན་ཏེ། དེ་སྒྲུབ་པར་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་པོ་འདི་རྣམས་བརྡ་ལས་བྱུང་བ་དང་ཀུན་རྫོབ་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པའོ། །དེའི་གོང་མ་རྣམས་དོན་ དམ་པ་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པ་ལས་འདས་པ་ཡང་ངོ་།།དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྔ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་དེ་བཞིན་ དུ་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཡང་ཞེས་པ་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པ་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་སའོ།།དེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་རྫོགས་པ་ན།ཆ་ཤས་མེད་པའི་ངོ་བོ་གཅིག་།རང་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱུར་པ་ལ། །ཚད་མ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟག་བྱ་གང་། །མ་མཐོང་ཆ་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡོད། །ཅེས་པའི་རིགས་པ་ལས་རང་གི་ངོ་བོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་སྐྱེ་བའོ།།དེའི་ཕྱིར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་མདོར་གསུངས་ པ་འཇམ་དཔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་རྣམས་ཅི་ལྟར་ལགས།ལྷའི་བུ་འདིར་གང་གིས་འདུས་བྱས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་མ་སྐྱེས་པར་མཐོང་བ་དེས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། །གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེས་ཀུན་འབྱུང་ ཡང་སྤངས་སོ།།གང་གིས་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མཐོང་བ་དེས་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་སོ། །གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་ངོ་བོ་སྐྱེས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པར་མཐོང་བ་དེས་ལམ་བསྒོམ་པ་བྱས་སོ་ཞེས་སོ། །འདིར་བདེན་པ་བཞིའི་རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་པའི་རང་གི་ངོ་བོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ནར་གསུངས་ལ།དེ་ཡང་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལན་ཅིག་ཁོ་ནར་རིགས་ཀྱི་རིམ་གྱིས་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་ཆ་ཤས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

关于适时与非适时的舍心，是指在布施时舍弃持戒，在持戒时舍弃布施，在忍辱时舍弃精进，在精进时舍弃禅定，在禅定时执著布施，在智慧时舍弃其他五种波罗蜜多的修行，这样说明了三种舍心。
信心、持戒、多闻、布施、智慧、惭愧、羞耻这七种是内在的最胜财富，其中信心和智慧是最主要的。
外在的财富是指珍宝、珍珠等，大多会引生恶行，无法满足，伴随恐惧，伴随损害，即从国王、水、火、盗贼以及亲人这五种共同的来源。
非恒常性的耗尽是由于享用而来，内在财富则不会如此。
分别念等将依次解说。
资粮的修行是从大法顶开始建立，由于这能摄持大菩提，或由于其重要性，或由于能圆满一切，遍及一切方面，故称为圆满资粮。
这又可分为两种：福德资粮和智慧资粮。虽然之前也积累了福德和智慧，但从此开始更为殊胜，如是建立。
广说有十七种，将解说其修行。
这四种发心是世俗的、假名的、世间的。其上位的是胜义的、出世间的。
其中第五发心是苦法智忍、苦法智、苦类智忍、苦类智，同样对于集、灭、道谛也是如此，即缘四谛的十六刹那自性，现证一切法无自性，远离无明等过失，趣入真实决定的欢喜地。
当修习一切法无自性的力量圆满时，'无分别的单一本性，自身成为现量境时，诸量所应观察何物？未见有何其他分'，依此理趣，生起能别别观察自性一切相的无漏智，其境是一切法。
因此，从别观察现观到一刹那现观的见道自性。
如《不可思议佛境广说经》中说：'文殊，四圣谛是什么？天子，于此，谁见一切有为法无自性、未生，彼即遍知苦。
谁见一切法极为真实无断，彼即断集。
谁见一切法极为圆满涅槃，彼即证灭。
谁见一切法因自性无生故极为空性，彼即修道。'
此中说四谛一切相的自性真如唯是空性，而且应当一次顿悟，不应渐次，因为它无有部分。

 །འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་ཀྱང་གསུངས་པ། མ་རིག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་ལ། །ཡང་ དག་ཤེས་པས་གཟིགས་པ་ན།།སྐྱེ་བའམ་འོན་ཏེ་འགག་པའང་རུང་། །ཅི་ཡང་དམིགས་སུ་ཡོད་མིན་ཏེ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱ་ངན་འདས། །དེ་ཉིད་བྱ་བ་བྱས་པ་ཡང་། །ཞེས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་འདིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། གང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དེས་ཆོས་མཐོང་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱང་མཐོང་ངོ་ཞེས་སོ། །དེ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་ཤེས་པ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་ཡུལ་ ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའོ།།འདིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེས་པ་མེད་ལ། གང་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ཁོ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། གཉིས་ཀ་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་ མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཡང་དབུ་མ་རྩ་བར་གསུངས་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་འཁོར་བ་ལ། །ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །འཁོར་བ་ལས་ཀྱང་མྱ་ངན་འདས། །ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །མྱ་ངན་འདས་པའི་མཐའ་གང་ཡིན། །འཁོར་བ་ཡི་ཡང་མཐའ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ལ་ ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ནི།།ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །འདིར་མཐའི་སྒྲ་ནི་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་བརྗོད་ལ། རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་། མཐོང་བར་གནས་པ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་དང་།གཉིས་ཀ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་མེད་པར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ། རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པར་དམིགས་པའི་ཆོས་གཅིག་ ཤེས་པས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་ཁོ་ནའོ།།དེ་ལྟར་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པས། གང་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །གང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ དག་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དག་འགག་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་འདི་ནི་ཀུན་འབྱུང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།།གང་འདི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དེ་འགོག་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །ལམ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།གང་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དེ་ལམ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཤེས་པས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མཐོང་བའི་ལམ་འདིའི་མཐོང་བར་བྱ་བ་སྔར་མེད་པ་གཞན་མི་སྲིད་ཀྱི། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་ བ་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དོན་ཏེ་ཁོ་ན་རིམ་གྱིས་སོ།།གོམས་པར་བྱས་ནས་མ་རིག་པའི་ལྷག་མ་འགགས་པ་ལས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པ་པོ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཡང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ བྱ་བ་བྱས་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གི་གཞན་དུ་ན་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་ན་ཅི་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། ངོ་བོ་གཅིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཆ་རྣམས་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་ བྱ་སྟེ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུས་གདུལ་བར་བྱ་བའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ལས་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཅི་ལྟར་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་ལམ་སྒོམ་ཞེ་ན། འདི་ཡང་ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པ་ལ་གཞུག་པའི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་རྣམ་པར་ གཞག་གི།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་གཅིག་ཁོ་ནའོ།

圣龙树足也说道：'由无明缘所生者，以正确智慧观察时，无论是生或是灭，皆无所缘可得，于现见法中涅槃，即是所作已办。'
此处法之声词是表诠涅槃。此亦不异于缘起自性。
如所说：'见缘起者即见法，由于不异于法之自性而趣入之故，亦见佛。'
其遍知之智即是法智，缘法为境之智即是法智。
此处是苦法智忍之自性，由于苦是缘起性故无自性生，凡无自性生者即是涅槃，二者皆因无自性生故。
如是《中论根本颂》中说：'涅槃与轮回，无有丝毫差别，轮回与涅槃，亦无丝毫差别。涅槃之边际，即是轮回边，彼等之间亦，无有细微差。'
此处边际之声词表极致，所谓极致即是凡夫心识所行境之自性。涅槃亦即了知其自性故，二者皆是无生自性故，自性无生之轮回与涅槃即是一性。
如是四谛缘起中，以一法智见无自性生灭所缘故唯一现证。
如是以缘起所缘智，遍知苦无生无灭即是遍知苦之自性。遍知业与烦恼无生无灭即是遍知集。
遍知此缘起自性无生无灭即是遍知灭。道亦因是缘起性故，遍知其无自性生灭即是道智。
如是以法智于一刹那见缘起之此见道，不可能有其他先前未见之所见，而是如实见相同性相之缘起义而渐次。
修习后由灭尽无明余习，住于缘缘起自性之智者，即于现见法中安立为涅槃与所作已办性，非余。
若于一刹那见真如，云何安立见道十六刹那耶？于同一智体上分别诸分而安立为十六刹那，为摄受以如是方便所化有情而示故。
若尔云何修十六行相之道？此亦是为令求解脱者以异方便趣入真如智而假立安立，真如唯一故。

 །འོ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་རྟོག་པ་དེའི་ཚེ་ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་རྣམས་མ་ཡིན་ལ་ཕྱིས་ཀྱང་ཡུལ་མེད་པའི་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་བདེན་མོད་བདེན་པ་རེ་རེ་ ལའང་རྣམ་པ་བཞིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དུས་གཅིག་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟ་བུའི་སྐྱོན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་འཛིན་པ་ཞེས་པའི་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གསལ་བར་གྱུར་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ལ་གང་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རིགས་མི་མཐུན་པ་དང་མ་འདྲེས་པར་མངོན་ པར་འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རིམ་གྱིས་གསལ་བར་འབྱུང་སྟེ།དཔེར་ན་སྔོན་པོ་དང་གཡོ་བ་དང་ཁ་བྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཨུཏྤལ་མཐོང་བའི་སྐྱེ་བོའི་དེའི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རིམ་པས་གནོད་པ་མེད་པ། དེ་བཞིན་དུ་སྐབས་སུ་ཡང་ རྟོགས་པར་བྱའོ།།སྐད་ཅིག་མ་ཕན་ཚུན་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཁོ་ནར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གཞན་དང་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱ་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟུང་ཟིན་པ་རྗེས་སུ་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་རྣམས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདོད་པ་ལྟར་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ། །རིགས་པའི་འདྲེན་པས་གང་ གསུངས་པ།།བློ་གྲོས་ཆེ་རྣམས་མཐོང་ཉིད་ལས། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འབྱེད། །ཅེས་སོ། །འོ་ན་དེ་ལྟར་ན་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་བདེན་པའི་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས། སྒོམ་པ་གཞན་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཉ་ཕྱིས་ལ་དངུལ་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་འགའ་ཞིག་གིས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡོད་ལ། དེའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་རྩ་བ་ནས་དབྱུང་བའི་ཆེད་དུ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་སྒོམ་པ་གཞན་སྲིད་པའི་ཕྱིར་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། དགོངས་པ་འདི་ཁོ་ནས་རིགས་པའི་སྟོབས་ལས་མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཡང་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་གི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རང་གི་ངོ་བོའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་འཛིན་པ་ཉིད་ན་ཡང་། ཆ་གང་གོམས་པ་གསལ བ་ཉིད་ལ་སོགས་པས་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རྣམ་པ་སེལ་བར་ནུས་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་དེའི་གེགས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་ལ་མ་ཡིན་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་འཕགས་པ་རྣམས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་ཅི་ཙམ་ཞིག་བསལ་བར་བྱས་ན་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་བྲལ་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་དེ་རྣམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གསུངས་པ། གང་གི་ཚེ་ཆ་ཤས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྟོགས་ན་ཡང་། ངེས་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་ལྟོས ནས།ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་རྟོགས་པ་ལས། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པོ་ཞེས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བར་དང་པོ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པའི་ངོ་བོ་ཤེས་རབ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པ་བརྗོད་པ་མེད་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་ཁོ་ན་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་བསྒོམ་པའི་ ལམ་མོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལས་སྐད་ཅིག་གཅིག་པོ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མཐོང་བའི་ལམ་སྟེ།མ་རིག་པ་དང་བཅས་པའི་འཁོར་བ་བརྒྱུད་པ་ཐོག་མ་མེད་པ་རྣམས་སུ། མ་མཐོང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ན་གཙོ་ བོ་ཞེས་རྟོགས་པའི་ཆེད་དུའོ།

有人说：'既然分别念是不能同时生起的本性，所以当思维苦谛的行相时就不会有集谛的行相，之后也只是无所缘的分别而已。'这虽然是对的，但即使是对于每一谛也不会同时有四种行相的分别。
这样的过失一点也没有。因为唯有'执取'这一特征才是能够明显显现一切行相的主体，由此而生起不同类别、不相混杂的所欲显现的分别念。就像看见具有蓝色、摇动、开放等特征的莲花的人，对其境相的一切行相进行现量观察时，分别念的次第并不会有妨碍，同样应当了知此处的情况也是如此。
相互之间的刹那也是如此，由不同的体验而显现，已经执取的分别念的相续本性也会如所欲显现般运作。如理引导者所说：'具大智慧者仅从见，便能确定一切相。'
那么如此一来，在见道中由于其他谛的行相未生起其他修习，是否就不能建立预流等果位的安立呢？不是的。就像将螺贝误认为银子一样，由于某些错乱因素而增益为其他行相，因此为了从根本断除颠倒烦恼的根源，由其他行相可能产生其他修习，所以安立为第八等果位。
正是基于这一密意，虽然从理论上说见道是在一刹那中现证，但仍说有十六刹那的现证。因此，虽然识能执取自身本性的一切行相，但只有在能够遣除所增益的某些行相（这些行相是由于熟习、明显等因素而产生的）时，才是对那些行相的障碍断除的量，而不是对其他行相，就像刹那性等。
如此，也不应问圣者与凡夫有什么区别，因为遣除了多少行相，他们的智慧就离开了多少错乱因素，由此程度而显示他们的殊胜。
如说：'虽然由于无有部分的缘故而以一切自性证悟法界，但是依止于生起决定，为了遍行义而从证悟中，当生起极为明显的智慧，现证一切法无自性时，菩萨即获得见道。'
正因为如此，在初地欢喜地中，由于最初证悟色等诸法本来无生，所以无生法忍的本性即是慧定双运、不可言说的苦法忍的刹那即是见道，而苦法智等则是修道。这是为了理解所说的：由于从各别观察的现证中以一刹那现证而成为现证，故为见道，因为是以见未曾在具无明的无始轮回相续中所未见的真实性的本性而为主要。

།འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རྣམ་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བྱུང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྩད་ནས་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱང་མཐོང་བའི་ལམ་མོ་ཞེས་པ་ནི་ཐ་སྙད་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ། །བསྒོམ་པའི་ ལམ་དུ་གསུངས་པས་ཀྱང་འདི་རྣམས་མཐོང་བའི་ལམ་བཏགས་པའོ་ཞེས་གསལ་བར་བྱས་སོ།།གཞན་དུ་ན་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པོ་ཞེས་མང་དུ་བསྟན་པ་དང་ཅི་ལྟར་མི་འགལ་གང་རྣམས་ཡང་རྒྱུ་མ་ཚང་བ་མེད་པར་སྤང་བར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བའི་དུས་སུ་ཀུན་འབྱུང་སྤོང་ངོ་།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་སོ། །དེ་ཡང་གཞན་དུ་ན་མི་འཐད་པས་ལམ་བསྒོམས་སོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པས་འབྲས་བུའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལས་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་མཐོང་བའི་ལམ་ སྐད་ཅིག་གིས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བལྟ་བར་བྱ་ལ།བདེན་པ་སོ་སོ་ལ་སླར་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གསལ་བས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལས་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ཁོ་ནས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལེགས་པར་གནས་སོ་ཞེས་ཟེར་ བའི་དེའི་ལུགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་རྣམས་ཀྱང་གཙོ་བོའི་མཐོང་བའི་ལམ་མོ་ཞེས་གསལ་ལོ།།དེ་ལྟར་ན་བདེན་པ་བཞིའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་དེ་མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ནི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བའོ། །སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པོ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སུ་ ཡང་ཐ་སྙད་པའི་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཤེས་བྱ་ལ་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཇི་སྲིད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པའི་ཀྵ་ཎ་བཞིན་ནོ། །དུས་ཀྱི་མཐའ་ཤིན་ཏུ་ཐུང་བའི་དུས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཕྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བ་མ་ ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་གང་གིས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་གྱུར་པའི་ཆོས་གང་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཇི་སྲིད་དུས་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ སོགས་པ་མཐོང་བ་བརྒྱད་རྣམས་བཟོད་པ་རྣམས་ཞེས་བརྗོད་ལ།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་པ་བརྒྱད་རྣམས་ཏེ། ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ངེས་པའི་ཤེས་པ་ཡང་བརྒྱད་རྣམས་སོ། །དེ་ ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་རྟོགས་པ་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་བཞི་རྣམས་སོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་བཟོད་པའི་རྟོགས་པ་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་པའོ། །འོ་ན་སེང་གེ་བཟང་པོའི་དགོངས་པ་ཤེས་པ་གང་གིས་བཟོད་ པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའོ་ཞེས་དང་།རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བས་ཀྱང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་དེའི་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའོ་ ཞེས་ཏེ།ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་ཤེས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ན། དེ་ཅི་ལྟར་མི་འགལ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གོམས་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་འདིར་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་མེད་པ་ན་སོ་སོར་སྣང་བ་དང་ལྷག་པར་ཞེན་པ་དག་གིས་བཟོད་ པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་བཟོད་པའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པས་བཤད་ཀྱི། ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་ པ་ངེས་པར་འཛིན་པར་མི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

由于迷乱的缘故而增益的颠倒相所生的烦恼从根本断除，以此缘故，苦谛的法智等十五刹那也称为见道，这仅仅是一种施设。
通过说是修道，也明确表明这些是假立的见道。否则，诸大车师在大乘中多次宣说见道十六刹那，怎能不相违呢？因为若无完整的因缘就不能断除烦恼，所以见苦谛时也断除集谛。
正因为如此而现证灭谛。若非如此则不合理，故修习道谛。对于集谛等也是如此，由此在大乘中应当了知见道是从果位的现观一刹那而现证，而由于对各别谛理再次明了颠倒而从各别观察的现观来看则是以十六刹那而现证，因此预流等安立是合理的。
按照这种观点，十六刹那也是主要的见道。如此，见到四谛的真实性的见道十六刹那即是欢喜地。
心的刹那即是二十二种菩提心及其分类，应当了知是世俗时的差别作用圆满的特征，是对所知的认知圆满的时间，如八无暇等刹那。并非极短的时间边际，因为那太微细而不能施设。
正因如此，某地所净化的诸法未圆满之时属于该地，圆满后则安立为其他地。
其中，为断除烦恼的无间道自性，即见苦等八种称为八忍，解脱道的本性即现证离烦恼的八种称为八智，即法智和随智。与之相应的决定智也有八种。
其中，法智忍的证悟决定智有四种。随觉忍的证悟决定智是随觉智。
那么，狮子贤的意趣'以何智在忍后现证解脱即是苦法智'，以及宝源寂所说'现证解脱的智是法智，其后随觉无常等即是随觉智'，法智忍决定智也不是法智，这怎么不相违呢？
并不相违。因为在尚未达到殊胜修习的阶段，由于不够明显而有各别显现和增上执著，以忍现证真实性而安立。
因此，在忍之后现证从烦恼解脱的智慧，以及与之相应的决定智也成为现证，并非不考虑确定法智忍。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཤེས་པ་གང་གིས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ངེས་པར་འཛིན་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཤེས་པའོ་ཞེས་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པར་གསུངས་སོ། །ཅི་སྟེ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གིས་དགོངས་ པ་མ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་རྣམས་ལ་ངེས་པར་འཛིན་པ་ཡོད་དམ།འོན་ཏེ་མེད། གལ་ཏེ་ཡོད་པ་ཉིད་ན་ཆོས་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཡིན་པས་གང་གིས་ཡིན་པ་སྟོན་ཅིག་།མེད་པ་ཉིད་ནི་མངོན་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཅི་ལྟར་ཡིན། ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་སོ་ཞེ་ན།འོ་ན་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་པོར་འགྱུར་གྱི། ངེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་ཁོ་ན་ རྟོགས་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྟེ་འདིར་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ལ་ཡང་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་ཅིང་། དེ་ཡང་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་བསྟན་ན་ནི་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་བཟོད་པ་ངེས་པར་འཛིན་པ་ཡང་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་བསྟན་ པས་ན་སྐད་ཅིག་བཅུ་གཉིས་ཉིད་འོངས་པ་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐ་མ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་སྐད་ཅིག་ཐ་མ་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་པས་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་བརྗོད་པ་ལྟར་སྔར་མེད་པ་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་ མ་རྣམས་མཐོང་བའི་ལམ་མ་ཡིན་ཞེས་པས་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་གཉིས་ཉིད་དུ་ཐལ་ལོ།།ཆོས་བསྟན་ན་ཡང་ངེས་པར་འཛིན་པ་གཞན་ཡང་ཆོས་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཅིག་ཅེས་པ་གཞན་གྱི་ལུགས་བསམ་པས་ཆོག་གོ། །འདི་ནི་འདིར་མན་ངག་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གདོད་མ་ནས་ སྐྱེ་བ་མེད་པར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཕྱིར།སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་མི་དམིགས་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་འདི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་ལ། དེ་འདི་ཡང་ཤེས་རབ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པ་བརྗོད་པ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མའོ། ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་རང་གིས་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེས་པ། གང་གིས་ཆོས་འདི་རྣམས་སྟོང་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་དེ་དང་འདི་ཡང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ལས་སླར་ཡང་བརྗོད་པ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བ་དེ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའོ།།དེའི་ཚེ་ཡང་ཁམས་གསུམ་པའི་ ཆོས་རྣམས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ།སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ལས་ཐོབ་པས་ཤེས་རབ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་མ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་གཅོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་ཤེས་རབ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེར་རྟོག་པ་ཁོ་ནའི་ཆོས་རྣམས་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་ རྟོགས་པར་བྱེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དང་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་དང་དེ་ཤེས་པའི་དོན་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེའི་རྗེས་སུ་རྟོགས་པས་བཟོད་པར་གྱུར་པ་ནི་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པ་བརྗོད་པར་བྱ་ བ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ནི་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

正因为如此，以相近比喻的方式，如《阿毗达磨集论》中所说：'某一智慧以随觉而了知忍的决定执取，即是苦随觉智。'
假若不是如此理解他们的密意，那么法智忍是否有决定执取？抑或没有？
如果确实有，既然不是以法智，那就请说明是以什么？如果没有，那么'现前'这一名相又如何解释？
若说因为极其明显，所以是以忍和智，那么随觉智也将成为现前者，而非具有决定性质者。
再者，若承认是极其明显，因为无有分别性的烦恼障和所知障，则当下便能完全通达一切，从而将证得佛果。
假若此处极其明显中也有决定，而且那也不是由忍和智所显示，那么随觉忍的决定执取也不是由随觉智所显示，因此便成为十二刹那。
譬如因为未见而无所见，故最后道的随觉最后刹那是见道，而说十五刹那为见道。同样，因为无有先前未见而见，所以随觉智诸刹那非见道，从而推导出正是十二刹那。
若说法，则请说明其他决定执取也是法智性，这是考虑他人观点即可。
这是此处的教授：因为各别观察色等诸法本来无生，所以苦性即苦相不可得，这苦法智忍刹那称为无生法忍，而且这也是慧和定相应的无言说刹那。
在出世间智慧之后所获得的自证圆满抉择的智慧生起，由此宣说'这些法唯是空性'，以清净空性相的本质宣说，这是苦法智。
由于通达色等诸法空性相清净本质，这也不可由有无二者言说，从如是了知中再次生起无言说的出世间智慧，这是随觉智忍。
此时也各别通达三界诸法即是不可言说性，因为从两个刹那所获得的智慧最为殊胜的缘故。
前者因为是极其抉择欲界苦，且无殊胜智慧，所以仅仅观察彼处诸法是无我性。
因此，由于与彼相等性、由于是彼因性、由于是了知彼之义性，所以随觉所成的忍称为随觉智忍。
此后如是生起的智慧，宣说一切法不可言说、不可诠表的真实性，称为随觉智。

།འཕགས་པ་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པར་ཡང་གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་མི་འཇུག་ལ། ཆོས་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན། འདུ་ཤེས་པ་ལ་མ་ཡིན། འདུ་ཤེས་ པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཏེ།།གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བར་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉིས་དང་བྲལ་བས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཡང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཏུ་བརྗོད་ པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།ཐ་སྙད་ཙམ་གྱིས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་མི་འཇུག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་མཐའ་བཞི་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དབུ་མའི་ལམ་དུ་མངོན་པར་དགོངས་པ་སྟེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་གཡོ་བ་ཐམས་ཅད་ནུབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོའི་དམིགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་འདོད་པ་དེའི་ལུས་ལ་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པས། མ་མཐོང་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱིས་མཐོང་བའི་ལམ་ མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཙམ་མམ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པར་རང་རིག་པའི་ངོ་བོ་འདི་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་ན་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ལེགས་པར་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་རྣམ་རིག་ཙམ་ཁོ་ན། །ཞེས་པ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ལས། །ཅུང་ཟད་མདུན་དུ་འཇོག་བྱེད་ པ།།དེ་ནི་ཙམ་ལ་མི་གནས་སོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་དགག་གི་ཚུལ་གྱིས་རང་རིག་པར་མཐོང་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་མ་མཐོང་བ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བའི་ལམ་མོ་ཞེ་ན། འདི་ཡང་ད་ལྟ་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་སྟེ། དབྱིག་གཉེན་ལ་སོགས་རྣམས་ཀྱིས་ནི། དེ་ བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཁོ་ནར་གསུངས་སོ།།ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་ངོ་བོ་དང་། གཞན་དུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཞེས་པ་འདི་ལྟར་སྨྲ་ལ་དེ་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་གི་གོ་སྐབས་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ལྟར་གྱུར་དུ་ཆུག་མོད་དེ་དེ་ལྟ་ནའང་ཅི་འདི་ཙམ་ གྱིས་འདི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཉིད་བསྟན་ནམ།དེ་ལྟར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་རིང་སྟེ་ལམ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའོ། །དེ་ལྟར་བསྒོམ་པ་འདི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་འདའ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་རྣམས་སུ་མཐོང་བ་མེད་དོ། །འོ་ན་མཐོང་བའི་དོན་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡུལ་དེ་ལ་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་ བའི་དོན་ཏེ་མཐོང་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་བསྒོམ་པ་ནི་མཐོང་བའོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་རྣམས་དེའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཐོང་བའོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་རྣམས་ག་ལས་སྐྱེ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ ལམ་རྣམས་ལ་ཡང་རྟོགས་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བཟོད་པ་བརྒྱད་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ལ་རྐུན་པོ་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བྱ་བ་ཅན་ནོ། །ཤེས་པ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ནི་སྒོ་འཕར་གཅོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བཞི་པོ་ལ། འདོད་ཆགས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ཁོང་ ཁྲོ་དང་།མ་རིག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་རྣམས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྟེ། སོ་སོར་བཅུའོ་ཞེས་པ་བཞི་བཅུའོ། །རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བཞི་ལ་ནི་དེ་ རྣམས་ཁོ་ན་ཁོང་ཁྲོ་བ་བོར་བ་རྣམས་ཏེ།བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་པ་བཞིར་རྟོགས་པ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ་ཞེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་གཉིས་ལྷག་པའི་བརྒྱ་རྣམས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་སྤང་བར་བྱ་བས་ནའོ་ཞེས་པའོ། །སེམས་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ སྟེ།གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་རྣམས་སུ་གང་ཟག་དེ་དང་དེའི་དབང་དུ་མཛད་དེ་གསུངས་པ། ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་སོ།

在《圣金刚截经》中也说道：'诸菩萨不住于法想，也不住于非法想，不住于想，也不住于无想。'这是说：
按照次第，由于一切能取所取自性之法皆如实无相，以及远离二边故以无二自性于世俗中存在，又因无二自性亦不可说为有无二者，以及仅以言说不可说而作说故。
如是'不住法想'等所说，是从四边解脱的中道之意，因为有无等是所取相，以及显示一切动念皆息灭故。
若有人认为有清净自性之所缘，彼者唯能断除身上所取分别，这仅是未见而非见道。
若问：难道这不就是仅仅明显或种种相的自证自性吗？对此善说：若如是分别则完全不能证悟。如说：'唯是唯识，由近缘故，稍作前置，彼不住于唯。'
若说以遮遣方式见到自证，即是未见能取所取，这才是真实见道。这也是现今人们的推测，而世亲等人则说那是不可言说的。
在世俗谬见中说有不清净自性与清净自性，于此无有存在与不存在分别的余地。
即便如此，难道仅此便说明了应当修习此法吗？若是如此，则远离正道而成为道之衰败。如此修习不能超越事物自性，这在诸论中也未曾见过。
若问见道之义如何？即是于彼境不生知的意思，说唯无见之修即是见。由于诸刹那之识随顺于此故为见。
若问：如此则彼等从何处生？世俗中说从识之转依而生。对于集、灭、道谛亦当如是了知。
其中八忍是以除贼方式作用于断除烦恼。八智则是以关闭门户方式。
其中于四法智忍中，贪欲、我慢、嗔恚、无明、疑、身见、边执见、邪见、见取见、戒禁取见等欲界烦恼，各有十，共四十。
于四类智忍中，即彼等除去嗔恚者，于四禅定及四无色定中证得七十二，加上前述百余烦恼为见所断，因当断除故。
此十六心是现证谛理，世尊依此在诸经中针对不同根机者所说：'于诸法生起无垢离尘之法眼。'

 །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་མཐོང་བ། ཆོས་ཐོབ་པ། ཆོས་རིག་པ། ཆོས་རྟོགས་པ། སོམ་ཉི་ ལས་བརྒལ་བ།ཐེ་ཚོམ་ལས་བརྒལ་བ། གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་པ། སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལ་གཞན་གྱིས་བཀྲིར་མི་བཏུབ་པ་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པའོ་ཞེས་སོ། །ཐོག་མར་བདེན་པ་རྣམས་ལ་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་ གོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྡུལ་དང་བྲལ་ཏེ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་རྡུལ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་རྣམས་དེའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་གནས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་མཐོང་བ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་རིག་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་འདིའོ་ཞེས་དེ་གཉིས་ཀ་ ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་རྟོགས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སོམ་ཉི་ལས་བརྒལ་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་ བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ན་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདོད་པར་བྱས་པའི་རང་གི་རྟོག་པ་ལ་སོམ་ཉི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐམས་ཅད་གཞན་གྱིས་ཐོབ་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ལས་བརྒལ་ཏེ། དེའི་གནས་སྐབས་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཁྱད་པར་རྟོགས་པ་ལ་སོ་སོར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་བསྒོམ་པའི་ཆེད་དུ་གཞན་གྱི་དྲིང་ མི་འཇོག་སྟེ།གཞན་གྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་མེད་པར་ཡང་རང་ཉིད་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱིས་བཀྲིར་མི་བཏུབ་པ་ནི་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པས་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལས་གཞན་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་ཡང་མི་འཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་རྣམས་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པ་ནི་ཁོང་ དུ་ཆུད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་སོ་སོར་འདྲི་བ་དང་ལུང་དུ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས།སྡིག་པ་འདོད་པ་དང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་བཞིན་དུ་སེམས་ཞུམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སླར་ཡང་གསུངས་པ། དོན་ཤེས་ཤིང་ཆོས་ཤེས་ནས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་པར་འགྱུར་ལ། མཐུན་ པར་ཞུགས་ཤིང་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་སུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་མདོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཟིངས་ལྟ་བུར་ཤེས་པ་ནི་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ངོམས་པ་སྤངས་པའི་ཆེད་དུ་སྟེ། དེས་ན་ཆོས་ ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།ཤེས་པ་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དོན་དུ་སྒྲུབ་བཞིན་པ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་ལ། ས་དེ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་མཐུན་པ་སྟེ་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་རྣམས་ལ་ ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་བརྒྱད་པ་སྟེ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ནི་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་སྟེ། དད་པས་དེའི་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་མི་རྣམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མ་གཏོགས་པར་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གཉིས་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཆོས་ཀྱིས་རྗེས་སུ འབྲང་བ་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་སྟེ།ཆོས་དང་མཐོང་བ་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ། དེས་དེའི་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་རོ།

同样地，见法、得法、知法、证法、超越疑惑、超越犹豫、不依赖他人、于佛陀教法中不被他人引诱、获得于诸法无所畏惧。
首先，由于是圣者智慧眼的自性，故于诸法中为法眼。
其中，以法智忍远离尘垢，因为彼等断除烦恼尘垢之故。以法智远离垢染，因为彼等生于断除其障碍之处故。以法忍见法，因为彼等证悟真如之故。以法智得法，因为彼等现证从烦恼中解脱之故。
以类智忍知法，因为彼等能如实了知'此是随顺圣法'之二者故。以类智证法，因为彼等圆满了知所知故。以一切忍智超越疑惑，因为获得出世间道果时，于长久以来所欲求的自己的见解无有怀疑故。
一切皆超越对他人所证的疑虑，因为对其他阶段者的殊胜证悟也各别无有疑虑故。为修道不依赖他人，因为即使无他人教导，自己也已成为智者故。
不被他人引诱是指由获得信解故，即使在其他生中也不会被外道从佛陀教法中夺走故。获得于诸法无所畏惧是从通达开始，对于各别询问和授记诸法，不像有罪过欲望和增上慢者那样心生怯弱故。
复次所说：了知义理并知法已，趣入随顺法之法，随顺趣入并如法而行。
此乃在凡夫阶段，由闻所生智遍知一切法义后，了知经等如筏，为断除仅以听闻而满足故，由此将知法。
为圆满彼智而正在修行，是趣入随顺法，于此欢喜地中，与彼地菩萨相顺即趣入平等性。此后于无垢等诸地中如法随顺而行。
其中，于十五刹那中，菩萨预流果向有八种，分为二类。第一钝根者为随信行，因为以信心随行其道故。如经中所说：'舍利子，其中菩萨从人中死后，转生与人同分，除不退转菩萨外，彼等成为钝根者'等。
第二不退转利根者为随法行，以见所得，法与见即是智慧，因为以此随行其道故。

 །གང་གསུངས་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཞན་རྣམས་དང་དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་འདིར་སྐྱེ་ཞིང་། དེའི་དབང་པོ་ རྣམས་རྣོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའོ། །འོ་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ལམ་ཁོ་ནར་སྲིད་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ལ། གང་གི་ཕྱིར། གཏི་མུག་ཉེས་པའི་རྩ་བ་སྟེ། །དེ་ཡང་ སེམས་ཅན་འཛིན་པ་ཡིན།།ཞེས་བཤད་པས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ལམ་གཞན་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་མཐོང་བ་ཙམ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ལ་མཐོང་བས་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་རྩ་བ་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤོང་ངོ་། ། དེ་ནི་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ནི་མཐོང་བ་ཙམ་ཁོ་ནས་སྤོང་བའོ། །འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གོམས་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་སྒོམ་པའི་ལམ་ཁོ་ནས་སྤོང་ངོ་། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་དུ ལྟ་བ་ཐོག་མ་མེད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ངའོ་ཞེས་པའི་བློས་སྒྲུབ་པོ།།དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དུ་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལམ་དང་པོ་ཁོ་ནར་འཁོར་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་དུ་ལྟ་བ་མཐའ་དག་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ངེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཚད་མ་རྣམ་ འགྲེལ་དུ་གསུངས་པ།གལ་ཏེ་འཇིག་ཚོགས་ལྟ་བྲལ་ཕྱིར། །ལམ་དང་པོར་ནི་སྲིད་མེད་འགྱུར། །མ་ཡིན་ལྷན་སྐྱེས་མ་སྤངས་ཕྱིར། །སྤངས་ན་ཡང་སྲིད་ག་ལ་ཡོད། །བདེ་བར་འགྱུར་བ་འམ་སྡུག་བསྔལ་བར། །མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྲེད་པ་ཡི། །ངའོ་སྙམ་པའི་བློ་གང་སྟེ། །སེམས་ཅན་ལྟ་ཞེས་ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས།།ང་ཞེས་མཐོང་བ་མེད་པར་ནི། །འགའ་ཡང་བདག་ལ་ཆགས་པ་མིན། །བདག་ལ་ཆགས་པ་མེད་པར་ཡང་། །བདེ་བར་འདོད་པ་མངོན་རྒྱུག་ཡིན། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་བདག་ཞེན་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་མ་རིག་པ་བརྗོད་དོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཁོ་ན་མ་རིག་པའོ་ཞེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་གཏི་མུག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ་གཏི་མུག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མཐའ་དག་གི་རྗེས སུ་སོང་བ་ཡང་དག་པར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནམ་རྣམ་པ་གཞན་ཡང་རུང་སྟེ་དེ་ཅི་ལྟར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བར་བརྗོད་དེ།ཁྱད་པར་གྱི་སྒྲ་ལ་སྤྱིའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ཁོ་ན་མ་རིག་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་རིག་པའོ་ཞེས་མཚུངས་པར་ ལྡན་པའི་དོན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་དེ་ཁོ་ན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེ་ན། རྩོད་པ་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་རྣམ་འགྲེལ་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་པ། འགལ་བ་གང་ཡིན་འདིར་བཤད་བྱ། །སྟོང་ཉིད་ལྟ་དང་དེ་འགལ་ཕྱིར། །དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཉེས་ཀུན་དང་། །འགལ་བ་རབ་ཏུ་གྲུབ་ པ་ཡིན།།ཞེས་སོ། །སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། པ་ལཱ་ཤ་དང་ལྡན་པའི་ནགས་ཞེས་པ་བཞིན། དོན་དམ་པར་པ་ལཱ་ཤའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཁོ་ན་བརྗོད་པར་བྱས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་མངོན་པར་བརྗོད་ པས་དེའི་རང་བཞིན་མ་རིག་པ་རྒྱུར་གྱུར་པ་གཙོ་བོར་ངེས་པར་བསྟན་ཏོ།།གང་གི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྩ་བ་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པ་ཉིད་མཐོང་བས་རྩ་བ་ཆད་པར་བྱེད་ཅིང་རྩ་བ་ཆད་པ་ལས་རྒྱུན་གཅོད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་མཐའ་དག་དང་ འགལ་བ་བདག་མེད་པ་ཉིད་མཐོང་བ་སྟེ་དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་དང་མི་འབྲལ་ལོ་ཞེས་པས་སླར་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།

所说：'舍利子，菩萨从其他佛土和兜率天死后转生于此，其诸根将变得锐利'等等。
在第十六刹那，住于预流果位。
若问：是否仅在预流道中就无有轮回，因为已离萨迦耶见，如说：'无明是过失之根本，彼即是执著有情'，因此其他道便成无义？
答：不是这样的。仅仅见到真谛即是见道，通过见道也能断除由造作而生的我执，因为这是无根本的烦恼。
这是由邪分别所生的我见，颠倒见仅通过见道就能断除。
俱生萨迦耶见因为长期存在，由于从无始以来串习，只能通过修道的对治来断除。
俱生有情见是由无始习气力所生，以'我'的心识来成立。
因此由于有俱生有情见的存在，不会仅在初道就无有轮回。因为尚未断除一切有情见，这是确定的。
如《量理论》中所说：'若因离萨迦耶见，初道应无有轮回，非尔未断俱生故，若断何有后有耶？愿得安乐或痛苦，如是渴爱之我想，即是有情见俱生。若无我见之显现，则无任何我执著，无有我执著之时，欲乐显然是奔驰。'
若问：我执即是萨迦耶见，彼与无明相应，因此应知从见的角度说无明，因为若无则不生。但并非说唯萨迦耶见即是无明。
此外，萨迦耶见是愚痴的一分，而愚痴是随顺一切烦恼、非如实观察的特征，或是其他形式，如何说它是萨迦耶见呢？因为别相之声中无有总义。
同样，若唯见即是无明，则说'与见相应的无明'就不成其为相应义，因为彼不与彼自身相应。
对此诤论，《量理论》作者自身已作回答：'此中当说何相违，与空性见相违故，从彼所生诸过失，相违极为成就也。'
通过观察总相和别相的事物，即是相应义。如说'具有波罗奢树的林'，胜义中即是说波罗奢的自性一样。
如是通过显说差别，确定显示其自性无明为因的主要性。
因为我见即是无明，所以以其为根本的一切烦恼，通过见无我性而断其根本，由断根本而断其相续。
因为见无我性与一切烦恼相违，而且瑜伽师们不离彼见，故不会再生烦恼。

།འོ་ན་སྐྱོན་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་སྦྱོར་བ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་ལ་སྐྱོན་སྦྱོར་བས་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མེད་དོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱོན་རྣམས་ལ་ ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་བཟློག་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་རྣམས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་སྐྱོན་རྣམས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་འདི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་སྟེ། གཞན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་མ་རིག་པས་ཉེ་ བར་བསླད་པའི་ཕྱིར་དྲི་མ་རྣམས་ནི་གློ་བུར་བའོ།།ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་རྩ་བ་མེད་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་འགའ་ཞིག་ན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དྲི་མ་རྣམས་གློ་བུར་བའོ། །དེ་ཕྱིར་སྔར་ཡང་ ནུས་མེད་རྣམས།།དེ་བདག་གྱུར་ལ་ཕྱིས་ནུས་མེད། །དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པ་ལ་སྐྱོན་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ནི། འཚེ་བ་མེད་དང་ཡང་དག་དོན། །རང་བཞིན་ལ་ནི་ཕྱིན་ལོག་གིས། །འབད་པ་ལྡན་ཡང་གནོད་མེད་དེ། །བློ་ནི་དེ་ཕྱོགས་འཛིན་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་ནི་འབད་པ་དང་བྲལ་བས་བཟློག་ པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་།འབད་པ་ཡང་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་སྐྱོན་མཐོང་བ་དང་སྐྱོན་རྣམས་ལ་ཡོན་ཏན་མཐོང་བ་ལས་འཇུག་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ལ། སྐྱོན་རྣམས་ལ་ཡོན་ཏན་མཐོང་བ་དང་། ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་སྐྱོན་མཐོང་བའམ། ཡོན་ཏན་ རྣམས་ལ་མི་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།བདག་མེད་པ་མཐོང་བ་ལས་ཉེ་བར་འཚེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཕྱིར་རང་བཞིན་བདག་གྱུར་པ། །ཉེར་འཚེ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། །སེམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ། །ཡོངས་བཏང་བྱ་བར་ཅི་ལྟར་ནུས། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཉེ་བར་འཚེ་བ་དང་བཅས་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཅན་རང་བཞིན་མ་ ཡིན་པའི་སྐྱོན་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ལམ།སྐྱོན་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལ་མི་གནོད་དོ། །ལམ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ལ་སྐྱོན་བསྐྱེད་པའི་ཆེད་དུ་འབད་པ་མི་སྲིད་པ་ཁོ་ན་མོད། དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཁས་བླངས་ནས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱོན་སྐྱེས་པ་ལས་ འབད་པ་ལྡན་དུ་ཟིན་ཀྱང་མི་གནོད་དོ།།སྐྱོན་སྐྱེ་བའི་རྩོལ་བ་བཟློག་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་སུ་ལྟུང་བས་ན་སྐྱོན་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ལ་འབད་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མ་ལུས་པའི་རང་བཞིན་ལ་ཡོངས་སུ་ལྟ་བར་ནུས་པ་ལ་ཡང་སྐྱོན་ སྐྱེར་ཆུག་མོད།དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདི་ནི་དེད་དཔོན་དམ་པས་སྤངས་པའི་འགྲོན་པོ་ལྟར་ཤུགས་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པས་ལས་ལམ་ཁོ་ན་ལ་འབད་པས་རྩོམ་སྟེ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བའི་ཕྱིར་ལ་སྐྱོན་ལ་དགའ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི། རང་ དང་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་སྤང་བའི་ཆེད་དུ་འབད་པ་འབྱུང་ཞིང་།རང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པ་མེད་པར་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་མི་ནུས་ལ་དེའི་ཕྱིར་རང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པར་བྱའོ། །ཐབས་བྱུང་དེ་རྒྱུ་ ལྐོག་གྱུར་པས།།དེ་འཆད་པ་ནི་དཀའ་བ་ཡིན། །གང་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱས་པ་མེད་པ་དེས། ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་ལ་དེ་འཆད་པ་དཀའ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེ་ལ་ནུས་པ་མེད་ལ། དེའི་ཕྱིར་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་སྐྱོན། །ཐམས་ཅད་གོམས་པའི་རྩ་ བ་ཅན།།བདག་ཉིད་དབང་གྱུར་གོམས་དེ་ཡང་། །ཡོན་ཏན་ཉིད་ལས་མཆོག་ཏུ་བྱེད། །ཅེས་པ་ཞར་ལ་བྱུང་བ་རྒྱ་ཆེ་བས་ཆོག་གོ། །དཀྱུས་མ་བརྗོད་པར་དཀའ། དྲུག་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཅོ་ལྔ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ།

有人说：'如同对有过失的人赋予功德一样，对有功德的人赋予过失，就不能从轮回中解脱'。这种说法是不正确的。因为真实的功德能够对治过失。
如果问：'为什么不会相反呢？'因为功德是事物的本性，而过失是颠倒的。因为有情的心性本来光明，过失是从他缘而生，是被无明所染污，所以过失是客尘。
虚妄分别是无根本的，因为从胜义谛来看，一切法都不存在实体性。因此，经过观察，由于是空性的缘故，过失是客尘。
所以，之前无力的过失，之后也无力。对于安住于本性者，过失不会生起。如是：
'无害与真实义，对于本性而言，颠倒虽勤作，无害因心向彼方故。'
本性因为离开勤作而不能转变，而勤作是从见功德为过失、见过失为功德而趣入的。当见一切法无我时，对于已成为自性者，既不见过失为功德，也不见功德为过失，也不是不见功德，因为从见无我而无有损害的缘故。
因此，'成为本性者，唯是无损害，具心者于此，如何能舍弃？'
因此，有损害的、非真实义的、非本性的过失，对于已成为本性的道——即压伏过失而生起的特征之道，是不能损害的。
虽然对于已成为彼道本性者不可能有为生起过失而作的勤作，但是即便如此，也应承许而说：即使具有勤作，从过失生起也不能损害。
因为遮止过失生起的努力，由一切法无我性之道而趣向具功德之方，所以唯一精进于断尽过失。
即使让过失生起于能够完全观察诸法本性者，即便如此，此人如同被善巧船主所舍弃的旅客一般，以具足力量而唯一精进于业道，因为趣向功德之方而不喜乐过失。
因为具有慈悲者为了断除自他痛苦而生起精进，若无法断尽自身痛苦则不能遣除他人痛苦，因此应当精进于现证断尽自身痛苦和现证一切事物。
'方便生彼因隐蔽，故说此极为困难。'未现证人天解脱之因果者，难以向他人解说彼义，因为他于此无有能力。
因此，'有情功德与过失，一切皆依串习根，自在力成彼串习，从功德中最胜作。'以上是广说旁义。
正义难以宣说。第六等十五种发心是出世间修道。

 །གལ་ཏེ་ཡང་འདུས་བྱས་དང་ འདུས་མ་བྱས་དག་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པར་གདགས་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་དངོས་པོ་ལས་ཐ་མི་དད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར།མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་དག་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་མེད་དོ་ཞེས་པས་བསྒོམ་པའི་ལམ་མཚན་ ཉིད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་དེ་ནི་དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་ཁོ་ན་རྒྱུན་དུ་ཤེས་པ་སྒོམ་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཁོ་ན་ལམ་མོ། །དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་ རིག་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དག་སྟེ།ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་སུ་ནི་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་གསུངས་མོད། འདི་ནི་ལོག་ལྟའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདིར་དངོས་པོ་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་ལོག་ ལྟར་གཟུང་གི།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་སྔར་བརྗོད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དྲུག་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དེ་རྣམས་ཁོ་ན་ཞེ་སྡང་དོར་བ་བཅུ་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་ཉོན་མོངས་བཅུ་དྲུག་རྣམས་རིམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱའོ། །བག་ལ་ཉལ་ཡིན་གྱི་མངོན་དུ་ རྒྱུ་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་སྔོན་ཁོ་ནར་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་གཅིག་ལ་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་དང་ཆུང་ངུའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་སླར་ཡང་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པར་ཕྱེ་བས་རྣམ་པ་དགུ་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་བཞིར་གཏོགས་པ་ཉིད་ ཀྱི་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་དེའི་གཉེན་པོ་སྐྱོན་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་དང་འགལ་བ་བཤད་མ་ཐག་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་སྟེ། བསྒོམས་པས་བཙལ་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ན་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཤིན་ཏུ་བ་ཡང་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཐ་མ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། །འོན་ཀྱང་ཆུང་ངུ་ དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་རྣམས།སླར་ཡང་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་གོ། །འདི་ཁོ་ནའི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་གཅིག་ནི་ཤིན་ཏུ་བའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ། །དེ་བཤད་པ། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་བསྒོམ་པའི་ ལམ་གྱི་མཐའི་སྐད་ཅིག་ནི་གཉེན་པོ་མཐའ་དག་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཤིན་ཏུ་བ་དངོས་སངས་རྒྱས་ཀྱིའོ་ཞེས་པའོ།།གཉེན་པོ་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅུ་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་རྐུན་པོ་ཕྱུང་བ་བཞིན་དུ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ལས།དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྒོ་འཕར་གཅོད་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་གཉེན་པོའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ་སྟེ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་དངོས་པོའི་མཐའ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་དང་རྟག་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པས་ན་དུས་ཀྱི་མཐའ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ ཤིན་ཏུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡིན་ལ།དེ་ལ་ཡོད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་བའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་གསུངས་པ། གང་འདི་རྣམས་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་པོ་འདི་རྣམས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་རེ་རེ་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་སོ་སོར་བར་ཆད་ མེད་པ་ཉིད་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་རྣམས་སོ་ཞེས་སོ།།བར་ཆད་མེད་པ་ཉིད་འདིས་བཙལ་བར་བྱ་བས་ན་ལམ་སྟེ། རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་པའི་རྒྱུའོ་ཞེས་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་གིས་ནུས་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར།མི་སྐྱེ་བར་གྱུར་པ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ལ་རྟོགས་པ་སྔ་མས་བཙལ་བར་བྱས་པས་ན་ལམ་ཡང་ངོ་ཞེས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་མོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་རབ་ཏུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果有为法和无为法由于体性相同而不能安立为相互差别，同样地，由于所缘是不异于如前所说见道所现证的事物，见道和修道也无有差别，因此不能建立真实的修道。然而，它是作为所断事物的对治，依缘起法性而修习。因此，唯见即是相续的智慧修习，而那即是道。
其中，俱生贪欲、嗔恚、我慢、无明，以及俱生萨迦耶见和邪见等。虽然在《阿毗达磨集论》中说到边执见，但这是邪见的一种，因为如前所说，此处执著事物为真实而颠倒见解为邪见，而非诽谤因果。如是欲界六种和色界、无色界中的那些，即是十种断除嗔恚等，应当次第断除这十六种烦恼。
这些是随眠而非现行，因为已经在先前断除。其中，一个烦恼分为大、中、小三种，再细分为大中的大等九种，以及属于欲界、四禅定、四无色定的八十一种。
同样，为了摧破欲生过失，与过失相违的对治即是前述的修道。由于是通过修习而寻求，故极修道也是最后两种发心的自性。然而小、中、大再次以小等分类成八十一种。
其中在无想无所有处的八十一种大品中的一种即是极修道。对此解释说：如前所说修道最后刹那是一切对治的体性，即是极清净的佛陀之境界。
第八十对治现观即是金刚喻无间道，如同驱除盗贼般断除俱随眠烦恼和所知障，随即如同关闭门户般，解脱道自性即是第八十一种对治相，由于断除所知障而超越事物边际，由于获得常恒法身而超越时间边际，极即是法界，其中所具即是极清净圆满正等觉的境界。
如是所说：此等即是八十一种道相，对于每一种烦恼相的断除，分别是无间性和解脱道自性。由于是通过此无间性寻求，故为道，即是第二种现观的因，这是无间道。
由于在烦恼生起的刹那即无有力用，故成为不生时，由解脱而成为解脱，由前现观所寻求故也是道，这是解脱道。由于是解脱性故为对治，因为从不生烦恼的体性中完全断除。

 །དེ་ལྟར་ཡང་ཆོས་ མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པར་གཉེན་པོའི་རྣམ་པ་སྐྱེས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པའི་བག་ཆགས་ཤེས་བྱའི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྣམ་པ་འགག་པ་དུས་མཉམ་སྟེ་སྣང་བ་དང་མུན་པ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་འགགས་པ་ལས་མ་འོངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ་གནས་པར་ བྱེད་པ་དེ་ནི་སྤངས་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོར་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོའོ། །རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་ཐ་མ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་འབྲས་བུའི་ རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ། སོ་སོར་དེ་ལྟ་བུའི་ལམ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་ཡང་བསྒོམ་པའི་ལམ་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་པོའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་སྟེ། དང་པོ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཡང་ངོ་། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་ བཏུས་པར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་མཆོག་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྦྱོར་བའི་ལམ་སྟེ་གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའོ།།དེའི་དེ་མ་ཐག་པའི་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་རྣམ་པ་དང་པོ་དགུ་རྣམས་ནི་སྒྲུབ་པའི་བསྒོམ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་སེམས་ བསྐྱེད་པ་དྲུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་དགུ་རྣམས་སོ།།ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཤིན་ཏུ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་དང་། རབ་ཏུ་གྱུར་པའི་རྒྱུད་དང་བཅས་པ་ཉིད་ལས་དང་སྒྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་བསྒོམ་པའི་ ལམ་རྣམ་པར་དག་པ་ཤིན་ཏུ་བར་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་དྲི་མ་མེད་པ་དང་འོད་བྱེད་པ་དང་འོད་འཕྲོ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་དཀའ་བའི་སའི་ངོ་བོ་རྣམ་པ་དང་པོ་བཞི་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཁོ་ན་སྟེ། མི་དང་ལྷའི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་མི་རྣམས་སུ་རྒྱལ་རིགས་དང་བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའི་རིགས་སུ་སྐྱེད་པའོ།།གཉིས་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་སུའོ། །རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ས་ལ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་ལ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པའོ། །དྲུག་པ་ས་རིང་དུ་ སོང་བའི་རང་བཞིན་ལ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའོ།།དེ་ཁོ་ན་གཞན་བར་ཆད་གཅིག་པའོ། །རྣམ་པ་བདུན་པ་མི་གཡོ་བའི་སའི་ངོ་བོ་རྟོགས་པ་ན་དང་། བརྒྱད་པ་ས་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པའོ། །དགུ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱི་སའི་རང་བཞིན་ལ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་ བ་སྟེ་བར་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དགུའོ་ཞེས་པ་འཕགས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྡེའི་ཞབས་ཀྱིས།འདོད་པའི་རྣམ་པ་དྲུག་པ་དང་། །དགུ་པའང་ཡང་དག་ཟད་པ་ལས། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་ཕྱིར་མི་འོང་། །གང་ཟག་དག་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །སྲིད་རྩེའི་མཐའ་ ཟད་དགྲ་བཅོམ་སྟེ།།དེ་རྣམས་ལམ་ལ་ཡང་དག་གནས། །དེ་ཡི་སྦྱོར་བ་ལ་གནས་བཞི། །དེ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་སུ་བཤད། །དགྲ་བཅོམ་མི་སློབ་པ་ཡིན་ལ། །བདུན་གཞན་ཟད་པར་སློབ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པ་མཛད་པ་ དང་།།མདོ་སྡེ་རྒྱན་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་རིགས་སྐྱེ་ཐོབ་དང་། །ལུང་བསྟན་པ་དང་དབང་བསྐུར་དང་། །བྱང་ཆུབ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་ཡང་། །ངོ་མཚར་ཆེ་བ་ཡིན་པར་འདོད། །ཅེས་འདི་བཤད་པ་ནི། འབྲས་བུ་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་གསུངས་ཏེ། བཞི་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འབྲས་བུ་སྟེ། དང་པོ་ དང་བརྒྱད་པ་དང་བཅུ་པ་ལ་སློབ་པའི་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་མི་སློབ་པའི་འབྲས་བུ་བཞི་པ་མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དེ་ནི་བརྒྱད་པ་མི་གཡོ་བའི་ས་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་མཐར་ཕྱིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཡི་གེའོ་ཞེས་པས་འགལ་བ་ མེད་དོ།

同样在《阿毗达磨集论》中说道：对治的行相生起与烦恼生起的习气力、所知的不善种子的行相灭尽是同时的，如同光明与黑暗的生灭一样。从彼灭尽后，未来烦恼不生的法性中安住，这就是断除。
同样，第二等觉悟的行相也都各自是无间道和解脱道的本体。最后的觉悟行相唯是解脱道而非无间道，因为没有果位的觉悟行相。
同样在见道中，各自有如是二道的本体，最后刹那也是修道觉悟行相的第一无间道，第一解脱道也是。
如是在《阿毗达磨集论》中说：世间胜法是其无间三摩地加行道，由此断除烦恼。其无间所缘三摩地是见道。
其中在欲界中前九种行相是修道加行的本体，即第六等发心的自性，即无垢等九地。
殊胜道的诸行相是从极清净修道、具最胜相续性、依止加行极清净而说修道清净极致的道智性。
其中通达无垢地、发光地、焰慧地、极难胜地本体的前四种行相即是预流果，由生于人天种姓而有二种。
其中第一是由方便善巧而生于人中王族、婆罗门、长者等如同大娑罗树般的种姓。第二是生于欲界六欲天中。
通达第五现前地本体者是一来果向。第六远行地自性者是一来果。彼即是一间隔者。
通达第七不动地本体和第八善慧地自性者是不还果向。第九法云地自性者是不还果，即中般涅槃等九种差别。
如圣解脱军论师说：'欲界第六及第九，从正尽中而出生，一来不还诸补特伽罗。有顶边尽阿罗汉，彼等安住于正道，住彼加行有四种，说为诸入果之人。阿罗汉是无学，余七有学故断尽。'
此是随顺声闻乘建立而作安立。
如《经庄严论》中说：'如来种性生获得，授记及以灌顶等，证得菩提大希有。'此说希有果，四种是菩萨果：初地、八地、十地是有学果三种，佛地无学果第四最胜。此说八不动地圆满一来果的意趣而说获得授记果的文字，故无相违。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེས་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ལ་གདམས་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པར། གང་ཁོ་ན་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ཁོ་ན་བར་ཆད་གཅིག་པ་སྟེ་གསུངས་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཡོད་དེ་ནས། ཇི་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པར་ རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་བར་རོ།།དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་བདུན་དང་བརྒྱད་སྤངས་པས་དང་། དེའི་གཉེན་པོ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་ཐོབ་པས་དང་བ་བསྐྱེད་པ་གཅིག་ལྷག་མར་ལུས་པའི་ཕྱིར་ལན་ཅིག་ཅར་ཕྱིར་འོང་བའི་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱས་ནས་སོ། །གང་འདི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དགུ་ སྤངས་པ་ལས་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ་ཞེས་བཤད་ལ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་དེ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་གང་འདི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཞེས་བཤད་པ་དེ།གལ་ཏེ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་བརྒྱད་པ་སྤངས་པར་གྱུར་ན་དེ་ལས་འདི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པའོ་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་ པས་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ངེས་འབྱུང་གི་རྣམ་པར་བཤད་པར་ཡང་། ས་དང་པོ་ལ་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་ལམ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སྤངས་པར་གྱུར་པ་ན་སེམས་ ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ས་བཅུ་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུའི་གཉེན་པོ་ལམ་ཆེན་པོ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་ཙམ་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པས་ཤིན་ཏུ་ཡང་རྣམ་པར་གཞག་པར་མཛད་དོ།། ཡང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་གྱི་མཚན་ཉིད་འདི་ནི་རྒྱུན་ཆགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆུང་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་རྣམས། །སླར་ཡང་ཆུང་སོགས་དབྱེ་བ་ཡིས། །རྣམ་པས་རྣམ་པ་དགུར་འདོད་དོ། །ཞེས་པའི་རྒྱན་གྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་གྲངས་ཡོད་པ་དང་གཞལ་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཚད་ཡོད་པ་རྟོགས་པས་བསྡུས་པ། ཇི་ལྟ་བར་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པས་ས་དགུ་པ་ལ་དེའི་གཉེན་པོར་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་དགུ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ སྤྲིན་གྱི་སྟེ།སྒོམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དགུ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་བཅས་པས་བཅུ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་གནས་སོ། །ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པར་ཡང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤངས་ པ་ལས་བཅུ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་འབྲས་བུ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་དད་པས་མོས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་ལ་མི་མཁས་པ་གང་རྣམས་བསམ་གཏན་བཞི་རྣམས་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅིང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ རྣམས་ལ་སྤྱོད་ལ་བསམ་གཏན་ཐོབ་པ་དེས་ཀྱང་ལྷ་ཚེ་རིང་པོ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་ཏེ།དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་དེ་གལ་ཏེ་འདོད་པའི་ཁམས་ལྷ་རྣམས་སུའམ་མི་རྣམས་སུ་སྐྱེས་ན། དེ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་རྟུལ་པོར་འགྱུར་གྱི་རྣོན་པོར་མི་འགྱུར་བ་རྣམས་ཡོད་དོ་ཞེས་སོ། །གསུང་རབ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་ འཕགས་པས་རྟོགས་པར་བྱས་པ་ལས་མི་གཡོ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་ན་ཡང་འགའ་ཞིག་ཐབས་ལ་མི་མཁས་པ་ཉིད་དང་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡང་ས་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་བར་དུ་འགྱུར་ལ།ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་མཐོང་བས་ཐོབ་པའི་ཞུགས་པ་ གཉིས་པོ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཡང་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཉིད་དང་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཉིད་དག་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，在对僧宝的教诫解释中说道：'所谓一来'即是一障，如经中所说：'舍利子，有诸菩萨'直至'应知一生所系'。这是因为断除了七种和八种烦恼，获得其对治无漏根，还剩余一生，故称为一来的殊胜者。
所谓断除九种烦恼而成不还果者，其有五种，乃至'所谓不还'，若断除有顶烦恼的第八品，则此人即入阿罗汉果位为止。
在众生利益的出离解释中也说：初地对众生等的分别念不是见道所缘的对境。第二地以小品道断除大品分别念时，因无缘于众生等。乃至第十地，小品分别念的对治大品道，应当显示如虚空般远离所知障而已。
又在修道位的不退转菩萨僧众的特征，因为是相续的缘故，如庄严论解释中说：'小中大诸品，复由小等分，分为九种相。'
小品中的小品数可数、可量、可测知所摄，就如实修道而言，在第九地其对治道成为大品中的大品。其中第九地是法云地，就修行而言是第九，因具有极喜故为第十，这一切都很恰当。
在《阿毗达磨集论》中也说：'在修道中断除欲界烦恼第九品而成第十地。'
关于第二果和第三果的随信行者，经中说道：'舍利子，有诸菩萨不善方便，圆满四禅，行持六度，以所得禅生长寿天。从彼命终，若生欲界天或人中，其诸根钝，不得锐利。'
正因为如此圣教，从不动地开始，虽然一切菩萨都是不退转，但有些人因不善方便而根钝，直至善慧地。并非所有人都如此，因为见道所得的二种预流果、一来果和圆满一来果都明显宣说是善巧方便和利根。

།གང་གི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་མཐོང་བས་ཐོབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཡོད་དོ་ནས།ཇི་སྲིད་དུ་ཐབས་ལ་མཁས་པས། གང་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དགྱེས་པར་སྤྱོད་པ་དེ་དང་དེར་སྐྱེས་ཏེ་དེ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བས། བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདི་ཁོ་ན་ལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་མངོན་ པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱའོ་ཞེས་པའི་བར་རོ།།འདིར་ཇི་སྲིད་དུ་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པར་དད་སེལ་དང་གསེར་ཐུབ་དང་འོད་སྲུངས་དང་། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དམན་པའི་སྟོང་དུ་གྲངས་ངེས་པ་ནི་མི་མཇེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་སྟེ། གཞན་དུ་ ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་དང་དགག་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཀྱང་། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས། ཐབས་ལ་མཁས་པས་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་ པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཡོད་དོ་ནས།ཇི་སྲིད་དུ་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་སུ་ཚེ་ཇི་སྲིད་པར་གནས་ནས་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་འདིར་སྐྱེས་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་རྣམས་སུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་ པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱའོ་ཞེས་སོ།།དེ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་འདིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོངས་ནས་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཤཱ་རིའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་བསམ་གཏན་བཞི་རྣམས་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་ འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་ཐོབ་ཅིང་དེ་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པ་རྣམས་ཡོད་དེ།དེ་རྣམས་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །ས་བཅུ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཁོ་ན་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཐོབ་པ་གང་རྣམས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་རྣམས་སུ་མི་སྐྱེ་བ་ཡོད་དེ། འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འགྲོའོ་སྙམ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ གང་དང་གང་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་འབྱུང་བ་དེ་དང་དེར་སྐྱེའོ་ཞེས་པའི་བར་རོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་ནམ་ཡང་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བ་གཉིས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དེ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྣམ་པ་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་ མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟེ་དེ་ནི་ཚངས་རིས་པ་རྣམས་ནས་བརྩམས་ནས་འོག་མིན་ཇི་སྲིད་པ་ཞེས་པ་འདིར་བར་མ་དོ་སྟེ།ལྷའི་རིས་གང་ཡང་རུང་བར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་འདིར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་ པའི་འཕྲལ་དུ་གང་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་འདིར་སྐྱེས་པ་སྟེ།སྐྱེས་པ་དེ་ཁོ་ནས་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་པ་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟེ། གང་གསུངས་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ཙམ་ཁོ་ནས་བླ་ན་ མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བ་རྣམས་ཡོད་དོ་ནས།དེ་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པའི་ཆོས་བསྐལ་པའམ་བསྐལ་པའི་ལྷག་མར་གནས་སོ་ཞེས་པ་ཇི་སྲིད་པའོ། །དེ་ནི་མངོན་པར་བརྩོན་པའི་ལམ་ལས་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱས་ནས་སོ། ། འདིར་བསྐལ་པ་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་སྟེ་དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་བསྐལ་པའི་ལྷག་མའོ། །གང་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པར་གསུངས་པ། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་གང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཁོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་པ་དེ་ནི་ཉན ཐོས་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ།

由于见到趣入第二果和第三果而依据所获而说，舍利子，诸菩萨有等，乃至善巧方便，于诸佛世尊欢喜行处处生，彼等不离般若波罗蜜多，唯于此贤劫中现证无上正等正觉。此中乃至十地自在贤劫诸佛之遣除邪信、金寂、迦叶、释迦牟尼等于劣千数决定是在娑婆世界中，于他处以善巧方便力无可成立与遮止故。
依一来向而言，舍利子，诸行般若波罗蜜多菩萨，以善巧方便入诸禅定及无色定等，乃至住兜率天尽其寿已，从彼命终生此，正示已，于种种佛土中现证无上正等菩提。彼等于此世间一来已于他处般涅槃故。
依圆满一来向而言，舍利子，诸菩萨获得四禅乃至诸圣谛而不现证彼等，当知彼等一生所系。从第十地起一切菩萨唯成为善巧方便与利根者。
其中依不还向而说，舍利子，有诸获得六神通菩萨不生欲界、色界、无色界诸界，然从佛土至佛土行，乃至于诸佛世尊出现处处受生。不还者唯于生处受第二生即成就殊胜行故。
其五种中，第一为中阴般涅槃，即从梵众天起乃至色究竟天之中阴，于任何天众中现证正觉已，于此示现菩提等。第二即于菩提树下结跏趺坐之际，此生即初发心者，以彼生即般涅槃有余依，即生般涅槃。如所说：舍利子，有诸菩萨仅以初发心即现证无上正等菩提，乃至彼等般涅槃者之正法住世一劫或余劫。此是从精进道所得。
此中劫为中劫，其一分为余劫。如对法集论所说：生般涅槃者谓唯以生于色界即得苦边际者，此唯依声闻而言。

།གསུམ་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་གང་གསུངས་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཡོད་དེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་འདོང་ཞིང་ དེ་རྣམས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་རྟག་ཏུ་བརྩོན་ནོ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱའོ་ཞེས་པའི་བར་རོ།།དེ་ནི་མངོན་པར་བརྩོན་པས་ཐོབ་པའི་ལམ་ཅན་ཞེས་བྱས་ནས་སོ། །དེ་ རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་གནས་པ་སྟེ།འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དང་སྒྲོལ་མ་དང་འཇམ་པའི་དབྱངས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་ཉིད་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ། །བཞི་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་གང་གསུངས་པ།ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་རྣམས་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཡོད་དེ་ནས། ཇི་སྲིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཞན་དང་གཞན་རྣམས་སུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་ པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་པའི་བར་རོ།།དེ་ཡང་མངོན་པར་བརྩོན་པ་མེད་པར་ཐོབ་པའི་ལམ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱས་ནས་སོ། །འདིར་ནི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་རྩོལ་བ་ཆུང་ངུས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ ངན་ལས་འདའ་བའོ།།ལྔ་པ་གོང་དུ་འཕོ་བ་ནི་གོང་དུ་འགྲོ་བའི་གོང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་ཁོ་ནར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་གཅིག་ནི་འོག་མིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་སྟེ། གང་གསུངས་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམས་ ལ་སྤྱོད་ཅིང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བར་གྱུར་ནས།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བདེ་བའི་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ཡོད་དོ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་དགེ་བ་བཅུ་རྣམས་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ་སོར་བཀོད་ནས་ཚངས་རིས་པ་རྣམས་ནས་འོག་མིན་ཇི་སྲིད་པའི་ལྷ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ ཚོགས་སུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་པའི་བར་རོ།།དེ་འདིའི་འོག་མིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འཕར་བ་དང་ཕྱེད་དུ་འཕར་བ་དང་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བའོ། །དེ་ལ་འཕར་བ་ནི་གང་བསམ་གཏན་གསུམ་ལས་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་བསམ་གཏན་དང་པོ་བསྒྲུབས་ནས་ཚངས་རིས་པ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་སྟེ་སྔོན་གྱི་གོམས་པའི་དབང་ལས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་བསྐྱེད་ནས་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་འོག་མིན་གྱི་ལྷ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བའོ།།དེ་ནི་བསམ་གཏན་ལས་ངེས་པར་རྒྱལ་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཕྱེད་དུ་འཕར་བ་ནི་གང་ཚངས་རིས་པ་རྣམས་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་གནས་གཙང་མ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་ནས་བར་གྱི་གནས་གཞན་ཅིག་ཀྱང་བརྒལ་ཏེ་འོག་མིན་དུ་འཇུག་པའོ། །གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བ་ནི་གང་གནས་གཞན་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དག་པར་བརྒྱུས་ནས་འོག་མིན་དུ་འཇུག་པའོ། །གང་གསུངས པ།ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་སྦྱངས་ནས་ཚངས་རིས་པ་རྣམས་ནས་འོག་མིན་གྱི་བར་རྣམས་སུ་སྐྱེ་སྟེ་ཐབས་ལ་མཁས་པས་དམྱལ་བ་པ་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་པ་དང་གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་ཕྱོགས་བཅུ་ རྣམས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འགྲོ་ཞིང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་བསྙེན་བཀུར་བྱེད།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད། བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། གོང་དུ་འཕོ་བ་གཉིས་པ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་མཐར་ཐུག་པའོ།

第三、以有功用而般涅槃者，如经中所说：'舍利子，有诸菩萨行持六度，从世界至世界而行，他们恒常精进于众生事业，乃至无量无数劫成就无上正等正觉'。此即称为以精进获得道者。他们恒时安住于利益众生事业中，如圣观世音菩萨、度母、文殊师利等。此中精进于利益众生即是有功用。
第四、以无功用而般涅槃者，如经中所说：'舍利子，有诸菩萨仅以初发心即无过失地趣入菩萨行，乃至于其他诸佛刹土中现证无上正等正觉'。此即称为以无功用获得道者。此中由种姓殊胜而以极小功用迅速现证菩提即是无功用般涅槃。
第五、上升者，即非仅于上生处般涅槃。此有二种：其中之一为至色究竟天，如经中所说：'舍利子，有诸菩萨行持六度，转轮王后，为诸众生成办一切安乐资具，乃至安立众生于十善，从梵众天至色究竟天诸天中受生，于种种佛土中现证无上正等正觉'。
此中至色究竟天有三种：超升、半超及遍没。其中超升者，谓从第三禅退失后，修得初禅生于梵众天，由往昔串习力生起第四禅，从彼命终生于色究竟天。由于超胜禅定故称为圣者。半超者，谓从梵众天命终生于净居天后，超越中间某处而入色究竟天。遍没者，谓遍历一切处后入色究竟天。
如经中所说：'舍利子，有菩萨清净兜率天后，从梵众天至色究竟天中受生，以方便善巧为地狱、旁生、阎罗世界众生说法，于十方诸佛刹土中游行承事诸佛世尊，令诸众生成熟，成办无上佛刹'等。第二种上升者为至有顶。

 །གང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཞན་རྣམས་བསྒྲུབས་ཤིང་གནས་གཞན་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེས་ནས་གནས་གཙང་མར་མ་ཞུགས་པ་ཁོ་ནར་གཟུགས་མེད་པར་རིམ་གྱིས་སྐྱེས་ཤིང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སོན་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ ཚོགས་རྣམས་སུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ།།གང་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེ་ནི་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་རྣམས་སུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་གསུངས་པ།ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཡོད་དེ་གང་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་ལུས་ཅན་རྣམས་ཏེ་ནས། ཇི་སྲིད་དུ་ཚེ་དཔག་དུ་མེད་པ་དང་ལྡན་ཞིང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་སྲིད་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་རྣམས་ ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏེ།དེ་ལ་གནས་པས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་རྣམས་བསྙེན་བཀུར་ནས་ཕྱིས་འདི་ཁོ་ནར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་པའི་བར་དུ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མཐོང་བ་སྟེ་སྦྱིན་ པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཡང་དག་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེ་ནི་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅེ་ན་སེམས་མེད་པ་ལས་ལུས་ལ་བརྟེན་པས་དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་འཁོར་ལོའི་མདོར་གསུངས་པ། ལུས་ནི་རྟེན་ཏེ་དེ་གནས་གྱུར་པས་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ནི་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ། །དཔེར་ན་འཕགས་པ་བྱམས་པ་ལྟ བུ་སྟེ།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་མཐར་ཐུག་པས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བས་སོ། །སེང་གེ་བཟང་པོས་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་འགོག་པ་ཐོབ་པར་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཕགས་པ་བྱམས་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་གསལ་བར་བཤད་དོ། །གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མར་གསུངས་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་བསམ་གཏན་དང་ཚད་མེད་པ་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྩེན་པ་རྣམས་ཡོད་དེ།དེ་རྣམས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །དེ་ལས་ལངས་ནས་འགོག་པ་ལའོ། །དེ་ལས་ལངས་ ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་ཐབས་ལ་མཁས་པས་ཐོད་རྒལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་རྣམས་སུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་པའི་བར་དུའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་ སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་འཁོར་ལོའི་མདོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ས་ལ་སྐྱེས་པ་མེད་པ་འགག་པ་མེད་པ་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འགོག་པ་ ལས་དེའི་ཡུལ་ཅན་རྣམས་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཁོ་ནས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་ལ།ལུས་གང་གིས་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འདི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་ཞི་བའི་རང་བཞིན་དུ་འདོད་དེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དབུ་མ་ལ་འཇུག་ པར་གསུངས་པ་དེ་ནི།བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྐད་ཅིག་གིས་ཡོངས་མཐར་གནས་གྱུར་པ་ཙམ་འགོག་པ་སྟེ་མུན་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ།

修习其他等至，在一切处所转生后，唯独未入净居天，而是次第生于无色界，到达有顶后在种种佛土中现证圆满菩提。
又有为离色贪而成为不还者，从此命终后，生于无色界诸天中，在种种佛土中现证圆满菩提。
所说现法般涅槃者，舍利子，有诸菩萨，具足大士三十二相庄严身者，乃至具足无量寿命，掌管数百千轮王王位。
住于其中，承事供养数百千亿诸佛，之后即于此处现证无上正等正觉，乃至于一切生中相续不断地见到布施、持戒等法，为现证正等菩提故。
获得灭尽定的不还者，称为身证，因为以身亲证与涅槃相似之法故。
云何为身证？因为依托无心之身而生起，如不退转轮经中所说，身为所依，由其转依，以身作证即是身证。
譬如圣弥勒，因为获得等至，亲证法身故。因为诸佛究竟清净，应现证诸佛法身故。
狮子贤也明确说道，如同证得阿罗汉果的不还者获得灭尽定为身证一样，圣弥勒以趣入佛果而成为身证。
如世尊所说：舍利子，有诸菩萨行般若波罗蜜多，以诸禅定、无量、无色等至而游戏者。
彼等入初禅等至，从彼起已入灭尽定，从彼起已入第二禅，乃至以方便善巧入顿超三昧，在种种佛土中现证无上正等正觉。
因此，如月称论师随顺不退转轮经所说，佛土中无生无灭，离知与所知等戏论的法身，于一切种类中灭除心与心所，由于彼等境无所行，唯以身证，世俗谛中如是安立。
所谓以身亲证法性之身，亦应是寂静自性，因为远离心与心所故。如入中论中所说，这是就断除二障及习气之所依金刚喻无间道，心念刹那究竟转依，即是灭除，以无黑暗而光明法身而言。

 །དེའི་ཚེ་ནི་ལུས་ཀྱང་ སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་གནས་གྱུར་པ་འགག་པའོ་ཞེས་པ་ཞི་བའོ།།དེའི་མཐར་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་བཞིན་དུ་འགོག་པ་ལས་ལངས་པ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ལོངས་སྤྱོད་ རྫོགས་པའི་སྐུའི་བདག་ཉིད་དུ་འདི་མངོན་པར་དགོངས་པ་ཁོ་ནའོ།།བག་ཆགས་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བ་འཁོར་བའི་བར་དུ་འཇུག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་མཐར་ཕྱིན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པའི་དོན་དུ་མཐའ་དྲུག་ གིས་འགྲེལ་བཤད་དུ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་འོ།།གང་སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་འཛིན་པར་སྐྱེ་བཞིན་པའི་ཤེས་པ་ནི་སྔོན་པོ་ཤེས་སོ་ཞེས་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་སོ། །ཉེ་བར་བཏགས་པ་ལས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་སོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། ཆོས་ ཉིད་སངས་རྒྱས་བལྟ་བར་བྱ།།འདྲེན་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་བྱ་མིན། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་མི་ནུས། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དངོས་སུ་ན་ཅུང་ཞིག་ཀྱང་གང་གིས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དག་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། འགོག་པ་དེ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱང་ངོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐ་མི་དད་པ་ཁོ་ན་སྟེ་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གང་། །སྟོང་པའོ་དེ་ཉིད་ཁྱོད་དགོངས་པ། །ཞེས་སོ། །འདི་ནི་གང་འཕགས་པ་ཞི་བའི་ལྷས་གསུངས་པ། དམིགས་པར་མེད་པ་རབ་ཏུ་ཞི། །ཞེས་པ་དང་། རང་རིག་པ་ནི་དེ་ཡོད་མིན། །ཞེས་པ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་འགོག་པ་ལ་དང་ཟུང་འཇུག་ལ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་པའི་རང་རིག་པ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་མདོ་དང་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མང་དུ་གསལ བར་མཛད་པ་སྦ་བར་དཀའ་བས་སོ་ཞེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ།།དེ་ལ་ས་བཅུ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བཅོ་ལྔ་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དྲུག་རྣམས་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་མོ། །འདིར་འཕགས་པས་གསུངས་པ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ནི་ཕུལ་དུ་དབྱུང་དུ་ མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཅིག་པུ་ཁོ་ནས་ཏེ།སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་དབྱེ་བས་ནི་འདིའི་ཁྱད་པར་ནི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་འབའ་ཞིག་གོ་ཞེས་སོ། །གང་ བཅོ་ལྔ་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བརྒྱད་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཁོ་ན་ལའོ་ཞེས་པ་དང་།གང་ཡང་ངེས་པ་མེད་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་འདོད་པ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་འཐད་པས་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ལྔ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་སྦྱོར་བ་དང་དངོས་གཞི་དང་མཇུག་ཉིད་ཀྱིས་དང་། དངོས་གཞི་ ལ་ཡང་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་དང་ཆེན་པོའི་དབྱེ་བས་དང་།སླར་ཡང་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ་སོར་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་རྣམས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་གི་གནས་བདུན་རྣམས་སུ་སོ་སོར་དགུ་དང་བརྒྱད་པར་ནི་བདུན་ ནོ་ཞེས་པ་རྣམ་པ་བདུན་ཅུར་འགྱུར་རོ།

当时，身体也如同心和心所一样处于转依状态而灭尽，这就是寂静。其后，如同从灭尽定中出定一样，从灭尽中起定，第二十一发心的自性是大悲和般若波罗蜜双运，显现为报身的本性，这就是其殊胜意趣。
远离一切习气，直至轮回际际的智慧已达究竟，由于具足一切佛陀功德，所以说'心'等词，以六边释义的方式作为了义解释。
就像当生起执取蓝色相的意识时称为'知蓝色'一样，当生起真如相的意识时，假名安立为'知真如'、'证悟真如'。如经中所说：'应观法性即见佛，诸导师即是法身，法性非为所知境，彼不能为能知识。'
实际上，任何事物都不是所知，因为能知和所知都是未生的缘故。
彼灭尽即是双运，如是密意宣说如来心与法身无二无别，如经所说：'缘起性空性，此即是您的密意。'
这就是圣者寂天所说的'无所缘最寂静'以及'自证亦非有'的含义，这是就胜义谛的灭尽和双运而言。因为世俗谛的自证作为发心的自性，在经续等中已被诸如来多次明确宣说，难以隐藏，故此一切无有相违。
其中，第十地阶段的第十五等六种发心是殊胜道。如圣者所说：'一切相智道因其无可超越故唯一，以力、无畏、无碍解、佛不共法等相的差别，是此道相为特征的不共相差别而已。'
有人主张第十五等八种发心唯在佛地，或说是不定，这些说法极不应理，应当舍弃。
其中前五种各以加行、正行、结行，而正行又以小、中、大、极大分类，复次小等各以小小等三种差别分类，成十四种，于色界、无色界七处中，前九地各有九种，第八地有七种，共成七十种。

།དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་གཉིས་དང་གསུམ་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་རྩེ་མོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟེ་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བ་དགག་པའི་ཆེད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བས་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་བདག་ཉིད་གསུམ་དང་། རྟགས་དང་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་དང་། རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པ་རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་བསྟན་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམ་པ་བཞི་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་བཅུ་གཉིས་དང་། སྦྱོར་ བའི་གནས་སྐབས་དང་བཅས་པས་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་བསྡུས་པ་མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་གཅིག་དང་།སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་དང་བཅས་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་རྣམ་པ་དགུ་ཞེས་པ་རྣམ་པ་སུམ་ཅུའོ། །འདིར་ནི་ལམ་གཉིས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ བདག་ཉིད་ནི།སྐད་ཅིག་གཅིག་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོའོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་གཉིས་དགུ་རྣམས་ནི་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་རོ་ཞེས་གསུངས་པས་ན་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་བརྒྱད་རྣམས་སོ། །བསྟན་བཅོས་ཀྱང་། མཐོང་ དང་གོམས་པའི་ལམ་དག་ལ།།གཟུང་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་རྟོག་བརྒྱད། །ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །གཉེན་པོ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ། །ཞེས་སོ། །གལ་ཏེ་ཡང་འདིའི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དངོས་སུ་གསུངས་པ་མེད་མོད། དེ་ལྟ་ན་ཡང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྔ་མ་རྣམས་དང་ཕྱི་མར་ཡང་ བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་ལས་ཤུགས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་མེད་པར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་དགྲ་ཟླའི་རྣམ་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྤོང་ངོ་། །རྣམ་པ་ཐ་མ་དང་དེའི་ཕྱི་མའི་རྣམ་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་བར་ཆད་ མེད་པའི་ལམ་གྱི་བར་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་རྟོགས་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།འགའ་ཞིག་ཏུ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་འདི་ཡང་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འགའ་ཞིག་ཏུ་ནི་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ ཤེས་པའོ་ཞེས་སོ།།སེང་གེ་བཟང་པོས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་བསྡུས་པའོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་འཁྲུལ་པ་ཆེ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་རེ་རེར་ནི། །དེ་རྣམས་ཕན་ཚུན་བསྡུས་པ་གང་། །སྐད་ཅིག་གཅིག་པའི་བཟོད་པ་ཡིས། །བསྡུས་པ་འདི་འདིར་མཐོང་བའི་ལམ། །ཞེས་པ་མངོན་ པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ནི།རེ་རེས་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱང་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པ་དྲུག་པ་རྣམས་ཁོ་ན་མཐོང་བའི་ལམ་མོ་ཞེས་པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བར་མར་ཡང་སྟེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམས་ལམ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པས་མ་ཡིན་ ནོ།།ཇི་སྐད་དུ་མདོར་བསྡུས་པར་གསུངས་པ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ནི་ལམ་མོ་ཞེས་སོ། །འདིར་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐབས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་སྔར་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁམས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འཐད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ།བདག་ཅག་ཕ་རོལ་གྱི་སྐྱོན་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱས་པས་ཅི་ཞིག་།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གནས་སྐབས་འདི་ཁོ་ནར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པར་བྱེད་པ་ལས། ཡང་དག་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྟོབས་ ཀྱིས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སེང་གེ་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འདི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།

关于此，第一、第二和第三发心的两种形相是顶位现观，为了遮止顿时生起而应当宣说，具有三种解脱分性、相及增长、无分别证悟的阶段，以及圆满宣说三种一切智性的无上法，
四种顺决择分的等持自性，以小、中、大的差别分为十二种，以及具有加行阶段的道谛随忍所摄一刹那见道，具有加行阶段的九种修道，共三十种。
此处，两种道的加行阶段两种自性，即一刹那也是两种体性。修道的两种九相是所取分别的对治和能取分别的对治，故说八种对治。
论中亦云：'于见修二道中，为息灭所取能取八分别，故说八种对治。'虽然此处未直接宣说解脱分，但是依随前后现观的宣说，应当间接了知，因为若无彼，则无顺决择分等。
此处断除修道的对治二种分别。最后种相与其后金刚喻无间道之间，安立为证悟佛性的无间等持。
某些论中说此现观也是究竟道。某些论中则说究竟道仅是金刚喻等持之后的尽智与无生智。
狮子贤说是苦法忍所摄，此说大错。'布施等一一中，彼等互摄何者，一刹那忍所摄，此即此中见道'，此《现观庄严论》的含义是，一一摄六故，唯六度即是见道。
中间亦同，六波罗蜜是道谛所摄，非苦谛所摄。如略说：'六波罗蜜即是道'。此处也非法忍阶段，因为已先断欲界烦恼，故应是随觉上界烦恼对治体性的随忍智。
我等明显指出他人过失有何用？正是在此无分别阶段现前大悲等，以善巧方便力，菩萨为众生利益，于见道中如是入狮子奋迅三昧。即入初禅。

 །ཡང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡང་སྟེ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་ནས་གཟུགས་མེད་པ་བཞི་པ་དང་གསུམ་པ་དང་གཉིས་པ་དང་དང་པོ་དང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གསུམ་པ་དང་གཉིས་པ་དང་དང་པོ་ལ་ཡང སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་པའོ།།དེའི་རྗེས་སུ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཅན་འདུ་བྱེད་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཅན་རྒ་ཤི་དང་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འཁྲུགས་པའི་བར་རྣམས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ལུགས་འབྱུང་དང་། མ་རིག་པ་འགགས་པ་ལས་འདུ་བྱེད་འགག་སྟེ། ཇི་ སྲིད་དུ་སྐྱེ་བ་འགགས་པ་ལས་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འགག་གོ་ཞེས་ལུགས་ལས་བཟློག་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་ལྟའོ།།དེའི་རྗེས་སུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཐོད་རྒལ་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ གོ།།གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡང་སྟེ། འདི་ནི་སོང་བ་གཅིག་གོ། དེ་ལས་ལངས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལའོ། །དེ་ལས་འགོག་པ་ལའོ། །དེ་ལས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལའོ། །དེ་ལས་འགོག་པ་ལའོ། །དེ་ལས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ ལའོ།།དེ་ནས་འགོག་པ་ལའོ། །དེ་ལས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལའོ། །དེ་ནས་འགོག་པ་ལའོ། །དེ་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལའོ། །དེ་ནས་འགོག་པ་ལའོ། །དེ་ནས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལའོ། །དེ་ནས་འགོག་པ་ལའོ། །དེ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལའོ། །དེ་ ནས་འགོག་པ་ལའོ།།དེ་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལའོ། །དེ་ལས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལའོ། །དེ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལའོ། །དེ་ནས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལའོ། །དེ་ནས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལའོ། །དེ་ནས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལའོ། ། དེ་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལའོ། །དེ་ནས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལའོ། །དེ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལའོ། །དེ་ནས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལའོ། །དེ་ནས་གསུམ་པ་ལའོ། །དེ་ནས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལའོ། །དེ་ནས་གཉིས་པ་ལའོ། །དེ་ནས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ ལའོ།།དེ་ནས་དང་པོ་ལའོ། །དེ་ནས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལའོ། །འོང་བ་འདི་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལས་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། མཉམ་པར་གཞག་པ་ལས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལ་འཕོ་བར་གྱུར་པ་ནི་རིགས་མི་མཐུན་པར་འགྲོ་བའོ། །དེ་ལ་སོང་བ་ དང་པོ་ལ་གནས་དགུ་རྣམས་སོ།།གཉིས་པ་ལ་བཅུ་བདུན་རྣམས་སོ། །འོང་བ་ལ་ནི་བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་སོ། །འདི་ལས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་སེང་གེ་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྟེ། འཕགས་པའི་དགོངས་པ་དང་མི་འགྲིག་གོ། །ཐོད་རྒལ་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ཡིན་ན།དེ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་ལ་ཅི་ལྟར་མི་འགལ་ཞེ་ན། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་འཕོ་བ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཏགས་པའོ་ཞེས་པས་འགལ་བ་མེད་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་འདིའི་ལས་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ནི་རྩེ་མོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་བསྒོམ་ པའི་ལམ་མོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཐབས་ལ་མི་མཁས་པའི་འདི་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་སྟེ་དེས་ཅི་ཞིག་།འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་གིས་འཇུག་པ་དང་སངས་ རྒྱས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བའི་རྒྱུ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒོམ་པའི་ལམ་རྒྱུན་ཆགས་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གཉིས་པོ་འདི་ལས་ཕྱི་མ་ནས་བཟུང་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་པའི་བར་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པ་སྟེ། འདིས་མ་རྒྱལ་བ་རྒྱལ་ བ་ཐོབ་ཅིང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལས་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པ་གནོན་ཏོ་ཞེས་པ་སྟེ་རྒྱས་པར་སྔར་བརྗོད་ཟིན་ཏོ།

还有第二、第三、第四以及无色界第一、第二、第三、第四和灭尽定，即从灭尽定出定后，依次进入无色界第四、第三、第二、第一，以及第四禅、第三禅、第二禅、第一禅中入定。
之后观察缘起的顺序：从无明缘行乃至生缘老死、忧愁、悲叹、痛苦、不悦及烦恼等生起；以及逆序：从无明灭则行灭，乃至生灭则老死等灭。
之后入修道本质的超越等至。即入第一禅定，然后第二、第三、第四禅及灭尽定，这是第一次前进。从中出定后入第一禅，从中入灭尽定，从中入第二禅，从中入灭尽定，从中入第三禅，从中入灭尽定，从中入第四禅，从中入灭尽定，从中入空无边处，从中入灭尽定，从中入识无边处，从中入灭尽定，从中入无所有处，从中入灭尽定，从中入非想非非想处，从中入不定，从中入无所有处，从中入不定，从中入识无边处，从中入不定，从中入空无边处，从中入不定，从中入第四禅，从中入不定，从中入第三禅，从中入不定，从中入第二禅，从中入不定，从中入第一禅，从中入不定。
这种从不定到等至、从等至到不定的转换，是以善巧方便力而成就的异类转换。其中第一次前进有九处，第二次有十七处，返回有十八处。其他诸如狮子贤等人的安立方式与圣意不符。
若问：超越等至是三摩地，为何不与不定心相违？答：从等至中转换称为等至，故无相违。此三摩地的作用将在后文解说。此三摩地是顶位现观的修道。
声闻乘者因不善巧方便而无此等能力。具有如是方便善巧的菩萨们，以无数亿百千劫的修行及供养无量佛陀的广大因缘，其相续修道殊胜超越。
从见道和修道这两者中的后者开始直至第二十发心，是决定出离的修行，以此征服未征服的，获得决定出离的究竟果位，如前已广说。

།གསུམ་པའི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་རྣམས་དང་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་པ་དང་ལྔ་པ་ནི་མཐར་གྱིས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་གསུམ་དང་། སྔར་བཞིན་དུ་ངེས་པར་ འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་རྣམས་དང་།མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་རྣམ་པ་དགུ་ཞེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་བཅུའོ། །གང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། སངས་རྒྱས་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དགེ་འདུན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་གཏོང་བ་དང་། ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་རྣམས་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་གསུངས་པ་དེ་རྣམས་ནི་མཐར་གྱིས་པའི་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་། བཅུ་གསུམ་པོ་འདི་རྣམས་སྲིད་པས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཆོས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལགས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན་མཐར་གྱིས་བགྱི་བ་དང་མཐར་གྱིས་བསླབ་པ་དང་མཐར་གྱིས་སྒྲུབ་པར་ཅི་ལྟར གདགས་པར་བགྱི་ཞེས་སོ།།འདིར་འཕགས་པས་བགྱི་བ་གཟུང་བས་སེམས་བསྐྱེད་པར་ཤེས་པར་བྱས་སོ། །བསླབ་པ་གཟུང་བས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའོ། །སྒྲུབ་པ་གཟུང་བས་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་དག་གོ། །གསུམ་ཀ་གཟུང་བས་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐར་ གྱིས་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་མཐར་གྱིས་པ་རྟོགས་པར་བྱས་པས། ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བ་དགག་པའི་ཆེད་དུ་གདགས་པར་བྱ་བཞིན་པའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་དབང་པོ་དང་སྟོབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཐར་པའི་ཆ་དང་ མཐུན་པ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་གྱི་བདག་ཉིད་མཐོང་བའི་ལམ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་རང་བཞིན་བསྒོམ་པའི་ལམ་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་པོའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་གྱི་སངས་རྒྱས་དོན་དམ་པར་དྲན་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་གསུངས་སོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་དང་། དྲན་པ་ཉེ་ བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་མཐོང་བའི་ལམ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ་ཞེས་པ་འདི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་། མཐར་གྱིས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་ པར་བྱེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་དྲུག་པ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བདུན་པའོ། །བར་དུ་གཅོད་ ཅིང་གེགས་བྱེད་པར་ནུས་པ་ནི་བར་ཆད་ཡིན་ལ།བར་ཆད་མེད་པ་ནི་བར་ཆད་མེད་པ་སྟེ། རང་གི་དོན་ལ་ཨན་ཏེ་བར་ཆད་མེད་པ་ཉིད་དོ།

第三的十二种相和第四、第五菩提心是渐次现观，即三种顺解脱分，如前所说的十二种顺抉择分，十六刹那见道，九种修道，共四十种。六波罗蜜多、佛陀、善法、不善法、无记法、菩萨不退转僧众、戒律、布施、念天，以及通达一切法无实体性等十三种所说的这些不是渐次证悟的种类，因为在每一种证悟中都可能存在这十三种。
如经中所说：'若如是所证诸法无实体性，世尊，菩萨行般若波罗蜜多时，如何安立渐次所作、渐次学习、渐次修证？'此处圣者以'所作'表示发心，以'学习'表示顺抉择分，以'修证'表示见道和修道，以三者表示渐次现观。
同样，通过了解渐次证悟，是为了遮遣顿时生起而安立。四念住、四正断、四神足、根力等性质的顺解脱分为先导的顺抉择分，以及七觉支性质的见道，八正道性质的修道，这三种菩提分等一切种智究竟法身自性的佛陀，胜义中唯无念而随念，即是念佛，为令知此而说。
发心和顺抉择分，以及圆满四念住等菩提分的见道，乃至圆满一切种智的修道，虽是无实体性，但应知修习念佛即是了知渐次所作等。
第六菩提心是七十一种相中佛地无间道一刹那现证圆满菩提的第七现观。能够阻碍即是障碍，无障碍即是无间，即自利方面的无间性。

 །ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ན། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་གཅིག་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ན་དུས་གཅིག་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་བྱང་ ཆུབ་པ་ལས་དང་།གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉིས་ཀྱིས་བག་ཆགས་རྩ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ལྡོག་པ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ དོ།།འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཞིང་གི་བཀོད་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་རྡོག་ཐབས་གཅིག་གིས་བསྐུལ་བའི་ཟོ་ཆུན་གྱི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ལན་ཅིག་འགུལ་བ་དེ་ བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་གཅིག་རབ་ཏུ་ལྡན་པར་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་འགུགས་ཤིང་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ་སྔོན་གྱི་བསྒོམ་པའི་འཕེན་པའི་ཤུགས་ལས་སོ།།གང་གསུངས་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཡོ་ བྱད་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱིས་བསམས་པ་ཁོ་ནས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡིད་ཀྱིས་བསམས་པ་ཁོ་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ས་བཅུ་པར་ཡང་གསུངས་པ། དེའི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་རོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཅན་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆོས་ཉིད་རང་བཞིན་ཏེ། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པ་འདིའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ཞེས་བྱས་ནས་སོ། ། འདིར་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་དེ་ལྟར་ཁོ་ནར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། །གནས་སྐབས་དེ་ཡང་ས་བརྒྱད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་འགྱུར་མོད། འདིར་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མར་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། མཚན་མ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སོ།།མཚན་ཉིད་མེད་པ་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་གསུངས་པ། རབ་འབྱོར་འདི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ལ་གནས་ནས་སྦྱིན་པ་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཇི་སྲིད་དུ་ཆོས་ཐམས་ ཅད་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་པའི་བར་དུའོ།།འདིར་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་རྣམས་ལ་སྟེ་རྨི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་རྣམས་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པ་སྟེ་རང་བཞིན་མེད་པར་རོ། །དེ་ལྟར་ནི་གང་ཆོས་མཐུན་པ་ནི་དཔེའི་དོན་ཡིན་ལ། དེ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་སུ་བར་དང་བཅས་པ་དང་བར་མེད་ པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་ལས་ཚོགས་ཉེ་བར་མཁོ་བ་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས་རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཆོས་ཉིད་དང་།རོ་གཅིག་པ་ཉིད་པས། དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱི་དོན་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། སྲིང་མོ་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་རྨི་ལམ་ ལྟ་བུ་སྟེ།ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱང་རྨི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ་ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་བོ། །དེ་ལྟར་མི་དང་གླང་པོ་ཆེ་དང་རྟ་ལ་སོགས་པའི་རྨི་ལམ་དང་དེ་མཐོང་བའི་བདག་ཉིད་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་མི་མཐོང་བ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ གཉིས་སུ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཁོ་ནས་མཐོང་ངོ་།།ཁ་ཅིག་ནི་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བར་ངེས་པར་སྐད་ཅིག་བཞིའི་ངོ་བོ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་རྣམས་ནི་དེ་བསམ་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ།

由于一切法皆为法界自性，当证悟一个无漏法时，即同时证悟一切法，因为了知是修习对治的异熟果，因为了知如梦般无自性，因为二取习气无根本故而了知不二真如之体性，故为四种返还之自性。此处，菩萨无量刹土庄严圆满后，于一刹那顷证悟一切法之真如，譬如一人以一脚踏动磨盘，所有磨轮同时转动，如是当显现具足布施等一心时，摄受并了知一切无漏智慧，此乃由往昔修习之愿力所致。如经中所说：'须菩提，譬如他化自在天诸天之一切受用，仅由意念即可现起。如是菩萨仅由意念，即能圆满诸波罗蜜。'等等。十地经中亦说：'其心之每一刹那，皆能圆满十波罗蜜。'等广说。
此般若波罗蜜亦是异熟法性之阶段，异熟法性为自性，即此为任运而入之阶段。此处即是同时如是证悟一切有漏无漏诸法。虽然此阶段从第八地开始，但此处是获得最极究竟。如世尊母经中所说：'以无相之理圆满般若波罗蜜。'无相即如梦，如经中所说：'须菩提，此菩萨住于如梦五取蕴中而行布施'乃至'了知一切法无相'。
此处如梦者，即如梦之自性中无相，即无自性。如是法相应即是譬喻之义，即于布施等时有间断或无间断作空性作意增上行，由经验所需资粮而了知之阶段中与法性一味，因无差别故成就自性之真实义。如经中所说：'姊妹，诸蕴如梦，极不成立。菩提亦是梦之自性，极不成立。如是于梦中之人、象、马等及见彼之自性中不见能取所取等二相一般，以一刹那见一切法不二真如。'有些人说：'决定次第生起之四刹那自性以一刹那证悟。'其他诸说应当思维。

 །དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་སྒོམ་ པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་གནས་སྐབས་ཏེ་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཡང་ངོ་།།གང་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་བདུན་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་སོ་སོར་ཕིགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུར་ གསུངས་པ་དང་།འདི་ནང་དུ་འདུས་ཏེ། འདིར་རྣམ་པ་བདུན་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མར། སངས་རྒྱས་ཆོས་ཚོགས་ཁམས་དང་བྱང་ཆུབ་དང་། །ཡོན་ཏན་སངས་རྒྱས་ཕྲིན་ལས་ཐ་མ་སྟེ། །བསྟན་བཅོས་ཀུན་གྱི་ལུས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། །རྡོ་རྗེའི་གནས་ནི་བདུན་པོ་འདི་རྣམས་ སོ།།ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ནི་འབྲས་བུའོ། །ཁམས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུའོ། །བྱང་ཆུབ་དང་ཡོན་ཏན་ཕྲིན་ལས་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ནོ། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཡང་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་སྟེ། དེ་ཉིད་དུ་གང་གསུངས་པ། སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ ལས་ཆོས་དཀོན་མཆོག་འབྱུང་ཞེས་པ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་འདི་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པོ་དེ་ཡང་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུར་དེ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། དྲི་བཅས་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་དྲི་མ་མེད། །དྲི་བྲལ་སངས་རྒྱས་ཡོན་ ཏན་རྒྱལ་བའི་མཛད།།གང་ལས་དཀོན་མཆོག་དགེ་བ་གསུམ་འབྱུང་བ། །དོན་དམ་གཟིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཉིད་དོ། །སླར་ཡང་གསུངས་པ། དེ་ལ་གནས་བཞི་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སོ་སོ་རང་ཉིད་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ ལ་བརྟེན་པས་དེ་རྣམ་པར་དག་པ་བཟུང་ནས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་པས་གཅིག་རྒྱུའོ།།ཅི་ལྟར་གསུམ་རྣམས་རྐྱེན་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས། སྟོབས་བཅུ་མི་ འཇིགས་པ་བཞི་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྲིན་ལས་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་མཛད་པ་ན། གཞན་གྱི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་པས་དེ་རྣམ་པར་དག་པ་བཟུང་ནས། དཀོན་མཆོག་གསུམ་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་གསུམ་རྣམས་རྐྱེན་ནོ། །ཁ་ ཅིག་ནི།སངས་རྒྱས་ལས་ཆོས་ཆོས་ལས་འཕགས་པའི་ཚོགས། །ཚོགས་ལས་སྙིང་པོ་ཡེ་ཤེས་ཁམས་ཐོབ་མཐའ། །ཡེ་ཤེས་དེ་ཐོབ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་སྟོབས་སོགས། །སེམས་ཅན་ཀུན་དོན་བྱེད་ཆོས་རྣམས་ལྡན་པ། །ཞེས་པ་འདིས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལྷན་ ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ།།ཁམས་དེ་བཞིན་ཁོ་ནའོ། །བྱང་ཆུབ་དང་ཡོན་ཏན་དང་ཕྲིན་ལས་རྣམས་འབྲས་བུའོ་ཞེས་ཀྱང་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ཀྱང་སྔར་བརྗོད་པའི་དོན་ཁོ་ནར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དོན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འབྱུང་ན་ཡང་སྔར་བརྗོད་པའི་དོན་ཁོ་ན་ ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མར་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གཞན་རྣམས་སོ།།དེ་ལྟར་དྲི་མ་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་ལ་བར་ཆད་མེད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་ནི་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་དག་གི་ནང་དུ་འདུས་སོ། །དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པ་དྲུག་གིས་རང་བཞིན་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་རྣམ་ པ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཅིག་རྟོགས་པ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་ལ།སྨོན་ལམ་ལས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཅན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ལྟ་སྟེ། གང་གསུངས་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་སངས་རྒྱས་མི་ བཞུགས་ཤིང་ཉན་ཐོས་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་སུ་སོ་སོ་གཅིག་པུ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་རྣམས་ཡོད་དེ།དེ་རྣམས་ཐབས་ལ་མཁས་པས་སྲོག་ཆགས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་རྣམས་ཐེག་པ་གསུམ་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་སོ།

如是发心是修习真实义的最高境界，因为能摧毁一切随眠，故亦如金刚。所证悟的七种相，因为难以用闻思所生的智慧分别，故说是不可言说自性，是自己所应证悟的，如金刚。此中已包含，此处非七相。如是在《大乘宝性论》中说：'佛法僧众界及菩提，功德佛业最后者，略摄诸论之体性，金刚之处有七种。'其中三宝是果。界是取因。菩提、功德、事业等是俱生缘。三宝也互为因果之事，如彼中所说：'从佛宝中生法宝'以及'从此大乘法宝中生不退转菩萨众。'彼三者亦是四者之果，如彼中所说：'有垢真如及无垢，离垢佛德胜所作，从此三宝善所生，是诸证见胜义境。'复次所说：'此中四处中初者，因是出世法种子，依止如理作意故，应知执持彼清净，为三宝生起之因。'如何三者是缘？如来无上正等正觉现前圆满证悟后，以十力、四无畏及佛不共法等，作如来三十二种事业时，依止他音而执持彼清净，应知为三宝生起之缘，如是三者是缘。
有些人说：'从佛生法从法生圣众，从众得究竟智慧界，得彼智慧菩提力等，具足利益众生诸法。'以此说三宝是俱生因。界亦如是。菩提、功德、事业是果，如是安立。此偈颂亦当配合前说之义，虽有二种意义，因为是《大乘宝性论》中所说之义故，如是其他诸人说。如是无垢菩提无障碍发心，摄于法宝僧宝中。如是以六种发心证悟七十一种殊胜道之自性时，安立菩萨入阿罗汉果位。由愿力亦有独觉性菩萨，如所说：'舍利子，有诸菩萨于无佛住世、无声闻之诸世界中，独自现前圆满证悟菩提，彼等以方便善巧令无量百千俱胝那由他众生于三乘中成熟，而现前圆满证悟无上正等正觉。'

 །འདི་ནི་བདག་ཉིད་གཅིག་པུ་རང་ཉིད་སོ་སོར་སངས་རྒྱས་པས་རང་འབྱུང་དང་སྒྲ་མེད་པར་ཆོས་སྟོན་པ་སྟེ་རང་སངས་རྒྱས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ལས་གཅིག་ནི་བདག་དང་གཞན རྣམས་ལ་ཡང་ཐོས་པ་མེད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྣང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་།གཞན་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆ་ལུགས་སུ་ཡང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ལྟར་ན་ཆོས་སྟོན་པ་དང་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་སྟོན་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ནི་ཚིག་སྨྲ་བ་ནི། རྣམ་པར་མ་བརྟགས་ནས་མ་ཡིན། རྣམ་པར་མ་དཔྱད་ནས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པས་བརྗོད་པ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་ཆེད་དུ་བ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་རྒྱུད་འཁྲུག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འདི་ལྟར་སྨོན་ལམ་བཏབ་སྟེ། སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ནས་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པ་མེད་པར ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ནུས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སོ།།དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པའི་མཐུ་ཉིད་ཀྱིས་གང་ཞིག་དོན་གང་ལ་ལ་རྣམ་པ་གང་གིས་ཉན་འདོད་པ་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ། རྣམ་པ་དེ་ཁོ་ནས་སྒྲ་མེད་ པར་བྱ་བའི་ཆོས་གདུལ་བའི་རྒྱུད་ལ་བསྐྲུན་པ་ནི་སྟོན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།ཇི་སྐད་དུ་མདོར་གསུངས་པ། ཡིད་ཀྱིས་བརྒྱ་བྱིན་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་ལན་བཏབ་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་ བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་དང་།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་པ་གང་ཟག་བདུན་རྣམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་བཅུ་དགུ་སྟེ། རང་སངས་རྒྱས་དང་བཅས་པ་ཉི་ཤུ་ནི། སློབ་ པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་ཏེ།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ལྷ་དང་བཅས་ཤིང་བདུད་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་དང་། དམན་པའི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དབྱེར་མེད་ ཅིང་མི་འཕྲོགས་པའོ།།ལ་ལར་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ནི་མི་སློབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་སློབ་པར་གསུངས་སོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་སློབ་པ་ཡིན་ཡང་སློབ་པ་ཉམས་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་པས་སློབ་པར་ཡང་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་ཅི་འདས་པའམ་མ་འོངས་པའམ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞེ་ན། མ་འོངས་པའི་སེམས་སྐྱེ་བཞིན་པ་མི་སློབ་པ་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །སྐྱེས་པས་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་ལམ་ནི་གནས་སྐབས་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། འགག་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ད་ལྟར་བའོ། །འོ་ན བརྒྱད་པ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ།ཅི་ལྟར་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཞེ་ན་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པས་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་སྔོན་དུ་ཡང་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ངེས་པ་ལས་དང་།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ལས་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་རྟག་ཏུ་བརྩོན་ཞིང་འདུན་པ་དང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའོ། །དབང་པོ་འབྲིང་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་སྟེ། དེ་ནི་སྔར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་ཀྱང་ཇི་སྲིད་དུ་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་ངེས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་ངེས་པ་པའི་རྒྱུ་མཚན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མེད་པས་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་བརྩོན་པར་འདུན་པ་མ་ཡིན་ན། །དབང་པོ་རྟུལ་ པོ་ནི་ས་མི་གཡོ་བ་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་སྟེ།དེ་ནི་སྔོན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ངེས་པ་དང་ལྡན་པ་མེད་པ་དེས་ན། དེའི་རྒྱུ་མཚན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མེད་པས། ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པར་འདོད་པ་ཤིན་ཏུ་དམན་པ་ཡིན་ནོ།

这是独自一人各自成佛的缘觉，无声说法的缘觉，共有两种缘觉。与此相应的是：其一是对自己和他人都无需闻法而显现佛法之故；其二是示现缘觉之形相之故。
若问：何以说是无说法和无言说呢？因为是获得说法果位的因缘之故。如是言说并非未经观察，也非未经思维，所说是为了散乱，这也会扰乱相续，因此菩萨如是发愿：愿成佛后如如意宝般无需言说也能成办众生利益。
因此由于与佛陀相似之故，在缘觉阶位时也是以愿力等力量，对于任何所化众生想以何种方式听闻，即以彼等方式在其识田中无声地植入所应调伏的法，这称为说法。如经中所说：'以意回答帝释偈颂'等。
如是预流果向、预流果、一来果向、一来果、不还果向、不还果、阿罗汉果向等七种补特伽罗细分为十九种，加上缘觉共二十种，是学处众之故，是圣不退转菩萨僧伽。从正等菩提而言，天魔世间以及求证小乘菩提之法和不善法都无法分离或夺取。
有处说金刚喻心是无学解脱，因为是佛地无间道之故而说为无学。凡夫虽是学处但也是退失学处，故不说为学处。
那么是过去、未来还是现在的心解脱呢？是未来正在生起的无学心从诸障解脱。若问已生起断障之道是何时分？因为是正在灭时故是现在。
难道不是说从第八地开始不退转吗？如何说都是呢？不是这样的。因为利根菩萨以修习止观，在凡夫阶位的胜解行地之前，由于决定般若波罗蜜多以及具足大悲，故常精进于圆满二资粮而意乐不退转。
中根者在欢喜地不退转，虽然之前以修习止观而生起般若波罗蜜多无二瑜伽，但在未得欢喜地之前并不决定，因此此者由于无大悲这一决定因缘，对圆满二资粮并非极为精进发心。
钝根者在不动地不退转，因为之前无决定般若波罗蜜多，故无大悲这一因缘，对圆满二资粮的精进意乐极其低劣。

 །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མདོ་རྣམས་སུ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཐམས་ ཅད་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།རིང་དུ་སོང་བ་ལ་ཐམས་ཅད་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་གོ། །འོ་ན་གལ་ཏེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ལ་ཡང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དག་གིས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་ན་ཅི་ལྟར་མ་ངེས་པ་ཡིན། ཅི་ལྟར་ཡང་བླ་ན་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ ཉིད་མངོན་དུ་བྱས་ན་ཡང་ངེས་པ་མེད་པ་ཙམ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པར་དོགས་ཤེ་ན།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་མ་བྱས་པ་ནི་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་ལས་བཟློག་པའི་ངེས་པ་ཙམ་ལས་འཁོར་བ་བར་མ་བརྗོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གིས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་ན་དེ་དང་ རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཐ་སྙད་དོ།།གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ཁོ་ནར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་ན་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་འདི་ཅི་ཞེ་ན། འདི་ནི་གང་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་དེའོ། །འོ་ན་དེ་ཁོ་ན་ངེས་པའོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་བརྟན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ ཕྱིར་ངེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སེམས་སོ།།དེའི་ཚེ་ཅི་ལྟར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་ཞེ་ན། དེ་སྲིད་ཙམ་པ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་མོས་པ་ལས་སོ་ཞེས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིག་པའོ། །གང་ཡང་ཅི་ལྟར་ཕྱིར་ལྡོག་པར་དོགས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སེམས་མེད་པ་ཁོ་ན་ལས་སོ་ཞེས་སྨྲའོ། ། འདི་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་དང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་སའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་དང་ལྡན་པར་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏོ། །འཕགས་པ་བྱམས་པས་ཀྱང་། ངེས་འབྱེད ཡན་ལག་ནས་བཟུང་ནས།།མཐོང་དང་གོམས་པའི་ལམ་དག་ལ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་རྣམས་གནས། །དེ་འདི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཚོགས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཕྱིར་ལྡོག་པའི་ཆེད་དུ་འབྱུང་བ་ནི་ཕྱིར་ལྡོག་པའོ། །དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་ན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འོས་ པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་པ་དོན་གཅིག་གོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་སུ་ཡང་བརྗོད་དེ་ཆེན་པོ་ཉིད་རྣམ་པ་དགུ་ཡིས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་ཆེད་དུ་ཆེན་པོའི་གནས་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །རྒྱུ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པས་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་མཉམ་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དུས་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐད་ཅིག་གཅིག་བཞིན་དུ་འཇུག་པས་ན་བསྐལ་པ་དང་བསྐལ་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།འདོད་པ་མེད་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བདུད་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དོན་དུ་མི་གཉེར་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་སོ་སོར་དོན་དུ་གཉེར་ བའི་བདུད་བཅོམ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཐེག་པ་དམན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རིང་དུ་གྱུར་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་སྟོན་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་བཅུད་ཀྱི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཉེ་ བར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་དག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པས། འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ངན་འགྲོ་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པའི་རྒྱུ་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，在诸经中将第八地以一切决定性而安立为不退转。有些人说远行地一切都是不退转。那么，如果在凡夫位也能以止观生起真实智慧，为何是不决定的？如果已现证无上真如，为何仅仅由于不决定而怀疑会退转？
并非完全没有现证真如，而是说由于缺乏相反的决定性而说处于轮回中。因此，当以止观生起真实智慧时，这是与彼相顺的名言。如果一切时皆能现证真如，那么生起真实智慧有何意义？这是指与彼相顺的名言之作者。
那么是否为真如决定？不是的，因为不稳固。因为决定是金刚般的心。那时如何生起顺决择分等？是由于仅仅对真如的胜解而已，这是了知真如。对于'为何怀疑会退转'这一说法，是由于完全没有金刚般的心的缘故。
正是基于此义，在《圣般若波罗蜜多》中广说凡夫位和极喜地等地位中的菩萨也具有不退转相。圣弥勒也说：'从顺决择分开始，于见道和修道中，安住的诸菩萨，即是此不退转众。'
为退转而生起者是退转。不是如此者即是不退转或不应退转，意思相同。那些菩萨也称为大菩萨，以九种大性的缘故。
以大精进性，为救护一切众生而趣入大处，大处即是大乘。以大因性，由于通过听闻、思维、修习等次第而决定出离大乘法般若波罗蜜多等。以大所缘性，由于获得对一切众生自他平等性而具足大慈等。
以大时性，由于在一切时如一刹那而趣入，故断除一切劫与非劫的分别。以大无欲性，由于断除一切执著而降伏一切魔，如《海慧经》中说：'海慧，当菩萨对一切执著无所希求时，即降伏了各别希求的魔。'
以大作意性，为断除远离小乘作意。以大显示性，为显示大乘法精华的喜乐。以大清净性，由于三业清净而超越一切怖畏，因为没有恶趣等怖畏的因——破戒等。

 །འཇིགས་ པ་རྣམས་ནི་ལྔ་པ་སྟེ།འཚོ་བ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་དང་། གྲགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འཇིགས་པ་དང་། འཆི་བའི་འཇིགས་པ་དང་། ངན་སོང་གི་འཇིགས་པ་དང་། འཁོར་གྱིས་བག་ཚ་བའི་འཇིགས་པའོ། །རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ལུང་བསྟན་པའི་ས་བརྒྱད་ པ་ཐོབ་པ་ལས་བགྲོད་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ།དེ་ལས་གཞན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བགྲོད་པར་བྱས་པའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་། གསེར་ལས་བརྡུངས་བྱས་འདྲ་ཞིང་པདྨ་རྒྱས་པ་བཞིན། །བཀྲེས་པས་ཉན་པ་གཡོས་ལེགས་ཁ་ཟས་བཟང་ཟ་འདྲ། ། ཕྲིན་ཡིག་ལེགས་པར་རིག་འདྲ་རིན་ཆེན་སྒྲོམ་ཕྱེ་ལྟར། །ཆོས་དེ་འདིར་བཤད་པས་ཀྱང་དགའ་བའི་མཆོག་བསྐྱེད་དོ། །དེ་རྟོགས་པའི་དོན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། བསམ་པར་བྱ་བ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ དང་།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་པ་རྣམ་པ་ལྔ། དཔེ་ལྔ་རྣམས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་རྒྱན་དུ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་རིམ་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཐམས་ཅད་བསལ་ཏེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་བརྟེན་ནས།སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་འཕགས་པའི་ནོར་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ནས་བདུན་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་སྒྲུབ་པས། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་བར་ལ་སྒྲུབ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ངོ་བོའི་ཆོས་ནི་ གསེར་བཞིན་དུ་དགའ་བ་མཆོག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ།།རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་ས་ལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་དབེན་པའི་ཁྱད་པར་དུ་སྐྱེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཤིང་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཆོས་ནི་པདྨ་རྒྱས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཁོ་ན་དྲི་མ་མེད་ པ་ལ་སོགས་པ་འབད་རྩོལ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པའི་ས་དྲུག་རྣམས་སུ་བསམ་པར་བྱ་བ་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ནི་གཡོས་ལེགས་ཁ་ཟས་བཟང་པོ་བཞིན་ནོ།།མི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པའི་ས་གསུམ་རྣམས་ལ་སྔོན་གྱི་འདུ་ བྱེད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཕྲིན་ཡིག་ལེགས་པོ་རིག་པ་བཞིན་ནོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། སྒྲིབ་པ་ཀུན་གྱིས་དྲི་མེད་པའི། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཉིད་ཐོབ། །རིན་ཆེན་སྒྲོམ་ནི་ཕྱེ་བ་ལྟར། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་ཡང་དག་བསྟན། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པར་ངེས་པར་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་སྟེ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་མ་དག་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་མིང་ཅན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་རྣམས་སུ་དག་ཅིང་མ་དག་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སླར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྣམས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བདུན་པའི་བར་ནི་འབད་རྩོལ་དང་བཅས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་མ་དག་པའོ། །མི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དག་ཅིང་མ་དག་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་ས་ལ་དག་པའོ།།རྣམ་པ་བཞི་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མར་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་གསུངས་པ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །དྲི་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་རྣམས་ལ་གོས་པ་མེད་པའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པའོ། །མི་ གཡོ་བ་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ལ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སྐྱེ་བ་ཐ་མ་གཅིག་གིས་བར་དུ་ཆོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ།

五种怖畏是：无生计怖畏、不名誉怖畏、死亡怖畏、恶趣怖畏、众中怯懦怖畏。由大觉悟而得第八地，于一切智性中得授记，成为一乘道，因为获得了异于其他菩萨所行之道。
又彼等如同打制黄金般，如同莲花盛开般，如同饥者食用精美饭食般，如同善解书信般，如同开启珍宝箱般，于此处听闻此法亦生起最胜欢喜。
了知彼义菩提分等自性之法，有五种相：应修习、应别知、应思维、不可思议、圆满，以五种譬喻于《庄严经论》中广说应知。
其中，由圆满种姓大乘闻所生等智慧次第生起，断除一切颠倒，依止皈依三宝，了知断除障碍神通等殊胜功德圣财受用之因后，以修习第七等心，乃至胜解行位修习发心自性之法，如同黄金般生起最胜欢喜。
于极喜地清净增上意乐位中，现见远离见所断烦恼之殊胜，现证并别知真如自性之法，如同莲花开放般。
于无垢等六地中，具有勤勉且无相住之所思维二资粮力，如同精美饭食般。
于不动等三地中，任运成就且无相住之前行圆熟不可思议，如同善解书信般。
于佛地中圆满菩提自性，无一切障垢，获得一切种智，如开启珍宝箱般显示正等觉性。
诸菩萨所证诸法确定宣说为种种相：以般若波罗蜜多自性为一相；以世间、出世间差别及因果差别为二相；由真如三种阶位故亦为三相：凡夫位时名为不清净如来藏；于极喜等十菩萨地中清净不清净，因为随应有大品等烦恼。
复次，诸菩萨地有二种：乃至第七地由有功用作意故不清净；不动等诸地清净不清净；如来地清净。
又于《宝性论》中从证悟门宣说四相：于极喜地初发心菩萨；于无垢等六地中行无染行故为入行；于不动地为不退转；于法云地为一生所系，因为与佛地间隔一生故。

 །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། ཐོག་མར་མངོན་ པར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཙོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལོག་པར་གསུངས་ཀྱི་འདིར་སྤྱོད་པ་མི་སྲིད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཕགས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྡེ་ཡིས། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་དང་པོར་ཐེག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ས་བདུན་རྣམས་ ལ་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པའོ།།མི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་གསུམ་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའོ། །ས་བཅུ་པ་ལ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིར་རྣམ་པ་དང་པོ་དག་ནི་འཇུག་པའི་ས་དང་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་དག་གོ། །མདོ་སྡེ་རྒྱན་ དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་སྤྱོད་པར་མོས་པ་ལས་བྱུང་བའོ།།ས་བདུན་རྣམས་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་པའོ། །བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་ པའོ་ཞེས་རྟོགས་པར་མཛད་དོ།།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོར་ནི། སེམས་ཙམ་སྣང་བ་མེད་པ་དང་། །གནས་པ་དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་ས། །འདི་རྣམས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས། །གསུངས་དང་སྨྲ་རུ་འཇུག་པ་ཡང་། །གང་ཕྱིར་སེམས་ནི་ས་བདུན་རྣམས། །སྣང་ མེད་འདིར་ནི་བརྒྱད་པའོ།།ས་གཉིས་འདིར་ནི་གནས་པའོ། །ལྷག་མའི་ས་ནི་བདག་ཉིད་ཆེ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཇི་སྐད་གསུངས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཅིག་གིས་གསུངས་པའི་ཆོས་གང་དེ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་པ་ཅུང་ ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་སོ།།འཕགས་པ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ལྔ་པར་ཡང་། གཞུང་འགྲེལ་གྱི་རྣམ་པ་ལྔར་བཀྲོལ་ཏེ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའོ། །དེ་ནས་བདུན་པ་ཇི་སྲིད་པར་འབད་པ་དང་བཅས་པར་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པའོ། །བརྒྱད་པ་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མཚན་མ་མེད་ པར་གནས་པའོ།།དེ་ནས་བཅུ་པའི་བར་ལ་སྤྱོད་པ་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པའོ། །དེ་ནས་གོང་དུ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ་ཞེས་སོ། །གང་གསུངས་པ། ལྷག་པར་མོས་པ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ས་གཉིས་པ་ནས་བཟུང་ནས་དྲུག་ པའི་བར་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དྲུག་པ་ལ་བར་དང་བཅས་པར་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པ་དང་།བདུན་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་དང་། བརྒྱད་པ་ནས་བཟུང་ནས་མཚན་མ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་སྟེ། མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་ཅིང་། མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ཉིད་དོ།།དེ་ལ་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ནི་ཞི་གནས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གསུམ་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་དུ། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་པ་ཉིད་ན་ཡང་ས་ལྔ་པ་ཇི་སྲིད་བར་འབད་པ་དང་བཅས་པར་གནས་པའོ། །དྲུག་པ་དང་བདུན་པ་དག་མཚན་ མ་མེད་པ་ཡང་ངོ་ཞེས་འབད་པ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པ་ཉིད་དུའང་མངོན་པར་དགོངས་པ་ཁོ་ནར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།སེམས་བསྐྱེད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཉིད་དུ་སྟེ་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་རྣམས་ཀྱང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་ པ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་དོན་དུའོ།།འོ་ན་བརྒྱད་པ་ནས་བཟུང་ནས་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་ཉིད་དུ་སྔར་གསུངས་ལ། འགའ་ཞིག་ཏུ་ནི་བཅུ་པར་དང་དེའི་སྟེང་དུ་ཡང་ངོ་ཞེས་པ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་སྔོན་རོལ་དུ་ངེས་པ་མེད་པར་ཡིན་ལ་བརྒྱད་པ་ནས་བཟུང་ནས་ ངེས་པ་ཉིད་ན་ཡང་བཅུ་པ་ལ་ངེས་པ་མཐར་ཐུག་པས་ངེས་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་ནི་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་དག་དང་བཅུ་པ་དང་སྟེང་དུ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་ངེས་པ་མེད་པ་དང་།ངེས་པ་དང་ངེས་པ་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གཞན་ཡང་གདུལ་བྱའི་ ངོར་མཉམ་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་མངོན་པར་དགོངས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དེ།དེ་ལ་འགལ་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་འབད་པས་བཙལ་བར་བྱའོ།

出世间发心者的第一发心，虽然以最初现证为主而倒说，但此处并非不可能有行持。
因此圣解脱军说：'在胜解行地最初正入大乘。在极喜等七地中入于修行。在不动等三地中不退转。在第十地一生所系，即是诸菩萨。'
此中初二种是入地和资粮加行。
在《庄严经论》中说：'诸菩萨发心有四种：在胜解行地中由胜解行所生。在七地中清净增上意乐。在第八地等中成熟。在佛地中无障。'
在《圣楞伽经》中说：'唯心无相及，住处如来地，此等诸佛说，说及令说者，以心七地中，无相此八地，二地此住处，余地大我性。'
所说'诸佛'者，如所说：'一如来所说法，无有丝毫非一切佛所说。'
在《圣二万五千颂》中也分为五种解释：'在极喜地清净增上意乐。从此至第七地有功用无相住。在第八地任运无相住。从此至第十地入定行。从此往上一生所系菩萨。'
所说增上胜解、清净增上意乐、从第二地至第六地无相行、第六地出世间有间无相住、第七地一向无相住、从第八地起任运无相住，以无功用而住无相故，即是六种。
其中有相行即是因通达止观等三种因相故。
因此在《庄严经论》中，即使在清净增上意乐中，至第五地也是有功用住。第六地和第七地无相亦然，即是有功用无相住，唯依显密意而建立五种所修等，
在发心位中即是四种，为别别证得无垢等诸地亦是清净增上意乐。
那么，前说从第八地起一生所系，而在某处说第十地及其以上，如何理解？如入行之前无定，从第八地起虽已决定，但在第十地究竟决定而说为定，如是一生所系在第八地、第九地、第十地及以上，依次为无定、定、究竟定而建立。
复次，具无等大悲自性身者们，对所化而建立诸法，有种种密意，于此当勤求无违。

 །དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་གནས་སོ་ཞེས་པ་འདི་གཞག་སྟེ། དཀྱུས་མ་ རྗེས་སུ་སྦྲེལ་བར་བྱའོ།།བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་དེ་མ་ཐག་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པ་སྤངས་པ་ལས་ཤིན་དུ་བའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་དང་། ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་དང་དངོས་གཞི་དང་མཇུག་གཉིས་དག་ནི་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་མིང་གཞན་དུ་ཀུན་དུ་འོད་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དངོས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད། འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བརྒྱད་པའོ། །དེ་རྟོགས་པ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དགྲ་བཅོམ པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་མི་སློབ་པ་སྟེ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ཙམ་དུ་བསླབ་པར་བྱ་བ་ནི། གང་འདི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་སྤངས་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ན་དེ་གཉིས་ཀ་མཉམ་པ་ ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ནི་མི་སློབ་པར་འགྱུར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྐུ་གསུམ་རྣམས་དང་མཛད་པའོ། །སྐུ་ནི་ལུས་ཏེ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ལུས་གསུམ་རྣམས་ནི་སྐུ་གསུམ་རྣམས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཆེན་མོ་དག་ཏུ་གསུངས་པ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་ སུ་དག་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་པོ་དེ་རྣམས་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་ལས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་ པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་རྣམས་དང་དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུ་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་སྐུ་ཅན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་དམ་པ།བླ་ན་མེད་པའི་རོལ་པ་དང་དགའ་བ་ དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཆེད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་པོ་དེ་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་ལས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ ནི་ཕྱོགས་བཅུ་མཐའ་ཡས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་སུ།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྤྲིན་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་མཛད་དོ་ཞེས་སོ། །མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་རྣམས་སུ་ཡང་སྐུ་གསུམ་རྣམས་ཁོ་ན་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏོ། །མདོ་སྡེ་རྒྱན་དུ་ཡང་གསུངས་པ། སྐུ་གསུམ་རྣམས་ཀྱིས་ སངས་རྒྱས་ཀྱི།།སྐུ་བསྡུས་པར་ནི་ཤེས་བྱ་སྟེ། །སྐུ་གསུམ་རྣམས་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱི། །དོན་འདི་རྟེན་དང་བཅས་པར་བསྟན། །ཞེས་སོ། །འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་ཀྱང་། གང་ཞིག་གཅིག་མིན་དུ་མའང་མ་ཡིན་རང་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་ཕུན་ཚོགས་ཆེན་པོའི་གཞིར་གྱུར་པ། །ཞེས་ པ་ལ་སོགས་པ་སྐུ་གསུམ་ཁོ་ན་བསྟོད་དོ།།འཕགས་པ་རྣམ་གྲོལ་སྡེའི་ཞབས་ཀྱིས་ཀྱང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསལ་བར་མཛད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ་བཞི་པའོ་ཞེས་གང་དུ་ཡང་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་དེ།རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ནི་སེང་གེ་བཟང་པོའི་རང་དབང་ལས་ཏེ་སྤང་བར་བྱའོ། །འོ་ན་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་ འདས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ། །དེ་ལ་གང་འདུས་མ་བྱས་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་དོན་དམ་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ།

对此，如果存在，则一切皆善住，应当如此安立，随后相续。无间道之后即刻解脱道的自性七十二种相，从断除一切烦恼障和所知障而成极其清净的本体，第二十一和第二十二发心以及正行与后二者，即是普贤，别名遍光佛的亲证一切种智，果位法身现证第八。由证悟此故，世尊阿罗汉果位住于无学，因为是轮回与涅槃平等性的自性之故。
此中所应学习的是，为了断除一切烦恼和清净的分别念，证悟彼二者平等性即成无学。此法身亦有四种：三身及事业。身即身体，诸佛三种身体即是三身。如《大般若经》中所说：'一切种清净无漏诸法之自性，即应知是如来、应供、正等觉。'
复次，唯由证悟彼等一切法，现证无上正等菩提后，具足三十二相及八十随好庄严之身的如来、应供、正等觉佛，为诸菩萨宣说大乘妙法，为无上游戏、欢喜、极喜、安乐受用故。
复次，唯由证悟彼等一切法，现证无上正等菩提后，如来、应供、正等觉佛于十方无边世界中，恒时以种种化现云作一切有情利益。诸经中亦广说唯三身。如《经庄严论》中说：'应知诸佛身，摄于三身中，以三身自性，说此有依事。'
圣龙树足亦赞叹唯三身说：'非一非多，成为自他圆满大利之所依。'圣解脱军足亦云：'应知法身有三种：自性身、受用身及化身。'等广为显明。
因此，出世间菩提分等如幻不二智慧的本体是法身第四这样的安立在任何处都没有，此安立是出自狮子贤的自在，应当舍弃。那么，论师世亲说诸佛世尊身有三种：法身、受用身及化身。其中法身有二种：有为与无为。其中无为即是从清净真如所生，应当了知唯此是诸世尊胜义自性。

།གང་འདུས་བྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། གང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་འོག་མིན་གྱི་གནས་སུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའོ་ཞེས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཉིད་ཀྱིས་ན་སྐུ་བཞི་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་རྣམ་ པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐུའི་ནང་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་འདུས་བྱས་པ་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་བརྗོད་པར་འདོད་པས་ཚུལ་ཀྱོགས་པ་ཡིན་གྱི་སྐུ་བཞི་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལྟར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གསུམ་ཁོ་ན་མཛད་པའི་འཁོར་དང་བཅས་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་ པ་བཞིར་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་དུ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ངོ་བོའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། ངོ་བོ་ཁོ་ན་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བི་ན་ཡ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་ཐ་ཀའོ་ཞེས་པ་རང་གི་དོན་ལ་ཐ་ཀའོ། །དེ་ལྟར་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྐྱེ་བ་མེད་ པ་མ་བཅོས་པ་འདུས་མ་བྱས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་སྤྲོས་པའི་སྒྲོ་འདོགས་པ་མཐའ་དག་ལྡོག་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་སྟེ།ངོ་བོའི་རྐྱེན་ཕྱིས་པས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་ངོ་། །འདིར་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འདའོ་ཞེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་ཀྱིས་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བར་ཕན་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་མཛད་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁྱབ་པའོ། །དེའི་ཚེ་གང་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་པ་གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་དང་ བྲལ་བ་ལས་ཟག་པ་མེད་པ།གནས་གྱུར་པས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བར་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དེ་རྣམས་སྐུ་ཅིས་བསྡུས་ཤེ་ན། ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ནས་ཏེ། བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པས་དབེན་པས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཙམ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ཀུན་རྫོབ་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང ཕྱིར་དབེན་པ་དབེན་གྱུར་ལས།།ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་དུ་འདོད། །ཅེས་པ་དང་། གང་ཞིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་བ། །དེ་ཉིད་ཁྱོད་ནི་སྟོང་པར་བཞེད། །ཅེས་པའི་རིགས་པས་ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་ལ་ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ ཅན་གྱི་ཆོས་དེ་རྣམས་རྟོགས་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཁོ་ནའི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའོ།།དེ་བཞིན་དུ་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པར། སྐྱེ་མེད་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ་གང་ཚེ་བློ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བ་དེའི་ཚེ་དེ་ཡིས་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་བཞིན་ཏེ་དེའི་རྣམ་པར་བསྟེན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་སེམས་ནི་གང་གི་རྣམ་པར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དེས་ན་ཡུལ། ཡོངས་སུ་ཤེས་ལྟར་དེའི་ཐ་སྙད་ཉེ་བར་བླངས་ནས་རིག་པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པས་གསུངས་སོ། །རྒྱལ་པོའི་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བའི་རྣམ་པར་བཤད་པར་ཡང་ཆོས་ཉིད་ཁོ་ནའི་སྐུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། དེ་ཡང་ཆོས་ཐམས ཅད་ཀྱི་ལུས་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་མ་འདས་པའི་ཕྱིར་དང་།འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་ཀྱིས་ན་སྐུའོ། །རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་དེའི་འཇུག་པ་ཐོབ་པས་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་རྟེན་ཆོས་ཉིད་ དང་ཆོས་རྣམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ་ཞེས་པས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ་ཞེས་སྐུ་བཞི་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་ལ་ངེས་པར་བསྟན་པ་མེད་དོ།།སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་ལས་ནི་གདུལ་བྱའི་ཁྱད་པར་གྱི་ངོར་ཆོས་ཉིད་ལོག་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་ པར་གཞག་པས་ངེས་པར་བསྟན་ཏོ།

如果有人说：'由于所造作的法身是成佛之法的自性，于清净色究竟天现前圆满成佛'，故以法身二种而安立为四身。这是不对的，因为经中说'三种'。
想要将造作的法身仅归摄于法性身中而说的是歪曲之说，并非是第四身，如下文所说。因此，在《现观庄严论》中仅说三身及其事业。
其中第一是体性自性，唯体性即自性，如毗奈耶等中所说'他迦'是自义之他迦。如是，菩提分等诸法之体性无生、无为、无作、出世间道所证得、远离一切戏论增益、无自性性即是自性身。由体性缘而说故是法性身，故亦是法身。
此中超越一切分别故是涅槃及自利圆满，由为二色身之所依故，随根机而作广大利益事业，故遍满。
尔时，诸法之自性法身，离暂时垢染故无漏，由转依故转变，由出世间故是法界体性，一切相圆满清净，离戏论所证之体性菩提分等佛法，彼等以何身摄？唯以自性身摄。因为离一切习气及障碍故，是唯以无自性为体性之法性故。彼等之差别相是随顺彼等因位而安立，故是世俗谛。
因此说：'由离而成离，许为无差别'及'缘起性空故，汝许为空性'等理，由法与法性无差别故，彼等诸法亦是世俗有。
因此，唯圆满正等觉佛自证知通达如幻自性诸法即是自性身。
如是，《入中论》中月称论师说：'无生即真如，当智离生时，尔时证真如，由依彼相故。如心以何相而生即是境，如遍知后取其名言而了知。'
在《宝鬘论释》中亦说：'唯法性身是法身，彼亦以一切法之身故，因为一切众生不离真如自性故，以及为世间出世间一切功德所依故是身。所依事亦由得入彼而观见。'
如是，所依法性及诸法于世俗谛中从彼所生及以彼为体性，故诸法之身即是法身，因此第四身于波罗蜜多乘中并未明确宣说。
但在密乘中，对特殊根机者，如同差别法性般安立而明确宣说。

།དངོས་པོར་ན་དེར་ཡང་ལོག་པར་གྱུར་པ་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་སྒྲས་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུས་བརྗོད་པར་བྱ་ལ། འགའ་ཞིག་ཏུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའི་སྒྲས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་ཡང་སྐུ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་ཟུང་ནི་ དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་ཞེས་ཟུང་འཇུག་དང་ཟུང་འཇུག་གི་སྐུ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུར་ཡང་ངོ་། །གཞན་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པར་གསུངས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་དེར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་ པའི་སྐུ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།སྔོན་གོམས་པའི་ཚོགས་ཀྱི་འཕེན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུས་སྤྲུལ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འབའ་ཞིག་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་དེར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ཁོ་ནའོ། །གང་ཡང་འདིར་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དེ་ནི་དེར་ཡང་ངོ་། །གང་རྟོགས་ པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཡང་ལྡོག་པའི་ཁྱད་པར་ཐ་དད་པ་ལས་ཐ་དད་པ་སྟེ།སངས་རྒྱས་སྐུ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐུ་ལྔ་པ་ཡང་གསུངས་ལ། དེ་ནི་དེ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ཅག་གིས་བྱས་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་མན་ངག་སྙེ་མ་དང་འཇིགས་པ་ མེད་པའི་གཞུང་འགྲེལ་དུ་གསལ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།འདིར་བརྩམ་པའི་འབྲེལ་བ་མེད་པས་ཆོག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐབས་སུ་མ་བབ་ཅིང་མི་འཐད་པ་ཕྱོགས་གཞན་ནས་གསུངས་པའི་སྐུ་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་སེང་གེ་བཟང་པོའི་འོ་ཞེས་གནས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་གང་སྟོན་ པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པ་ལས་མཆོག་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞིང་།ཉན་པ་པོ་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ལའང་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་སྟོན་པའོ། །དེ་དེ་ལྟར་ལོངས་སྤྱོད་དེ། ཡང་དག་པར་ ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའམ།ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་འདུས་ནས་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའོ། །དེའི་ཆེད་དུ་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་ཆེད་དུ་བའི་སྐུ་ནི་ ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་ཡང་སྟེ།མཚན་དང་དཔེ་བྱད་མཆོག་ཏུ་འབར་བ་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མཛད་པ་ཡང་ངོ་། །ཡང་ན་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་བསྟན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་སྟེ་ཡོངས་སུ་སྐྱོང་བར་བྱེད་པའམ་ལོངས་སྤྱོད་དུ་ འཇུག་པ་དང་།དེ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་དེ་དང་དེའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལས་ཡང་དག་པར་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། །གང་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པས་གསུངས་པ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་སྐུ་ནི། །མཚན་དང་དཔེ་བྱད་རབ་འབར་ཞིང་། །སྐྱེ་བོ་ རྣམས་ལ་སྣ་ཚོགས་གཟུགས།།རང་མོས་དབང་གིས་འཛིན་པར་བྱེད། །བསོད་ནམས་ཚོགས་ནི་དཔག་མེད་ལས། །འབྱུང་བ་དེ་ནི་རྒྱལ་བའི་སྲས། །ས་བཅུ་ལ་ནི་གནས་རྣམས་ཀྱི། །དེ་ལྟ་བུ་ཡི་སྐུར་གཟིགས་སོ། །འདི་དེ་ཆོས་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་ལས། །རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱད་བྱའོ། ། ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ལ། །གནས་པའི་བློ་ལ་སངས་རྒྱས་བརྗོད། །འོག་མིན་གཞལ་ཡས་ཁང་དུ་ནི། །དེ་ཉིད་མངོན་སུམ་བྱ་བར་བཞེད། །རྣམ་པར་རྟོག་མེད་སངས་རྒྱས་ཀྱི། །གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་རྣམས་ཡང་དག་འབྱུང་། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་པ། །ས་ཡི་སྟེང་དུ་སྟོན་པར་བྱེད། ། ཅེས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཙནྡྲ་གོ་མིས་ཀྱང་གསུངས་པ། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཆོས་སྐུའོ་འདི། །རྣམ་རྟོག་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །སེམས་ཅན་ཀུན་དང་དོན་ཀུན་གྱི། །རང་བཞིན་དེ་ནི་གཉིས་མེད་པའོ། །སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་སྐུ་རྣམས་དང་། །འགྲོ་རྣམས་དེ་བཞིན་ཉིད་ངོ་བོར། །གང་དུ་རོ་གཅིག གྱུར་པ་ན།།རྒྱ་མཚོ་རུ་ནི་ཆུ་བོ་བཞིན། །འདི་སྟེ་རྣམ་པ་འདི་ལྟའི་སྐུ། །སྐྱོབ་པ་འདི་ཡིས་ཆོས་སྐུའོ།

实际上，在彼处也无有错乱。因此，在某些地方以法身之名称表示自性身，在某些地方以自性身之名称表示法身。在某些地方，二身之自性法与法性之双运，由于以其本性相关联，以及空性与悲心不可分离之自性相关联，故也称为双运、双运身及自性身。
此外，在波罗蜜多乘中所说的圆满受用身，在彼处也称为圆满受用身和化身，因为由往昔串习资粮之牵引，自性身所化现之故。唯一的圆满受用身，在彼处即是世尊之语。此处所说的化身，在彼处也是如此。
以证悟之本性而言，法身之自性也因差别而有所不同，如说'佛具五身之本性'等，也说有五身。对此有兴趣者，可在我们所作的广释《教授束》和《无畏论释》中明了了知，此处因无关联故不赘述。因此，不合时宜且不合理的从他处所说的四身安立，是狮子贤的观点。
第二，即是能仁自身所教示的无上清净大乘法，圆满受用之喜乐得以体验，并为十地自在的听众宣说甚深广大之法。如是受用，真实受用即是圆满受用，或者说菩萨们聚集受用即是圆满受用。
为此而出家之圆满受用身、圆满受用之身和为圆满受用之身即是受用身，也是相好庄严、自利圆满、利他圆满之事业。或者说，以宣说甚深广大之法使诸菩萨受用即是摄受，或引导受用，彼等对此等所说之义亦从体验中真实受用，此即圆满受用身。
如月称论师所说：'诸佛色身者，相好极庄严，众生见种种，随欲而执持。福德聚无量，所生即佛子，安住十地者，见如是之身。此从圆满法，受用诸佛子。唯住法自性，智称为佛陀。于色究竟天，宫殿现彼义。无分别佛陀，色身真实生。化身诸菩提，地上而示现。'
月光论师亦云：'如是即法身，非诸分别境。一切众生及，诸义性无二。种种色身及，众生如是性。若成一味时，如江河入海。此即如是身，救护此法身。'

 །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་དག་ཕྱིར། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཁོ་ནའི་ཡུལ། །འཇིག་རྟེན་རྣམས་སུ་ལྷུན་གྲུབ་པར། །རྟག་ཏུ་དེ་ཡིས་ནུས་པ་རྣམས། །ཉི་མའི་འོད་ཟེར་རྣམས་བཞིན་དུ། ། མཐའ་ཡས་པ་ཡི་དོན་རྣམས་མཛད། །དམུས་ལོང་ལྟ་བུ་བདག་གཞག་པ། །རང་གི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི། །མིག་ཅན་ཀུན་གྱི་གཅིག་པུ་སྟེ། །ཅིག་ཅར་ཉི་མ་བཞིན་དུ་མཐོང་། །དེའི་ཆོས་བདུད་རྩིའི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན། །འོན་པ་ལྟ་བུ་བདག་གཞག་པའི། །སྐལ་བ་ལྡན་རྣམས བསོད་ནམས་ཀྱིས།།བསྐྱེད་པའི་རྣ་བས་ད་ལྟའང་ཉན། །སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ཐེག་གསུམ་གྱིས། །ས་བོན་ཇི་ལྟར་བསམ་ཇི་ལྟར། །མཐའ་མེད་ཕྱོགས་སུ་མཐའ་ཡས་པའི། །སེམས་ཅན་འདི་ཡིས་སྦྱོང་བར་མཛད། །ཅེས་སོ། །གསུམ་པ་ཡང་སྤྲུལ་པ་ནི་སྤྲུལ་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཞིང་ དེས་རྫོགས་པར་བྱས་པའི་སྐུ་ནི་སྤྲུལ་པ་པ་སྟེ།ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པ་དང་ནམ་མཁའ་ཇི་སྲིད་བར་དུས་ཇི་ལྟ་བ་དང་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པ་མཐའ་དག་སྒྲུབ་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་ཕྲིན་ལས་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟེ། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མཛད་པའོ།།དེ་ལྟར་ནི་ཐང་དང་ཆུ་དང་བར་སྣང་ལ་སྤྱོད་པའི་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་རྣམས་ཇི་སྙེད་པར་སྐུ་དང་གསུང་གིས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་ཆོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་ རྣམས་འདུལ་བའི་ཆེད་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་སུ་སྟེ།སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་མཐའ་ཡས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བས་སྟོང་པའོ། །ཇི་ལྟར་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་དང་། གསུང་དག་སྤྲུལ་པ་དེ་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་མི་ སྤྲུལ་པ་ཅི་ཞེ་ན།དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔ་ན་མེད་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྤྲུལ་པ་ཡང་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ནི་སྤྲུལ་པ་སྟེ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ཐབས་ཀྱི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་ གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།བདེན་ཏེ་འདོད་མོད། འོན་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡོད་ན་སྟེ། ལྷའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་རྨི་ལམ་མཐོང་བ་བཞིན་དང་། བརྗོད་པས་ངག་གི་དོན་རིག་པ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་གང་སྤྲུལ་པ་དེ་རྣམས་ཅི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ ནི་དེའི་ཚེ་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པ་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱི་ལུས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་སྐུ་ཉིད་དུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས། དེས་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་གི་སྐུ་བཞིན་དུ་གཤེགས་པ་དང་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དཀའ་སྤྱད་རྣམས་ལ། བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ དེ་རྣམས་ཀྱང་དེའི་སྐུ་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ།།སྐུ་གསུམ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱང་རྟག་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ནི་རང་བཞིན་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་པ་སྟེ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་མ་ཉམས་པའི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ ན་རྟག་པ་སྟེ་ཐོག་མ་ཡོད་ཀྱང་ཐ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡང་ངོ་། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་རྒྱུན་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་པ་སྟེ་མི་སྣང་བར་གྱུར་ནས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཡུལ་ཐ་དད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཛད་པ་ཡང་རྟག་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་པའི་ལུས་སོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་གསུངས་པ། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་པ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་སོ། །འདིར་ཡང་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་དག་པར་བྱུང་བའོ། །འགའ་ཞིག་ཏུ ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་པ་དང་།ཆོས་ཉིད་ཅེས་པ་ཡང་སྤྱིར་གསུངས་ཏེ། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དག་དོན་དམ་པར་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བསྟན་པའི་དོན་དུའོ།

为清净一切相故，唯是圆满菩提境，于诸世间任运成，彼等恒时具威力，如同日光诸光芒，成办无边诸利益。
如盲者安住，由自福德生，是具眼者之唯一，如同太阳顿时见。
彼之法甘露精华，如聋者安住，具缘者以福德，生起耳根今亦闻。
刹那刹那三乘中，随种子及随所思，于无边方无边际，此能调伏诸有情。
第三变化身者，是所变化，由彼圆满之身即是能变化者。于一切处一切时，乃至轮回际尽及虚空际尽，随时随意，成办一切增上及决定善，是变化事业及变化身。即如来释迦牟尼等具色相之圆满利益事业。
如是于地水空行之动静诸有情数量，以身语所摄之法，世尊之诸变化为调伏有情故，于无边世界中。彼等无边变化身如幻化人一般，离心及心所。
如是彼等之身语变化，为何心及心所不能变化？因无所依缘故，及无前无者不生故。
若问：岂非亦许心及心所变化？因说诸佛之身语意是变化，具有极为相应方便业故。答：诚然所许，然若有所依缘，如天加持见梦般，及由言说了知语义般。
若问：彼等变化如何是世尊身？若谓因是世尊所变化，则如幻师所变化象等应成幻师之身。答：非也。因加持自身后由彼变化故，及如自身行住言说等诸难行事业而作故，彼等亦是其身。此即是世尊之变化身。
彼三身亦是常，其中法身以自性常性故是常，因无始无终故。圆满报身以不坏常性故是常，虽有始而无终故。如是菩提分等法蕴亦然。变化身以相续常性故是常，因隐没后于不同处所再再出现故。如是事业亦是常。
如是法身是诸世尊之胜义身。如是亦说：'须菩提，如来者，此是真如之异名。'此中真如是清净所生。于某处说真如及法性亦是总说，为显示清净与未清净于胜义中无差别之义故。

 །གང་དེ་ལ་རག་ལས་པ་སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་ པའི་སྐུ་ཞེས་གསུམ་པོ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་ལུས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་འདུས་བྱས་པ་སྟེ་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གྲངས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ལ་ཡང་དང་།དེ་ལས་གཞན་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སོ་སོར་སྣང་བཞིན་པའོ།།འོ་ན་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་རག་ལས་པར་འགྱུར་མོད་དེ། དེའི་དབང་གིས་དེ་དེ་དང་དེར་མཐའ་ཡས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ན། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ཅི་ལྟར་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་ཅིང་ཤིན་ ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བསོད་ནམས་ལས་ངེས་པར་འཁྲུངས་པ་འོག་མིན་གྱི་ས་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ།སྐུ་དེ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་དེ་ལ་རག་ལས་པ་ཁོ་ནར་རིགས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ ཡོད་ན་གཞན་ལ་མི་སྣང་བ་མཆོག་ཏུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དེ་འབྱུང་བ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་དང་།དེའི་དབང་གིས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་བསྟན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་ལ་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་དགའ་བ་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་སྟོན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་དེའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཐོབ་པའི་ངོར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཁོ་ན་གཙོ་བོར་ནུས་པ་ལ་དེའི་ངོར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཙམ་མོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དེ་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་འདིའི་ངོར་ རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཉིད་དོ།།དོན་དམ་པར་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དག་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་སོ་ཞེས་པའོ། །ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པར་གསུངས་པ། གང་དག་ང་ལ་གཟུགས་སུ་མཐོང་། ། གང་རྣམས་ང་ལ་སྒྲར་རྟོགས་པ། །ལོག་པས་བཅོམ་པར་རབ་སྐྱེས་པའི། །སྐྱེ་བོ་དེས་ནི་ང་མི་མཐོང་། །འདྲེན་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །ཆོས་ཉིད་སངས་རྒྱས་བལྟ་བར་བྱ། །ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་བྱའང་མིན། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་མི་ནུས། །ཞེས་སོ། །གང་རྣམས་གཟུགས ཀྱི་སྐུ་མཐོང་བ་ཙམ་མམ་དབྱངས་རྗེས་སུ་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བདག་ཅག་གིས་མཐོང་ངོ་ཤེས་སོ་ཞེས་སེམས་པ་དེ་རྣམས་ལོག་པ་སྟེ་སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པས་བཅོམ་པར་སྐྱེས་པ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ལ་གུས་པར་ལྟུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ན དེ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་མཐོང་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་མཐོང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་གྱུར་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་དེ་མཐོང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་རྟོགས་བཞིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་མཐོང་བར་གྱུར་ཀྱང་གང་གི་ཚེ་ མཐོང་བ་ཉིད་ཁོ་ནར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེའི་ཚེ་ཅི་ལྟར་མཐོང་བར་འགྱུར།དེའི་ཆོས་མཐོང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་སྟེ་དེ་ནི་དེ་དང་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཆོས་ཉིད་དེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་དང་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་མི་ནུས་ལ། དོན་དམ་པར་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྟེ། ཤེས་པ་དང་ཤེས་པ་དག་ནུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་སུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་བལྟ་བྱ་ཞེས་པ་འདིར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་མཐོང་བའོ་ཞེས་མངོན་པར་དགོངས་པའོ།

依靠彼者成佛之法，菩提分等以及圆满受用身和化身这三者，是世间胜义道所造作的世俗身，胜义中无自性法界的自性，如其数量圆满正等觉和十地自在者们，以及其他菩萨等众，各自显现。
那么，化身依靠法身，由其力故彼彼无边生起之故。圆满受用身如何？因为彼从无量极清净福德中必定生起，住于色究竟地。依止彼身，如来法身圆满菩提之故，彼唯依止于此理应如是。
然非如是，若有法身现前圆满菩提，则于他不显现最为殊胜彼必定生起之故。由其力故，以无上法教化，与诸菩萨共同享受无上法之喜乐，示现圆满受用。
法身非是所应成就，因为彼是无为之故。于获得彼之面前，唯智慧资粮为主要力量，于彼面前福德资粮仅是随顺而已。彼智慧资粮于此圆满受用身面前也仅是随顺性。
胜义中圆满受用身和化身与法身无二之故，唯法身是诸佛世尊。如圣金刚经所说：'若以色见我，以音声求我，是人行邪道，不能见如来。应观法性佛，导师法身故，法性非所识，故彼不能了。'
若仅见色身或仅闻音声而认为'我等已见如来、已知如来'者，彼等颠倒，为见佛障碍业障所损，由于执著彼故，彼等未见我亦不能见我。
若如是了知，仅此不能成为见佛。彼是随顺见佛，如是正解者虽见我，然若执著为见，如何能见？见彼法即是见佛，因为彼与彼无二之故。
凡夫以色及随得不能了知彼法即法身与法性，胜义中清净者亦然，因为能知所知皆泯灭之故。此处'应以法观诸佛'意为见一切法无所见即是见诸佛。

 །གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཟུགས་སུ་བལྟ་བར བྱ་བ་མ་ཡིན་ན།དེའི་ཚེ་དེ་དང་དེར་གཤེགས་པ་དང་འབྱོན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་མཛད་པ་ཅི་ཞེ་ན། གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ཞིག་ཏུ་ འགྲོ་བ་དང་།འཁོད་པ་འགའ་ཞིག་ནས་བྱོན་པ་མ་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟར་གཤེགས་པ་སྟེ། གཤེགས་པར་མཛད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ཐ་དད་པར་དམིགས་པ་ལ་ནི་དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་ དེ་ལྟར་འཁོར་བ་ལས་མ་གཡོས་ཤིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་མེད་པ་སྟེ།ཅི་ལྟར་ཡུལ་འགའ་ཞིག་ཏུ་བཞུད་པར་འགྱུར། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཕྲིན་ལས་མཛད་པས། གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་སྤྲུལ་པ་ལ་སྟེ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་ རོ་གཅིག་པ་གཡོ་བ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་དེ་ལྟ་བུའོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱང་འདི་རྣམས་ཀྱི་གཅིག་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་བདག་གཉིས་ཀ་མེད་པར་རབ་ཏུ་མི་གནས་པའོ། །ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚིམ་པར་མཛད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་རྣམས་བདག་གི་སྤྲུལ་པའོ་ཞེས་བདག་ཉིད་གསལ་བར་ཡང་མི་མཛད་དེ།གཞན་དུ་ན་གདུལ་བྱ་རྣམས་མི་གུས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་རྒྱས་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པའི་ཕྲིན་ལས་རྣམས་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་བྱེད་པ་བཟའ་བྱ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་རྣམས་ སྤྲུལ་ནས་དགའ་བར་བྱེད་དེ།དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱིས་འདི་ཐམས་ཅད་རྫས་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་མི་ཤེས་ལ། གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་ལོག་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་མཐོང་ཞིང་། སེམས་ཅན་མེད་ལ་སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པ་ཡང་མེད་དེ་ཆོས་ཐམས་ ཅད་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ།།དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བདག་ཉིད་སྐུ་གསུམ་དུ་སོ་སོར་སྣང་བའོ། །དེ་ལ་དངོས་གཞིའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་སྟེ་རྟོགས་པའོ། །མཇུག་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སོ་སོར་ སྣང་བའོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཁོ་ན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་སྣང་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་གྱི་དོན་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ལྡན་པ་དང་ཞིང་དག་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་ངོ་། །སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་དག་ཀྱང་སོ་སོར་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་དག་ གོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོར་གསུངས་པ། རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ཚོགས་པ་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་རིག་པར་བྱའོ། །ལྔ་པོ་ཅི་རྣམས་ཀྱིས་ཤེ་ན། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མཉམ་པ་ ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་།སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། །འདིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ དངོས་གཞི་ནི་ལྡོག་པ་གཙོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་བཞིའི་བདག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་རྟོགས་པའི་ཐོབ་པའོ། །གང་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་དུ་གསུངས་པ། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་པ་དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་སྦྱར་བྱེད་པས་སོ།།དེ་ཉིད་དུ་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་མ་ལུས་པ་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་གསུངས་ སོ།།མཉམ་པ་ཉིད་དང་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དག་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ།

如果不应当以色身观如来，那么诸如来往来等如何利益众生？往来等也是不存在的。因为如实了知即是如来，并非从某处来到涅槃，也非从某处而来，如实了知即是如来，成为如来。若执著轮回与涅槃有差别，则于胜义中不得涅槃。
如是既不动于轮回又无涅槃可得，又怎会往诣某处？诸佛任运成办事业，往来等是化现。如是诸如来与法界无二无别、不动摇者，一切时皆如是。法界之状态于彼等离一异，无二我而不住。
以法及财物等令满足之诸如来亦不明示'是我之化身'，否则所化众生将不恭敬。如广说入众生利益事业：如幻师变现种种饮食受用之物而令欢喜，世间亦不知此一切非实，若行般若波罗蜜多者则不见稍离法界，无众生亦无众生假立，以一切法无我故。
如是法身现证以二种发心而显现为三身。其中正行发心即是法身、受用身之证悟。后得即是化身之显现。唯法身通过显现为受用身、化身而作二十七种利他事业，故具足法身及无上清净刹土。
此等发心亦各自是五智之自性。如圣佛地经中所说：应知以此五种摄集佛地资粮。何为五种？即法界清净、大圆镜智、平等性智、妙观察智及成所作智。
此中法界清净、极清净法界、极清净诸法法性，义无差别。如是正行以差别为主故安立为四智自性。其中法界清净智及大圆镜智是法身及证得。
如经庄严论中所说：'大圆镜智即圆满报身佛'者，解释为因是圆满报身佛之因故说为圆满报身佛。彼中亦说遍入圆满受用及化现轮。平等性智及妙观察智是受用身。

 །མཇུག་ནི་གཙོར་ལྡོག་པ་གཅིག་པ་གཙོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གང་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ལས་གྲོལ་བ། སྙིང་ རྗེ་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་རྫོགས་པ། སྤངས་པ་དང་རྟོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་དག་པའི་དོན་བསྒོམ་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ལས་སྐྱེས་པ་གསལ་བར་སྣང་བ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་དོན་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་ན་མི་སླུ་བའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཡིན་ལ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་མ་ འཁྲུལ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་མངོན་སུམ་སྟེ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ།།མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གང་ལ་མཐའ་ཡས་པའི་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སོ་སོ་བ་ཇི་ལྟར་ཐག་རིང་བ་དང་ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་ཡུལ་དང་འདས་ པ་དང་།མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་བཞིན་གནས་སྐབས་སོ་སོ་བ་མེ་ལོང་ལ་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་དུ་གསལ་བར་སོ་སོར་སྣང་བའོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་གང་གི་དེ་ལྟར་གཟུགས་བརྙན་གྱི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ནས་སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ལ་རྟག་ཏུ་བདག་ཉིད་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཐོབ་པའོ།།སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གང་གིས་དེ་ལྟར་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཁོ་ནའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྟོག་པ་མེད་ཀྱང་རང་གི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་དབང་ལས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་དང་སྤྱོད་ པ་རྣམས་སོ་སོར་རྟོགས་པར་མཛད་པའོ།།བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གང་གིས་དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པའོ། །ཡེ་ཤེས་བཞི་པོ་འདི་ཡང་རྟོག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ་དེ་ལྟ་ཁོ་ནར་མངོན་སུམ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་ ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ་དེ་ཡང་མངོན་སུམ་མོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་ཟླ་བ་གྲགས་པས། རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་ནི། །མངོན་སུམ་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་འདོད། །གཞན་ནི་ཉི་ཚེ་བ་ཉིད་ཀྱིས། །མངོན་སུམ་ཞེས་ནི་འདོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ཅིག་ ཅར་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པའམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན།དེ་ལས་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ན་ཐ་དད་ན་ནི་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ལྔ་རྣམས་སུ་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་གྱུར་ནའང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་ལྔ་རྣམས་ཡོད་ན་སེམས་ཅན་སྔར་གདགས་པ་རྣམས་སྐུ་སོ་སོ་ལ་ཅིག་ཅར་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ལུས་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ རྣམས་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོས། གཟུགས་དང་རོ་དང་དྲི་དང་རེག་བྱའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྒྱུན་རྣམས་ལ་བུམ་པ་གཅིག་ཏུ་གདགས་པ་བཞིན་དུ་ཚོགས་པ་གཅིག་ལ་རག་ལས་པའི་འབྲེལ་པ་ལས་དབྱེར་མེད་པའི་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ སེམས་ཅན་གཅིག་ཏུ་གདགས་པའི་ཡུལ་ཁོ་ནའོ།།ཚོགས་པ་གཅིག་ལ་རག་ལས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་གཞན་ལུས་ལ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་བཞིན་དུ་སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་ སོ་སོ་རང་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཅིག་ཅར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གྲངས་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།འགྱུར་མོད་སྐྱོན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། སེམས་ཅན་གཅིག་ཏུ་གདགས་པ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། མོས་པ་གཅིག་གི་ཡུལ་གྱུར་ཅིང་། །འབྲས་བུ་གཅིག་ལ་ཉེར་མཁོ་བ། །དབྱེ་བ་མེད་པར་ འཇུག་རྣམས་ལ།།བློ་གཅིག་ཀུན་གྱི་ཡུལ་ཅན་གནས། །ཞེས་པ་རིགས་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་གཅིག་པའོ་ཞེས་པ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་དུས་གཅིག་ལ་མེད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ གཅིག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མང་པོ་འབྲེལ་པ་རྣམས་ཅིག་ཅར་རྒྱུན་དུ་འཇུག་གོ་ཞེས་པས་འགལ་བ་མེད་དོ།

最后，以主要的返回为一，因为是主要的缘故，所以是成办事业的智慧。其中，法界极清净智慧是什么呢？即从二障及习气中解脱，悲智无二，通达法界圆满，断证圆满，从修习真实义的究竟中所生起的明显显现，以具有真实义的缘故而不欺诳故是量，离分别且无错乱的缘故是现量，即是具足一切所需的一切智者世尊。
犹如明镜般的智慧是什么呢？即如同镜中影像般，清晰分别显现无边三界众生及其他事物的一切微尘个体，无论远近以及境界，过去、未来、现在时间的各个阶段。
平等性智慧是什么呢？即如是了知影像般的众生皆为法无我性而平等，对一切众生恒时获得与自身平等之心。
妙观察智慧是什么呢？即如是安住等持中的世尊虽无分别，但依靠自己往昔的愿力和众生的福德力，能分别了知一切众生的心意与行为。
成所作智慧是什么呢？即如是随顺成办分别观察众生的事业。此四智慧也是圆满的觉知，如是即是现量、一切智及世尊。五智慧也是一切相智，彼亦是现量。
如月称所说：'一切相智慧，许为现量相，其他唯局部，不许为现量。'
那么，此五智慧是否同时互相差别或者不是？对此，若有差别则成为五种识续，若如是，则有五种识续时，先前安立的众生将同时获得各别身，如同其他身体的诸识续一样。
并非如此，五智慧以互为因果之事，如同色、味、香、触微尘之续于一瓶中安立般，依托一聚合的关联而无法分离的运行，唯是安立为一众生的对境。
依托一聚合的其他识续于身中并非没有。尔时如同五智慧般，力、无畏等佛陀无量无边的智慧，以各自相续差别的缘故，将同时成为无数心续。
虽然如此但毫无过失，因为成立安立为一众生的缘故。如是：'成一信解境，趋入一果用，无别而趋入，一智住具境。'是合理的。
若如是，众生是一识续，这如何解释？即一众生于一时中无二分别，因为是一意识续的缘故。如来则是多无分别智慧相续同时相续趋入，故无相违。

 །འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རེ་རེ་ཡང་རྣམ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་ཅིང་རྣམ་པ་ཐ་དད་པས་ཀྱང་དབྱེ་བར་བྱ་ན་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ ཉིད་ཙམ་ཡང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ལྷག་མ་མེད་ལ།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་གཅིག་པོ་དེ་ཡང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་ལུས་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་ པ་ཡང་མ་ཡིན་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ཅི་ཞིག་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན།ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ནའོ་ཞེས་རྒྱས་པ་དང་བཅས་པ་སྔར་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །གསུངས་པ་ལྟར་ཡང་། དྲི་མེད་དབྱིངས་ནས་སངས་རྒྱས་རྣམས། །གཅིག་དང་མང་པོ་ ཉིད་ཀྱང་མིན།།ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ལུས་མེད་ཕྱིར། །སྔོན་གྱི་ལུས་རྗེས་འབྲང་བའི་ཕྱིར། །གཉིས་དང་གཉིས་དང་གཅིག་གིས་ནི། །འདིར་ནི་སྐུ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་།ཅེས་སོ། །ཅི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་མེད་པ་ཁོ་ནའམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཅོམ་ ལྡན་འདས་རྣལ་འབྱོར་པའི་དབང་ཕྱུག་དམ་པའི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འདོད་ན་དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་བསམ་མོ་ཞེས་ནི་མི་བརྗོད་དེ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་འགྱུར་མོད་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ལ་ནི་བརྟག་པ་དེ་མེད་ལ། ཡེ་ཤེས་དེ་གཞན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པར་གསུངས་པ། སོ་སོ་རང་རིག་ཡེ་ཤེས་དེ། །རྟོག་གེ་པ་རྣམས་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །ཞེས་སོ། །ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་དུ་ཡང་། རྣལ་འབྱོར་རྟོག་པ་བསམ་མི་ཁྱབ། །ཅེས་སོ། །གང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ པའི་ཡེ་ཤེས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ལ་ལར་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པར་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་དེ་ནི་གདུལ་བྱའི་བསམ་པའི་ངོར་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་འཕེན་པའི་ཤུགས་ལས་སོ་ཞེས་པ་ཐམས་ཅད་ལོགས་པར་གནས་སོ།།འོ་ན་ཐམས་ཅད་རིག་པར་བྱེད་པ་ཅི་ལྟར་སྲིད་ཅེ་ན། ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཉིད་གོམས་པ་ལས་ཏེ།བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་གོམས་པ་གང་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་པ་ཡོད་དམ་ཅི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་གི། འདི་ལས་འདི་ དངོས་པོ་མ་ལུས་པར་རྟོགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ལ་མཁས་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་དྲི་མ་ཉིད་ཡིན་ལ།དྲི་མ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྤྲུལ་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་ལ་བརྩད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་དངོས་པོ་རྣམས་མཐོང་བ་ལ་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་གེགས་ཉིད་དུ་མ་མཐོང་ངམ།འོན་ཏེ་ཉོན་མོངས་པས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པས་སོ། །དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ན་ཡང་མེད་པས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ པར་མ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཚེ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་མཐོང་བ་ན་སྐྱོན་དང་མཐོང་བ་ལ་ཡང་སྐྱོན་མེད་པར་རྟོག་པ་དེའི་ཚེ་འདོད་ཆགས་ནི་གསལ་བར་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཡང་མི་དགའ་བ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོན་ཏན་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེའི་ཚེ་ཞེ་སྡང་ངོ་། །གོམས་པ་མེད་པ་ན་ཐམས་ཅད་ ཡོད་པའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་གཏི་མུག་གིས་བྱས་པ་ཁོ་ན་སྟེ།ལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་རྒྱུད་མི་མཐུན་པ་སྐྱེས་པས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྒོམས་པས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ རྒྱལ་བ་དེ་ལྟར་གང་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པ་ལྡོག་པས་གང་གི་ཚེ་རེ་ཞིག་བློ་རྣམས་རང་གི་རྣམ་པ་རྣམས་ལ་ངེས་པར་རྟེན་ཅིང་མཐར་ཐུག་པ་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་འགྱུར་རོ།

那么，诸佛世尊的每一智慧都有无量行相，且以不同行相来分别，因为连极微尘许都不可能存在，所以毫无剩余。如果这样的话，五智等彼此无差别的立场上，也因为种种行相的差别而有差异，所以即使是一个智慧也毫无遗漏。如此一来，'非异非一，亦非二者'这样的说法如何成为真实性呢？如前已广说，即是远离异、不异等一切戏论的空性。如所说：'从无垢界中诸佛，非一亦非多，如虚空无体故，随顺往昔身故。以二二一，于此安立三身。'
难道如来智慧就仅仅是不存在吗？不是这样说的，因为它在世俗谛中是佛世尊瑜伽自在尊者各自所证知的。如果承认它是世俗谛，那么在世俗谛中也不说要思维异、不异等，虽然如是，但佛世尊无分别，故无此等观察，而且此智慧也非他人的境界。如《楞伽经》所说：'各自证知智，非寻思者境。'《量理论》中也说：'瑜伽行者的思维不可思议。'
对于具有不可思议智慧者的五智等，在某些场合说是异或不异的施设，那是针对所化众生的意乐，由往昔愿力所致，这一切都是分开存在的。那么，如何能成为遍知一切呢？是由修习般若波罗蜜多和善巧方便而成就的。在三无数劫的修习中，有什么是不能获得的呢？因为要远离贪欲等障碍。
此时如实见到诸法，从此通达一切法而善巧化现是不合理的，因为遮蔽真实性的就是垢染，而垢染烦恼并非是化现的障碍。对此应当详加观察：是否见到分别念本身就是见到诸法的障碍？还是说不是由烦恼所造作？这两者都不存在，因为如同亲身体验一样，任何遍一切相的分别念都不存在。
离开这种分别念也不会没有烦恼，当见到可意之事时，即使见到过失也认为无过失，这时贪欲明显是因。当见到不可意而具功德者也认为无功德时，这是嗔恨。在未熟习时，认为一切都非实有的分别念完全是由愚痴所致，如同翳眼等并非遮蔽，而是因为生起了不相顺的缘故。
因此，如前所说，通过修习菩提心，随着逐渐战胜愚痴等，由于对治力而遣除违品，当诸智首先确定安住于自相时，最终将通达一切行相和一切事物。

།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྟོགས་པ་རྣམས་བསྒོམ་པ་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ན་གསལ་བ་ཉིད་དུ་གདོན་མི་ཟ་བར་ འགྱུར་ལ།དེ་ཡང་བསྒོམ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྟོབས་ཁོ་ན་ལས་ཏེ། ལྷའི་དབང་ལས་བདེན་པའི་རྨི་ལམ་བཞིན་ཏེ། དོན་གྱི་རྣམ་པ་ནི། དོན་ཇི་ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་མེད་པར་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་སྐྱེ་བ་ལས་གཞན་དུ་ཡང་ངོ་། །གང་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་དུ། གཟུང་བའི་མཚན་ཉིད་བསམ་པ་འདི། །མ་དག་བློ་ཅན་ལ་ ཡིན་གྱི།།རྣལ་འབྱོར་རྟོག་པ་བསམ་མི་ཁྱབ། །ཅེས་སོ། །ཕྱི་རོལ་དུ་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་འདྲ་བ་ཉིད་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དག་གིས་རིག་བྱར་གནས་ལ་རྣལ་འབྱོར་པའི་འདྲ་བ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ངོ་། །ཐོབ་པར་བྱ་བ་ནི་དོན་འཇུག་ཡུལ་ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་སླུ་བའོ། །འོ་ན་ འབྱུང་འགྱུར་དང་བྱུང་ཟིན་དག་དུས་ཀྱིས་བར་དུ་ཆོད་པས་ན་དེས་ཅི་ལྟར་སྟོན་ཞེ་ན།ཡུལ་གྱིས་བར་དུ་ཆོད་པ་ལ་ཡང་འདིར་ཐལ་ལོ་ཞེས་པས་འཇུག་ཏུ་རུང་བའི་ཡུལ་ལ་ཡང་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཚད་མ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་དེ་ཙམ་དུ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། གཞན་ཡང་འབྱུང་འགྱུར་རམ་འབྱུང་བར་རོ། །གལ་ ཏེ་དེའི་དུས་ན་མེད་པས་སོ་ཞེ་ན།དེའི་ཡུལ་ན་ད་ལྟ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པ་མཚུངས་སོ། །དོན་བྱ་བ་ཡང་དེ་ཇི་ལྟར་དེའི་ཡུལ་ཉེ་བ་ན་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་དེའི་དུས་ཉེ་བ་ནའོ་ཞེས་པ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཐམས་ཅད་རིག་པར་བྱེད་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་མ་ལུས་པ་མངོན་སུམ་དུ་ མཛད་པའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ནི་རང་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་འདོད་ཆགས་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་ཀྱི་གཞན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ལས་མ་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བར་འཇོག་པར་ གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱ་བའོ།།འོ་ན་གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ཅིག་ཅར་ཤེས་བྱའི་དཀྱིལ་འཁོར་མ་ལུས་པ་ལ་ཁྱབ་ན་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་རྣམས་འདི་ཙམ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་མེད་པར་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་དེ།

 

让我来翻译这段复杂的哲学论述：

"同样，当修习分别的觉受达到殊胜时，必定会变得清晰。这也仅仅是依靠修习的殊胜力，就像天力所致的真实梦境一样。所现的相虽无真实自性，但也不能说完全无有。如《量理论》中说：'所取相的思维，是对未清净慧者而言，瑜伽行者的觉受不可思议。'

对凡夫来说，外境是通过相似性和能生性而成为所知，而对瑜伽行者来说，仅仅通过相似性也能了知。所证得的对境因能显示所趣入的境界而不欺诳。

若问：'过去和未来因时间间隔，如何能显示？'
答：这同样适用于空间间隔的情况，那么对可趣入的境界的显示也将不成量。
若说：'仅此而已。'
答：未来之事也将生起。
若说：'因为当时不存在。'
答：现在之事在彼处也不存在，这是同样的道理。所作事无论是在处所接近还是在时间接近，都没有什么差别。

若问：'如果能知一切，那么佛陀因现见他人的贪欲等一切心，岂不是也具有贪欲等？'
答：不是这样。因为贪欲是由自己的习气力而成为贪著，而不是由他人的习气力。这是由安立的成就而成为所证知的。

若问：'如果在世俗谛中，一刹那的智慧能同时遍及一切所知，那么因为诸法被限定为'仅此而已'，岂不是违背了承许无边际的主张？'"

这段文字主要讨论了：
1. 修习觉受的清晰性
2. 瑜伽行者与凡夫认知的差异
3. 时空间隔与认知的关系
4. 佛陀智慧的特性
5. 一切智与无边际的关系


 དེ་ལྟར་ནི་ཡེ་ཤེས་གཅིག་ གིས་རྟོགས་པའི་དངོས་པོ་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་པ་འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བ་རྣམས་ཅི་ལྟར་མཐའ་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་བྲལ་རྣམས་ན་མཐའ་ཡས་པ་དེ་ལྟ་ཁོ་ནར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཐུགས་ མཐའ་མེད་པས་ཅིག་ཅར་འཛིན་པས་ཏེ།སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དུ་མ་བཞིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་ཆད་པར་བྱས་ན་ནི་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ནོ། །གང་གིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ན་མཐའ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དངོས་པོ་རྣམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་བཅད་ པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་མཐའ་མེད་པར་ཁས་བླངས་པ་མ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་ཡུལ་བཀོད་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡས་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་གྲངས་མཐའ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་འདིར་བསྡུས་པའི་དོན་ཏེ། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་ བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཤེས་པ།དོན་དམ་པར་ཡུལ་མེད་ཀྱང་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་རྟགས་དང་ལུང་ལ་མ་ལྟོས་པར་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་དབང་ལས་སྐྱེ་བས་ཉེ་བར་བསྟན་པས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་དོན་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སླུ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་བྱུང་བའམ་འབྱུང་བཞིན་པའམ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོར་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་དེ་ལྟ་ཁོ་ནར་འགལ་བ་དང་མི་འགལ་བ་དང་སྤང་བྱ་དང བླང་བྱ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཅན་གྱི་སྤྲོས་པ་རྣམས་ཕྱི་རོལ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་གསལ་བའི་ངོ་བོ་གསལ་བར་སོ་སོར་སྣང་བ།རྟགས་དང་ལུང་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་མི་སླུ་བ་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་མངོན་སུམ་ཚད་མར་འདོད་དོ་ཞེས་པའོ།


 

让我来翻译这段深奥的佛学论述：

"若问：'如果一智能知一切法，那么所知诸法岂不成有边际？'
答：不是这样。就像有情世间和器世间在各方及离方处都无边际一样，一切智心也以无边际而同时摄持，如同同时了知蓝色、黄色等多种色法。若说一切智智有边际，则有究竟性的过失。

我们承许无边际，并非因为诸法不被智慧所限定而本性无边，而是因为：
1. 器世间由于处所安立无边而无边
2. 有情世间由于数量无尽而无边

这里的要义是：譬如见真实梦境的心识，虽然胜义中无有对境，但由于所依特殊力而生起确定境相，不依赖因相和教证，由于能获得所显示的义而不欺诳。

同样，瑜伽行者的智慧由于修习般若波罗蜜多瑜伽的力量，能如实显现他人所分别的过去、现在、未来诸法，以及相违、不相违、应断、应取等种种差别的戏论，如同外境般清晰显现。这种不依赖因相和教证而生起的不欺诳智慧，即是所承许的现量。"

这段文字主要阐述了：
1. 一切智智与无边际的关系
2. 世间无边际的两个原因
3. 瑜伽行者智慧的特性
4. 现量的定义和特征



།ཁ་ཅིག་གི་འདོད་པ་ཡང་། སོ་ སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་སྐྱེས་པ་རྗེས་ཐོབ།དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཞེས་པའོ། །ཡང་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སོ། །དེ་དང་འདིའི་འདོད་པ་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ དུ་མི་རིགས་མོད།ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་དུ་དཔྱད་ཟིན་ནོ་ཞེས་པ་འདིར་ཞར་འབྱུང་རྒྱ་ཆེ་བས་ཅི་བྱ། དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་མདོར་བསྡུས་ནས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། རྒྱས་པ་ལས་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་འགའ་ཞིག་རྣམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མདོར་ བསྡུས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །ཕྱེ་བས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གསུམ་རྣམས་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་མངོན་པར་མཚོན་པར་བྱ་བ་རྣམས་ཏེ།འཇུག་པའི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རྒྱུའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། སྤང་བྱ་དང་བླང་བྱའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་རྩེ་མོར་གྱུར་པ་དང་མཐར་ གྱིས་པ་དང་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་རྣམས་ནི།འདིས་རབ་ཏུ་སྦྱོར་རོ་ཞེས་པ་དེའི་སྦྱོར་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །ཕྲིན་ལས་དང་བཅས་པའི་ཆོས་སྐུ་ནི་འབྲས་བུའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །སླར་ཡང་གསུམ་པོ་འདི་རྣམས་རྒྱས་པར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དྲུག་རྣམས་ཏེ། རྣམ་ པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་གྲངས་ཇི་ལྟ་བར་སྦྱོར་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་།རབ་ཏུ་གྱུར་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་གོ་རིམས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་མཐར་ཐུག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་དབྱེ་བ་ལས་སོ། །ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ལས་ནི་རྒྱུའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ སྔར་བཞིན་གསུམ་ཉིད་ཀྱིས་ན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བརྒྱད་རྣམས་སོ།།གང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་རྣམས་སྦྱོར་བའི་ཡུལ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་བཞི་རྣམས་སྦྱོར་བ་དང་རྒྱུའོ་ཞེས་འཕགས་པས་རྣམ་པར་གཞག་པར་མཛད་པ་ནི་འདི་དང་དོན་གྱིས་མཐུན་པ་ཁོ་ནའོ། །སེམས་ བསྐྱེད་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཁོ་ན་འདིར་བརྗོད་པའོ།།ཐུབ་པའི་དགོངས་པའི་རྒྱན་དུ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་སྣང་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པའོ།། །།དེ་ལྟར་འདུན་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། ཐབས་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། སྟོབས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། བསོད་ནམས དང་།ཡེ་ཤེས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། ལྷག་མཐོང་དང་། གཟུངས་དང་། སྤོབས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་དང་། བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པོ་སོ་སོར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་ བསྡུས་པ་འདི་རྣམས་ལ།དད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མོས་པས་ཡིད་ཆེས་པ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་མོས་པས་རབ་ཏུ་དང་བ་སྐྱེས་པ་ཐོབ་པར་ནུས་པ་ཉིད་དུ་མོས་པས་མངོན་པར་འདོད་པ་ཐོབ་པ་གང་རུང་རུང་འདོད་པའམ་གཞན་གྱིས་བསྐུལ་བས་ནི་མ་ཡིན་པ་བསོད་ནམས་དང་ལྡན་ པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདོད་ཅིང་ཡོངས་སུ་བསམས་པའི་དོན་རྣམས་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པ་ཉིད་དུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས།བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལེན་པ་དང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཚོགས་ཉེ་བར་སོགས་པར་བྱེད་ཅིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དང་པོ་རེ་ཞིག་སྨོན་པའི་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ དོ།།དེའི་ཡོན་ཏན་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་མཐོང་བའི་ཆོས་ནི་ད་ལྟར་བའི་སྐྱེ་བའོ།

有些人认为，妙观察智和成所作智是出世间智力所生的后得，是清净世间分别的本性。其他人则认为只有成所作智是如此。这些观点和此处的主张完全不合理，诸大车师已在他处详加分析，此处作为旁枝末节何须广说。如是五智略摄而建立，从广义上来说，将会建立初发心等功德。如是略说时，因果本性的二十二种发心的自性大乘般若波罗蜜多一切种智现观唯一。分别建立则为三种现观，即一切相智性、道相智性和一切智性是所表征的，由所入境界故为因现观，是依据所断所取的特征而宣说的。一切相现观、顶现观、渐次现观和一刹那现证菩提，是'以此修习'的修习现观。具有事业的法身是果现观。再者这三种广说为六种现观，即从一切相现证等数目而言，修习现观、殊胜现观、次第现观和究竟现观的分类。从极广的角度来说，因现观如前三种，故有八种现观。其中一切相智等三种是修习的对象，其余四种是修习和因，圣者如是建立，与此义完全相符。此处所说的这一切关于诸发心的现观建立，都是诸大士的密意。《能仁密意庄严论》现观八种光明品第三品竟。如是欲乐、思维、增上意乐、修习、布施、持戒、忍辱、精进、禅定、智慧、方便、愿、力、智慧波罗蜜多、神通、福德、智慧、菩提分法、悲心、胜观、总持、辩才、法印、一道、法身具足，此二十二种发心各由六波罗蜜多所摄，对于这些，具信者以胜解信解而生起正信，具德者以胜解而生起净信，能得者以胜解而获得所欲，任何人只要不是出于欲望或他人劝导，而是具福德者所希求和思维的目标，不久即可圆满成就。如是受持菩提心及积集布施等善资粮，菩萨首先即发起愿心。其功德有二种，其中现法是现世。

 །དེ་ལ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཐོབ་པ་དང་བརྒྱུད་པས་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་ཞིང་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་ལས་བརྒྱན་པར་བྱས་ནས་ལྷ་ དང་མིའི་བདེ་བའི་ཡོ་བྱད་དེ་དང་དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་སོ་སོར་སྟེར་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་རྡུལ་དང་མཉམ་པ་ཁོ་ནའི་བསྐལ་པར་ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་ཕུལ་ལ།གཞན་གང་ཞིག་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དོན་དུ་གཉེར་བཞིན་པ་ཁོ་ནས། འདི་ནི་འདི་ལྟ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་མོས་པས་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་འདིས་ནི་སྔར་གྱི་སྦྱིན་པ་པོ་དེ་ལས་བསོད་ནམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཐོབ་བོ་ཞེས་བསོད་ནམས་ཀྱི་མཆོག་ཉིད་ཐོབ་པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཐོབ་པའི་ཕན་ཡོན་ཏེ། མོས་པ་དང་། བསོད་ནམས་དག་ནི་སྐྱེ་བ་གཅིག་པོ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར མོས་པ་འཕེལ་བས་བསགས་བཞིན་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆུ་བོས་སྡིག་པའི་དྲི་མ་བཀྲུས་ཤིང་།སྡིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ངན་འགྲོ་གསུམ་རྣམས་དང་། གཞན་དོན་ལ་འབབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བདེ་འགྲོ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དམན་པའི་ཆོས་ཀྱི་བསྔགས་པ་སྨྲ་བའི་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་རྣམས་རིང་དུ་བྱེད་ལ་མུ་ སྟེགས་པ་དང་བདུད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཟིལ་གྱིས་མནན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱིས་བཀུར་བར་འགྱུར་ཞིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མཐོང་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱིས་འདོམས་པར་བྱེད། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་ལ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་བྱེད།སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱང་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་མདོར་བསྡུས་པ་ལས་བརྒྱུད་པས་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཏེ། རྒྱས་པ་ལས་ནི་སྐབས་ཇི་ལྟ་བར་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །འདུན་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཆེན་ མོ་དག་ཏུ་གསུངས་ལ།འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་དག་གིས་ནི། དེ་རྣམས་ལ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་མི་ཟད་པ་བརྒྱད་ཅུ་རྣམས་གསུངས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམས་དང་། ཚད་མེད་ པ་བཞི་རྣམས་དང་།མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་རྣམས་དང་། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་རྣམས་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་རྣམས་དང་། སྟོན་པ་བཞི་རྣམས་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དག་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་རྣམས་དང་། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་དག་དང་། གཟུངས་དང་། སྤོབས་པ་དག་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་བཞི་རྣམས་དང་། བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་ཉིད་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སྦྱོར་བ་དང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་རིམ་པ་བཟློག་ནས་བསྟན་པ་ནི་གཉིས་ཀ་ལ་འབྱུང་བར་གསལ་བར བྱེད་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་སྨོན་པ་བརྒྱུད་པས་ནི་སྦྱོར་བར་གསུངས་སོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་བཅོ་ལྔ་པར་ཡང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་བར་མ་འཕགས་པས་ཉེ་བར་བཞག་པས་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་རྟོགས་པར་བྱས་པ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་སྟེ།མདོ་ལ་ལར་ཆོས་ཁ་ཅིག་གནས་སྐབས་འགའ་ཞིག་ལ་བསྟན་པ་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་པ་སྐྱོན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་དང་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དཔེར་བརྗོད་པ་རྣམས་ ཀྱིས་རྒྱས་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་ནི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་དང་བཅས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་འདུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མི་ཟད་པས་ན་ས་དང་མཚུངས་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་དེའི་ཚོགས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་གཞིར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

关于应获得的功德，有现世获得和相续获得两种。其中，假如有人在十方无量刹土中以各种珍宝装饰，并以天人的种种安乐受用，每一刹那供养十方诸佛，历经等同佛刹微尘数的劫数。另有人为求无上正等正觉，仅以'此即是如此'的胜解而发心，此人所获福德胜过前者的布施，这是现世获得功德的利益。因为胜解和福德都依托于此一世。
如是以增长胜解所积累的福德之流，能洗涤罪业污垢，远离三恶趣及恶友——宣说赞叹善趣和有漏下劣法者。外道、魔众等不能胜伏，三界恭敬，得见如来并受教诲，与菩萨同等，圆满资粮，证悟佛果。这是略说相续获得的功德，广说则将随处阐述。
此二十二种发心也在诸《大般若经》中宣说，而《圣无尽慧经》则对应地宣说了八十种无尽，即：初发心、意乐、加行、增上意乐、六波罗蜜多、四无量、五神通、四摄事、四无碍解、四说法、福慧二资粮、三十七菩提分法、止观、总持辩才、四法印、一乘道、方便善巧等无尽性。
此中加行与增上意乐次序相反而说，是为显明二者皆有。因此圣无著说愿心相续即是加行。在第十五发心中，《中般若经》圣者所安立的证得神通也将明显阐述。
因为诸佛说法有种种不同，某些经中对某些法在某些情况下的不同说法并无相违过失。这些发心也应以能生起菩萨净信的譬喻广说。
其中初发心具有志求具有所为之菩提的特征，因其无尽而如大地，因为它是一切佛法和资粮生起的基础。

 །དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་མདོར་དོན་གྱིས་གསུངས་ པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ།ཐོག་མ་དང་བར་དང་ཐ་མ་རྣམས་སུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན། ཕན་པ་དང་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་། ས་དང་མཚུངས་པར་ཡང་ འགྱུར་གྱི་ཇི་ལྟར་ཡང་བཏང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ས་ལ་བརྟེན་ནས།སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་དེར་ཉེ་བར་འཚོ་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ནས་བཟུང་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྒྱད་རྣམས་ ལ་ཉིན་དང་མཚན་དུ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱེད་དོ།།དེ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སེལ་ནུས་པར་ནམ་ཞིག་འགྱུར་ཞེས་པ་དང་། དབུལ་ཞིང་སྐྱོ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་ལ་ངེས་པར་སྦྱོར་བར་ནམ་ཞིག་འགྱུར་སྙམ་པ་དང་། རང་གི་ལུས་ཤ་ཁྲག་ དང་བཅས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གང་གི་ཚེ་བྱེད་པར་འགྱུར་སྙམ་པ་དང་།དུས་ཤིན་ཏུ་རིང་བར་དམྱལ་བར་གནས་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་ཁོ་ན་ནམ་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར་སྙམ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འབྱོར་པས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིད་ལ་རེ་བ་ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པར་ནམ་མཐོང་བར་འགྱུར་སྙམ་པ་དང་།སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ནམ་གྱི་ཚེ་འདོན་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་བྲལ་ བའི་སེམས་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་རོ་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱ་བ་དང་།སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་དགའ་བར་མི་བྱེད་པའི་ངག་དང་། གཞན་གྱི་དོན་དང་བྲལ་བའི་གསོན་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པ་དང་སྟོབས་ཆུང་བའི་ལུས་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ལ་མི་དགའ་བའི་བློ་དང་། སེམས་ཅན་ ལ་ཕན་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པའི་རྫས་ནོར་དང་།འགྲོ་བའི་དོན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་བྲལ་བའི་དབང་ཕྱུག་དང་། གཞན་འཚོག་པས་དགའ་བ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པ་དང་སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡིག་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བདག་ལ་གྱུར་ཅིག་།བདག་གི་ལེགས་པར་སྤྱད་ པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ་སེམས་[(]ཅད་[,]ཅན་[)]ཐམས་ཅད་ལ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྒྱད་རྣམས་སོ།།འདིའི་རྗེས་སུ་བསྔགས་པ་ཇི་སྐད་དུ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པར། འོད་སྲུངས་འདི་སྟེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་དམ་པའི་མངལ་དུ་ གཞོན་ནུ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་མཚན་དང་ལྡན་པ་ཆགས་ནས་ཞག་བདུན་ལོན་པར་གྱུར་ན།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་མེར་མེར་པོར་གྱུར་པ་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་དེ་ལ་དེར་ལྷ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་དགའ་བ་བསྐྱེད་ཀྱི་གཞོན་ནུ་མགྱོགས་པ་དང་སྟོབས་དང་ཤུགས་དང་མཐུ་ཐོབ་པ་ཆེར་སྐྱེས་པ་དེ་རྣམས་ ལ་ནི་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ད་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རིགས་མི་འཆད་པའི་ཆེད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ། ཉོན་མོངས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ནུར་ནུར་པོར་གྱུར་པ། ཐ་མལ་པ་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་འཁོར་བར་འཁོར་མོད།འོན་ཀྱང་དེར་སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་མཐོང་བའི་ལྷ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་དགའ་བ་བསྐྱེད་ཀྱི། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ལ་བསམ་གཏན་པ་དེ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་གདུང་མི་འཆད་པའི་ཆེད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ།།འོད་སྲུངས་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱ་ཀ་ལ་པིང་ཀའི་ཕྲུ་གུ་སྒོ་ངའི་སྤུབས་ན་གནས་པ་མིག་མ་བྱེ་བ་ཡང་། འདི་ལྟ་སྟེ། ཟབ་ཅིང་སྙན་པའི་སྒྲ་སྐད་བསྒྲགས་པས་བྱའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ།

在《宝积经》中所说的内容是：菩萨从初发心开始，在最初、中间、最后诸时中，成为众生善根显现成就的所依。因此，对于一切有益或有害之事都无有穷尽之心，并如同大地一般。然而，若是依止于平等舍心之地，以此人之所作而使众生得以生存，如此之人非为菩萨等。
从此开始，菩萨日日夜夜专注于八种大士分别：何时能够消除一切众生的一切痛苦；何时能使贫穷困苦的众生获得大富；何时能以自己具有血肉之身为众生做事；即使长久住于地狱中，何时才能唯一利益众生；何时能以出世间的圆满成就满足一切世间的心愿；成佛之后何时能将一切众生从轮回的一切痛苦中解救出来。
愿不生起对众生无利益果报的生命、远离利益众生事业的心、对他人利益无有专注的行为、不能令众人欢喜的语言、远离利他的生命、对他人利益微弱的身体、不乐于利益他人的心、不做利益众生事业的财物、远离利益众生行为的权势，以及喜欢伤害他人的诸事。
愿一切众生的罪业果报由我承担，愿我所有善行的果报回向一切众生。这些即是八种大士分别。
此后赞叹如《宝积经》中所说：'迦叶，譬如转轮圣王正妃怀胎七日，虽然胎儿仅为大种凝酥状，诸根尚未成熟，诸天却生起极大欢喜，而对那些已长大且具足迅捷、力量、气力、威力的王子们反而不然。为什么呢？因为此胎儿将使转轮王种姓不断。'
同样，初发心菩萨虽诸根未成熟，烦恼大种如凝滑状，虽是凡夫而于轮回中流转以成就一切佛法，然而曾见过往诸佛的天众对此生起极大欢喜，而对那些已证得八解脱的阿罗汉们却不然。为什么呢？因为此菩萨将使佛种不断故。
迦叶，譬如迦陵频伽鸟雏，虽在蛋壳中未开眼，但以其深远悦耳的鸣声能胜过一切鸟众。

 །འོད་སྲུངས་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་རིག་པའི་སྒོ་ངའི་སྦུབས་ན་གནས་པ་ལས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་མུན་པ་དང་རབ་རིབ་ཀྱི་དྲ་བས་མིག་ཁེབས་པ་ཡང་།འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་སྒྲ་བསྒྲགས་པས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་ རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ།།འོད་སྲུངས་འདི་ལྟ་སྟེ། རིའི་རྒྱལ་པོ་གངས་རི་ལ་སྨན་གང་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ང་ཡིར་བྱ་བ་མེད། ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མེད། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དེ། ནད་གང་ལ་བཏང་བ་དེ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །འོད་སྲུངས་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་སྨན་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་ཅིང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པས་དེ་རྣམས་གསོ་བ་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ།།འོད་སྲུངས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཟླ་བ་གསར་བ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་དེ་ལྟར་ཟླ་བ་གང་བ་ལ་མ་ཡིན་ནོ། ། འོད་སྲུངས་དེ་བཞིན་དུ་ང་ལ་ཤིན་ཏུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་དད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཕྱག་བྱའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱུང་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཉན ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སར་ཡང་། འདི་གཉིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་བརྟན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཕན་ཡོན་དག་སྟེ། སེམས་བསྐྱེད་མ་ཐག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་གནས་སུ་གྱུར་པར་འགྱུར་བ་དང་། བླ་མར་གྱུར་པ་དང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་དང་སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་འདྲ་བ་དང་གནོད་པ་མེད་པའི་བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ནི་གནོད་པ་མེད་པའི་བསོད་ནམས་ཏེ། གང་གིས་བསྲུངས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉིད་ལོག་གམ་མྱོས་པར་གྱུར་པ་ལ་ཡང་སྦྲུལ་ལམ་གནོད་སྦྱིན་ནམ མི་མ་ཡིན་པ་གཉུག་མར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོ་འཚམས་པར་མི་བྱེད་དོ།།ཚེ་བརྗེས་ནའང་བསོད་ནམས་དེས་གནོད་པ་ཉུང་བ་དང་། ནད་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ནས། དྲན་པ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཉམས་པ་མེད་པའི་བར་དུའོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་ལག་ཏུ་སོང་བ་རྣམས་ མ་གྲུབ་པ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡམས་དང་ཉེ་བར་འཚེ་བ་དང་། ནད་འགོ་བ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་རྣམས་དང་། རིག་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་རྣམས་ཀྱང་དེའི་ལག་ཏུ་སོན་པ་རྣམས་འགྲུབ་ན། གྲུབ་པ་རྣམས་སླར་སྨྲ་ཅི་དགོས། ཞིང་གང་ན་གནས་པ་དེར་འཇིགས་པ་དང་སྐྲག་པ་དང་། མུ་གེའི་འཇིགས་པ་རྣམས་དང་། མི་མ་ཡིན་པས་བྱས་པའི་ཉེ་བར་འཚེ་བ་རྣམས་ཀྱང་། མ་བྱུང་བ་རྣམས་མི་འབྱུང་ལ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བརྒྱ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་ངན་འགྲོའི་སར་སྐྱེས་ཀྱང་དེ་ཚད་ཆེན་པོས ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་གྲོལ་ལ།དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ལས་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་ཞིང་། ཆེས་ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་བའང་སྐྱེའོ། །སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ལ་ཡང་སྙིང་རྗེའི་སེམས་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་གནོད་པ་མེད་པའི་བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་པོས་དེ་ལྟ་བུའི་ཆ་དང་ མཐུན་པའི་ཕན་ཡོན་མང་པོ་རྣམས་ཐོབ་པོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་གསེར་བཟང་པོ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་བསམ་པ་ནི་ཕྱི་མ་དང་དེའི་དུས་དག་ཏུ་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་མི་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་བར་གྱི་བསམ་པ་ནི་བསམ་པའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པར་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་བསམ་པ་དང་། ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་བསམ་པ་དང་། སེམས་ཅན་བདེ་བའི་བསམ་པའོ།

迦叶，同样地，初发心菩萨虽然住在无明蛋壳中，为业和烦恼的黑暗与迷乱之网所蒙蔽眼目，但是以这样的方式：通过回向善根的加行和修行的宣说，能够胜过一切声闻缘觉。
迦叶，譬如雪山王中所有的药草，它们无有我执，无有执取，无有分别，用于何种病症都能治愈。迦叶，同样地，菩萨如实修持智慧药时，一切都无分别地如实修持，以平等心对待一切众生，精进于治愈他们。
迦叶，譬如人们礼敬新月而不礼敬满月。迦叶，同样地，对我具有极大信心的人们应当礼敬诸菩萨而不是如来。为什么呢？因为菩萨是从如来中生起的，而一切声闻缘觉是从如来中产生的。
在《菩萨地》中也说：'这两种是初发心菩萨坚固发心的利益：刚一发心即成为一切众生的应供处，成为上师、福田，如同众生之父，能摄持无害之福德。'
其中无害之福德是指：受此守护的菩萨即使在睡眠或醉酒时，蛇、夜叉或非人居民也不会加害。
即使转世，由此福德也会少有损害，具有无病的本性，乃至不失正念，不失正心。
其他落入他手而未成就的，能平息众生的瘟疫、损害和传染病的密咒语和明咒语，落入他手都能成就，更何况已经成就的。在他所住的地方，恐惧、惊慌、饥荒的恐惧以及非人造成的损害等，未生者不生，已生者也会平息。
即使初发心菩萨偶尔转生于地狱等恶趣处，也会以大力迅速解脱，比其他地狱众生受较小的痛苦，并生起极大的厌离心。对那些众生也生起悲心。
如是摄持无害福德者能获得如是众多相应的利益。
具足意乐如同善金，以六波罗蜜所摄的利益与安乐意乐在后世及其时不显示变异，乃至正等菩提的意乐即是意乐。
此复有三种：欲圆满供养如来的意乐、清净刹土的意乐和众生安乐的意乐。

 །དེ་ལ་དང་པོ་ཡང་བ་དང་ལྕི་བ་དང་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ།ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་གང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གདུལ་བྱ་ཉེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྟན་པ། གཞན་རྣམས་ཀྱིས་མི་མཐོང་བའོ་ཞེས་འདས་པ་རྣམས་དང་གང་ཡང་གདུལ་བྱ་ཉེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ ན་བཞུགས་པ་རྣམས་དང་གང་ཡང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དོན་རྫོགས་པར་བྱས་པ།མྱུར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་པ་མ་བྱོན་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་བདག་གིས་བླ་ན་མེད་པའི་མཆོད་པས་མཆོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་བ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་སྐུ་ གཟུགས་རྣམས་དང་མཆོད་རྟེན་རྣམས་དང་ནམ་མཁའ་ལ་ཡང་མཆོད་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པ་སྟེ། དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་བསམ་པ་ནི་ལྕི་བའོ། །གཉིས་པ་ནི་བདག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ མཐོ་དམའ་དང་སྡོང་དུམ་དང་ཚེར་མ་དང་གསེག་མ་དང་གྱོ་མོ་དང་བོང་བ་དང་གཅན་གཟན་དང་སྦྲུལ་དང་ཆོམ་རྐུན་དང་མུ་གེ་དང་ཆུ་དང་ནད་ཀྱི་དགོན་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་ཅིང་ལག་མཐིལ་ལྟར་མཉམ་པ་ཉིད་བལ་ལྟར་འཇམ་པ་ཡངས་པ་དང་།དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་ལྗོན་པ་ལ་སོགས་ པ་དང་ལྡན་པ།ངན་འགྲོའི་ས་དང་བྲལ་བ་ཤེལ་དང་ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་དང་། བཻ་ཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་ཞིང་དེར་གང་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་དང་རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་ངན་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱང་ལྷ་དང་མིའི་བདེ་བ་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ ངན་འགྲོ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་བདེ་བས་རྟག་ཏུ་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་།ལུས་དང་སེམས་གནོད་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཡོ་བྱད་གང་དང་གང་གིས་བདེ་བ་འདི་དང་འདི་འདྲ་བ་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཡོ་བྱད་དེ་དང་དེ་རྣམས་ལ་བདག་གི་དགེ་བའི་ལས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་ཉེ་བར་འབྱུང་བ་དང་། རྫོགས་པའི་བྱང ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཡང་གྱུར་ཅིག་།དེ་ལྟར་དེ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཡིད་ལ་རེ་བ་རྫོགས་པ་དང་བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་ལྡན་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཟླ་བ་གསར་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེས་དགེ་བ་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱད་པར་རྟོགས་པའི་ཆེད་དུ་བའི་བསམ་པ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་སྟེ། གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མར་གསུངས་པ། དེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་རྣམས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་སངས་རྒྱས ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་བར་དུའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་གོམས་པ་འདི་ཡང་དག་པར་སྐྱེ་བར་བྱེད་འཕེལ་བར་བྱེད་དེ། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཟླ་བ་གསར་པ་བཞིན་ནོ། །དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པར་ནི། དོན་གྱིས་ན་ཟླ་བ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་གྱི་ཡང་ཇི་ལྟར་ཟླ་ བ་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཁོ་ན་སྣང་བར་བྱེད་ཅིང་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ལ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན་ཏེ།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནག་པོ་དང་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ་ཞེས་སོ།

其中第一分为轻和重两种。在十方一切世界中，凡是诸佛世尊因无所化众生而示现涅槃，为他人所不见者，以及过去诸佛；以及现在因有所化众生而正在示现者；以及未来将要圆满成佛、已完成事业、速疾成就圆满正等觉者。我将以无上供养供养彼等，这是轻的。为了供养他们而供养佛像、佛塔乃至虚空，故如是。菩萨修行布施等波罗蜜多是修行供养，圆满成就此等之心是重的。
第二是愿我使佛土远离高低、树桩、荆棘、砂砾、沟壑、砾石、猛兽、毒蛇、盗贼、饥荒、水灾、疾病的荒野，清净平坦如掌，柔软如棉，宽广，具足如意树等，远离恶趣之地，成为水晶、蓝宝石、琉璃等性质。
第三是愿彼佛土中所有界、趣、生处、种姓所摄之一切众生，乃至恶趣众生亦获得殊胜的天人之乐，以非恶趣之乐常得安乐。愿身心远离损恼，愿他们所需的任何资具，凡是想要获得如是如是安乐的资具，皆从我善业成熟中出生，并且随顺圆满菩提资粮。如是，愿他们由佛法成熟，满足心愿，具足无上佛法。
具足增上意乐如白分新月，因为能生长增益诸善法故。为了证悟殊胜而发的意乐是增上意乐，如世尊所说，住于般若波罗蜜多，应修三十七菩提分法乃至应修十八不共佛法。因此，此修行串习能生能长，如白分新月。
《宝积经》中说：'实际上虽与月亮相似，但不像月亮只在白分显现而在黑分不显现那样，菩萨并非如此，以共同特征而言，以智慧显现黑白二分一切诸法。'

 །དེ་ལྟར་འདི་ནི་ལས་དང་པོ་པའི་ངོ་བོའི་སེམས་བསྐྱེད་ པ་གསུམ་ལ་ཚོགས་ཀྱི་སར།བསམ་གཏན་མངོན་ཤེས་བསྒྲུབས་པ་ལས། །སངས་རྒྱས་དཔག་ཏུ་མེད་རྣམས་ལ། །མཆོད་པའི་དོན་དང་མཉན་ཆེད་དུའང་། །དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་སུ་འགྲོ། །འདི་ཡིས་སངས་རྒྱས་དཔག་མེད་རྣམས། །བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་བསྙེན་བཀུར་ནས། ། དེ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་ལས། །སེམས་ནི་ལས་རུང་མཆོག་ཏུ་གྱུར། །ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་གདམས་པ་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བརྩམས་པ་ཉིད་ལས་སུ་རུང་བར་གྱུར་པ་ན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་ཞེས བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་སྟེ།གང་ཐོབ་པ་ལས་སྟན་གཅིག་ལ་གནས་པས། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་ཉན་པ་དང་གཞུང་དང་དོན་དག་འཛིན་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཐོབ་ན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་དག་མངོན་པར་འཕེལ་བའི་དོན་དུ་སངས་ རྒྱས་རྣམས་ལས་གདམས་པ་ཐོབ་པོ།།དེ་ཡང་ཕྱོགས་སོ་སོར་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་དང་མཉམ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལྟ། དེ་རྣམས་ཆོས་བསྟན་པ་ཡང་ཉན། དགེ་འདུན་ལ་ཡང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡང་ལྟ། དེ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ བདག་དང་གཞན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་མེད།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྤྱོད་དོ་ནས། ཇི་སྲིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ལ་རློམ་སེམས་མེད་དོ་ཞེས་པ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀུན་ནས་དང་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར། ལམ་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་ཚོགས་ཀྱི་སར་དང་། གོང་མ་གོང་མའི་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་རིམ་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་མཆོག་དང་རབ་མཆོག་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྤྱན་ལྔ་རྣམས་སོ་སོར་འཐོབ་ལ། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་རྣམས་ཀྱང་སྟེ། དེ་རྣམས་ལ་ཡང་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་ལ། གང་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་དམིགས་སོ། །དེ་ལ་ཤའི་མིག་ནི་གང་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་སྟེ། དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མར་གསུངས་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤའི་མིག་གིས་དཔག་ཚད་བརྒྱ་མཐོང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་ནས་བརྩམས་ནས། ཇི་སྲིད་དུ་གང་སྟོང་གསུམ་གྱི སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐོང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་པའི་བར་དུའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེའི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཤའི་མིག་གི་ཁྱད་པར་བག་ཙམ་ནི་སྲོག་ཆགས་ཕལ་ཆེ་བ་ཙམ་ལ་ཡོད་དོ། །ལྷའི་མིག་ནི་གང་གཟུགས་རྣམས་དང་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་དག་ཀྱང་མཐོང་ བའོ།།དེ་གསུངས་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་པ་རྣམས་ནས་འོག་མིན་གྱི་བར་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ལྷའི་མིག་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །གང་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷའི་མིག་དེ་ནི་དེ་ལྷ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་སོ། །ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་སེམས་ ཅན་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་འདིའི་ཡུལ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྟེ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་མཐོང་བ་ཙམ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་ནི་གང་ འཕགས་པའི་རྟོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཏེ།དེ་གསུངས་པ། འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་འདི་ལྟར་ཤེས་ཏེ། འདི་ནི་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ་ནས་ཇི་སྲིད་འདི་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་ པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་བར་དུའོ་ཞེས་པའོ།།འདི་བག་ཙམ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་ཡོད་དོ། །གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པ་སྤངས་པའི་མཁྱེན་པ་དགུ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་ནོ་ཞེས་དབྱིག་གཉེན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ནི་གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་རྟོགས་པའོ།།འདི་ཁོ་ན་སྟོབས་བཅུའི་ངོ་བོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་གོ།

如是，此乃初学者本体发心三者于资粮地中，由修习禅定神通，为供养无量诸佛及为听闻之故，彼即往诣世界，此人供养无量诸佛，经无数劫承事后，由承事彼等，心成最胜堪能性。
法无我与补特伽罗无我之教授、随教及般若波罗蜜多作意开始，成为堪能性时，获得名为法流三昧，由获得彼故，于一座中，听闻一切诸佛菩萨所说之法，并持其文义。
若获得彼三昧，则为增长三昧与智慧，从诸佛获得教授。彼亦于各方观见如恒河沙数等如来，听闻彼等说法，亦承事僧伽，亦见清净佛土，于彼一切亦无自他之想，行诸波罗蜜多，乃至圆满一切佛法，于彼等亦无执著心。
为普遍摄持一切行故，于资粮地及上上心位中，随其所应，由殊胜、最胜等差别，次第获得五眼及六神通，于彼等亦不生执著，凡由彼等所知一切亦皆无所缘。
其中肉眼者，谓见诸色，如世尊告舍利子：'有菩萨以肉眼见百由旬'，乃至'有能见三千大千世界'。由异熟性故，其境界各别决定。微细肉眼差别，多数众生皆有。
天眼者，谓见诸色及死生。如说：'舍利子，从四大王天众至色究竟天，诸天之天眼，菩萨皆能了知。又菩萨之天眼，彼诸天不能了知。'以十方一切众生死生皆为其境界故。
慧眼者，谓无所缘、无分别一切法，仅见补特伽罗无我，预流果向者亦有。
法眼者，谓圣者证悟之行境，如说：'此中菩萨以眼如是了知：此是随信行者，此是随法行者'，乃至'此当现证无上正等正觉'。此少分阿罗汉亦有。世亲说：'处非处智等九种断智为法眼。'
佛眼者，谓现证一切法一切相。有谓此即十力之体性。

 །མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་བྱ་བ་དང་ལྷའི་རྣ་བ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ལྷའི་མིག་དང་ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཞེས་པ་དྲུག་ རྣམས་སོ།།ལྷའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་དག་ཤེས་སོ། །འདི་ནི་བསྒོམ་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། སྔ་མ་ལྷའི་སྤྱན་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་པའོ། །ཅི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིར་བརྗོད་ཅེ་ན། ས་བརྒྱད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གཉིས་ཀ་སོ་སོར་འཐོབ་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ནི་དེ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་ཡོངས་སུ་དག་པ་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་ཀྱི་གོ་ཆ་དང་ལྡན་པ་འདི་སེམས་བསྐྱེད་པ་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད དོ།།དེ་ཡང་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་མེ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེས་ཁྱད་པར་རྟོགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་གྱུར་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བུད་ཤིང་གི་ཁྱད་པར་གྱིས་མེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ཆོས་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པར་གསུངས་པ། དོན་གྱིས་ན་མེ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་གྱི། ཡང་ཇི་ལྟར་མེ་ནི་རྣམ་པར་བསྒྲུབས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་འཇིག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་དག་པར་རེག་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་ཅིང་རྣམ་པར་གནས་པའི ཆེད་དུ་ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་ཉེ་བར་སྡུད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ་ཞེས་སོ།།འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་གྱི་མདོར་ཡང་། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་འདི་ཁོ་ན་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཡིན་ཀྱང་བྱིས་པའི་རྒུད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ གཟུངས་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཡོན་ཏན་གྲངས་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་གསུངས་སོ།།དེ་ནི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་རྣམས་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཉི་ཤུའི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པར་སྦྱོར་བ་དང་།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང་སྟེར་བ་པོ་དང་ལེན་པ་པོ་རྣམས་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱང་མི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་འཁོར་ གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་གོམས་པར་བྱེད་དོ།།སྒོམ་པ་པོ་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒོམ་པ་རྣམས་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཆེད་དུ་བྱ་བས་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་སུ་འགྲོའོ། །དེར་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་མཆོད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་རྣམས་ལས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉན་ཏོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་ཐོབ་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་བྱ་ཞེས་སྤྲོ་བར་བྱེད་དོ། ། ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་བལྟའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་ཡོངས་སུ་སྒྲོགས་སོ། །དེ་ལྟར་དགུ་པོ་འདི་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་སོ་སོར་འཇུག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བསྟན་བཅོས་ནི། །བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་སྦྱིན་སོགས་དང་། །ལམ་དང་བྱམས་ལ་སོགས པ་དང་།།དམིགས་མེད་སྦྱོར་བར་སོན་པ་དང་། །འཁོར་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། །ཆེད་དུ་བྱ་དང་མངོན་ཤེས་དྲུག་།རྣམ་ཀུན་མཁྱེན་པའི་ཚུལ་ལ་ནི། །འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པ་ཐེག་ཆེན་ལ། །ངེས་པར་འཛེག་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །འདིར་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཆེན་པོ་ ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་འཇུག་པར་སྨྲས་པས།སེང་གེ་བཟང་པོས་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ལྔ་པའི་གཞུང་འཕགས་པས་དྲངས་པ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་མཚོན་ནོ།

神通有六种：神变事业、天耳、知一切众生心行、忆宿命、天眼和漏尽智。
以天眼识知死亡和出生。这是由修习所生，前面的天眼是异熟所生。
如何说佛眼和六神通是菩萨所有呢？八地菩萨分别获得这两者，到佛地时这些将圆满清净究竟。
如是具足布施等资粮铠甲，成就发心趣入修行。
这也如火一般具足加行，由此殊胜了悟将增上，如同因柴火差别而有火的差别。
正因如此，增上意乐也是如此，即由希求殊胜法性。
《宝积经》中说：虽然意义上与火相似，但不像火那样会毁坏所成就的佛土。然而，为了成就并安住善根成熟者的解脱真实触证，是由于摄集正确教诫的缘故。
《圣宝云经》中也说：虽然安住在这加行地的菩萨是凡夫，但已超越一切愚者过失，具足无量三昧、陀罗尼、解脱和神通功德。
他于禅定、无色等，六波罗蜜多，菩提分法等，四无量，二十空性等一切法都无所缘而修习。
从布施波罗蜜多乃至般若波罗蜜多，于布施物、施者、受者等乃至波罗蜜多，以及菩萨与作意等都无所缘，修习三轮清净。
为了修习者、所修和修行无所缘，而修习一切善法。
以五神通前往种种佛土。在彼处供养诸佛世尊。从他们处听闻大乘法。令众生成熟。清净自己的佛土。获得一切种智后发愿转法轮。
见到十方无数诸佛。他们也宣说此事。如是善巧趣入这九种。
如是论中说：禅定无色及布施等，道与慈等，无缘加行，三轮清净，为了事业及六神通，于一切种智理趣中，应知趣入修行大乘决定上升。
此中因说为了一切众生最胜的大心等三种事业趣入，故狮子贤说未见二万五千颂本中圣者所引文。

 །དེ་ལྟར་འཇུག་བཞིན་པ་འདི། ལུས་ལ་སྲིན་བུའི་རིགས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་དང་བྲལ་བ་དང་། བཟོད་ པ་ཐོབ་པ་སྟེ།ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ངན་སོང་དུ་མི་འགྲོ་སྟེ། ངན་འགྲོའི་རྒྱུ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་བཟོད་པ་འབྲིང་ལ་གསུངས་པ། དེ་ནམ་ཡང་མངལ་དུ་མི་སྐྱེ་སྟེ། རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་རྫུས་ཏེ་སྐྱེའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སྙིང་རྗེ་ནི་གཞན་དོན་དུ་ངན་འགྲོར་འགྲོ་ བ་ཁོ་ནའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདི་མི་ཁོམ་བརྒྱད་རྣམས་སུ་མི་སྐྱེའོ། །བུད་མེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་དང་། གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་མི་ཐོས་པ་དང་། ཡུལ་མཐའ་འཁོབ་ ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་།དབང་པོ་རྣམས་གླེན་ཞིང་ལྐུགས་པ་ཉིད་དང་། ལྷ་ཚེ་རིང་པོར་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་པ་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་རྣམས་སོ། །འདིར་ཚེ་རིང་པོ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའོ། །བུད་མེད་ཉིད་བཀག་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་རྟོགས་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ དབང་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱང་རྟག་པར་རབ་ཏུ་ངུ་བ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་ཐོབ་པའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཆོས་མཆོག་ཆུང་ངུར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་ པ་ལ་སོགས་པ་ནས།དཔའ་བར་འགྲོ་བ་དང་ནམ་མཁའ་མཛོད་དང་རིན་ཆེན་ཕྱག་རྒྱ་དང་། སེང་གེ་རྣམ་པར་རྩེན་པ་ལ་སོགས་པའི་བར་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པའི་རྒྱུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ལ་དམིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཆོས་མཆོག་ཆེན་པོ་ནས་བཟུང་ ནས་ཚོགས་རྣམས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་ནི་སྙིང་རྗེས་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་སོ་སོར་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་དང་མཉམ་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་གནས་པ་ནས། དམྱལ་བ་དང་། བྱོལ་སོང་དང་། ཡི་དགས་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་རང་གི་ལུས་ཀྱི་འོད་ཀྱིས་སྣང་བར་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་ ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱས་ཏེ།སངས་རྒྱས་དང་བཅས་པའི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་སུ་སྐྱེར་འཇུག་སྟེ། སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་ཐོས་པས་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་དེ་རྣམས་ངན་འགྲོ་རྣམས་ལས་འཐོན་ཏེ། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་སངས་རྒྱས་མཉེས་པར་བྱེད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ པའི་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཞིང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྒྱུན་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བར་བྱེད་དུ་འཇུག་གོ།།གཟུངས་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོར་འཐོབ་པོ། །དེ་ཡང་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་བཞི་རྣམས་ཏེ། བཟོད་པའི་གཟུངས་དང་། ཆོས་ཀྱི་གཟུངས་དང་། དོན་གྱི་གཟུངས་དང་། སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་སོ། །དེ་ལ་ཨ་ར་པ་ཙ་ན་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་རྣམས་ལ། དེའི་དོན་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ཡི་གེ་དེའི་དོན་དམ་པ་ལ་བཟོད་པ་སྐྱེ་བ་དེ་བཟོད་པའི་གཟུངས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་བཟོད་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་ཕྱོགས བཅུའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཕུང་པོ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་གཟུངས་ཏེ།དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས། མཐའ་མེད་པའི་དུས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་དེའི་དོན་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ནི་དོན་གྱི་གཟུངས་སོ། །དེ་ནས་སེམས་ཅན་ རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་སྔགས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྣམས་འཆད་པ་ལ་དབང་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་སོ།།དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཆེན་མོ་དག་ཏུ་གསུངས་པ། ཨ་ཡིག་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་སྟེ། གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཏེ། ཨ་ཡིག་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཇི་ལྟ་བུའི་ཡང་དག་ པ་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་སྒོ་སྟེ་ཐབས་སོ།

如是趣入时，身体远离八万种虫类，获得忍辱，由业力故不堕恶趣，因为不生贪欲等恶趣之因。如中等忍辱所说，彼永不入胎，常时不断以化生而生等。悲心唯为利他而趣入恶趣。
如是此不生八无暇处。不受女身等。邪见、地狱、畜生道、阎魔世界、不闻佛语、生于边地、诸根愚钝及生于长寿天，是为八无暇处。此中长寿天即无色界及无想天。
遮止女身是因为依他缘故，不适合证悟随顺佛性之时机。唯男身相应圆满菩提资粮故。
诸三昧亦如常啼菩萨般各自获得。如小法胜位所说一切法无生三昧等，乃至勇进、虚空藏、宝印、师子游戏等速疾无上正等正觉因之诸三昧而作所缘。从大法胜位开始修集诸资粮。
如是以悲心于十方如恒河沙数世界中，以自身光明照耀地狱、畜生、饿鬼等众生，息灭一切苦恼，令生为具佛之天人，由听闻礼敬佛等而作意，从此脱离诸恶趣，乃至圆满菩提皆令获得悦意佛陀相应之生处，并令六度等渐次增上。
亦各自获得诸陀罗尼。此即四种念慧自性：忍陀罗尼、法陀罗尼、义陀罗尼及咒陀罗尼。其中于阿拉巴佳那等字，如是增益其义而修习，圆满修习即于彼字之胜义生忍，此为忍陀罗尼，因持慧忍故。
此后持十方诸佛菩萨所说教法蕴之因即法陀罗尼，仅以听闻无量法，于无边时中受持故。此后如是持其义之因即义陀罗尼。此后于说如幻之摄受众生咒语得自在即咒陀罗尼。
其中于大般若经中所说：阿字为一切法门，因本来无生故。阿字即是一切法如实别别了知之门即方便。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་མ་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ན་ན་སྐྱེས་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་འདིས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དོན་དུ་ཨ་ཡིག་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་སྒོམ་པ་གོམས་པའི་སྟོབས་ལས་ཨ་ ཡིག་ཙམ་ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པོ་ཞེས་པས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ནི་ཨ་ཡིག་གི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་ར་ཡིག་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་སྟེ་རྡུལ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། །ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་རྡུལ་གྱིས་མི་གོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཉོན་ མོངས་པའི་རྡུལ་གྱིས་མི་གོས་སོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་པ་ཡིག་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་སྟེ། དོན་དམ་པ་ངེས་པར་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། །དོན་དམ་པ་ནི་ངེས་པར་ཞུགས་པའམ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་པ་ཡིག་གི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཙ་ཡིག་ནི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་སྟེ།འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འཆི་བའི་སྲིད་པ་དང་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་དག་མེད་པ་ཙ་ཡིག་གི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ན་ཡིག་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་སྟེ། མིང་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མིང་དུ་གདགས་པ་མི་ལྡན་པ་ནི་ན་ཡིག་ གི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ལ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་དག་ཏུ་རྒྱ་ཆེར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཕྱི་མོའི་ཡི་གེ་རྣམས་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་སོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ནི་གང་བཟོད་པ་སྐྱེ་བའི་ཆེད་དུ་གསུངས་པའི་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་།ཏད་ཡ་ཐཱ། ཨི་ཊི་མི་ཊི་ཀི་ཊི་ནི་ཀྵན་ཏི་པ་དཱ་ནི་སྭཱཧཱ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པར་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ལས་དོན་དམ་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བཟོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་མོས་པས སྤྱོད་པའི་སར་བཟོད་པའི་གཟུངས་འཐོབ་ལ།གཞན་གསུམ་རྣམས་ནི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནས་བཟུང་ནས་སོ། །འདིར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྔགས་ཀྱི་ཡི་གེ་རྣམས་བྱིན་གྱིས་རློབ་སྟེ། སྔགས་ཀྱི་ཡི་གེ་འདི་རྣམས་ཆོ་ག་འདི་ལྟ་བུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡམས་དང་ ཉེ་བར་འཚེ་བ་དང་ནད་འགོ་བ་དང་།འཁྲུག་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བའི་ཆེད་དུ་དང་། སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་དང་ངན་འགྲོ་ཐམས་ཅད་ཟད་པའི་ཆེད་དུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དེ་ལྟར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དེ་རྣམས་ཆོ་གའི་ཁྱད་པར་དེས་འགྲུབ་པ་ཁོ་ནའོ། །དེ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྔགས་ ཀྱི་གཟུངས་སོ།།གཟུངས་དེའི་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཡི་གེ་དེ་རྣམས་ཀྱང་གཟུངས་ཀྱི་སྒྲས་བརྗོད་དོ། །གཞན་ཡང་མ་ན་ཤེས་པ་ལའོ། །ཏྲཻ་ཉ་སྐྱོང་བ་ལའོ་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་དང་སྙིང་རྗེ་ནི་སྔགས་ཀྱི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་ལ། དེ་དག་གིས་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡི་གེ་དེ་རྣམས་ཀྱང་སྔགས་སུ་བརྗོད་ དོ།།མ་རིག་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་རིག་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་རིག་སྔགས་སོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བརྟེན་པའི་གནས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚིག་རྣམས་ཏེ། དེས་ན་གཟུངས་ཀྱི་གསང་སྔགས་ཀྱི་གནས་རྣམས་དང་རིག་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་ཡང་མིང་ངོ་། །དེ་ལ་ ས་དང་པོ་ལ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཞེས་པའི་གཟུངས་འཐོབ་སྟེ།དེའི་དབང་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་དགུ་རྣམས་ལ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་གོང་ནས་གོང་དུ་རབ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས། དྲི་མ་མེད་པ་དང་། ལེགས་ པར་རབ་ཏུ་གནས་པ་དང་།ཐུབ་པར་དཀའ་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྒྱན་དང་། ཡེ་ཤེས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྒྲོན་མ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། སྒོ་མཐའ་ཡས་པ་དང་། མི་ཟད་པའི་ཟ་མ་ཏོག་གོ།

为什么呢？因为本来就是不生的缘故。由于一切法在本初有垢之时就是无生的，因此以此修持无生义而假立阿字，由修习力而善加修持阿字时，即能获得一切法无生忍，所以不生性即是阿字的含义。
同样，日字是一切法之门，因为远离尘垢的缘故。如同虚空不为尘垢所染，如是真如也不为烦恼尘垢所染，这就是其含义。
同样，巴字是一切法之门，因为是胜义谛决定趣入的缘故。胜义谛是决定趣入，或者说一切法皆如是，这就是巴字的含义。
同样，查字是一切法之门，因为不见死亡和出生的缘故。真如中无有死有和生有，这就是查字的含义。
同样，那字是一切法之门，因为远离名称的缘故。真如中无有名言安立，这就是那字的含义。
如是应当广泛了知诸佛母经中拉字等的含义。有多少后续字母，就有多少陀罗尼门。
另一种方式是为生起忍辱而宣说的咒语：'tadyathā iṭi miṭi kiṭi nikṣanti padāni svāhā'（तद्यथा इटि मिटि किटि निक्षन्ति पदानि स्वाहा）（即说，伊谛密谛吉谛尼克善谛帕达尼娑诃）（如是，以此等忍辱之句）等，应当修持其胜义无自性，随顺于此而如实观察一切法空性，由此对胜义法生起忍辱，从而生起随顺真实智慧的忍辱。
其中在胜解行地获得忍辱陀罗尼，其余三种则是从欢喜地开始。此处菩萨由于获得三昧自在而加持咒语文字，愿以如是仪轨成就这些咒语文字，为息灭一切众生的瘟疫、损害、传染病、纷争，以及为灭尽一切罪业和一切恶趣。如是加持者必定以此殊胜仪轨而成就。
彼加持智慧即是咒陀罗尼。由于是彼陀罗尼的所缘事物，故彼等文字亦以陀罗尼之名而说。
复次，'mana'是智慧义，'traiṇa'是守护义，智慧与悲心以咒语之名而说，由于与彼等随顺因故，彼等文字亦说为咒。
由于能断除无明及能生起明觉，故彼等为明咒。由于是一切种智所依处，故为诸句，因此又名为陀罗尼密咒处及明咒句。
其中在初地获得殊胜加持陀罗尼，由其力而得殊胜法之加持。在第二地乃至其余九地中，依次由上至上最胜者而得：无垢、善住、难胜、心庄严、智慧曼荼罗灯、殊胜趣入、无分别、无边门、无尽藏。

 །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སོ་སོ་ལ་གཟུངས་རེ་རེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་གཟུངས་སྟོང་ཕྲག་ གྲངས་མེད་ཅིང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དུ་མ་རྣམས་སོ་སོར་འཐོབ་པོ།།གཞན་ཡང་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དགོངས་པ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བས་ན། བར་ཆད་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་རབ་ཏུ་འབད་པའི་བདུད་ཀྱི་ནུས་པ་འཇོམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ རྒྱས་པ་དང་བཅས་པས་མདོ་རྣམས་སུ་བརྩོན་འགྲུས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཤེས་གཉེན་དམ་པས་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས། དགེ་བའི་རྩ་བ་ལེགས་པར་བསགས་པ། ཚོགས་ལེགས་པར་རྫོགས་པ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་པ་འདི། འགྲོ་བ་ཐམས་ ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་ཆེད་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུ་དང་།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བའི་ཆེད་དུ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀླས་ཤིང་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཕྱི་མའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པར་སེམས་ལྔ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་བསྐྱེད་ པ་དེ་ཡང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་གཏེར་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་སྟེ།ཟང་ཟིང་གི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་མི་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གང་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ལས་ འདས་པར་འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པར་འགྱུར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། སྲིད་པ་བར་མ་ལས་ཁུ་བ་ལ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ངེས་པ་ཇི་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དཔུང་གཉེན་ཅན་ནོ་ཞེས་པ་འདིའི་མཐོང་བའི་ལམ་ས་དང་པོའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་ཆར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ནི་སའི་མིང་འཐོབ་སྟེ། ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡོན་ཏན་གྱི་གྲངས་དང་མཐུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཐོབ་ཅིང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་པ་དང་།རྣམ་པར་སྨིན་པ་རབ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་ལས། རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དང་། འོད་བྱེད་པ་དང་། འོད་འཕྲོ་བ་དང་། སྦྱང་དཀའ་བ་དང་། མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། རིང་དུ་སོང་བ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་དང་། ཀུན་དུ་ འོད་ཅེས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་གི།འདིའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་བྱས་པའི་ཐ་དད་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བའམ་མཉན་པར་བྱ་བ་མེད་དོ། །ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ས་བཅུ་པར་གསུངས་པ། དེ་ནི་བསམ་དང་སེམས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་སྤངས། །ཡེ་ཤེས་མངོན་སྒྲུབ་ཐུབ་པའི་དབང་པོས་མཁྱེན། །ཕུང་ པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་ཀྱིས་ཕྱེ་མ་ཡིན།།སེམས་ཀྱིས་རྟོགས་མིན་ཡིད་ཀྱིས་བསམ་མ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་བར་སྣང་བྱ་རྗེས་མཁས་རྣམས་ཀྱིས། །སྨྲ་བར་མི་ནུས་མཐོང་བར་ཉེར་འགྲོ་མིན། །དེ་ལྟར་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱིས་ས་ཀུན་ཀྱང་། །བརྗོད་མི་ནུས་ན་མཉན་པར་ག་ལ་ནུས། །ཞེས་སོ། །ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་ བའི་བྱའི་རྐང་རྗེས་ནི་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཤིང་བལྟ་བར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ནམ་མཁའི་ཕྱོགས་ནི་དེའི་རྐང་རྗེས་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་བཅད་བྱའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དེ་རྣམ་པར་འགོད་པར་མི་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱའི་རྐང་རྗེས་ལྟ་བུའི་མིང་དང་ཚིག་དང་ ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྣམས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ལ་མཉན་པར་ཡང་མ་ཡིན་མོད། །དེ་རྣམས་དེ་ལ་རྣམ་པར་འགོད་ པ་དབྱེ་བ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མི་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་དང་འདྲ་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ས་བཅུའི་གནས་སྐབས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ས་འདི་རྣམས་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

同样地，每一个都有各自的陀罗尼作为前导，获得无数无量的众多陀罗尼。此外，由于十方世界诸佛以意念等完全摄受，故能摧毁为造作障碍而精进的魔力等功德，具足广大，应当由精进者于诸经中了知。如是，菩萨为善知识善巧摄受，善积善根，圆满资粮，依止大悲，为救护一切众生故，为获得一切种智故，为转大法轮故，于遍及法界、等同虚空界乃至后际边际处生起第五心。
此菩提心具足布施波罗蜜多，犹如大宝藏，因为能以财物受用满足无量众生，且因其无尽故。仅仅生起此心，菩萨即超越一切凡夫、声闻、缘觉，趣入无过失菩萨位，生于如来种姓，如同中有之精，直至见道决定。具足圆满菩提助伴，此即见道初地。
由于菩萨以大悲等摄受的无漏智慧，唯有其差别能获得地的名称，因为是功德所依故。此复由上至上获得殊胜功德数量与力量，布施等波罗蜜多增上，异熟殊胜差别，而安立为极喜地、离垢地、发光地、焰慧地、难胜地、现前地、远行地、不动地、善慧地、法云地、普光地等十一种，其自性殊胜所作差别不可言说亦不可闻。
如《圣十地经》所说：'彼离思维及心之道，智慧现证佛陀已知，非由蕴处界所分，非心所证非意所思。如同虚空鸟迹诸智者，不能言说亦非能见，如是佛子一切诸地，不能言说何况能闻。'
譬如空中飞鸟足迹不可言说亦非所见，因为虚空方位非如其足迹般可划分之自性故。然非不于彼作安立。如是，如同鸟迹般，名句文身所依处之圣菩萨诸地及独觉地所摄智慧，因非如言说自性故不可言说亦非所闻，然非不于彼作世俗分别安立。
其中，应知菩萨十地阶位如同胎位，因为此等诸地具有障碍故。

 །བཙས་པའི་གནས་སྐབས་དང་འདྲ་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཏེ། འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཅས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་བཅུ་ནི། ཁུ་བའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། ནུར ནུར་པོའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་།ལྟར་ལྟར་པོའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། མཁྲང་བའི་གནས་སྐབས་དང་། ལུས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། རང་བཞིན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། ལས་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།དབང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། མཚན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཆུ་ཞེང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །དེ་རྣམས་དང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་རྣམས་ཆོས་མཐུན་པར་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདིར་དང་པོར་རང་གཞན་ གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དེའི་ཕྱིར་འདི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྟེ་དང་པོའོ།།གཞན་ཡང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཚིམ་པ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་ཉིད་དང་། རངས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། དང་བས་ རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཉིད་ནི་དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལའོ།།དགའ་བས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་དམིགས་པ་ལ་དགའ་ཞིང་ཚིམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །གོང་དུ་སོན་པས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ནི་བདག་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་མཐོང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །མགུ་བས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ནི་རང་གི་ལུས་དང་སེམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་རྒྱས་ པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།རླབས་ཀྱིས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ནི་རང་གི་ལུས་དང་སེམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པས་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །སྤྲོ་བས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཉེ་བར་མཐོང་བ་ལས་སོ། །མི་འཁྲུགས་པས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་འབྲེལ་པའི་གཏམ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ དུས་སུ་འཁྲུག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།རྣམ་པར་འཚེ་བ་མེད་པས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ནི་གཞན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་སེམས་ཅན་སྡུད་པའི་དུས་སུ་སྙིང་རྗེ་དང་དེས་པ་ཉིད་དག་གིས་སོ། །ཁྲོ་བ་མེད་པས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ནི་དེ་ལས་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་དུས་སུ་བཟོད་པས་སོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་འདི་ ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ།འཕགས་པ་ས་བཅུ་པར་གསུངས་པའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་རྣམས་དང་། འབད་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་མངོན་པར་སྒྲུབ་བོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་མཆོད་པ་དང་རིམ་གྲོ་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་ཏུ་ལྡན་པ་མོས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོས་རྣམ་པར་དག་པ། ཆོས་ ཀྱི་དབྱིངས་ལྟར་རྒྱ་ཆེ་བ།ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པ། ཕྱི་མའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པ་བསྐལ་པ་བགྲངས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་བགྲངས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མཆོད་པ་ཆེན་པོ་དང་རིམ་གྲོའི་ཆེད་དུ། སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་དག་པར་གཟུང་བའི་ཆེད་དང་།སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཆེད་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆེད་དུ་གཉིས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་ རྟེན་གྱི་ཁམས་རབ་འབྱམས་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་དུ།དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་ན་བཞུགས་པ་ཐོག་མར་མཛད་ནས། འཕོ་བ་དང་འཇུག་པ་དང་། ལྷུམས་ན་བཞུགས་པ་དང་། བལྟམས་པ་དང་། གཞོན་ནུ་རོལ་པ་དང་། ནང་གི་གྲོང་དུ་བཞུགས་པ་དང་། མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སྙིང་པོར་ཡང་དག་པར་གཤེགས་པ་དང་།བདུད་འདུལ་བ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོར་འཕོ་བའི་ཆེད་དུ་གསུམ་པའོ།

如同出生的阶段一样是佛的境界，因为完全获得果位而能各别体验一切所知的境界。如同身体的一切根门各别体验境界一样。其中胎中十个阶段是：精子身的阶段、凝滑身的阶段、稠厚身的阶段、坚实的阶段、与身相应的身体阶段、与自性相应的身体阶段、具有业的身体阶段、圆满的身体阶段也有三种：根门圆满、相好圆满、形体圆满。应当以这些与欢喜地等诸地相应而表示。
因为此处首先获得出世间道而成办自他二利的菩萨极为欢喜，所以此为欢喜地即第一地。另外所谓极喜即是心满足、意悦、心生欢喜。这也有九种：以净信而生极喜是对三宝。以欢喜而生极喜是以对所缘欢喜满足。以上进而生极喜是以见到自己证悟的殊胜。以满意而生极喜是以自身心广大摄持。以波浪而生极喜是以自身心遍及摄持。以欣悦而生极喜是从见到菩提临近。以不动而生极喜是在确定关联言谈以成熟自相续时无有动摇。以无害而生极喜是在摄受众生以成熟他人时以慈悲温和。以无瞋而生极喜是在他人相违时以安忍。
住于此欢喜地的菩萨，如《圣十地经》所说实现十大愿及大精进。即为：为供养承事一切佛陀，以最胜具足一切相的广大胜解清净，如法界广大，遍及虚空界边际，乃至最后际，于一切所数劫及所数佛出世中无间断地作大供养承事，实现第一大愿。如是为受持一切如来所说正法之理，为摄受一切佛陀的菩提，为护持一切正等觉佛陀的教法而发第二愿。如是于一切无量世界中，从住兜率天宫开始，降下、入胎、住胎、诞生、童子游戏、住王宫、出家、苦行、趣菩提场、降魔、现证菩提、请转法轮、转大法轮、示现大涅槃而发第三愿。

 །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ།ས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡན་ལག་དང་ཉེ་བའི་ཡན་ལག་དང་བཅས་པའི་ལམ་གྱི་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པས་བསྟན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་བཞི་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་ གནས་དང་རིས་སུ་གཏོགས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མ་ལུས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་གཟུང་བའི་ཆེད་དང་། འགྲོ་བ་བགྲངས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གཅད་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དགོད་པའི་ཆེད་ དུ་ལྔ་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ཆེན་པོར་སོན་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། ཕྲ་བ་དང་། རགས་པ་དང་། འཆོལ་བ་དང་། སྟེང་གཡོགས་མེད་ཅིང་གཞི་ཕྱལ་བ་དང་། འཇུག་པའི་ཁྱིམ་ཅན་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མིག་འཕྲུལ་ལྟ་བུ་དང་། ཕྱོགས་བཅུ་ཚད་མེད་པ་མ་ལུས་པ་ འཇུག་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་སྟེ།ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་དྲུག་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་ཞིང་གཅིག་དང་། ཞིང་གཅིག་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་མཉམ་པར་རྒྱུ་སོ་སོར་སྦྱོང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཚད་མེད་པ་རྣམས་འོད་དང་བཀོད་པའི་རྒྱན་གྱིས་སོ་ སོར་བརྒྱན་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བསལ་བས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་པའི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཡང་དག་ པར་བསྟན་ཅིང་ཚིམ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་བདུན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དང་བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆེད་དང་། འགྲན་ཟླ་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པའི་ཆེད་དང་། རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ ཅད་དང་འགྲོགས་ཤིང་མི་འབྲལ་བའི་ཆེད་དང་།སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་འདོད་པར་བསྟན་པའི་ཆེད་དང་། རང་གི་སེམས་བསྐྱེད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཆེད་དང་། མ་ཉམས་ཤིང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་འཐོབ་པའི་ཆེད་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་རྒྱུ་བའི་ཆེད་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་དུ་སོ་སོར་སྣང་བ་འཐོབ་པའི་ཆེད་དང་། སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་རང་གི་ལུས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆེད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ རྣམ་པར་མི་སྤྱད་པའི་ཆེད་དུ་བརྒྱད་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པའི་ཆེད་དང་། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དོན་ཡོད་པའི་ཆེད་དང་། མཐོང་མ་ཐག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆེད་དང་། སྒྲ་བརྗོད་མ་ཐག་ཏུ་མཐུ་ དང་ཡེ་ཤེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཆེད་དང་།མཐོང་མ་ཐག་ཏུ་སེམས་ཅན་རབ་ཏུ་དང་བ་ཐོབ་ཅིང་ཉོན་མོངས་པ་ལྡོག་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དང་། སྨན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའི་ལུས་ཐོབ་པའི་ཆེད་དང་། ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་མཉམ་པའི་ལུས་ཐོབ་པའི་ཆེད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པའི་ ཆེད་དུ་དགུ་པའོ།

同样地，为了成就显现菩萨一切行为为波罗蜜多所摄，清净诸地支分及随支分之道的教授与随教授广为赐予所说的发心，是第四。
同样地，为了成熟无余众生界，彼等为界、趣、生处、种类所摄之名色所集，为了摄受佛法，为了断除一切所数众生，安立于一切智智，是第五。
同样地，为了以智慧通达并现证极其广大、达于广大、无量、细微、粗大、混杂、上无遮蔽而基础展开、具入户、如幻化般差别、十方无量无余入处差别等世界，是第六。
同样地，为了一切佛土于一土中，一土于一切土中平等游历各别清净，以无量佛土光明庄严之饰各别庄严，具足遣除一切烦恼清净之道，充满无量智慧源泉众生，趣入广大佛境，如实显示并满足一切众生意乐，是第七。
同样地，为了与一切诸佛菩萨发心与加行平等，为了积集无与伦比之善根，为了恒常相续不断与一切诸佛菩萨相伴不离，为了随欲显示佛陀出世，为了以自发心通达如来威力智慧，为了获得不退随行神通，为了游历一切世界，为了于一切佛会坛城各别显现，为了于一切生中随行自身，为了具足不可思议大乘，为了行持菩萨行而无所行，是第八。
同样地，为了行持安住于不退转轮之菩萨行，为了身语意业有意义，为了见即决定佛法，为了闻声即通达威力与智慧，为了见即获得众生清净信解并退除烦恼，为了获得如大药王般之身，为了获得如如意宝般之身，为了行持一切菩萨之行，是第九。

།དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཆེད་དང་། བྱིས་པའི་ལམ་གཅིག་ལས་མ་འདས་པར་བྱིས་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བར་འབྱུང་བ་དང་། གཞོན་ནུ་རོལ་རྩེད་དང་། ནང་གི་གྲོང་དུ་བཞུགས་པ་ དང་།མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོར་གཤེགས་པ་དང་། བདུད་འདུལ་བ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཆེད་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ཆེན་པོ་མཐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཆེད་དུ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལྟར་རྒྱ་ཆེ་བ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པ་ཕྱི་མའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པ། བསྐལ་པ་བགྲངས་པ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་བགྲངས་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་འདི་རྣམས་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་དབང་བ་ཆེན་པོ་བཅུ་རྣམས་ཏེ།དེ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་ལ་སྨོན་ལམ་གྲངས་མེད་པ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་གི་འཁོར་ཅན་ས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་རྣམས་ཏེ་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྒྲུབ་པ་རྣམས་སོ་ སོར་འཐོབ་པོ་ཞེས་པ་འདི་རྣམས་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་པོས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཆེད་དུའོ། །གཉིས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིའོ། །ལྔ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཆེད་དུ་སྟེ། རྟེན་ཅི་འདྲ་བས་དང་། སེམས་ཅི་འདྲ་བས་དང་། སེམས་ཅན་གང་རྣམས་དང་གང་དུ་གནས་པས་དང་། ཇི་ལྟར་གྱུར་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་རྣམས་དེ་རྣམས་སུའོ། །གསུམ་རྣམས་བདག་ཉིད་ཀྱི་སའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པའི་ཆེད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་མཐར་ཐུག་པར་བགྲོད་པའི་ཆེད་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ཆེད་དུའོ། །དེ་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནི་སྨོན་ལམ་སྟེ་འདུན་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ནི་འབད་རྩོལ་ལོ། །དེས་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའོ། །འདི་གསུམ་ས་འདི་ལ་རིམ་གྱིས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའོ། །སྨོན་ལམ དང་པོ་ལ་མཆོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།རྙེད་པའི་མཆོད་པ་ནི་ན་བཟའ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །བཀུར་སྟིའི་མཆོད་པ་ནི་གདུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲུབ་པས་སོ། །རིམ་གྲོ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བསྙེན་བཀུར་དང་ཡང་དག་པར་འཚོལ་བ་ དང་སྒྲུབ་པའོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ནི། དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་མང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དང་། དངོས་པོ་གྱ་ནོམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །མོས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རབ་ཏུ་དང་བ་དྲག་པོས་དང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་མོས་པས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལྟར་རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་ བ་གཞན་ཐམས་ཅད་པས་མཆོག་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པ་ནི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་མི་རྟག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་མི་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཕྱི་མའི་མཐའ་མུར་ཐུག་པ་ནི་རྟག་པའི་འབྲས་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །བསྐལ་པ་ཐམས་ཅད་དང་སངས་རྒྱས་ འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའོ།།གཉིས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ལུང་རྣམས་བརྒྱུད་པའོ། །ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་ནི་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་གདམས་ངག་སྟེར་བའོ། །ལུང་ནོད་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱ་བ་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ནི་ཐོབ་པའི་ཆོས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་གདམས་ངག་སྦྱིན་པས་སོ།།ཡོངས་སུ་བསྲུང་བ་ནི་སྒྲུབ་པ་སྟེ། ཉེ་བར་འཚེ་བ་ལས་སྐྱོབ་པས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བསྟན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སོ། །སངས་རྒྱས་དང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་རྟོགས་པ་དང་ཐུགས་སུ་ ཆུད་པ་ཕུན་ཚོགས་པ་སྟེ།ཇི་སྙེད་པ་དང་། ཇི་ལྟ་བ་མངོན་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如是，为了在一切世间界中现证无上正等正觉，为了不离开凡夫道而在一切凡夫道中出生，为了示现童子游戏、居住内宫、出家、苦行、趣向菩提道场、降伏魔军、现证正觉、请转法轮、转大法轮、示现大般涅槃，为了随顺佛陀广大威力与智慧境界，为了如法界般广大、遍及虚空界、乃至后际边际，为了在无量劫中佛陀出世时不间断地成就大智慧，现证十大愿。这些本质即是十大愿和十大自在。此外，每一愿又各有无量百千俱胝眷属愿，都是清净诸地的愿，是菩萨各自所获得的。这些是修道中能清净的殊胜愿。
其中第一大愿是为圆满福德资粮。第二是为智慧资粮。五愿是为成熟众生，即以何等所依、以何等心、对何等众生、住于何处、以何等方式成熟众生等。三愿是为了证悟自身地的殊胜、为了趣向究竟菩萨地、为了趣向一切究竟。其中所希求的造作是愿，是胜解的殊胜。成就此愿的方便是精进。由此而成就是现证。这三者在此地中次第现证。
第一愿中有三种供养：所得供养是以衣服等物；恭敬供养是以伞盖等物；修行供养是以信心等修行。承事有三种：亲近、寻求和修行。具足一切最胜相是以种种事物众多性和殊胜性。以广大胜解清净是以猛利净信和回向菩提的胜解。如法界般广大是以超胜一切善根。遍及虚空界是以无尽因不得无常果。乃至后际边际是以得涅槃常果之因。于一切劫中、一切佛出世时相续不断。
第二愿中，法门是经等教法的传承。善加受持是给予证悟的教授。为授予听闻和诵持。菩提是所证之法，即三种菩提。善加摄受是以给予应证悟的教授。守护是修行，即救护于损害。如来是以圆满教法。佛陀和正等觉佛是以圆满证悟和通达，因为现证遍知和如实。

 །དྲུག་པ་ལ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའ་དག་དང་། དོན་དམ་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུའོ། །དེ་ལ་ཡངས་པ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ནི་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གསུམ་རྣམས་སོ།།ཕྲ་བ་ནི་གང་རྣམས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལུས་ཅན་རྣམས་སོ། །རགས་པ་ནི་གང་རྣམས་ན་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་མ་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །འཆོལ་བ་ནི་གོ་རིམས་སུ་མི་གནས་པ་རྣམས་སོ། །སྟེང་གཡོགས་མེད་ཅིང་གཞི་ཕྱལ་པ་ ནི་ཁྱིམ་གནས་པ་མ་བྱས་པ་རྣམས་སོ།།འཇུག་པའི་ཁྱིམ་ཅན་ནི་ཁྱིམ་གནས་པ་བྱས་པ་རྣམས་ཏེ། འདི་ནི་མཐའ་དག་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །མིག་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། ལས་ཀྱི་སྒྱུ་མ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱོགས་བཅུ་ཚད་མེད་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མ་ལུས་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་ དཔག་ཏུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཆེད་དུའོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སོ་སོར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆེད་དུའོ། །བདུན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ལ། དེ་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། ཐུན་མོང་བ་ཡོངས་སུ་ དག་པ་ནི་ཞིང་ཐམས་ཅད་ཞིང་གཅིག་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།དབང་དུ་གྱུར་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་མཉམ་པར་རྒྱུ་བ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །རབ་ཏུ་དང་བ་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཚད་མེད་པ་འོད་དང་བཀོད་པའི་རྒྱན་གྱིས་སོ་སོར་བརྒྱན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། འོད་ཀྱི་རྒྱན་དང་གནས་ པའི་རྒྱན་གྱིས་སོ།།ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བསལ་བས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །གནས་པ་པོ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་པའི་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། རྒྱུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཡང་དག་པར་སྟོན་ཞིང་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དང་མཐུ་དག་གིས་སོ། །བརྒྱད་པ་ལ་བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་གཅིག་པ་ནི་ཐེག པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པའི་ཆེད་དུ་སྟེ།ཐེག་པ་གཞན་མི་འདོད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་ཆེན་པོ་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དམིགས་པ་ཆེ་བ་ཉིད་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་རྟག་ཏུ་དང་གུས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དག་གིས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ཞིང་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ལ་རབ་ཏུ་དང་བ་ཙམ་ཡང་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་ཉེ་བར་གསུངས་ཏེ། ཟུང་གི་མདོར། ཀུན་དུ་དཔའ་བོ་གང་ལ་ལ་ཞིག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་རབ་ཏུ་དང་བ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་བསྐལ་པ་སྟོང་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་ལྔར་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་མི་སྐྱེའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡི་དགས་རྣམས་སུའོ། །བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔར་ལྷའི་འཇིག་རྟེན་དང་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེའོ་ཞེས་སོ།

第六：为了通达并现证一切世间界的全部、胜义和无量之相的智慧。其中，广大等是指空等三种世间界。微细是指那些具有意识本性的有情。粗大是指那些非意识本性的事物。杂乱是指不住于次第的。无上覆而散乱是指未建立住所的。有入处住所是指已建立住所的，这是全部之相。幻化的差别即是胜义相，因为是从业幻所生。趣入十方无量差别即是无量相。其中，胜义相是为了通达智慧。其他相是为了各别现证。
第七，关于清净佛土，有七种清净：共同清净是以一佛土即是一切佛土。自在清净是以于一切佛土中平等游行清净。极净清净是以无量佛土以光明和庄严装饰，即以光明庄严和处所庄严。受用清净是以远离一切烦恼而具清净道。住处有情清净是以有情充满无量智慧源。因清净是以成就趣入广大佛境界。果清净是以随众生意乐如实显示并令满足，即以智慧和威力。
第八，关于意乐和加行一致，是为了趣入大乘，即不欲求其他乘的意义。大乘具有七种大：所缘大是具足无量广大经典等法故。修行大是成办自他二利故。智慧大是了知人法二无我故。精进大是于三无数劫中恒常精勤修习故。方便善巧大是不舍轮回而无烦恼故。证得大是成就力、无畏和佛不共法故。佛事业大是示现再再成正觉及大涅槃故。
因此，即便仅对此生起信解，也说有大果报，如《双经》中说：'任何勇士若于大乘生起信解，千劫中不堕恶趣。五千劫中不生畜生。同样不生饿鬼。二万五千劫中生于天界和梵天界。'

 །འདིར་དགའ་བ་ཞིག་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་སྐྱེས་པ་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ། མིང་དུ་མོས་པ་མེད་པ་རྣམས་འདི་ལྟ་བུ་ཤིན་ཏུ་གྱ་ནོམ་པ་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཐེག པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་ཡང་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་མི་བྱེད།རྟོགས་པར་མི་བྱེད། ལྷག་པར་མོས་པར་མི་བྱེད། སྐྲག་པར་མི་བྱེད། རྣམ་པ་མང་པོར་སྨོད་པར་བྱེད། ཇི་སྲིད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་བར་དུ་སྨྲའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། ཆོས་ཀྱི་ རྣམ་གྲངས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ཆོས་འདི་དམན་པ་ལ་མོས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མཉན་པར་ཡང་མི་ནུས་སོ་ཞེས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཅི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ མ་ཡིན།མདོ་སྡེ་དང་འདུལ་བ་དང་མངོན་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གསུངས་པ། གང་མདོ་སྡེ་ལ་འཇུག་།འདུལ་བ་ལ་སྣང་། ཆོས་ཉིད་དང་ཡང་མི་དགལ་བ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ངོ་ཞེས་པས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་སོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་དང་འདུལ་བ་རྣམ་པ་དུ་མ་རྣམས་ནི་དེར་ངེས་པར་བསྟན་ལ་ཁྱད་པར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དོ།།ཅི་སྟེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་ཡང་ཡིན་ཀྱང་སྡེ་པའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་འདི་འདི་ལྟར་མ་བསྟན་ཏོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་གྱུར་ན་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གྱེས་པའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་ཕན་ཚུན་གཞུང་དང་དོན་ཤིན་ ཏུ་ཐ་དད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་འདུལ་བ་རྣམ་པར་བཤད་པས་གསུངས་པ། ཐུབ་པའི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ནས་བསྟན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་དང་པོར་སྡེ་པ་གཉིས་ཏེ་གནས་བརྟན་པ་དང་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་པོ་དག་གོ་ཞེས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་འོད་སྲུངས་ཀྱིས་ཀྱང་ལུང་བསྟན་ཏེ།རྒྱལ་པོ་ཀྲྀ་ཀཱིའི་མི་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་རས་ཡུག་དྲངས་པའི་རྨི་ལམ་སྟོན་པ་ན། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གྱེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང་ཆོས་གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་པ་སྟེ། ཚིག་དང་ཡི་གེ་དེ་རྣམས་ཁོ་ནས་དང་། གོ་རིམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་གཟུང་ཞིང་བསྟན་པ་མི་ཉུང་མ་ལྷག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དེའི་ཚེ་གཞུང་འདི་བཀའ་མགུར་ནས་གསུངས་པ་དཔལ་གྱི་ཞལ་ནས་གསུངས་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དྲང་སྲོང་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་ཞེས་བྱས་ནས་སོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས པའི་དོན་ཁོ་ན་ཡི་གེ་གཞན་རྣམས་དང་གོ་རིམས་གཞན་གྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའམ་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའམ།འཆད་པ་དེའི་གཞུང་འདི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཀའ་ཞེས་བཀོད་དོ། །གང་དུ་དོན་ཡང་གཞན་པ་དེ་ནི་བཀའ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་རྗེས་སུ་གནང་བའི་བཀའ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བཞིན་ནོ། །ད་ནི་སྡེ་པའི་གཞུང་རྣམས་སྒྲ་ལས་ཀྱང་ཐ་དད་པ་མང་པོར་དོན་ལས་ཀྱང་སྟེ། མདོ་སྡེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བརྗོད་པ་ཡང་ཀློག་ལ། འདུལ་བ་གཅིག་ཏུ་ཡང་ཁ་ཅིག་གིས་ལྟུང་བར་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ། གཞན་རྣམས་ཕྱིར་བཅོས་པ་དང་བཅས པའོ་ཞེས་སོ།།ཆོས་མངོན་པར་ཡང་། ཁ་ཅིག་གིས་སྐད་ཅིག་གཅིག་གི་མངོན་པར་རྟོགས་པས་འབྲས་བུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །ཁ་ཅིག་གིས་ནི་སྐད་ཅིག་བཅུ་གསུམ་གྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པས་སོ། །ཁ་ཅིག་གིས་ནི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་གི་མངོན་པར་རྟོགས་པས་སོ། །གལ་ཏེ་དགོངས་པའི་དབྱེ་བས་སྐད་ ཅིག་མའི་དབྱེ་བ་འདི་རྣམས་ཀྱང་སྡུད་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པ་སྲིད་པས་སོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཐམས་ཅད་དུ་སྡེ་པ་གཅིག་ལ་སྐད་ཅིག་མའི་དབྱེ་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པར་བྱ་བར་འགྱུར་ལ་དེ་ལྟ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་བདག་མེད་པ་ཉིད་མཐོང་བ་བཏགས་པར་ཡོད་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །ཁ་ ཅིག་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་རོ།།སྡེ་པ་གཅིག་ཏུ་ཡང་། མདོ་སྡེ་པ་རྣམ་པ་གཞན་པའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ལ། ཆོས་མངོན་པ་རྣམས་ཀྱང་གཞན་དུའོ།

在此，有些人未生起善根，为恶友所摄，名为无信解者，对如此殊胜善说的大乘法，既不入于最为甚深广大之中，不了解，不生起殊胜信解，不生畏惧，而多方诽谤，乃至说'非佛所说'。
世尊说道：'如来所说此法门，是为了已入大乘诸有情的利益。为何如此？须菩提，此法连下劣信解的众生都无法听闻。'
大乘为何非佛说？因为超出经、律、论之外。经中说：'凡是契入经藏、显现于律藏、不违法性者，即是佛语。'而大乘并非如此，这种说法不对。
因为般若波罗蜜多等诸多经律确实在其中宣说，尤其是一切法之法性。即使般若波罗蜜多确实存在，但部派三藏中未如是宣说，若如此，则分为十八部的三藏互相在文义上极为不同，将成为非佛语。
又如律藏解释中说：'能仁王般涅槃后一百年，因教法差别首先分为两部：上座部和大众部。'
迦叶尊者也曾授记：在解释克基王十八人拉布匹的梦境时说：'释迦牟尼教法将分为十八部。'
复次，如来所说之法，即以其语句文字，依照次第而正确受持宣说，不多不少、不颠倒者，此时称此论为'佛语'，'吉祥亲口所说'，即是'世尊仙人于此'所说。
当仅以如来所说之义，用其他文字和次第结合或结集或解释时，此论称为'随顺佛语'。若义理也不同，则既非佛语也非随顺佛语，如世间论典等。
如今部派论典在文字和义理上都有诸多不同：经藏也颠倒宣说并诵读，律藏中有些说是犯戒，其他则说有忏悔方法。
对于阿毗达磨，有些说一刹那现证而通达果位，有些说十三刹那现证，有些说十六刹那现证。若说依据意趣差别，这些刹那的差别也可能是结集者所说，若如此，则应在一切部派中都有刹那差别的说法，但实际并非如此。
有些安立无我性见为假有，有些说补特伽罗实有。即使在同一部派中，经部师持一种立场，而阿毗达磨师又持另一种立场。

 །ཁ་ཅིག་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པར་འདོད་པས་ཏེ། ཁ་ཅིག་གཉིས་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་ བ་རྣམས་ཁོ་ན་སྐད་ཅིག་གཉིས་དག་ཏུ་ཡང་མི་གནས་ཤིང་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་གསུམ་དུ་ཡང་དག་པར་རོ།།ཁ་ཅིག་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཁོ་ན་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་སེམས་ཅན་རིང་པོར་ཡང་གནས་ཏེ། ས་ནི་བསྐལ་པའི་བར་ དུ་གནས་སོ་ཞེས་སོ།།ཁ་ཅིག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྐྱེ་བ་ཟད་པ་ཙམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ་ཐ་སྙད་ཙམ་དུའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གདགས་པར་ཡོད་པ་སྟེ། གང་དུ་ལྟ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱེ་བ་ཟད་པར་འགྱུར་གྱི་སྐྱེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཟད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ།།ཁ་ཅིག་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྫས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་སོ། །ཁ་ཅིག་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །ཁ་ཅིག་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་རྫས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་སོ། །ཁ་ཅིག་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །ཁ་ཅིག་སྲིད་པ་བར་དོའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོད་དོ་ཞེས་སོ། ། ཁ་ཅིག་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །ཁ་ཅིག་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་གཟུགས་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །ཁ་ཅིག་ཡོད་དོ་ཞེས་སོ། །ཁ་ཅིག་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་གནས་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །ཁ་ཅིག་གནས་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་ཏེ་སྔར་ཇི་སྐད་བཤད་བཞིན་དུ་ཇི་སྲིད་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་དང་དབྱིབས ངེས་པར་བསྟན་པ་ཐ་དད་པའི་བར་དུའོ་ཞེས་སོ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་དོན་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་རྣམས་དེ་དང་དེར་སྨྲ་བ་མཐོང་ན་དེ་རྣམས་ཅི་ལྟར་བཀའ་ཉིད་དུ་རིགས་ཁྱད་པར་དུ་ཡང་།གང་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བའི་བསྡུས་པ་ཉམས་སོ་ཞེས་ཁས་ལེན་པའོ། །འོན་ཏེ་གཞུང་འདི་རྣམས་ཕྱིས་དགྲ་བཅོམ་ པ་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པའོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟར་ཕན་ཚུན་དོན་འགལ་བའི་གཞུང་མཛད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་གཞུང་འདི་རྣམས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་པའོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཁོ་ནས་བྱས་སོ་ ཞེས་རིགས་སོ།།དེ་རྣམས་འཛིན་སྟངས་ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་མཚན་མ་རིག་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་ལ་སོགས་པའི་བག་ལ་ཉལ་རྣམས་མ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ད་ལྟར་བྱས་པའི་གཞུང་རྣམས་སུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལེགས་པར་གསུངས་པ་བཀའ་ཅི་ལྟར་གཞུག་པར་ནུས་འདི་རྣམས་སུ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ ཀྱི་གང་ཡང་དེའི་ཚེ་ཡང་དེའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་གཞུང་མ་ཉམས་པ་སྡུད་པ་པོས་བསྡུས་པ་བཀའ་དེ་རྣམས་སུ་ཡང་སྟེ།བར་ཤིན་དུ་རིང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དམན་པའི་ཐེག་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞུགས་པའམ་ནང་དུ་འདུས་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱང་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཅི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་ པོ་ཁྲོན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་མ་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རམ་ནང་དུ་མ་འདུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆུའི་རྟེན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ།དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་སུ་མི་འཇུག་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་ཁོ་ནའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རང་གི་ཉིད་ལ་འཇུག་ཕྱིར་དང་། །རང་གི་འདུལ་ལ་སྣང་ཕྱིར་ཡང་། །རྒྱ་ཆེའི་ཕྱིར་ དང་ཟབ་པའི་ཕྱིར།།ཆོས་ཉིད་དང་ནི་འགལ་མེད་ཉིད། །ཅེས་སོ། །གལ་ཏེ་ད་ནི་སྡེ་པའི་གཞུང་འདི་རྣམས་བཀར་མི་འདོད་ན་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་ཇི་ལྟར་འགྲུབ། དགེ་སློང་ཉིད་མེད་ན་སྐྱོན་མང་པོ་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་དངོས་པོ་ དེ་ཡང་ཡོད་པའམ་མེད་པ་ཞེས་ཅི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།མངོན་སུམ་ལས་མ་ཡིན་ཞིང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། རྟགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་གཞུང་འདི་རྣམས་བཀའ་ཉིད་དམ་བཀའ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ན་ཡང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་འགྲུབ་པོ། །བསྙེན་པར་རྫོགས་ པ་རྣམ་པ་བཅུའོ་ཞེས་འདུལ་བ་འཛིན་པ་རྣམས་སྨྲ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ།རང་འབྱུང་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིའོ། །སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པས་ཅང་ཤེས་ཀཽཎྜི་ནྱ་དང་རྟ་ཐུལ་དང་བཟང་ལྡན་དང་རླངས་པ་དང་མིང་ཆེན་ཏེ་ལྔ་རྣམས་ཀྱིའོ།

有些人认为一切有为法都是刹那性的，因为不住于第二刹那。有些人认为唯有心和心所不住于二刹那，而四大种及所造色则住于三刹那。有些人认为唯有心和心所不住于第二刹那。有些人认为众生可以长久住世，如说大地可以住世一劫。
有些人认为涅槃仅仅是烦恼、业和生灭的灭尽，只是一种名言。有些人认为涅槃是假立的，即在何处见烦恼和生灭灭尽，而非一切生和烦恼的灭尽才是涅槃。
有些人说过去和未来的诸法在一切时中实有。有些人说无。有些人说得等诸法实有。有些人说无。有些人说中阴众生是有。有些人说无。有些人说无色界中无色。有些人说有。有些人说无色界中无处所。有些人说有处所，如前所说，乃至地等诸法的量和形状确定显示差别为止。
见到如是等互相矛盾的众多义理，各自宣说此彼，这些怎么能合理地称为佛说呢？尤其是那些承认根本结集已经失坏的。
若说这些论典是后来阿罗汉所造，这也不对。因为诸阿罗汉已断尽诸漏，不会造作如此互相矛盾的论典。因此这些论典不应是阿罗汉所造。
那么是什么呢？应当说是凡夫所造。因为他们未断除无明、疑惑等随眠，所以有不同的见解。
像这样现在所造的论典中，大乘善说如何能入于佛说？不仅是这些，即使是当时声闻乘未失坏的结集者所结集的经典中也是如此，因为时间相隔太远。
如果大乘入于小乘或摄于其中，则大乘本身也会失坏。难道大海因为未入于井等或未摄于其中就不是水的依处吗？因此不入于彼等正是大乘的功德。
正因如此而说：'由入于自性，及现于自律，广大及甚深，不违于法性。'
若现在不承认部派论典为佛说，那么受具足等羯磨如何成就？若无比丘，将有诸多过失。对此回答：受具足事是有还是无，如何能知？不能从现量知，也不能从比量知，因为无有能相。然而，无论这些论典是佛说还是非佛说，受具足等羯磨都能成就。
持律者说有十种受具足，即：诸佛和诸独觉是自然受具足。善来受具足是具寿憍陈如、马胜、贤善、浪波和摩诃男五人的。

 །དགེ་སློང་ཚུར་ཤོག་གིས་གྲགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ ཀྱིའོ།།སྟོན་པར་ཁས་བླངས་པ་ལས་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོའིའོ། །དྲིས་ཤིང་མཉེས་པས་ལེགས་བྱིན་གྱིའོ། །ལྕི་བའི་ཆོས་ཁས་བླངས་པས་སྐྱེ་དགུའི་བདག་མོ་ཆེན་མོའིའོ། །ཕོ་ཉས་ཆོས་སྦྱིན་མའིའོ། །འདུལ་བ་འཛིན་པ་དང་ལྔ་པས་ཡུལ་མཐའ་འཁོབ་རྣམས་སུའོ། །བཅུའི་ཚོགས་ཀྱི་དབུས་རྣམས་ སུའོ།།སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་གསུམ་བརྗོད་པས་བཟང་སྡེའི་ཚོགས་དྲུག་ཅུ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་གནང་བའི་བཀའ་རྣམས་བཀླགས་པས་ཀྱང་གསོལ་བར་བྱེད་དེ། དོན་གྱིས་དེ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སངས་ རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ནི་དོན་ལ་རྟོན་པ་སྟེ།ཚིག་འབྲུ་ལ་རྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །རྒྱས་པས་ཅི་ཞིག་སྟེ། དཀའ་བ་འདི་ནི་བརྒལ་དཀའ་བ་སྟེ། གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་འདོད་པ་ལ་བསྒྲིབས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྤོང་བའི་ཚུལ་མ་ཡིན་པ་ཆེན་པོ་ ལ་འཇུག་པའོ།།ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གང་ཞིག་ཏུ། །ཐམས་ཅད་སྙིང་རྗེའི་རྩ་བ་ཅན། །རྒྱུ་མཐུན་ཡེ་ཤེས་དྲི་མེད་བཤད། །དེ་ལ་སེམས་ཡོངས་སུ་ཞིག་སྨོད། །སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་མི་ཤེས་པའམ། །ཡོན་ཏན་སྐྱོན་དུ་ལྟ་བའམ། །ཡོན་ཏན་ལྡན་ལ་སྡང་བ་ཞིག་།ཐེག་པ་ཆེ་ལ་ སྨོད་བྱེད་པའོ།།ཞེས་སོ། །ཡང་ན་འདི་ལ་མཚར་བ་ཅི་ཡོད་དེ་གང་ལོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཉམས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། །གང་བཟློག་པར་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱང་མི་ཉན་ཞིང་། བདག་དང་གཞན་རྣམས་གཡང་ས་ཆེན་པོར་ལྟུང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་རྗེས་སུ་བརྩེ་བར་བྱ་བའོ་ཞེས་པ་ཤིན་ཏུ་འཕྲོས་པས་ཆོག་གོ། ། དགུ་པ་ལ་དེ་མ་ཐག་པ་གསུམ་གྱིས་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་བསྟན་ཏོ། །རང་བཞིན་གྱིས་དང་། གེགས་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྨན་ཆེན་པོ་དང་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །བཅུ་པ་ལ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཏེ་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོར་གདུལ་བའི་གནས ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།བྱིས་པའི་ལམ་གསུངས་པ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་ངོ་། །འཛམ་བུའི་གླིང་གཅིག་གི་དུས་སུ་འཛམ་བུའི་གླིང་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟོན་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །མཐུ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་རྣམས་སུ་གདུལ་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་བདེན་པ་བསྟན་པའི་ཆེད་དུའོ། །ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་གཅིག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལྟར་རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་ངག་གཅིག་བརྗོད་པས་གདུལ་བྱ་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ལ་ཅིག་ཅར་གོ་བར་བྱེད་པས་ སོ།།སྨོན་ལམ་འདི་རྣམས་ས་གོང་མ་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། །མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ནི་འདི་ལྟ་འདི་ལྟར་གྱུར་ཞེས་མོས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ས་འདི་ནས་བཟུང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ།།འདིར་དང་པོ་གསུམ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་བསླབ་པ་གསུམ་མོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ནི་མི་སློབ་པའི་ལམ་མོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་ནི་མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའོ།

这是属于以比丘'来此'而闻名等人的。是由于承诺做导师而属于大迦叶的。由于请教并令欢喜而属于善施的。由于承诺重法而属于大生主母的。由使者而属于法施女的。由持律者等五人而在边地。在十众之中。由宣说三皈依而属于善部六十众等。
如是通过诵读随许之教法也作请求，因为实际上承认那些是如来所说的缘故。正因如此而说：'佛语是依义而不依文字'。何须详说，此难实难超越，即使是入于如来教法者，也因法欲所障而颠倒，以非理进入舍弃大乘的大过失中。
如经中说：'于彼大乘中，一切悲根本，说因果相应无垢智，于此有人心全毁。不知过与德，或见德为过，或嗔具功德，而诽谤大乘。'
或者此有何奇怪，因为是盲者所应毁坏的。对于所劝阻者也不听从，使自他堕入大深渊中，应当生起悲悯之心。如是旁述已足。
第九中，以紧接的三者显示身等业。作为自然生起和障碍所生的痛苦之对治，依次如同大药、如意宝和平等性。
第十中，凡夫即所化众生，因为是主要调伏处的缘故。所说凡夫道即瞻部洲。意为在一瞻部洲时于一切瞻部洲示现圆满菩提。神通是为了在其他世界中为一切所化众生宣说真谛。
随顺智慧是由于一者现证圆满菩提，以法无我相而信解一切法自性涅槃的缘故。如法界广大是由于以说一语使具有种种信解的所化众生之心同时领悟。
这些愿在上地中将得清净。在胜解行地中是如是如是成就的胜解。如是从此地开始，菩萨清净戒蕴、定蕴、慧蕴、解脱蕴和解脱智见蕴。此中前三即是增上戒等三学。解脱蕴是无学道。解脱智见蕴是无学正见。

 །དེ་བཞིན་དུ་ ཡང་།འདི་སྨོན་ལམ་ལས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་བློ་རྒྱ་ཆེ་བ་སྤྲོ་བ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ། མཉམ་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་ལས་རང་གི་དོན་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དོན་རྣམས་ལ་འཇུག་བཞིན་པ་ནི་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་སྟེ། གང་གང་གི་དོན་དུ་གཉེར་བ་དེ་དེ་ལ་ སྟེར་བར་བྱེད་ཅིང་ཕྱི་རོལ་ལམ་ནང་ཡང་རུང་བ་གང་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་དངོས་པོ་དེ་མེད་དེ།དེ་ལྟར་འདིའི་གཏོང་བ་ཆེན་པོ་འབྱུང་ངོ་། །ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ས་བཅུ་པར་གསུངས་པ། ས་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སངས་རྒྱས་མང་པོ་རྣམས་སྣང་བར་འགྱུར་ ཏེ།མཐོང་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནས། ཇི་སྲིད་སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་ཕྲག་མང་པོ་རྣམས་ཀྱི་བར་དང་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་རྣམས་མཐོང་ནས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་བཀུར་སྟེར་བྱེད། བླ་མར་བྱེད། རི་མོར་བྱེད། མཆོད་པར་བྱེད་དོ་ནས་ཇི་ སྲིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདེ་བར་སྦྱར་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་རྣམས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་དོ། །དེས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་ལས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ ཀུན་དུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་ལས་འདིའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆོས་ཤིན་དུ་ལྷག་པར་འགྱུར་ལ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་མི་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །ཡུམ་ཆེན་མོ་དག་ཏུ་ཡང་གསུངས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་སྲིད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་བསམ་པ་ངོ་མཚར་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གང་འདི་རྣམས་བརྒྱ་བྱིན་ཉིད་དང་འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་ཉིད་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམས དོན་དུ་མི་གཉེར་ལ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་དགེ་བ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་དོ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་འདི་རྣམས་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་འཛིན་པ་མེད་པ་ཉིད་དེ། འདི་ནི་འདི་རྣམས་ཀྱི་རྒྱ་ཆེ་བའི་བསམ་པ་ཉིད་དོ། །གང་ཡང་དེའི་ཆགས་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པའི་བདེ་བ་སྟེ་བདེ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་འདོད་ཅིང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པ། འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། འདི་ནི་འདི་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པའོ། །གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ངོ་མཚར་ཞིང་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ་དེ་རྣམས་ཐོབ་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་བགྱིའོ་ཞེས་སོ།།དེ་ལ་མཐོང་བ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ནི་གང་དུ་མཐུའི་ཁྱད་པར་གྱིས་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་མཐོང་བའོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ ནི་གང་ནང་གི་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཐོང་བའོ།།ཐབས་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མང་པོ་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་བསྟན་པའི་དོན་དུ་གྲངས་རྣམ་པ་མང་པོའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ནི་བསམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཡང་སྟེ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། མི་ངོམས་པ་ དང་།རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཕན་པ་དང་། གོས་པ་མེད་པ་དང་། དགེ་བའི་བསམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ།

同样地，从此愿望中对一切事物无所执著，对佛陀智慧生起广大欢喜心，从了悟平等性中，如为自利般趣入利他事业，即是趣入大空性。对于所求之事物，皆予以布施，无论外在或内在，都没有不舍弃的事物，如是生起此大布施。
如《圣十地经》中所说：'住此地的菩萨将见到众多佛陀，以广大见解和愿力之力，乃至见到数以百千万亿计的诸佛。见到这些如来后，以广大增上意乐恭敬供养、尊重、礼拜、供养。乃至圆满一切菩萨安乐，并将这些善根回向无上正等正觉。'
他从供养诸佛世尊中生起成熟众生的心，以四摄法成熟众生。由此其布施波罗蜜更加殊胜，但也并非不修习其他诸波罗蜜。
在《大般若经》中也说：'世尊，菩萨的广大意乐和大士意乐真是稀有啊！'世尊答道：'他们不追求帝释、护世、转轮王等圆满果位，而是将善根回向无上正等正觉。乃至他们无执著、无所取，这就是他们的广大意乐。'
又说：'凡是无执著的安乐、无所取的安乐和涅槃的安乐，这一切安乐都愿与一切众生共享，并将善根回向无上正等正觉，以完全舍弃轮回，这就是他们的大士意乐。'
白言：'世尊，菩萨法真是稀有难得，愿求得这些法者当发无上正等正觉心。'
其中，广大见解是指以殊胜力见到色身。以愿力是指从内在清净愿力中见到法身。以善巧方便显示众多和殊胜的含义，故说诸多数量。
菩萨修习波罗蜜也依于意乐，其有六种：无厌足意乐、广大意乐、欢喜意乐、利益意乐、无染意乐和善意乐。

 །འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཡང་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་དང་མཉམ་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བཀང་པ་རྣམས་སྟེར་ཞིང་། དེ་དང་མཉམ་པའི་ལུས་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་མཉམ་པའི་བསྐལ་པར་སྐད་ཅིག་སོ་སོ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ལ། སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ལ་ཡང་ངོ་། །གཞན་ཡང་། ལམ་ཀའི་འབྲས མཆོག་ལྡན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཤིང་ལས་ཇི་ལྟ་བར།།དོགས་པ་དང་བྲལ་ལུས་ཅན་བསམ་པ་རང་བཞིན་གནས་རྣམས་ཀྱིས། །གང་གི་ནོར་རྫས་རྒྱ་ཆེའང་བླངས་ནས་རང་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་པ། །གཏོང་དགའ་ལོངས་སྤྱོད་ཅན་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་གཞན་མིན། །ཞེས་སོ། །འདི་ལྟ་བུས་མི་ ངོམས་པ་ཁོ་ན་ནི་སྦྱིན་པའི་བསམ་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་བརྒྱུད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་ཉམས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་གི་བར་དུ་རྒྱུན་གཅོད་པར་མི་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་བུ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་རྒྱ་ཆེ་བའི་བསམ་པའོ། །སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་དེ་ལྟར་སྦྱིན་པས་རྗེས་ སུ་འཛིན་པ་པོ་ཆེས་དགའ་བར་འགྱུར་གྱི།སྦྱིན་པ་དེས་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བཞིན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་དགའ་བའི་བསམ་པའོ། །གང་སྦྱིན་པས་ཕན་བཏགས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་ལ་ཆེས་ཕན་འདོགས་པར་ བལྟའི།བདག་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་རྒྱུར་བྱས་ནས་སོ། །འདི་ནི་ཕན་པའི་བསམ་པའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་འདུས་བྱས་ནས་ཀྱང་ལན་ནམ་ རྣམ་པར་སྨིན་པ་དོན་དུ་གཉེར་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་གོས་པ་མེད་པའི་བསམ་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་སྦྱིན་པའི་ཕུང་པོ་རྒྱ་ཆེ་བ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཁོ་ནའི་ཡིན་པར་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་ཀྱི། བདག་ཉིད་ལ་མ་ཡིན་ཞིང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་ དུ་ཡང་བྱས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་དེ།འདི་ནི་དགེ་བའི་བསམ་པའོ། །གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་དང་མཉམ་པས། ཚེའི་ཚད་དེ་དང་མཉམ་པའི་བསྐལ་པར་རྒྱུན་དུ་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕོངས་བཞིན་དུ་སྟོང་གསུམ་ གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མེས་ཡོངས་སུ་གང་བར་སྤྱོད་ལམ་རྣམ་པ་བཞི་བྱེད་ཅིང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གི་བར་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པས་མི་ངོམས་པ་ཁོ་ན་ནི་དེའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་སྒོམ་པ་ལ་བསམ་པའོ།།སྒོམ་པ་བརྒྱུད་པ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་གི་བར་དུ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་དེ་འདི་ནི་རྒྱ་ཆེ་བའི་བསམ་པའོ། །སྒོམ་པ་དེས་ཆེས་དགའ་བར་འགྱུར་གྱི། ཕན་གདགས་པར་བྱ་བཞིན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་དགའ་བའི་བསམ་ པའོ།།གང་རྣམས་ལ་ཕན་བཏགས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤིན་ཏུ་ཕན་འདོགས་པ་པོར་བལྟའི་བདག་ཉིད་ནི་དེ་རྣམས་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་རྒྱུར་བྱས་ནས་སོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་ཕན་པར་བྱེད་པའི་བསམ་པའོ། །དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བར་གྱི་བསོད་ནམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་འདུས་བྱས་ནས་ཀྱང་།ལན་ནམ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དོན་དུ་གཉེར་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་གོས་པ་མེད་པའི་བསམ་པའོ།

在此，菩萨于一刹那中，对一个众生给予等同恒河沙数世界充满一切珍宝之布施，并且以等同数量的身体，于等同数量的劫中，于每一刹那中作布施。如是对一个众生，乃至对无上圆满正等正觉所应成熟的一切众生界亦复如是。
复次，如同如意树上具最胜受用果实一般，远离疑虑的众生依自然意乐，取用其广大财物而自受用，此乐于布施具受用者即是菩萨而非他者。
如是不知满足，即是布施之意乐。菩萨不令如是相续布施之本性刹那间退失，乃至菩提道场亦不令间断，如是即是于布施广大之意乐。
彼等众生如是被布施所摄受者极为欢喜，而非正被布施所摄受的众生，如是本性即是于布施欢喜之意乐。
对于被布施所利益的彼等众生，菩萨视为对自己最大的恩人，而非自己，因为以彼等为缘而显示无上圆满正等正觉。此即是利益之意乐。
对众生如是布施所生的广大福德积聚，亦不希求果报或异熟，此即是无染之意乐。
如是修习广大布施蕴的异熟，唯愿众生获得，而非自己，并与一切众生共同回向无上圆满正等正觉，此即是善之意乐。
若菩萨以等同恒河沙数的身体，于等同寿量的劫中，恒常处于缺乏一切资具的状态，于遍满三千大千世界之火中行四威仪，从持戒波罗蜜的一刹那乃至般若波罗蜜的一刹那间修习而不知满足，即是于修习持戒波罗蜜乃至般若波罗蜜之意乐。
彼等相续修习亦不令间断直至菩提道场，此即是广大之意乐。
唯以彼修习而极为欢喜，而非正被利益的众生，此即是欢喜之意乐。
对于所利益的彼等众生，菩萨视为最大的恩人，而非自己对彼等，因为以显示无上圆满正等正觉为缘故，此即是利益之意乐。
如是从持戒波罗蜜所生乃至般若波罗蜜所生的广大福德积聚，亦不希求果报或异熟，此即是无染之意乐。

 །གང་དེ་ལྟ་བུའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཁོ་ནའི་ཡིན་པར་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལ་མ་ཡིན་ཞིང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་ཡང་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་དགེ་བའི་བསམ་པའོ།།སླར་ཡང་གསུངས་པ་སྐད་ཅིག་ གཅིག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་སོ་སོར་ཐོབ་ཅིང་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།།སངས་རྒྱས་བརྒྱ་མཐོང་ངོ་། །དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱང་ཤེས་སོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་གཡོ་བར་བྱེད་ཅིང་སྣང་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །ཞིང་བརྒྱར་འགྲོ་བ་དང་སེམས་ཅན་བརྒྱ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །བསྐལ་ པ་བརྒྱར་གནས་ཤིང་།སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་འཇུག་གོ། །ཆོས་ཀྱི་སྒོ་བརྒྱ་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ། །ལུས་བརྒྱ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ལུས་དང་ལུས་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་བརྒྱ་དང་ལྡན་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སོ། །འདིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལས་ནི་སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་ལ་སོགས་ པའོ།།གཡོ་བར་བྱེད་པ་ནི་གདུལ་བྱ་རྣམས་འདུལ་བར་བྱེད་དོ། །འགྲོ་བ་དང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དག་གིས་སོང་སྟེ་མཐོང་ནས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །འཇུག་པ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡིག་པ་དང་བྲལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ལས་ཀྱི་འགྲོ་བ་སྟོན་པར་བྱེད་ དོ།།རྣམ་པར་འབྱེད་དེ་རང་གི་བློ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་རྣམས་ཀྱི་དོན་སེམས་སོ། །ཐམས་ཅད་དུ་བརྒྱ་སྨོས་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གྲངས་ངེས་པ་མེད་པ་ལས་གྲངས་ངེས་པ་ཡང་ངོ་། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདིར་ མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་ཐོབ་པ་དང་།སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གསུངས་སོ། །སངས་རྒྱས་གྲངས་མེད་པ་མཐོང་བ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་སར་ཡང་སྟེ་འཕགས་པ་རྟག་པར་རབ་ཏུ་ངུ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་ལ་ ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་གྲངས་མེད་པ་ཉིད་ན་ཡང་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་བཞིན་དུས་དེ་སྲིད་པར་སྣང་བའོ་ཞེས་པའི་ཆ་ནི་སེང་གེ་བཟང་པོའི་ལེགས་པའི་ཆ་ཡིན་ལ་གང་ཡང་རྟོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བརྟན་པར་སོ་སོར་སྣང་བ་ཉིད་ན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་སངས་རྒྱས ཉིད་དུ་དེའི་ཚེ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་འགལ་བའི་ཕྱིར་བསམ་པ་དེ་ནི་ལེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཐབས་ལ་མཁས་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་སོ་སོར་སྣང་བར་འགྱུར་མོད་དེ་ལྟ་ན་ཡང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱིས་ན་ཆེར་གསལ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་དང་།ཤིན་དུ་རིང་བར་ཁྱབ་པ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ཐལ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་གཏེར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་དབང་ཕྱུག་ཏུ་འགྱུར་ཞིང་། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་དབང་རབ་ཏུ་ཐོབ་ལ། ཆོས་རྗེས་སུ་བསྲུང་ ཞིང་གཏོང་བ་ཆེན་པོ་རྩོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚིམ་པ་མེད་པའོ།།ལས་གང་ཅུང་ཟད་རྩོམ་པ་དེ་སྦྱིན་པའམ་སྙན་པར་སྨྲ་བའམ། དོན་སྤྱོད་པའམ་དོན་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཟང་ཟིང་སྦྱིན་པ་སྟེ། དེས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཆོས་སྒྲུབ་པར་རུང་བར་བསྐྱེད་ པའི་སྣོད་དུ་འགྱུར་རོ།།འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་བའོ། །དོན་སྤྱོད་པ་ནི་ཆོས་ལ་ཡང་དག་པར་འགོད་པའོ། །དོན་མཐུན་པ་ནི་གང་ལ་ཕ་རོལ་ཡང་དག་པར་བཀོད་པ་དེ་ལ་རང་ཡང་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ་ཞེས་པ་བཞི་སེམས་ཅན་བསྡུ་བའི་ཐབས་རྣམས་སོ། ། བསྡུ་བ་དེ་ཡང་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་སར་ཕལ་ཆེར་དོན་མེད་པའོ། །ས་བདུན་རྣམས་ལ་ཕལ་ཆེར་དོན་ཡོད་པའོ། །བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དོན་ཡོད་པ་སྟེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于如是福德之蕴的果报，欢喜唯属于诸有情而非自己，与一切有情共同回向无上正等正觉，这就是善意。又说，在一刹那间能获得并入定于一百种三摩地，见到一百尊佛陀，了知他们的加持力，能震动并照亮一百个世界，前往一百个刹土并令一百个有情成熟，住于一百劫并通达前后际，开显一百种法门，示现一百种身相，于每一身又示现有一百位菩萨眷属。
此中三摩地的作用是见佛等。震动是为调伏所化众生。前往和照亮是为前往见到后令其成熟。通达是就前际和后际而言，为令众生离恶业而示现业的果报。开显是为了成熟自己的智慧而思维诸法门的义理。处处说'一百'是为了表示必定出离。由于善巧方便，从无定数中也显示定数。
因此，在此信解行地也说获得无量三摩地，以及见到诸佛等。见到无量佛是在资粮地也有，如圣者常啼菩萨。因此，在欢喜地也有无量种三摩地，如同梦境般显现。狮子贤的观点认为这是好的，但若认为以证悟方式各别坚固显现时，即能在当时成就需要三大阿僧祇劫才能获得的佛果，这种想法是不对的，因为相违。
虽然通过方便善巧，一切时中都能各别显现诸三摩地，但由于修道所断的烦恼使其不甚明显，以及无有最极广大殊胜的遍满性，故不会在当时即成佛果。如是具足无量功德藏的菩萨，多成为赡部洲之主，获得大自在力，护持正法，常行大布施而无厌足。
所作一切事业，皆以布施、爱语、利行或同事来成办，于一切生中皆如是。其中布施是指内外财物的布施，由此使所化众生成为修法的合适法器。世间和出世间法的法布施即是爱语。利行是安置于正法中。同事是自己也随学于所安置他人的法中。这四者是摄受众生的方便。
此摄受在信解行地多无实义。在七地中多有实义。在第八地等诸地中一切方面皆有实义，因为利益有情之事必定任运圆满成就。

 །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི སྐྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ནི་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ།ལས་ཀྱི་དབང་གིས་མངོན་པར་འདོད་པའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བའོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་ནི་ས་ལ་བཞུགས་པ་རྣམས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དུད་འགྲོ་ལ་ སོགས་པ་དམན་པའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་ནི་བསམ་གཏན་རྣམས་བཟློག་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དབང་འབྱོར་པའི་དབང་གིས་ནི་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པའོ་ ཞེས་པའོ།།གཞན་ཡང་གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ནི། །སྲིད་པར་གནས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ནི་གནས་པ་བྱེད་ཀྱང་བློ། །ཞེན་པ་རྗེས་སུ་སེམས་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་སྲིད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པར་སྤྱོད་ཅིང་། འདོད་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམ་ པ་མང་པོར་སྟོན་པར་བྱེད་ཀྱང་དེ་ལ་ཆགས་པ་མེད་དོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་སོགས་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་ལ་ཡང་ཞེན་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །བདག་དང་བདག་གི་བར་འཛིན་པ་སྔོན་མ་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྡུག་ བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟར་བསྒོམ་པས་ནི་སེམས་ཅན་གདུལ་བ་རྒྱུར་བྱས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དབང་བ་ཉིད་ཐོབ་པས་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ལས་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ།རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་རྣམས་ལ་སྐྱོན་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་པ་རྣམས། །རྟག་ཏུ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བར་ནི། །འགྱུར་ཞིང་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ། །སེམས་ཅན་དོན་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད། །ཐབས་ཆེན་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ནི། །ཉོན་མོངས་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་འགྱུར། །འཁོར་བའང ཞི་བའི་བདག་ཉིད་དུའོ།།དེ་ཕྱིར་རྒྱལ་སྲས་བསམ་མི་ཁྱབ། །ཅེས་སོ། །ཡང་ན་འདི་འདོད་ན་ཁྱིམ་དང་ཆུང་མ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་དང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱང་སྤངས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ཡང་འདི་འདི་ལ་འདི་ལྟར་རབ་ཏུ་ འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ས་གོང་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡང་ཐོག་མ་ཁོ་ནར། མ་དང་ཕ་དང་བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་སྐྱོན་དེ་སྙེད་པས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དེའི་དོན་དུ་ཞིང་ལས་དང་ཉོ་ཚོང་དང་རྒྱལ་པོའི་ སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་ས་ཡོངས་སུ་དཀྲུགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཀྱང་ངོ་།།མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལུ་གུ་རྒྱུད་དུ་སྤྱོད་པར་ནུས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བར་འགྱུར་ཏེ། དགེ་བ་གང་དང་གང་ཁོ་ན་རྩོམ་པ་དེ་དང་ དེ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།།བརྟུལ་ཞུགས་ངེས་པ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་ཚིག་གཟུང་བར་འོས་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁྱིམ་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དག་གི་ཁྱད་པར་རོ་ཞེས་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སར་གསུངས་སོ།།དེ་ལྟ་བུ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་འདིའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སོ། །སྔར་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་ཅན་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་འདི་ལ་ཆེར་འབར་བ་དང་རིང་དུ་ཁྱབ་པའོ། །དེའི་གོང་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ནི་འཚམ་པ་མེད་པ་ རྣམས་སོ།

菩萨的出生有四种：一是业力所致，即处于胜解行地的菩萨，由业力而生于所欲之处。二是愿力所致，即已登地的菩萨为了成熟众生，以自在力而生于傍生等低劣处。三是三昧力所致，即舍弃禅定而生于欲界。四是自在力所致，即以化身示现生于兜率天等处。
另外又说：'菩萨的悲心，是住于轮回的因，虽然安住其中，智慧却不执著。'
于此，虽示现受用转轮王位却无执著，虽示现多种受用欲乐却无贪著。虽积聚一切世间圆满受用，却无执著。由于我执和我所执为先导，一切贪等烦恼唯是感得痛苦之因，而以观修一切法如幻，则以调伏众生为因，获得对烦恼的自在，以殊胜发心如幻化人一般受用欲乐，对佛子们并非过失。
如《经庄严论》等中所说：'在家菩萨众，恒常转轮王，一切诸生中，广作众生利。具足大方便，烦恼成觉支，轮回即寂性，故佛子难思。'
或者若欲如是，则可舍弃家庭、妻子、一切受用及转轮王位，于如来教法中出家。如是于此地出家，于上地亦复如是。菩萨出家首先即能解脱父母、子女、妻子等执著之过患。也能解脱为养护眷属而从事农业、商贸、为王臣等烦恼扰乱之苦。
能够一心修持相续不断的梵行。能迅速通达一切菩提分法，凡所修习任何善法，皆能圆满成就。由于安住于确定的律仪，处处言教皆值得信受。在家菩萨则不如是。如是相应之法即是在家与出家的差别，如《菩萨地》中所说。
如是即是此发心的功德。较前发心的功德及神通等更为炽盛广大。此后发心的功德则更为无量。

།ཇི་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ས་བཅུ་པར་གསུངས་པ། དེ་ཡན་ཆད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཅན་རྣམས་སྨོན་ལམ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་རྣམ་པར་འཕྲུལ་ཏེ། གཞན་ཡང་ལུས་སམ་འོད་དམ་རྫུ་འཕྲུལ་ལམ་སྤྱན་ནམ་སྤྱོད་ཡུལ་ལམ་དབྱངས་སམ་སྤྱོད་པའམ་བཀོད་པའམ་ བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའམ་མོས་པའམ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱང་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་རྣམས་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་དུ་ཡང་བགྲང་བར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ས་སོ་སོ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱི་བར་ལ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་སྤྱན་ནི་རྣམ་པ་ལྔའོ། །དབྱངས་ནི་སྤྲུལ་པའི་གསུང་ངོ་། ། བཀོད་པ་ནི་སྤྲུལ་པའོ། །བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ནི་གང་གིས་ཕ་རོལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའོ། །དེ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ལ་བརྟེན་ནས་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐུའི་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་བསྡུས་པའི་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་སྟོན་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟ ན་ཡང་དེའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བག་ཙམ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དྲུག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་རོ་ཧན་ལ་སོགས་པའི་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་ལྟ་བུ་སྟེ། ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་དེ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་མ་མེད་པའི་ས་ཡང་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཚུལ་ ཁྲིམས་འཆལ་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་དེའི་ཕྱིར་དྲི་མ་མེད་པའོ།།དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཀྱང་འདིའི་ལྷག་ཅིང་ཤིན་དུ་དག་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྔ་པས་རྩེན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དེ་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་རྣམས་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེས་ཤས་ཆེ་བར་ འགྱུར་རོ།།ས་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕལ་ཆེས་གླིང་བཞི་ལ་དབང་བའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དང་ལྡན་པ་སྟོབས་བཅུ་རུ་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པའི་དྲི་མ་བཟློག་པའི་ཆེད་དང་། དགེ་བ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ ཀྱི་ལམ་རྣམས་ལ་དགོད་པའི་ཆེད་དུའོ།།སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་མང་པོ་རྣམས་ཀྱང་འདི་ལ་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱ་ཆེན་པོ་མཐོང་བས་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ན་སོ་སོར་སྣང་བ་འདི་ཡང་ངེས་པ་མེད་པ་སྟེ་གནས་སྐབས་སྔ་མ་རྣམས་ ལ་བཞིན་ནོ།།ངེས་པ་ལས་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོང་ཐོབ་པོ། །སངས་རྒྱས་སྟོང་མཐོང་ངོ་། །དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་ཀྱང་ཤེས་སོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྟོང་གཡོ་བར་བྱེད་དོ། །སྣང་བར་བྱེད་དོ། །ཞིང་སྟོང་དུ་ཡང་བྱེད་དོ། །ཞིང་སྟོང་དུ་ཡང་འགྲོའོ། །སེམས་ཅན་སྟོང་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ།།བསྐལ་པ་སྟོང་དུ་གནས་ཤིང་། སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་འཇུག་གོ། །ཆོས་ཀྱི་སྒོ་སྟོང་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །ལུས་སྟོང་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ལུས་རེ་རེ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་སྟོང་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་ མ་ངེས་པ་དང་ངེས་པ་འདི་དག་ཀྱང་སེམས་བསྐྱེད་པ་གོང་མ་གོང་མ་རྣམས་ལ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྤྱན་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྔ་མའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་འདི་དང་ཕྱི་མར་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་ཅིང་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ཤིན་དུ་དང་ཆེས་ལ་སོགས་ པ་ཐ་དད་པ་ཡང་ངོ་།།སེམས་བསྐྱེད་པ་བདུན་པ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་སྟེ། མི་འདོད་པ་ཐོག་ཏུ་བབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་འཁྲུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་འོད་བྱེད་པ་ཡང་སྟེ་གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་ཉམས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་ བྱེད་པས་སོ།།འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤིན་ཏུ་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ཅན་ཏེ་ཕྱིར་ཡང་ཚད་མེད་པ་དམ་པའི་ཆོས་ཚོལ་བ་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པར་གནས་ཤིང་། ཉིན་དང་མཚན་དུ་ཆོས་ཉན་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་། ཆོས་སྨྲ་བ་ལ་དཀའ་བ་བྱེད་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ།

如是说道，在《圣十地经》中说：'在此之上，具有愿力的菩萨以殊胜愿力变化，其他的身或光明或神通或眼或境界或音声或行为或庄严或加持或胜解或所作，即使经过数千亿劫那么多时间也难以计数。'同样也说到各地乃至法云地。
其中眼有五种。音声是化身之语。庄严是化现。加持是以何加持他人。然后依止三昧门，如其所愿成办威力事业。依止由慧眼所摄的总持门而说法的诸所作。虽然如此，也应略说其功德。
其中第六发心具足持戒波罗蜜，如同罗汉等宝藏，因为一切功德珍宝从此生起。也是无垢地，因为此地远离破戒垢染，故称无垢。
十善业道在此更加清净，不同于第五发心菩萨。在十波罗蜜中，持戒波罗蜜最为殊胜。
住此地的菩萨大多成为统领四大洲、具足七宝的转轮圣王，具有十力。为了遮止众生破戒垢染，为了安立行善者于十善业道。
此地也现见众多百千亿佛，因广大见解及愿力故。由方便善巧力，此现见亦非决定，如前诸位。
就决定而言，一刹那获得千三昧。见到千佛。了知彼等加持。震动千世界。照耀千世界。前往千刹土。成熟千众生。
住于千劫，通达前际后际。开显千法门。示现千身。于每一身示现千菩萨眷属。
此等现见等数目不定与决定，于上上发心中亦当了知。如是眼和神通等前发心功德，于此及后一切处随顺并超胜，差别亦然。
第七发心具足忍辱波罗蜜，如同大海，因为一切不欲临至皆不动摇故。也是发光地，因为此地依止不退三昧而作大法光明故。
此中菩萨具有殊胜智慧，为求无量正法而精进安住，日夜欲求听法，对说法者生起难得想。

 །ཕྱིའམ་ནང་ གི་དངོས་པོ་གང་དེ་ལ་མི་སྦྱིན་པ་དེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་དང་།བླ་མ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་གང་ཉམས་སུ་མི་ལེན་པ་དེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་གནོད་པ་གང་མི་ལེན་པ་དེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །རྟག་པར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ནི་ཆོས་ལ་གུས་པ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ པའོ།།དེ་ནི་ནོར་དང་རྒྱལ་སྲིད་དང་བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་པས་ཀྱང་ཆོས་ཤིན་དུ་གཅེས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་ཆོས་ཀྱིས་ཤིན་དུ་དགའ་བར་འགྱུར་གྱི། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་སྲིད་དང་། བརྒྱ་བྱིན་དང་། ཚངས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ་ཆོས་ཀྱི་ ཚིག་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་གཅིག་གི་དོན་དུ་ཡང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མེས་གང་བར་ཡང་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་ནས་ཀྱང་བདག་ཉིད་འདོར་བར་སྤྲོ་ན་མེའི་འོབས་ཐ་མལ་པར ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ་འོན་ཀྱང་བདག་གིས་དམྱལ་བ་དང་ངན་འགྲོའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་དུ་གནས་པས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱ་ན་མིའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཀུན་དུ་གནས་པས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བརྩོན་འགྲུས་དྲག་པོ་རྩོམ་པས་ཇི་སྐད་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་སོ་སོར རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཆོས་དེ་རྣམས་ཐོས་ན་གཅིག་ཏུ་དབེན་པར་སོང་བས་འདི་ལྟར་དཔྱོད་དེ།ཆོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འདི་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའི། ངག་གི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་འབའ་ཞིག་གིས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཕགས་པ་ས་བཅུ་པར་ གསུངས་སོ།།འདིར་ཆོས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཆོས་སོ། །དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཏེ། ཆོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་སྟོབས་དག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རིག་ནས་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ཚད་མེན་པ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྦྱོར་བ་ལས་ཐོབ་ཀྱི།མངོན་པར་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་རྣམས་ལ་ནི་བདེ་བར་མངོན་པར་ང་རྒྱལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། ། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་ཐར་པར་མངོན་པར་ང་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དག་སྡུག་བསྔལ་ཅན་རྣམས་ཀྱིའོ། །དགའ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་དག་གྲོལ་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་སྐྱབས་ངན་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཏེ། མཐུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས གཞུག་པའི་དོན་དུའོ།།མ་ཉམས་པའི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ས་འདི་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ས་སྔ་མ་དག་ན་ཡང་དེ་རྣམས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་རྣམས་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་མདོར། དེ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་བྱ་བ་རྣམ་པ་དུ་མ་ སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་དེ་ས་ཡང་གཡོ་བར་བྱེད་དོ།།གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་མང་པོར་འགྱུར་རོ། །མང་པོར་གྱུར་ནས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །སྣང་བར་གྱུར་ཅིང་མི་སྣང་བར་གྱུར་ཏོ། །རྩིག་པ་ལ་ཡང་ཐད་ཀ་དང་ར་བ་ལ་ཡང་ཐད་ཀ་དང་། རི་ལ་ཡང་ཐད་ཀར་མི་ཐོགས་པར་འགྲོའོ། །ནམ་མཁའ་ལ་ ཡང་འགྲོ་བ་དང་།ས་ལ་ཡང་སྟེང་དུ་འབྱུང་བ་དང་བྱིའུ་ཟུལ་བྱེད་དོ། །ཆུ་ལའང་ས་ལ་བཞིན་དུ་འགྲོའོ། །དུ་བ་འཐུལ་བར་ཡང་བྱེད། འབར་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །སྤྲིན་ཆེན་པོ་བཞིན་དུ་ལུས་ལས་ཆུ་འབྱིན་ཏེ། ཆུ་གང་གིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་དུ་འབར་བ་ཡང་ཞི་བར་བྱེད་ པའོ།།ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དག་ཀྱང་ལག་པས་ཡོངས་སུ་ཉུག་པར་བྱེད་དོ། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་ཡང་ལུས་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་རོ། །སོ་སོར་སྣང་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་སྟེར་རོ། །འོད་ཟེར་ཡང་རབ་ཏུ་འགྱེད་དོ། །དེ་ལྷའི་རྣ་བའི་ཁམས་མིའི་ལས་འདས་པས་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་རྣམས་ ཐོས་སོ།

对于外在或内在的任何事物都没有不布施的，对于上师的承事没有不实践的，对于身体的伤害没有不承受的。经常精进修行的因是对法的最胜恭敬。
他比财富、王位、善趣投生、世间清净乃至自身更加珍惜佛法。他因法而生起欢喜，而不是因为转轮王位、帝释天位，乃至梵天位。为了获得一个由圆满正觉佛陀所说的法句、为了清净菩萨行，即便三千大千世界充满火焰，也愿从梵天界舍弃自身投入其中，更何况普通的火坑。
即便要长期承受一切地狱和恶趣的痛苦，也要寻求佛法，更何况人间的痛苦。以如此猛烈精进，如理思维所闻之法，成为具有如理观察本性的人。听闻这些法后，独自前往寂静处如是思维：'应当通过修行契合正法的法而通达这些佛法，而不是仅仅通过清净语业'，如《圣十地经》中所说。
此处所说的法是指如来们的解脱法。与此相契合的法是随顺之法。以修行正法和随顺法的力量，了知佛法后，能入禅定和无色定，获得无量和神通，而不是仅仅安住于欢喜之中，因为那样会有烦恼。
其中禅定是为了调伏执著安乐的众生，无色定是为了调伏执著解脱的众生，慈悲是为了调伏受苦的众生，喜舍是为了调伏已得解脱的众生，神通是为了调伏依止恶劣皈依处的众生，为了以殊胜威力引导他们。
因为获得不退失的禅定等功德，此地由这些功德所显示。前地中也并非没有这些禅定等的入定。此处说到五种神通，如经中所说：'他能示现多种神变，震动大地，一身变多，多身合一，显现隐没，穿越墙壁、篱笆和山岳毫无障碍，
在虚空中行走，在地上出没如鸟潜行，在水上行走如履平地，能放烟、能燃火，如大云般从身上降下能熄灭三千大千世界大火的水。能以手触摸日月，以身自在通达至梵天界。能显现种种景象，赐予安乐，放射光明。以超越人间的天耳，能听到天人和人类的声音。'

།དམྱལ་བ་དང་བྱོལ་སོང་དང་ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱི་དང་། ཐ་ན་ཤ་སྦྲང་དང་སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་དང་། སྲིན་བུ་དང་བྱ་དང་བུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེན་པའི་སྒྲ་ཐོས་ནས་སྡུག་བསྔལ་དེ་བསལ་བའི་ཆེད་དུ་འབད་ཅིང་། འདི་ཉིད་དུ་གནས་ནས་ཞིང་སྣ་ཚོགས་པ་ རྣམས་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཆོས་སྟོན་པ་ཉན་ནོ།།དེས་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་དང་གང་ཟག་ཕ་རོལ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་སེམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བར་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ནས་ཇི་སྲིད་བླ་ན་མེད་པའི་སེམས་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་སེམས་སོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །སྐྱེ་བ་གཅིག་ཀྱང་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་གཉིས་དང གསུམ་ནས་ཇི་སྲིད་སྐྱེ་བ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་གི་བར་ཡང་རྗེས་སུ་དྲན་ནོ།།ཉི་མ་གཅིག་དང་གཉིས་དང་གསུམ་རྣམས་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་གི་བར་རྣམས་ཀྱང་རྗེས་སུ་དྲན་ནོ། །ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ཏུ་བདག་མིང་འདི་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར། རུས་འདི་ལྟ་བུ། རིགས་འདི་ལྟ་བུ། ཁ་ཟས་འདི་ལྟ་བུ། ཡུན་འདི་ལྟ་བུར་གནས། ཚེའི་མཐའ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཐུབ། བདག་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ན་ཇི་སྲིད་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདིར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་པ་ནས། ཇི་སྲིད་ཡན་ལག་དང་བཅས། རྣམ་པ་དང་བཅས། ཆེད་དུ་བྱ་བ་དང་བཅས། རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པའི་སྔོན་གྱི གནས་རྣམ་པ་དུ་མ་རྗེས་སུ་དྲན་ནོ།།ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སྔོན་གྱི་སྲིད་པ་དེ་རྣམས་ཁོ་ནས་དྲན་དུ་འཇུག་གོ། །དེས་ལྷའི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་མིའི་ལས་འདས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་མཐོང་སྟེ། འཆི་བཞིན་པ་དང་སྐྱེ་བཞིན་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་། ཁ་དོག་བཟང་བ་དང་། ཁ་དོག་ངན་ པ་དང་།དམན་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་རྣམས་དང་། བདེ་འགྲོ་དང་། ངན་འགྲོ་ལས་ཇི་ལྟ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། སེམས་ཅན་འདི་རྣམས་ལུས་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ངག་གིས་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་འཕགས་པ་ རྣམས་ལ་སྐུར་པ་མི་འདེབས་པ་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ཅན་རྣམས་ཏེ།ལེགས་པར་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་དེས། ལུས་ཞིག་ནས་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་ལྷ་རྣམས་སུ་སྐྱེའོ། །སེམས་ཅན་འདི་རྣམས་ནི་ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་། ངག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་ ལྡན་པ་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཅན་རྣམས་ཏེ།ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རྒྱུ་ལས། ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེའོ་ཞེས། ལྷའི་མིག་གིས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀླས་པ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་དྲུག་གི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་སོ།།འདིར་མངོན་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཉེ་བར་གནོན་ནོ་ཞེས་པས་ཁྱབ་བདག་ཉིད་ཐོབ་པོ། །གཉིས་ ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་སྒྲ་དང་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལས་ཏེ།སེམས་ཤེས་ནས་སྐད་གཞན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཤེས་པར་བྱེད་པས་སོ། །གཉིས་དག་གིས་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་ཤེས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཤེས་སོ། །རྣམ་པར་དག་པ་ནི་གསལ་ བར་ཐོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མིའི་ལས་འདས་པ་ནི་ཐག་རིང་པོ་ཐོས་པ་སྟེ། མིའི་སྒྲ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ནས་འོག་ཏུ་ཇི་སྲིད་མནར་མེད་པའི་བར་གྱི་སྒྲ་ཐོས་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ནི་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཐ་དད་པའོ། །ཆེད་དུ་བྱ་བ་ནི་མིང་ངོ་། །རྒྱུ་མཚན་ནི་རིགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ ཏེ།གང་གིས་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །འདི་ལ་སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་རྣམས་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། མཐོང་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ།

听到地狱、畜生、饿鬼等，乃至蚊虫、长嘴虫、虫类、鸟类、蜜蜂等具有痛苦者的悲苦声音后，为了消除这些痛苦而努力，住于此处听闻各种佛土中诸佛说法。
他能以心如实了知他众及他人之心，即于具贪欲心了知为具贪欲，如是于离贪欲、具嗔恚、离嗔恚、具愚痴、离愚痴之心，乃至于无上心了知为无上心，皆如实了知。
能忆念一生乃至二生、三生，直至百千俱胝那由他生。能忆念一日乃至二日、三日，直至百千俱胝那由他劫。
能忆念：'我于某处，名为某某，如是种姓，如是饮食，如是寿量，如是寿命，从彼处死后生于某处，如是乃至从彼处死后生于此处'，如是能忆念具有支分、行相、目的、因缘的种种前世。
也能令他人忆念彼等前世。他以清净超越人眼的天眼，见诸有情死时、生时，见已生者，见善色、恶色、下劣、殊胜者，见随业趣向善趣、恶趣的诸有情，皆能了知。
了知：'此等有情具足身善行、语善行、意善行，不诽谤圣者，具正见者，以此善行因缘，身坏命终后生于善趣天界中。此等有情具足身恶行、语恶行、意恶行，诽谤圣者，具邪见者，以此邪见因缘，身坏命终后堕恶趣、恶道、地狱中。'
以天眼于十方世界、一切世界，遍及法界、虚空界边际，如实了知六道众生的死生。
此中以一神通降伏诸有情，即获得遍主性。以二神通说法，即从了知心而了知他语言的义理。以二神通了知来去，即了知众生前际后际的成熟。
清净是因为听闻清晰。超越人力是能听闻远处声音，即能听闻远超人声直至无间地狱的声音。行相是这一切的差别。目的是名称。因缘是种姓等，即所生的因缘。
于此现见百千俱胝那由他诸佛，这是由于广大见解和愿力的缘故。

 །དེ་ཡང་ཕལ་ཆེར་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་བདག་པོ་ལྷའི་རྒྱལ་པོའི་དབང་པོར་འགྱུར་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་འདོད་ པའི་འདོད་ཆགས་བཟློག་པའི་ཐབས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་མཁས་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་རྣམས་འདོད་པའི་འདམ་ལས་གདོན་པའི་དོན་དུའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་རྣམས་ལས་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་ཞིང་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལས་དོན་སྤྱོད་པའོ། །སྐད་ ཅིག་གཅིག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་ཐོབ་པ་དང་།སངས་རྒྱས་འབུམ་མཐོང་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་ཀྱང་ཤེས་སོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་གཡོ་ཞིང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞིང་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སེམས་ཅན་འབུམ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱར་གནས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་འབུམ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ལུས་འབུམ་སྟོན་པ་དང་། ལུས་སོ་སོ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་འབུམ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་འཕེལ་བ་ལ་སྤྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི རྟོགས་པ་དང་མ་རྟོགས་པ་འཕེལ་བ་དང་རྟོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་བརྩོན་འགྲུས་ཁོ་ནའོ་ཞེས་སེམས་བསྐྱེད་པ་བརྒྱད་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཡིད་ཆེས་པ་བརྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་འོད་འཕྲོ་བ་ཡང་སྟེ་གང་གི་ཕྱིར་འདིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བུད་ཤིང་བསྲེགས་ལ། དེ་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེའི་འོད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འོད་འཕྲོ་བའོ། །འདིར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་རྣམས་ སྣང་བར་འགྱུར་ལ་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བྱེ་བ་བརྒྱ་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་།སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་བརྒྱ་མཐོང་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱང་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བ་བརྒྱ་གཡོ་བར་བྱེད་ཅིང་སྣང་བར་ཡང་བྱེད་པ་དང་། ཞིང་བྱེ་བ་བརྒྱར་འགྲོ་བ་དང་སེམས་ཅན་བྱེ་བ་བརྒྱ་ཡོངས་ སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་།བསྐལ་པ་བྱེ་བ་བརྒྱར་གནས་ཤིང་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་འཇུག་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་བྱེ་བ་བརྒྱ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ལུས་བྱེ་བ་བརྒྱ་སྟོན་པ་དང་། ལུས་དང་ལུས་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱེ་བ་བརྒྱའི་འཁོར་དང་ལྡན་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཕལ་ཆེར་ལྷའི་ དབང་པོ་རབ་འཐབ་བྲལ་དུ་འགྱུར་ལ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པ་ལ་མཁས་པ་དང་གཙོ་བོ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་དགོད་པའི་ཆེད་དུ་མཁས་པའོ། །དེའི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལས་དོན་མཐུན་པ་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ རྣམས་ལས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པ་དགུ་པ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་རི་བོ་ལྟ་བུ་སྟེ། དམིགས་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བས་མི་བསྐྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་སྦྱང་དཀའ་བ་ཡང་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལ་འཇིག་ རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དག་གི་རིགས་པ་དང་བདེན་པ་ཤེས་པ་དག་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་བྱ་བ་དཀའ་བ་དེའི་ཕྱིར་ཤིན་དུ་སྦྱང་དཀའ་བའོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ན་གནས་པའི་བདུད་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདིར་ཐུབ་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་ པས་ཤིན་ཏུ་རྒྱལ་བར་དཀའ་བ་ཡང་ངོ་།།དེ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་སྣ་ཚོགས་པའི་ཐབས་དང་བྱ་བ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ།

此外，大多会成为三十三天之主天王帝释，善巧成就遮止有情贪欲之正方便，为了使诸有情从欲望泥沼中解脱。在十波罗蜜多中，忍辱波罗蜜多极为殊胜，在四摄事中以利行为主。
一刹那间获得千百三昧，见到十万佛陀，并了知彼等加持。震动并照亮百千世界，前往百千刹土，令十万有情成熟，住于百千劫，通达前际后际，开显十万法门，示现十万身，于每一身又示现十万菩萨眷属。
如是对所获功德增长而生欢喜，因为是已证未证之增长与证悟生起之因，故一切功德之因唯精进也，如是成就第八发心。此即具足精进波罗蜜多，犹如金刚，以坚固信解故不可坏。
亦名发光地，因为于此以诸菩提分焚烧烦恼薪，由此放射智慧火光故名发光。于此菩萨现见众多千亿万佛陀，一刹那间各别获得百俱胝三昧，见到百俱胝佛陀，了知彼等加持，震动并照亮百俱胝世界，前往百俱胝刹土，令百俱胝有情成熟，住于百俱胝劫并通达前际后际，开显百俱胝法门，示现百俱胝身，于一一身亦示现具有百俱胝菩萨眷属。
大多成为天主妙胜，善巧并为主导于正确摧毁诸有情之萨迦耶见，为安立诸有情于正见而善巧。在其四摄事中以同事为主，在诸波罗蜜多中精进波罗蜜多极为殊胜。
其后第九发心具足禅定波罗蜜多，犹如山王，因为不为所缘分别所动故。亦名难胜地，因为于此须清净世间与出世间之理与谛智相违之处，故极难清净。
一切世界中之诸魔亦不能胜此菩萨，故亦名极难胜。彼以种种神通变化大神变成就之方便及事业加行，令诸有情得以成熟。

 །དེ་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་སྦྱོར་བས་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་དང་ལྡན་ཞིང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་སྟེ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཆོས་ཚོལ་བ་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པས།སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་གང་འཇིག་རྟེན་ན་རབ་ཏུ་སྤྱོད་པ་ན། ཡི་གེ་དང་བསྟན་བཅོས་དང་རྒྱ་དང་གྲངས་དང་རྩིས་དང་ཤོད་ཐབས་ལ་ སོགས་པ་དང་།ཁམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་གསོ་བའི་རྒྱུད་དབུལ་བ་དང་བརྗེད་བྱེད་དང་འབྱུང་པོའི་གདོན་སེལ་བ་རྣམས་དང་དགུ་དང་རོ་ལོངས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། སྙན་དངགས་དང་གར་ཐབས་དང་གཏམ་རྒྱུད་དང་། རོལ་མོ་དང་སྔོན་བྱུང་བས་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་དང་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དང་འབབ་ཆུ་དང་མཚོ་དང་མཚེའུ་དང་རྫིང་བུ་དང་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་དང་སྨན་དང་ནགས་ཚལ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་རྣམས་དང་། གསེར་དང་དངུལ་དང་ནོར་བུ་དང་མུ་ཏིག་དང་བཻ་ཌཱུརྱ་དང་དུང་དང་མེན་ཤེལ་དང་བྱི་རུ་དང་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་ཁུངས་བསྟན་པ་རྣམས་དང་། ཟླ་བ་དང་ཉི མ་དང་གཟའ་དང་རྒྱུ་སྐར་དང་འོད་དང་ས་གཡོ་བ་དང་གཅན་གཟན་གྱི་ལང་ངེ་དང་རྨི་ལམ་གྱི་ལྟས་སྟོན་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་གི་མཚན་ཉིད་སྤྱོད་པ་དང་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བའི་ལྟས་རྣམས་དང་། སྡོམ་པའི་ཆོ་ག་དང་། བསམ་གཏན་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་གནས་རྣམས་དང་། གཞན་ཡང་གང་རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་རྣམས་ཀྱང་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་མཐར་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་འགོད་པའི་ཆེད་དུ་མངོན པར་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་འཕགས་པ་ས་བཅུ་པར་གསུངས་སོ།།འདི་ལ་ཡང་སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་མང་པོ་རྣམས་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བྱེ་བ་སྟོང་ཐོབ་པོ། །སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་སྟོང་མཐོང་ངོ་། །དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་ཀྱང་ཤེས་སོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་བྱེ་བ་སྟོང་གཡོ་བར་བྱེད་སྣང་བར་ཡང་བྱེད་དོ།།ཞིང་བྱེ་བ་སྟོང་དུ་ཡང་འགྲོའོ། །སེམས་ཅན་བྱེ་བ་སྟོང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །བསྐལ་པ་བྱེ་བ་སྟོང་དུ་གནས་ཤིང་། སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་འཇུག་གོ། །ཆོས་ཀྱི་སྒོ་བྱེ་བ་སྟོང་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ། ། ལུས་བྱེ་བ་སྟོང་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ལུས་དང་ལུས་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་བྱེ་བ་སྟོང་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཕལ་ཆེར་ལྷའི་རྒྱལ་པོ་ཡོངས་སུ་དགའ་ལྡན་དུ་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མུ་སྟེགས་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་བཟློག་པ་ལ་བྱང་བ་དང་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང སེམས་ཅན་རྣམས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་པ་ལ་འགོད་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་ཤིན་ཏུ་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པ་དེ་ལས་འདིའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཅུ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ དང་ལྡན་པ་སྨན་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཡང་སྟེ་གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་ཆགས་པ་མེད་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གནས་པ་ མངོན་དུ་འགྱུར་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་གྱུར་པའོ།།འདི་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་མང་པོ་རྣམས་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བྱེ་བ་འབུམ་སོ་སོར་ཐོབ་པོ། །སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་འབུམ་མཐོང་ངོ་། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ བྱིན་རླབས་ཀྱང་ཤེས་སོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་གཡོ་བར་བྱེད་སྣང་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །ཞིང་བྱེ་བ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱར་འགྲོའོ། །སེམས་ཅན་བྱེ་བ་འབུམ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ།

如是为了使众生完全成熟而精进修行，具足随顺佛智的相续心，于善根修行不退转，为求殊胜法而精进。
为利益世间众生而广泛修习文字、论典、度量、算数、计算、说法等，以及界续、医续、驱贫、治忘、驱除鬼神病等，以及破除九种和尸毒等，
以及诗歌、舞蹈、故事、音乐、古事令人欢喜等，以及建造村庄、城市、园林、河流、湖泊、池塘、莲池，种植花果、药草、森林等，
以及指示金银、宝石、珍珠、琉璃、螺贝、水晶、珊瑚等珍宝产地，
以及通晓月亮、太阳、行星、星宿、光明、地震、罗睺等凶兆和解梦等，
以及众生肢体特征的观察和相应的预兆等，
以及戒律仪轨、禅定、神通、无量、无色界等境界，
以及其他一切无害、不损及能令一切众生获得利益安乐之事，皆以大悲心而行持，为最终引导众生趣入佛法而修行。如《十地经》中所说。
于此地中，能见数以千亿计的诸佛。在一刹那间能获得千种三昧。能见千尊佛陀。能知彼等加持力。能震动并照耀千个世界。能前往千个刹土。能令千个众生成熟。能住千劫，并能通达前后际。能开显千种法门。能示现千种身相。于每一身中又能示现千位菩萨眷属。
多现为兜率天王，善巧调伏一切众生远离外道，并以摄受方便善巧安立众生于谛理。
于此禅定波罗蜜多尤为增上。由获得清净禅定波罗蜜多，此地菩萨发起第十心，具足般若波罗蜜多，犹如大药，能息灭一切烦恼所知障病。
此地亦名现前地。因为依此地能通达缘起分别无著门之般若波罗蜜多境界，故名现前地。
于此地中，菩萨能见数以千亿计的诸佛。在一刹那间能各别获得百千种三昧。能见百千尊佛。能知彼等加持力。能震动并照耀数千世界。能前往数千刹土。能令百千众生成熟。

 །བསྐལ་པ་བྱེ་བ་འབུམ་དུ་གནས་ཤིང་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་ཡང་འཇུག་ གོ།།ཆོས་ཀྱི་སྒོ་བྱེ་བ་འབུམ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ལུས་བྱེ་བ་འབུམ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ལུས་དང་ལུས་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་བྱེ་བ་འབུམ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཕལ་ཆེར་ལྷའི་རྒྱལ་པོ་རབ་འཕྲུལ་དགར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྒྱུན་ གཅོད་པ་ལ་བྱ་བ་དང་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང་སེམས་ཅན་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་འཛུད་མཁས་པ་ཡིན་ནོ།།འདིའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེས་ཤས་ཆེ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར། བློ་ཡི་འོད་ཟེར་གསལ་པོར་སྣང་བ་ཅན། །རང་གི་ལག་མཐིལ་སོན་པའི་སྐྱུ་རུ་ར་ཇི་བཞིན། ། སྲིད་གསུམ་མ་ལུས་འདི་ནི་གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་པར། །རྟོགས་ཏེ་ཐ་སྙད་བདེན་པའི་སྟོབས་ལས་འགོག་པ་རྟོགས། །འགོག་པ་ཐོབ་པས་འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བར་སོན་པའི་སྦྱོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་སོན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ པ་ནི།འདིའི་འགྲོ་བ་མགོན་མེད་པ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཤིན་དུ་ཆེས་འཕེལ་བར་བྱེད་པས་སོ། །དེ་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཅུ་གཅིག་པ་ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་བཤེས་གཉེན་ལྟ་བུ་སྟེ། བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་དགའ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་མི་ཟད་པའི་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་ པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་བར་མར་གསུངས་པ། དགེ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཅིག་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པས་མི་ཟད་པར་བྱེད་འདོད་པ་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཆེད་དུ་དམྱལ་བ་དང་བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་དང་གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ལ་སྤྲོ་བར་འདོད་པ་དང་།བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱར་བསགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ལ་ལྟོས་ནས་གཏོང་བར་འདོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དང་། དཔེ་ བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་དང་།སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་རྫོགས་པར་བྱེད་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །འདིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་ པའི་ས་མི་གཡོ་བ་ཐོབ་པའོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་ཡངས་རིང་དུ་སོང་བ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་འདིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་བདེན་པ་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་མཚན་མ་མེད་པའི་གནས་པ་འབད་པས་འཇུག་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རིང་དུ་སོང་བའོ། །འདིར་ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་དོན་དུ་བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ།མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་། །དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་བྱ་བ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡོངས་ སུ་བསྒྱུར་བ་པ་དང་།སྤྲུལ་པ་པའོ། །དང་པོ་ནི་གཡོ་བར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་ཇི་སྐད་བཤད་པའོ། །སྤྲུལ་པ་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཡུལ་གྱི་སྤྲུལ་པ་ལས་སོ། །དེ་ལྟར་ནི་ཕྱོགས་བཅུར་གྲངས་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་སུ་གྲངས་མེད་པའི་སེམས་ ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་དྲུག་གི་སེམས་ཅན་གྱི་གཟུགས་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པ་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་དོ།།ལྷ་ལ་སོགས་པ་དང་ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་དང་ཇི་སྲིད་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་གྲངས་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ རྣམས་དབྱངས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་གོ་བར་བྱེད་དོ།།དབྱངས་དེ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པ་དུ་མར་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་གཞན་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱེད་དུ་འཇུག་གོ། །ནམ་མཁའ་ལ་ཡང་ཆོས་སྟོན་པའི་སྒྲ་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ། །ཡུལ་རྣམས་ཏེ། བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། བཞོན་པ་ དང་།གོས་དང་། རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དོ།

住于百千俱胝劫，趣入前际与后际。开显百千俱胝法门。示现百千俱胝身。于每一身中又示现百千俱胝菩萨眷属。多现为天王善化，是断除众生慢心相续之事业主，善巧引导众生入缘起。此位般若波罗蜜多更为增上。如是：
智慧光明极清净，如同手掌阿摩勒，三有一切本无生，了知依世谛力悟灭谛。
虽证灭谛亦不舍救护众生之意乐，以其趣入轮回之加行与趣入涅槃之增上意乐，使其对无怙众生之大悲更为增长。
其后，第十一发心具足方便波罗蜜多，如善知识，以具足慈悲喜舍性相之无尽无量故，于一切时不舍众生利益。
如《中般若经》所说：'欲令一善发心回向一切智性而成无尽，为利一切众生欲趣入地狱、畜生、阎魔世间诸苦，欲舍百劫所集戒律以利众生，欲生佛种姓，欲圆满八十随好与三十二大士相之菩萨，当学般若波罗蜜多。'
此中生佛种姓即获得殊胜任运无相住之不动地。此发心已远离，以其于菩提分、谛、缘起所缘无相住勤行入故，是故名远离。
此中菩萨为利益众生而入诸禅定、解脱、三摩地等，亦入六神通。其中神变事业知有二种：转变与化现。初者即如前所说动摇等。化现有三种：身化、语化、境化。
如是于十方无量世界中，为无量众生利益，于一刹那中以六道众生种种色相化身圆满成办。以天等及声闻、菩萨眷属乃至十方无量世界以音声化现令知。从彼音声亦以种种方式说法。或令他化身宣说。亦令虚空中发出说法声。
诸境即饮食、乘骑、衣服、珍宝等种种，亦为众生利益而化现。

 །ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པས་བདག་གམ་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་བཞིན་ཤེས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཆེན་མོ་དག་ཏུ་ཡང་གསུངས་པ། དེ་འདི་ ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།གང་ཕྱོགས་བཅུ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་རྣམས་དང་གང་ཡང་དེ་རྣམས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་མིང་འབའ་ཞིག་པ་སྔར་བརྟགས་པའོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་པའི་བར་དུ་སྟེ། དེ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་གནས་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་རྣམས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པོ། །གང་རྣམས་ལ་གནས་ནས་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དྲུང་དུ་འགྲོ་ཞིང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་དེ། དེ་རྣམས་ལས་ཆོས་ཀྱང་ཉན་ཏོ། །དེ་རྣམས་ལ་དགེ་བའི་རྩ བ་རྣམས་སྐྲུན་པར་བྱེད་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དེ།སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་སོ། །དེ་ལྷའི་མིག་གིས་ཕྱོགས་[(]ཅུའི་[,]བཅུའི་[)]འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་སུ་སེམས་ཅན་རྣམས་མཐོང་ནས། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པས་དེར་སོང་སྟེ་དེ་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ལྷའི་རྣ་བའི་ཁམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལས་ཆོས་མཉན་ཏེ་བཟུང་ནས་དེ་རྣམས་ལ་སྟོན་ཏོ། །སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་རྣམས་རིག་ནས་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་དེ་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །དེས་བདག་དང་གཞན་གྱི་སྔོན་གྱི་གནས་རྣམ་པ་དུ་མ རྗེས་སུ་དྲན་ཞིང་།སྔོན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་ནས་ཆོས་དེས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །དེ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་དོན་གྱི་ཆེད་དུ་ལུས་ གང་དང་གང་འཛིན་པར་འདོད་པ་དེ་དང་དེ་ཁོ་ན་སོ་སོར་འཛིན་གྱི་དེ་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གོས་པ་མེད་དོ་ཞེས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྩོད་པ་འདི་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འགྱུར་ཏེ།ངེས་པ་ཡང་ཅི་ལྟར་ངན་འགྲོ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་གང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་ཚད་མེད་པ་བཞི་ལ་སྤྱོད་ཅིང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་བཅུ་སྤངས་ནས་གནས་པ་དེའི་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་རྣམས་མི་ སྲིད་ན་ངན་འགྲོར་སྐྱེ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས།འོ་ན་བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་སྐྱེས་རབས་རྣམས་ཅི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་རྣམས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཆེད་དུ་དབང་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསམ་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཏེ། བྱོལ་ སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་མྱོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དབང་གི་མཆོག་ཐོབ་པ་ལ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཅིག་ཅར་མཐའ་ཡས་པའི་སྐུ་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཆེད་དུ་སྤྲུལ་པ་བཞིན་ནོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ལ་སྐྱེ་བ་ནས་སྐྱེ་བར་འབྱུང་སྟེ།བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པར་ཡང་མི་ཉམས་སོ། །དེ་ལྟར་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བྱམས་པས་དེའི་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་ཁྲོ་བར་མི་བྱེད་དོ། ། གདུག་པ་ཅན་དང་ང་རྒྱལ་ཅན་དང་མུ་སྟེགས་གང་དེའི་ཚིག་ལ་གནས་པར་མི་འདོད་པ་དེ་རྣམས་མགོ་དགས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྐུལ་ཞིང་གསལ་བར་བྱས་ནས་བསྡིགས་པས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་འཛིན་དུ་འཇུག་སྟེ། གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་ལ་ཁྲོ བའི་སེམས་ཅན་དེ་ནི་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁོ་ནས་དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

以漏尽智能如实了知自己或他人烦恼的灭尽情况。在《大般若经》中也说道：应当如是了知，十方如恒河沙数世界以及其中所有如来，皆本性空寂，唯有名字，是前所观察的，乃至'一切法皆为一切法所空'。如是安住于此般若波罗蜜多中，现前成就六种神通。
安住其中，能往诣十方一切如来之处承事供养，并从彼等听闻正法。于彼等植诸善根而无执著，以空性于空性中无所执著故。以天眼见十方世界诸众生已，以神通智前往彼处为其说法。
以天耳界闻持十方诸佛之法后为彼等宣说。以心差别智了知众生诸心已，随其意乐为其说法。能忆念自他种种宿世，忆念往昔如来之法已，为应以此法调伏之众生说法。以漏尽智随顺众生说法。
以此等神通，随众生所欲受持何等身形，即随其各别受持，而于其中不为苦乐贪嗔所染。是故此诤论不应理：谓初发心的菩萨即决定无上正等菩提，既然决定，云何还会生于恶趣？
因为若发起正等菩提心已，行持六度四无量，断除十不善法而安住者，于彼八无暇处皆不可能，何况堕恶趣。若问：那么畜生道的本生传记又作何解释？那些是具足有漏无漏一切善法者，为利众生以获得自在力而随意受生，并非真实感受畜生之苦。
譬如具足威力自在的如来，能于一切世界同时化现无量身相利益他人。此六神通于菩萨生生世世中生起，即使生于畜生道等处亦不退失。如是为神通所摄受的众生们也以俱生慈心而不会对其教诫与教导生起嗔恨。
对于凶恶者、我慢者及外道等不愿安住其言教者，则以头痛等方便开示警诫而令其接受自己的言教。凡是对具神通菩萨的言教生嗔的众生是不存在的，否则唯有菩萨能观察时与非时故。

 །ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་འདི་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། སྙིང་རྗེས་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྦྱངས་པའི་ཡིད་ཅན་རྣམས་ སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཆེད་ཁོ་ནར་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་གོང་མ་གསོལ་བ་རྣམས་མ་གཏོགས་པར་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་སློབ་དཔོན་དུ་འོས་པར་འགྱུར་རོ། །འཕགས་པ་ས་བཅུ་པར་གསུངས་པའི་རིམ་པས་ས་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འབུམ་ ཕྲག་བཅུ་རྣམས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ་དེ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྦྱོངས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་སོ་སོར་ཐོབ་པ་ལས་དང་།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་ས་བརྒྱད་པ་ལ་མངོན་ དུ་ཕྱོགས་པར་ཡང་འགྱུར་བ་དང་།འདིའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་མཚན་མ་དང་བྲལ་བ་ཚད་མེད་པར་ཡང་འཇུག་གོ། །འོ་ན་ས་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་ནམ། སླར་ཡང་འདིར་ཅི་ཞེ་ན། དེར་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ལྷག་པར་དམིགས་པའི་བདག་ཉིད་ ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ།རང་གི་བློའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ས་བཅུ་པར་གསུངས་པ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པའི་རྒྱལ་པོའི་བུ་རྒྱལ་པོའི་མཚན་མ་དང་ལྡན་པ་ནི་རྒྱལ་པོའི་བྱིན་གྱིས་བློན་པོའི་ཚོགས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་གྱི། རང་གི་བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནར་སོན་པ་ན་རང་གི་བློའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་ཀྱང་ངོ་། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་བསྐྱེད་མ་ཐག་ཏུ་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་བདག་ཉིད་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན གྱི།རང་གི་བློའི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པས་མ་ཡིན་ནོ། །ས་བདུན་པ་འདི་ལ་གནས་པ་ནི་རང་གི་ཡུལ་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ལས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཟབ་ཅིང་དབེན་ལ་ རྒྱུ་བ་མེད་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ་གོང་དུ་ཁྱད་པར་འཚོལ་བའི་བརྩོན་པ་ཡང་མི་གཏོང་ངོ་ཞེས་སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་མཚན་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ལས་ནི་མཚན་མ་དང་བྲལ་ བར་འཇུག་ཀྱང་ཚད་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིའི་ལས་ནི་སྦྱོར་བའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་སྦྱངས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་སྣང་བ་རྟོགས་པའོ། །རིང་དུ་སོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟབ་པའོ། །དེའི་མི་ མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དབེན་པའོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ས་ལ་མི་རྒྱུ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུ་བ་མེད་པའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ལས་དེ་ནི་མཚན་མ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཡང་འདི་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ལ། དེ་ཙམ་ལ་གནས་པ་སྟེ། གོང་མ་ ཡོངས་སུ་མི་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གནས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡང་སྟེ་འདི་ཡང་དག་པའི་མཐའི་གནས་པས་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། འགོག་པ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ས་བཅུ་པར་གསུངས་པ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་ས་དྲུག་པ་ནས་བཟུང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །ས་ བདུན་པ་ལ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ནས་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ལ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་ལྡང་སྟེ།འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འདི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བརྗོད་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་དབེན་པའི་ སེམས་འཐོབ་པ་ཡང་ཡིན།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་ཁམས་གསུམ་པར་སྐྱེ་བ་ཡང་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་གོས་སོ་ཞེས་པའི་བར་དུའོ།

以无贪求之心而说此法，以悲心真实劝导、以智慧修持意识者，为摄受众生之故而说法。除了上地所求外，于三千大千世界中堪为师范。
依照圣十地经所说次第，入于净治诸地之十万种三昧，由方便智慧清净修持而各别获得诸三昧，以大悲力超越声闻缘觉地，以智慧智观察而趣向第八地，此人身语意业离相而无量趣入。
若问：岂非于初地即已超越声闻等行，为何此处又说？彼处是以殊胜缘佛法之大我性，非由自智观察。如圣十地经所说：'善男子，譬如生于王族之王子，具王相者，以王威而胜过群臣，非由自智观察力。至彼位时亦由自智力增长。善男子，如是菩萨初发心时，以增上意乐之大我性而胜过一切声闻缘觉，非由自智观察。'
住此第七地者，由安住于了知自境之殊胜大我性，故极超越一切声闻缘觉之事业。获得甚深、寂静、无行之身语意业，然亦不舍上求殊胜之精进。
菩萨业殊胜依止三昧故，离诸相。虽然声闻缘觉之业亦离相而入，然非无量，因不为一切众生利益故。此业由圆满加行行故善修，现证无生法忍。由远行故甚深，由断除彼对治障故寂静，由不行于出世间及世间地故无行。
声闻缘觉之业虽离相，然非如是，仅住于彼，因不求上进故。殊胜住处者，由住真实际住故，不现前灭尽故。如圣十地经所说：'善男子，从第六地起，菩萨入定。于第七地，于念念中入灭定而出，然不可说现前灭定。'
故说此具不可思议身语意业，乃至恒时相续获得寂静心，为成熟众生故，以愿力而于三界受生，然不为世间过失所染。

 །འདིར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འགོག་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལས་ཏེ། འདིར་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་འགོག་གོ་ཞེས་བྱས་ནས་སོ། །འདི་ལ་སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་མང་པོ་རྣམས་ཀྱང་སྣང་བར་འགྱུར་ལ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ གིས་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་སོ་སོར་འཐོབ་པ་དང་།སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་མཐོང་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་ཀྱང་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་གཡོ་ཞིང་སྣང་བར་ཡང་བྱེད་པ་དང་། ཞིང་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་དུ་འགྲོ་ བ་དང་།སེམས་ཅན་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་དུ་གནས་ཤིང་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ འབུམ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་།ལུས་དང་ལུས་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཕལ་ཆེར་ནི་ལྷའི་བདག་པོ་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དུ་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྒྲུབ་པ་ལ་བྱང་བ་དང་གཙོ་བོ་ ཡིན་ཞིང་།སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཛུད་མཁས་པའོ། །འདིའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ས་བདུན་རྣམས་དང་འབད་པ་དང་བཅས་པས་མཚན་མ་མེད་པར་སྤྱོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་རྟོགས་པ་ ལས་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཅུ་གཉིས་པ་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་འདྲ་བ་སྟེ།སྨོན་ལམ་ཇི་ལྟ་བར་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་མི་ཟད་པར་ཡང་སྟེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ས་མི་གཡོ་བ་ཡང་སྟེ་གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་བདེན་པ་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པའི་[(]མཚེན་[,]མཚན་[)]མ་མེད་པར་གནས་པ་རང་གི་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཡོ་བ་མེད་དེ་དེའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བའོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ཞེས་བརྗོད་དེ། ཡེ་ཤེས་མི་ལྡོག་ པའི་ཕྱིར་རོ།།འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཤེས་པར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་དཀའ་བའི་སའོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞོན་ནུའི་སའོ། །བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དབང་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་སའོ། །ཡང་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སའོ། །ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཤིན་ཏུ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མཐར་ཐུག་པའི་སའོ།།སྔོན་གྱི་མཐའ་རྣམས་སུ་སྨོན་ལམ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་སའོ། །གཞན་གྱིས་མི་འཁྲུགས་པའི་ཕྱིར་བྱིན་རླབས་ཀྱི་སའོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་རྣམས་སུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་སའོ།།དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ལུང་བསྟན་པའི་སའོ། །ལུང་བསྟན་པ་ཡང་གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་ གིས་རིགས་ལ་གནས་པ་སེམས་བསྐྱེད་པ་མངོན་སུམ་དང་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པར་གནས་པའི་གང་ཟག་ལུང་སྟོན་པ་ལས་སོ།།ལུང་བསྟན་པ་ཆེན་པོ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་སྟེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་འདིར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ ཇི་ལྟ་བ་ལ་འཇུག་ཅིང་།སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཐོབ་པ་ལས་འདིའི་གང་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དེ་རྣམས་ཡང་ དག་པར་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།གཞན་དུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་རྗེས་སུ་བརྩེ་བས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།

在此，入于真实际即是入于灭定，因为说如是性为灭，因为此处灭一切戏论而说。在此，不仅显现众多百千俱胝那由他佛，而且在一刹那中也各别获得百千俱胝那由他三摩地，见到百千俱胝那由他佛，了知彼等加持，震动并显现百千俱胝那由他世界，前往百千俱胝那由他刹土，令百千俱胝那由他众生成熟，住于百千俱胝那由他劫并趣入前际后际，开显百千俱胝那由他法门，示现百千俱胝那由他身，于一一身中亦示现百千俱胝那由他菩萨眷属。
多数转生为他化自在天王，善巧成就众生现证智慧，并且是引导众生入无过之上首。此位般若波罗蜜多之方便善巧极为增上。如是由七种清净地及有功用无相行功德之证悟，而生起第十二发心，具足愿波罗蜜多，如如意宝，因为如其所愿圆满果故。
亦为无尽神通，因为神通任运而入故。亦为不动地，因为缘于菩提分、谛、缘起之无相住，由自然生起故无动，是故不动。称为不退转地，因为智慧不退转故。因为一切众生难知故为难行地。因为无过失故为童子地。因为如意自在故为生地。因为无所作故为圆满地。因为智慧差别极为广大故为究竟地。
因为于前际中显现愿故为化地。因为他不能动摇故为加持地。因为于前际中显现故为任运地。因为善法唯由任运而成熟自性故为异熟。因为从诸佛获得授记成佛故为授记地。授记亦由补特伽罗差别，依住种姓、发心、现前、非现前诸补特伽罗授记。
大授记在第八地，因为获得无生法忍故。于此地中，菩萨趣入一切法之真实性，远离一切心意识分别想，称为获得无生法忍。由获得彼，其善趣恶趣异熟业障将得清净。另外，如来为怜悯未来众生而宣说。

 །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་ཟབ་མོ་ཤེས་པར་དཀའ་བ་དབྱེར་མེད་པར་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ནས། རྣམ་པར་སྨིན་ པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཡང་ངོ་།།དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཉིས་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའམ་མཚན་མ་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་སྣང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཁོ་ནས་འགོག་པ་དེ་ལས་སློང་བར་མཛད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ས་བཅུ་པར་གསུངས་པ། དེ་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྒོའི་རྒྱུན་དེ་ལ་གནས་པ། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་མཛད་དེ། དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ལེགས སོ་ལེགས་སོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་བཟོད་པ་སྟེ། འོན་ཀྱང་རིགས་ཀྱི་བུ་གང་ངེད་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ཁྱོད་ལ་མེད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ ལ་མངོན་པར་སྦྱོར་བར་གྱིས་ཤིག་།བརྩོན་འགྲུས་རྩོམས་ཤིག་།བཟོད་པའི་སྒོ་འདི་ཉིད་ཀྱང་མ་འདོར་ཅིག་།གཞན་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཞི་བའི་རྣམ་པར་ཐར་པས་གནས་པ་ཐོབ་ཀྱང་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མ་ཞི་བ་འདི་རྣམས་ལ་སོམས་ཤིག་།ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཐོབ པར་བྱ་བ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་གྱིས་ཤིག་སྟེ་གང་འདི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པའོ་ནས།ཇི་སྲིད་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ སྒོ་རྣམས་སུ་གཞུག་པ་མཛད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཁོ་ནར་འདིའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་ཏེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་རྒྱུན་འཆད་པའོ་ཞེས་སོ། །འདི་ཡང་གང་ཡུད་ཙམ་ཅིག་གིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་གནོན་པ་དེ་ནི་སྔར་གྱི་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པའི་ ལས་ཅན་གྱིས་བསྐལ་པ་འབུམ་གྱིས་ཀྱང་དེ་སྙེད་དུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་སོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཅིག་ལས་ཀྱང་མི་གཡོ་ ལ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་རྣམས་སུ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་ན་ཡང་སོ་སོར་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཁ་དོག་དང་རྟགས་དང་དབྱིབས་དང་ཆུ་ཞེང་རྣམས་དང་། མོས་པ་དང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཅི་འདྲ་བར་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་རྣམས་སུ་དང་།འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་སུ་ཡང་དེ་དང་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་རང་གི་ལུས་ཀུན་དུ་སྟོན་ཏེ། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་དང་རྒྱལ་རིགས་དང་ཁྱིམ་བདག་དང་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང་འཐབ་བྲལ་དང་དགའ་ལྡན་དང་འཕྲུལ་དགའ་དང་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ དང་ཚངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་རང་རང་གི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་སུ་སྟོན་པ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་འོག་མིན་གྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་སུ་འོག་མིན་གྱི་གཟུགས་སྟོན་པའི་བར་དང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུགས་སུ་སྟོན་ཏེ་དེ་དང་ དེའི་གཟུགས་ཀྱིས་གདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཆེད་དུའོ།།དེ་ལྟར་གདུལ་བྱའི་ལུས་དང་སེམས་དང་སྐལ་བ་མཐུན་པར་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་དང་སེམས་དག་སྟོན་ཏེ། འདི་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ས་བཅུ་པར་གསུངས་པ། དེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་བསམ་པ་མངོན་ པར་སྒྲུབ་པ་ཀུན་དུ་ཤེས་ནས་ཇི་ལྟར་གདུལ་བྱ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སེམས་མི་འདའ་བར་འདོད་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་རང་གི་ལུས་སུ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའོ།

从获得菩萨甚深难知、无二、离一切相的住处开始，也住于异熟法性中。于此，在一切方面都不显现二取行或相执行。唯有诸佛世尊能从彼等灭定中唤醒入于灭定者，如《圣十地经》中所说：'由先前愿力所生，住于法门相续中，诸佛世尊于彼作如来智的成就，并如是告诫：善男子，善哉善哉！这是随觉佛法的胜义忍，然而善男子，我等的十力、无畏及佛不共圆满法，你尚未具足，为获得圆满佛法，应当精进修行，应当发起精进，也不要舍弃此忍门。再者，你虽已获得如是寂静解脱住处，也应观察未得寂静的诸凡夫。又善男子，应当忆念往昔誓愿、应成办有情利益及不可思议智慧门，即一切法空性及一切法无所缘等。'直至'若诸佛世尊不如是引导彼菩萨趣入一切智智成就门，则彼当即入般涅槃，断绝一切有情事业'。
又此刹那间任运智慧所摄持的一切智智，即便以百千劫的勤勉亦不能获得如是无量。如实了知世界及有情差别犹如微尘数量。虽不动于一佛刹，却能显现于无量佛土及如来眷属众会中。
随诸有情身体的色相、标志、形状、大小及信解、增上意乐如何，于彼等佛土及眷属众会中，如是如是示现自身，从沙门、婆罗门、刹帝利、居士、四大天王、三十三天、离诤天、兜率天、化乐天、他化自在天及梵天众的形相，于各自眷属众会中示现，乃至于色究竟天众会中示现色究竟天身相，并示现声闻、缘觉、菩萨及如来身相，为利益所化众生故。如是随顺所化有情的身心根机而示现自身心，此亦不可思议。如《圣十地经》中所说：'彼了知诸有情心意所成已，若欲不违如何调伏成熟有情之心，则以神变令有情身成为自身。'

།དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་ལུས་དང་། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལུས་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལུས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལུས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ ལུས་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་དང་། ཤེས་པའི་ལུས་དང་ཆོས་ཀྱི་ལུས་དང་ནམ་མཁའི་ལུས་བྱིན་གྱིས་རློབ་བོ། །རང་གི་ལུས་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་སུ་བྱིན་གྱིས་རློབ་བོ། །དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ནམ་མཁའི་ལུས་ཀྱི་བར་དུ་རང་གི་ལུས་བྱིན་གྱིས་རློབ་བོ་ཞེས་སོ། །འདིར་དོན་དམ་པ་དང་ ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ངག་གིས་ཡེ་ཤེས་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་དབང་བའི་སྦྱོར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ལུས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དང་།ལུས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པས་བསྟན་ཏོ། །རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་པས་སོ། །འདིས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐུན་མོང་མ་ ཡིན་པའི་དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ།།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དག་དང་དེའི་ སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་རིག་པར་བྱའོ།།ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཏེ་དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་གང་གིས་དང་ཆོས་གང་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །ནམ་མཁའི་ལུས་ཀྱིས་གཉིས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །རང་གི་ལུས་སུ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པས་ནི་དབང་དེ་དང་དེ་ལ་བྱ་བ་མཚུངས་པའི་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་བྱེད་དོ།།དབང་བཅུ་རྣམས་ཀྱང་ས་འདི་ལ་སོ་སོར་ཐོབ་སྟེ། གང་རྣམས་ཐོབ་པ་ལས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ནི་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་། རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡིན།བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་དང་འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསུ་བ་ཡིན། ལག་ན་རྡོ་རྗེ་རྣམས་རྟག་པར་ཕྱིར་འབྲང་བ་ཡིན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མ་བཏང་བ་ཡིན། ལུས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཚད་མེད་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན། ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་སྟོབས་ ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན།མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན། ཏིང་ངེ་འཛིན་མཐའ་ཡས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན། ལུང་བསྟན་པ་ཚད་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ཚོལ་བ་ཡིན། འགྲོ་བ་ཇི་ལྟར་སྨིན་པ་ལྟར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟོན་པ་ཡིན། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དཀྱིལ་ འཁོར་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན།བསྐལ་པ་རེ་རེ་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རབ་འབྱམས་རེ་རེར་སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་ཕྲག་དུ་མ་རྣམས་ལ་བསྟི་སྟང་བྱེད་བཙུན་པར་བྱེད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ཡང་ཚོལ་ལོ། །འདི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱ་ཆེན་པོར་འགྱུར། ཚིམ་པར་བྱེད་ཡོངས་སུ་དག་པར་ འགྱུར།འོད་གསལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འཇུག་པ་ཡང་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དོན་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་མི་ཕྱེད་པ་དང་། བཤད་པ་མི་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་ཕྱེད་པ་དང་། ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དབྱེར་མེད་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་ པ་དབྱེར་མེད་པ་དང་།མངོན་པར་ཤེས་པ་མི་ཕྱེད་པ་དང་། དྲིས་པ་ལུང་སྟོན་པར་ནུས་པ་དབྱེར་མེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་པ་མི་ཕྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པ་བྱང་ཆུབ་པ་དབྱེར་མེད་པའོ། །འདིས་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པར་གྱུར་པས་ཀྱང་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་གང་སྨོན་ལམ་གྲངས་མེད་པ་ བརྒྱ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པས་དེ་རྣམས་འདིའི་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བས་ན་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིའི་ཤིན་ཏུ་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ།

如是加持佛刹身、业报身、声闻身、缘觉身、菩萨身、如来身、智慧身、法身、虚空身。加持自身为众生身。如是加持自身为从佛刹身乃至虚空身等。
此中应知胜义与世俗智语之智圆满菩提自在之瑜伽。其中胜义智以远离一切身分别性及获得身平等性而显示。以不断自他相续故。此显明声闻缘觉不共胜义智。
世俗智即了知众生身等，因了知烦恼、清净及非二边故。其中应知众生与器世间及其生因业为烦恼边。三乘为清净边，亦即以何智及何法而分别。以虚空身为非二边。以加持为自身则显明于彼彼自在之修行瑜伽。
于此地中亦各别获得十种自在。由获得彼等故，以不住轮回与涅槃而具大不可思议智慧本性，恒时为诸如来加持，为帝释、梵天、护世等迎接，金刚手等常随从，由三昧力不舍离，显现无量身而成就，具足一切身行力，圆满大神通果报，于无量三昧得自在，寻求无量授记，随众生成熟而示现圆满菩提，入大乘坛城。
于一一劫中一一广大世界中，恭敬承事众多俱胝那由他诸佛。亦寻求成就法光明。此等善根亦成广大，令满足、成清净、成光明。
入大乘坛城亦有九种，坛城义即不可分义。即：智慧不可分、宣说不可分、解脱不可分、刹土清净不可分、入大乘不可分、神通不可分、能答问不可分、安住菩提心不可分、现证菩提不可分。
由此初发心者亦以成就无量百大愿等，以彼等于此清净故，此地愿波罗蜜极为增上。

།དེ་ལྟར་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་འབུམ་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་དང་མཉམ་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་བྱམས་པ་ཆེན་པོའི་སྣང་བ་སྤྲོས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ ཉོན་མོངས་པའི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་རིམ་གྱིས་ཞི་བར་བྱེད་ཅིང་རྟེན་རྣམས་ཀྱང་ཚིམ་པར་བྱེད་ཅིང་རྟེན་རྣམས་ཀྱང་རྟེན་པར་བྱེད་དོ།།ས་འདི་ལ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པས་འདོད་པ་ལྔ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་མི་སྲིད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་ པའི་རྒྱུར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་ཏེ།དེ་ལྟར་ནི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ལ་མཁས་པ་བདག་ཅག་གི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུ་བའི་དོན་དུ་གྲགས་འཛིན་མ་དང་ས་སྐྱོང་མ་ལ་སོགས་པ་བུད་མེད་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་རྣམས་ལ་སོ་སོར་སྐུ་ མངོན་པར་སྤྲུལ་ནས་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་དང་རོལ་ཏོ།།གལ་ཏེ་འདོད་པ་ལ་སྤྱད་པ་བདེན་པ་མ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་སྒྲ་གཅན་འཛིན་སྲས་ཡིན་པ་ཡང་བདེན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྲས་རྣམས་ནི་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་ལས་མངལ་དུ་གནས་ཤིང་སྐྱེ་བ་ཁོ་ ན་མ་ཡིན་གྱི།རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་། །སྒྲ་གཅན་འཛིན་བཟང་པོ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྟེ། དགོས་པའི་དབང་ཁོ་ནར་མངལ་དུ་གནས་པའི་རྣམ་པར་བསྟན་པའོ། །འཕགས་པ་ཆོས་འཕགས་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་བུད་མེད་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དང་ལྷན་ཅིག་འདོད་ པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་རྣམས་ཀྱིས་རྩེན་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་དགའ་བ་ལ་དབང་བའི་རྟེན་ཉིད་ཀྱིས་ན་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དོན་དུ་སེམས་ཅན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ལས་ཏེ།བུད་མེད་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་ རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆེད་དུ་དེའི་འཁོར་གྱི་དངོས་པོ་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པར་ཡང་གསུངས་པ། འོད་སྲུངས་འདི་ལྟ་སྟེ། སྔགས་དང་སྨན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་དུག་གིས་ལྟུང་བར་བྱེད་མི་ནུས་ སོ།།འོད་སྲུངས་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྨན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་དུག་གིས་ལྟུང་བར་བྱེད་མི་ནུས་སོ་ཞེས་དང་། འོད་སྲུངས་འདི་ལྟ་སྟེ། གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོའི་ལྗན་ལྗིན་གང་དེ། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཞིང་རྣམས་དང་རྒུན་འབྲུམ་གྱི་ཞིང་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བར་གྱུར་པར་ འགྱུར་རོ།།འོད་སྲུངས་དེ་བཞིན་དུ་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཉོན་མོངས་པའི་ལྗན་ལྗིན་དེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བར་གྱུར་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །ས་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕལ་ཆེར་སྟོང་གི་བདག་པོ་ཚངས་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཟིལ་གྱིས་མི་གནོན་པ་ དང་།དབང་ཉིད་ཐོབ་པ་གཙོ་བོ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རྩོམ་མོ། །སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འབུམ་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་སོ་སོར་ཐོབ་པོ།།དེ་སྙེད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་མཐོང་ངོ་། །དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱང་ཤེས་སོ། །དེ་སྙེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཡོ་བར་བྱེད་སྣང་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །དེ་སྙེད་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་སུ་ཡང་འགྲོའོ། །དེ་སྙེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་སྙེད་ཀྱི་ བསྐལ་པར་གནས་ཤིང་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་འཇུག་གོ།།དེ་སྙེད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ། །དེ་སྙེད་ཀྱི་ལུས་སྟོན་ཏོ། །ལུས་སོ་སོ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་དེ་སྙེད་དོ། །དེ་ལྟར་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྫོགས་ པར་བྱས་ནས་དགུ་པ་ལ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ།

如是，此处放射大慈光明遍及如十万亿佛刹微尘数那样多的世界，渐次息灭众生烦恼的热恼，并使所依得以满足和安住。
在此地中，连极其微细的烦恼现行也不存在，故而不可能享受五欲。即便如此，诸菩萨为了成熟众生之因，仍然受用五欲功德。
如是，我等善巧摄事的菩萨，为了摄受之故，以同事摄而对持鬘女和护地女等二万四千女众各自化现身相，与她们一切同游。
若有人说'享受欲乐非真'，则罗睺罗为佛子一事也将成为不真实。对此回答：并非不真实。因为诸子不仅是从受用欲乐之因而住胎出生，化生者也会出现。罗睺罗贤者也是大菩萨，仅是为了利益而示现住胎相而已。
圣者法上十地自在者与六万八千女众一起受用五欲功德游戏，这是因为般若波罗蜜多的修习是无上境界之喜乐的所依，为了成熟一切众生，以众生平等性而广大行持。具有女性之众生也为了清净自他二利而希求成为其眷属。
在《圣宝积经》中也说：'迦叶，譬如被咒语和药物所护持的毒药不能令人堕落。迦叶，如是为智慧方便善巧之药所护持的烦恼毒也不能令人堕落。'
又说：'迦叶，譬如大城中的粪秽，对甘蔗田和葡萄园是有用的。迦叶，如是菩萨的烦恼粪秽对于一切智性也是有用的。'
在此地中，诸菩萨多数成为三千世界之主大梵天，具有降伏不被降伏及获得自在等殊胜，为了成就众生波罗蜜多，一切事业也都以四摄事而行持。
在一刹那间能获得如同十万亿三千大千世界微尘数那么多的各种三昧，见到如是数量的佛陀，了知他们的加持力，能震动并照耀如是数量的世界，能往诣如是数量的刹土，能成熟如是数量的众生，
能住如是数量的劫数并通达前后际，能开显如是数量的法门，能示现如是数量的身相，每一身又有如是数量的菩萨眷属。
如是在第八地以智慧事业成就而圆满清净刹土后，在第九地圆满成熟众生。

།དེ་ཡང་འདིའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཅུ་གསུམ་པ་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་ཉི་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། མི་ཟད་པའི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གདུལ་བྱའི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་ལེགས་པའི་ བློ་གྲོས་ཀྱང་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་འཆད་པ་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལེགས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་སོ། །དེ་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་སྨྲ་བ་པོ་ཆེན་པོའོ། །དེ་ལྟར་སྤོབས་པ་མི་ཆོད་པ་ཅན་དེའི་ སྔོན་བསགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་དགུ་པའི་སྤྱོད་པ་འདི་ངེས་པའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ ཀྱིས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།སྤྱོད་པ་འདིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་ཡོད་པའི་སྤྱོད་པ་འཇུག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ངེས་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཉི་མ་གཅིག་ལ་སེམས་ ཅན་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པ་ལ་སྔ་མའི་སྤྱོད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བྱེ་བ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱའི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ།།འདི་ཡང་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཚད་མེད་པ་གྲངས་མེད་པ་འབུམ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཚད་མེད་པ་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མདུན་དུ་ཆོས་ ཉན་ཅིང་ཐོས་ནས་ཀྱང་མི་བརྗེད་དོ།།ཇི་སྐད་དུ་ཐོས་པ་ཡང་གྲངས་མེད་པ་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་དང་ལྡན་པའི་དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་མཁས་པས་དེ་སྙེད་དུ་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་སྤོབས་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་སྒོས་སྟོང་གསུམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱས་པར་བཀང་ནས་བསམ་པ་དང་མོས་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏེ།འཁོར་མཐའ་ཡས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་མི་འཇིགས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ཆོས་ཀྱི་སྟན་ལ་འདུག་པས། འདོད་ན་སྒྲ་སྐད་བརྗོད་པས་འཁོར་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲ་སྐད་སྣ་ཚོགས་པ་ཚད་མེད་པས་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་གོ་བར་བྱེད་དོ། །སྒྲ་སྣ་ཚོགས་དང་དབྱངས་ ཀྱི་ཡན་ལག་ཐ་དད་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་ནའོ།།འདོད་ན་ཡི་གེ་གཅིག་གི་སྒྲ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སྒྲ་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ། །བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་ལས་དང་། འོད་ཟེར་རྣམས་ལས་དང་། ནམ་མཁའ་ལས་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གྲངས་མེད་པར་སོན་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་སྣང་བ་རྣམས་ལས་ཀྱང་སྟེ།འདི་ནི་མདོར་བསྡུས་པ་ལས་འདིའི་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གསུང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྨྲ་བ་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སོ། །དེ་ལ་ཡེ་ ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་གང་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྣོད་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པའོ།།གང་ཡང་རིགས་དང་དབང་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཡུལ་ལོ། །གསུང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཆོས་ སྟོན་པའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སྟོན་པ་དང་། དེའི་བཤད་པ་སྟོན་པ་དང་། གང་གི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་སྟོན་པ་དང་། གང་རྣམ་གྲངས་ཇི་སྙེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དེ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྟོན་པའོ། །གསུང་རབ་ཡན་ལག་ བཅུ་གཉིས་རྣམས་ནི་མདོ་དང་།དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་དང་། ལུང་བསྟན་པ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་དང་། གླེང་གཞི་དང་། རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་དང་། སྐྱེས་པའི་རབས་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་དང་། ཆོས་རྨད་དུ་བྱུང་བ་དང་། གཏན་ལ་ཕབ་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་མདོ་སྡེ་ ནི་གང་རྐྱང་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པའོ།

此外，此处的第十三发心即具足力度波罗蜜多，如同太阳，因为以无尽摄受诸事而令所化众生得以成熟。
又称善慧地，因为此处菩萨以诸无碍解而为说法者，故为善慧。因此称为善慧。彼以四无碍解而为大法师。
如是具足无尽辩才者，其往昔所积善根成熟之自性圆满成熟，于轮回之际自然成就众生利益及圆满正等菩提。
因此，此第九地之行称为决定行，因为以愿力而得成就之故。以此行亦令成熟众生决定于三乘。因为成熟自性故而行利益之行。
因此，入决定行之菩萨一日中所圆满成办之众生利益事业，前行者以千俱胝分之一亦不能及。
此亦获得无量无数十万陀罗尼门者，于十方诸佛世尊无量无数前闻法，闻已亦不忘失。
如是所闻亦以具足十万无量音声支分之善巧，以如是无量辩才分别门遍满三千世界，随众生意乐而为说法。
具足降伏无边眷属之无畏，坐于法座，若欲以音声语言，则以无量种种音声令诸眷属了知诸法门。
或以种种音声及不同音声支分分别。
若欲则于一字音中出现分别一切法之音声。从毛孔中、从光芒中、从虚空中、及从现于无数世界之色等显现中亦然。
此乃略说此中说法圆满。彼亦应当了知三种：智慧圆满、语言圆满及说者圆满。
其中智慧圆满即以三乘差别显示解脱器等。又随种姓根基等差别所摄即是其境。
语言圆满即以无碍解成就而说法。彼亦有四种：说十二分教、说其解释、随顺所化意乐而说随顺、为令了知数量而说随顺。
十二分教即：经、应颂、记别、偈颂、自说、因缘、本事、本生、方广、未曾有、譬喻、论议。
其中经部即以单独宣说而明了义理者。

།དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་ནི་གང་མདོ་ཁོ་ན་དབུས་དང་མཐའ་མར་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་དབྱངས་སུ་བསྙད་པའོ། །གང་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་དེ་ཡང་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་སྟེ། རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་བསྟན་པ་ནི་གང་དུ་ཉན་ཐོས་འདས་ཏེ་ དུས་བྱས་པ་དང་འབྱུང་བ་ལུང་སྟོན་པའོ།།གང་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོར་ཡང་སྟེ། དེས་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་དགོངས་པ་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི་གང་ཚིགས་བཅད་དུ་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྐང་པ་གཉིས་པ་དང་། རྐང་པ་གསུམ་པ་དང་། རྐང་པ་བཞི་པ་དང་། རྐང་པ་ལྔ་པ་དང་། རྐང་པ་དྲུག་པའོ། །ཆེད་ དུ་བརྗོད་པ་ནི་གང་ཡིད་རངས་པས་བརྗོད་པའོ།།གླེང་གཞི་ནི་གང་ཆེད་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པའམ་བྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་བསླབ་པ་བཅས་པ་གསུངས་པའོ། །རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་ནི་དཔེ་དང་བཅས་པར་གསུངས་པའོ། །དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་ནི་གང་སྔོན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའོ། །སྐྱེས་པའི་རབས་ནི་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའོ།།ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ནི་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དང་ལྡན་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ནི་གང་དུ་ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་སྟོན་པའོ། ། གཏན་ལ་ཕབ་པ་ནི་གང་དུ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པའོ། །སྨྲ་བ་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། གཟུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དྲིས་པ་ལུང་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འཛིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ གཟུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་གཟུངས་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ།དོན་གྱི་གཟུངས་དང་། གཞུང་གི་གཟུངས་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པའི་གཟུངས་དང་། འོད་ཟེར་རབ་ཏུ་འགྱེད་པའི་གཟུངས་དང་། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཚར་གཅད་པའི་གཟུངས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཆོད་པ་དང་སེམས་ཅན་བཀྲེན་པ་རྗེས་སུ་ འཛིན་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་གཟུངས་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད་པའི་གཟུངས་དང་། ཆགས་པ་མེད་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་གཟུངས་དང་། སྤོབས་པ་མི་ཟད་པའི་གཟུངས་དང་། དོན་སྣ་ཚོགས་ལ་སྤོབས་པའི་གཟུངས་སོ། །འདི་ནི་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་མཐའ་ཡས་ པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡང་སྟེ།དེ་ལྟར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པ་ལས་བྱ་དཀའ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱ་དཀའ་བའི་འདུ་ཤེས་མི་སྐྱེའོ། །དེའི་བརྩོན་འགྲུས་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་རྩོམ་པས་སྒྲུབ་པའི་བསྐལ་པ་མང་པོ་རྣམས་བསྙིལ་བར་འགྱུར་ ཏེ།དཔེར་ན་བདག་ཅག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པའི། སངས་རྒྱས་ཉེར་རྒྱལ་མཉེས་པར་བྱས་པས་བསྐལ་པ་དགུ་བསྙིལ་བ་ལྟ་བུའོ།

歌颂是指仅在经文的中间和末尾以偈颂形式歌颂。对于了义经也是以歌颂形式宣说，为了使人理解。
授记是指对已逝声闻的过去和未来作出预言。对于了义经也是如此，因为通过分别解说密意。
偈颂是指以偈颂形式宣说，即二句偈、三句偈、四句偈、五句偈和六句偈。
自说是指以欢喜心宣说。
因缘是指为何因缘而宣说或与制定学处相关的宣说。
譬喻是指以比喻方式宣说。
本事是指与过去因缘相关的。
本生是指与菩萨行相关的。
方广是指与菩萨藏相关的，因为是一切众生利乐之处。
未曾有法是指宣说声闻、菩萨和诸佛的稀有未曾有法。
论议是指如实宣说法的特征。
说者圆满有四种：总持圆满、善巧开示圆满、问答圆满和受持圆满。
其中总持圆满有十种总持：义总持、文总持、神通总持、放光总持、降伏他论总持、供养如来摄受贫苦众生成就总持、赞叹入大乘众生总持、无著愿总持、无尽辩总持和种种义辩总持。
这是于无量俱胝劫中善巧出离，如是菩萨获得成熟精进波罗蜜后，于一切难行不生难想。由其发起广大精进，能缩短多劫修行，
如我等世尊释迦牟尼为菩萨时，由令燃灯佛欢喜而缩短九劫。

 །དེ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སྒྲུབ་བཞིན་པའི་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་ཕྲག་མང་པོ་རྣམས་ཀྱང་བསྙིལ་བར་འགྱུར་ རོ།།གང་ཡང་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ཁས་བླངས་ནས་སུ་ཞིག་གི་ཡང་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་བསྙིལ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པའི་འདོད་པ་དེ་འཕགས་པས་ཁྱད་དུ་བསད་པ་ནི། འབྲས་བུ་གཉིས་པ་ལ་ཞུགས་པ་མཐོང་བས་ཐོབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཡོད་དོ་ ནས་ཇི་སྲིད་དུ་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདི་ཉིད་ལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་པའི་བཤད་པས།གང་གི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་གཉིས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་ས་དྲུག་པ་ལ་གནས་པ་སྟེ་སྔར་བརྗོད་པའི་རིམ་པས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ གཉིས་པ་དང་འབྲེལ་པའི་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་ཉིད་ལ་གནས་པ།དེ་ལ་ཡང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ནི། ཅི་ལྟར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་པ་བསྙིལ་བ་མ་ཡིན། ཅི་སྟེ་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་ལ་འཕགས་པ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ས་བཅུ་གསོལ་བ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་ པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའོ་ཞེ་ན་འདི་ལས་ཅི་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་མཐོང་བས་ཐོས་པས་དྲུག་པ་གསོལ་བ་རྣམས་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པས་ན་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་བསྙིལ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་གནས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕུལ་དུ་དབྱུང་ དུ་མེད་པའི་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ཐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་སྒྲུབ་བཞིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཉིས་ཀྱང་བསྙིལ་བར་འགྱུར་བ་ནས་ཇི་སྲིད་བསྐལ་པ་གཅིག་ལ་དང་།སྐྱེ་བ་ཉུང་ངུའི་ས་དང་། ཇི་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བ་འདི་ཁོ་ན་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ་ཞེས་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་ལས་གསུངས་ སོ།།ཤས་ཆེར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་འདི་ལྟ་བུ་འཛིན་པར་རྩོམ་སྟེ། དེ་གལ་ཏེ་སྐྲའི་རྩེ་མོའི་གོ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གྲངས་མེད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་མཉམ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དེ་སྙེད་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་ཞིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རེ་རེས་ཀྱང་དེ་སྙེད་ཀྱི་ སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དོན་ཐ་དད་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་སྟོན་ཏེ།སེམས་ཅན་སོ་སོ་ལའང་དེ་སྙེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། སྐྲའི་རྩེ་མོ་གཅིག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་ན་སྟེ། དེར་བདག་གིས་ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་སོ་སོར་ནོད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དྲན་པ་རྒྱ་ ཆེན་པོ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞིང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་རྣམ་པར་ངེས་པའི་སྤོབས་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ནས་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་སྙེད་རྣམས་སུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། །བསྐལ་པ་གཅིག་ལ་ཡང་སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་ཕྲག་དུ་མ་རྣམས་མཐོང་ངོ་། ། བསྙེན་བཀུར་བྱེད་དོ། །བླ་མར་བྱེད་དོ། །ཕལ་ཆེར་སྟོང་གཉིས་ཀྱི་བདག་པོ་ཚངས་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་སྟོན་པ་ལ་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང་། འདོད་ན་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་སྟེ། གང་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གྲངས་མེད་པ་འབུམ་ཕྲག་བཅུའི རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཇི་སྙེད་པའི་གྲངས་དེ་སྙེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་སོ་སོར་ཐོབ་པོ།།དེ་སྙེད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་མཐོང་ངོ་། །དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱང་ཤེས་སོ། །དེ་སྙེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་གཡོ་ཞིང་སྣང་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་སྙེད་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་སུ་འགྲོའོ། །དེ་སྙེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་ བྱེད་དོ།།དེ་སྙེད་ཀྱི་བསྐལ་པར་གནས་ཤིང་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་ཡང་འཇུག་གོ། །དེ་སྙེད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ། །དེ་སྙེད་ཀྱི་ལུས་རྣམས་སྟོན་ཏེ། ལུས་སོ་སོ་ལ་ཡང་དེ་སྙེད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ལོ་འདིའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་བསམ་ པའི་སྟོབས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

同样地，以极大的精进力修行的许多亿万劫也将被超越。有人认为如此承认一切之后，却说'必定不会超越任何人的无数劫'，圣者对此说法的否定是：以证得第二果入圣者的角度而言，'舍利子，诸菩萨从现在直至此贤劫中将现前证得无上正等正觉'的解释。
因为入第二果者是住于第六地，如前所述次第，与第二无数劫相连的贤劫中，他们也将现前成佛，这怎么不是超越第三无数劫呢？如果说在贤劫中弥勒菩萨等诸十地菩萨住于第三无数劫者也将现前成佛，这又如何？因为以见道和闻法而住第六地者在贤劫中现前成佛，所以必定是超越无数劫。
因此，以无与伦比的极大精进和殊胜方便修行者，也将超越两个无数劫，乃至一劫中，少生地，乃至即生现前成佛，如密乘所说。大多显现如是智慧：'若于一一毛端，有如同无量世界微尘数的如来，对等数的眷属众会说法，每一如来又对等数的众生说不同的法，对每一众生又说等数之法，如一毛端般遍及整个法界。
我将如何在一刹那间各别领受彼等如来的法光，成就如是广大念力，并清净般若光明决定的辩才，在一刹那间于等数世界中令一切众生满足。'在一劫中见到众多亿万佛陀，承事供养，尊为上师，大多成为二千世界之主大梵天，是宣说一切波罗蜜多的主要者。
若愿意，则发起如是精进：在一刹那间各别证得如三千大千世界无量百千微尘数的等持，见到等数诸佛，了知彼等加持，震动并照耀等数世界，前往等数刹土，令等数众生成熟，住于等数劫并趣入前际后际，开显等数法门，示现等数身，于每一身又有等数菩萨眷属，以此力使波罗蜜多极为增上。其中，意乐力是因为无有烦恼现行的缘故。

།ལྷག་པའི་བསམ་པའི་སྟོབས་ནི་སའི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གཟུངས་ཀྱི་སྟོབས་ནི་ཆོས་མི་བརྗེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ནི་རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་འབྱོར་པའི་སྟོབས་ནི་མཐའ་ཡས་ ཤིང་མུར་ཐུག་པ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།དབང་གི་སྟོབས་ནི་ཡིད་ལ་རེ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤོབས་པའི་སྟོབས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྟོབས་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་སྤྱོད་པ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱམས་པ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ནི་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་བསྐྱབ་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་སྦྱོར་བ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ པའི་སྟོབས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་མདོ་སྡེར་བསྟན་པ་ནི་སྟོབས་རྣམས་སོ།།དེ་ལྟར་ས་དགུ་པ་ལ་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དག་བྱས་ནས། ས་བཅུ་པ་ལ་ཤེས་བྱ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པས་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཅུ་བཞི་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་དྲི་ཟའི་གླུ་སྙན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།མི་ཟད་པའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་འདུན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ས་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཡང་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ས་འདིར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ལ་རྒྱལ་ཚབ་ཉིད་དུ་དབང་བསྐུར་བར་བྱ་བ་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ནོ།།མི་ཧ་བྲན་པ་ལ་སྟེ་གྷ་ཉའོ། །མིང་ལ་གྷ་ཉིད་དོ། །སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བའི་ལོ་ཏོག་མངོན་པར་འཕེལ་བའི་དོན་དུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆར་པ་འབེབས་སོ་ཞེས་པས་ཀྱང་ཆོས་ ཀྱི་སྤྲིན་ནོ།།སྤྲིན་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ལས་ནི་ས་འདིར་ཐོབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་རྟེན་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྡུལ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པ་ལས་ནི་ཆོས་དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་རྡུལ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ ལས་ནི་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ན་བཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་སེམས་ཅན་གོང་དུ་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སྤྲིན་གྱི་ཆར་པས་ལོ་ཏོག་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ནི་འཕགས་པ་ས་བཅུ་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྡེར་བསྟན་པའི་རིམ་པས་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྲངས་མེད་པ་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་ཇི་སྙེད་ པའི་མཐར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་མངོན་པར་དབང་བསྐུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འགྱུར་ཏེ།གང་མངོན་དུ་གྱུར་མ་ཐག་ལ་སྟོང་གསུམ་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་ཚང་བའི་ཚད་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་པདྨ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་རིན་པོ་ཆེ་ལས་བསྐྲུན་པ་སྟོང་ གསུམ་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་ཚང་བའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་ཇི་སྙེད་པ་དང་ལྡན་པའི་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་པདྨའི་འཁོར་ཅན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ལུས་ཀྱང་དེ་དང་འཚམ་པར་གནས་སོ། །དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཐོབ་པ་ལས་པདྨ་དེ་ལ་འདུག་པར་ཀུན་དུ་སྣང་ངོ་། །ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་ རྟེན་གྱི་ཁམས་ནས་འདུས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་བསྐོར་ནས་བལྟ་ཞིང་པདྨའི་འཁོར་དེ་རྣམས་ལ་གནས་སོ།།དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་གཡོ་བར་གྱུར་ཏོ།

增上意乐力是为了完全清净地智慧。总持力是为了不忘失诸法。三昧力是为了恒时无有散乱。正等力是为了善巧分别无边无际世界之行。自在力是为了获得圆满一切所愿。辩才力是为了善巧分别一切佛法。愿力是为了不舍一切诸佛之行。波罗蜜力是为了自身圆满成熟佛法、成熟众生以及不舍利益一切众生之行。大慈力是为了不舍救护一切众生之殊胜加行。大悲力是为了遣除一切众生之一切痛苦。法性力是为了现证如幻等法性。一切如来加持力是为了趣向一切种智。如经中所说，这些即是诸力。
如是于第九地清净刹土及成熟众生后，于第十地圆满修习现证一切所知，由此第十四发心具足智慧波罗蜜如同天音悦耳，以四无尽无碍解为所化众生宣说令其欢喜之法。
此地亦名法云地。因为菩萨于此地受法王位灌顶，故名法云。梵语为'米哈布兰那'，即'伽那'。名为'伽'。如大云令世间善苗增长，任运降下一切法雨，故名法云。
与云相顺亦有三种：遍满故，如此地所得法如虚空遍于所依；息尘故，以此法息灭众生烦恼尘垢；增长故，如住兜率天等次第度脱众生上进，如云雨令庄稼增长。如是《十地经》等所说次第，彼于无量百千三昧之后，成就名为'现前灌顶一切智智'之三昧。
一旦现前，即出现量等三千大千世界十万倍之大宝莲花，具足一切殊胜相，以宝所成，具足等同三千大千世界十万倍微尘数之大宝莲花眷属。菩萨之身亦与之相称而住。彼得此三昧已，显现安住彼莲花上。来自十方世界之菩萨众亦环绕观看彼菩萨，安住于莲花眷属之上。尔时一切世界皆大震动。

 །ངན་སོང་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པ་དང་། སྤྱོད་པ་མཐུན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཐམས་ཅད་འདུ་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལྷ་དང་མིའི་སིལ་སྙན་དང་གླུ་དང་རོལ་མོའི་སྒྲ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་མཆོད་པ་དང་རིམ་གྲོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་འཇུག་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་པར་འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་དག་ལས་འོད་ཟེར་གྲངས་མེད་པ་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་བྱུང་ནས་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་མནར་མེད་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་སྣང་བ་སྔོན་མ་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཞི་ བར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་པུས་མོ་གཉིས་ནས་དུད་འགྲོ་རྣམས་སོ། །ལྟེ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནས་ཡི་དགས་རྣམས་སོ། །རྩིབ་ལོགས་དག་ནས་མི་རྣམས་སོ། །ཕྱག་དག་ནས་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་སོ། །ཕྲག་པ་དག་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ཏེ། ཆོས་སྣང་བའི་སྒོ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའོ། །རྒྱབ་དང་མགྲིན་ པ་ལས་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཏེ་ཞི་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོའི་ཚུལ་ལོ།།ཞལ་གྱི་སྒོ་ནས་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཇི་སྲིད་ས་དགུ་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པའི་བར་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཏེ། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཚུལ་ཡང་ངོ་། །སྨིན་མཚམས་ཀྱི་མཛོད་སྤུ་ནས་བདུད་ཀྱི་གནས་ཐམས་ཅད་ མོག་མོག་པོར་བྱས་ནས་དབང་བསྐུར་བའི་ས་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལ་ནུབ་པར་འགྲོའོ།།སྟེང་དུ་ཡན་ལག་དམ་པ་ལས་སྟོང་གསུམ་གྲངས་མེད་པ་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་ཚང་བའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་དང་མཉམ་པའི་འོད་ཟེར་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་སྣང་བར་བྱེད་དོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་ལན་བཅུར་བསྐོར་བ་བྱས་ནས། སྟེང་གི་བར་སྣང་ལ་འོད་ཟེར་གྱི་དྲ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་རྣམས་བྱས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཆོད་པ་དང་རིམ་གྲོར་བྱ་བ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། ། ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་ན་མ་ལུས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དང་། གདུགས་དང་ན་བཟའ་དང་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན་ལ་སོགས་པར་གདགས་པ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་བཀོད་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་ཆར་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རེ་རེའི འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྤྲིན་ཆེན་པོ་རྣམས་བཞིན་དུ་ཆར་འབབ་པོ།།མཆོད་པ་དེ་རྣམས་སེམས་ཅན་གང་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྗེས་སུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཞབས་ཀྱི་འོག་གི་མཐིལ་རྣམས་སུ་ནུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། ཕྱོགས་བཅུ་མཐའ་ཡས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རབ་འབྱམས་དེ་རྣམས་ནས་ཀྱང་ས་དགུ་པ་ཇི་སྲིད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་ལྷགས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་མཆོད་པ་དེ་བལྟ་ཞིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །བྱང ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཡང་ཐུགས་ཀ་ན་གནས་པའི་མཚན་དཔལ་གྱི་བེའུ་དང་རྡོ་རྗེ་དང་བཀྲ་ཤིས་ལས།བདུད་ཀྱི་དགྲ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་འོད་ཟེར་ཆེན་པོ་འོད་ཟེར་གྲངས་མེད་པ་འབུམ་ཕྲག་བཅུའི་འཁོར་ཅན་སྤྲོས་ནས་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སྣང་བར་བྱས་ཤིང་ཆོ་འཕྲུལ་མུ་མེད་ པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་བསྟན་ཏེ།སླར་ལོག་ནས་དཔལ་གྱི་བེའུ་དང་རྡོ་རྗེ་དང་བཀྲ་ཤིས་ཁོ་ན་ལ་ནུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་མཐུ་སྟོང་འགྱུར་ལས་ལྷག་པར་མངོན་པར་འཕེལ་ལོ།

一切恶趣永断绝，与一切行为相应的菩萨聚集，一切世界中天人的乐器、歌声和音乐之声，一切众生生起安乐，对一切圆满正觉佛陀作不可思议的供养承事，并且一切如来眷属坛城也将现见。
从这位菩萨足底放出无数百千光芒，遍照十方直至无间地狱的众生，以前所未有的光明使一切痛苦平息。
同样，从双膝照耀畜生道众生，从脐轮照耀饿鬼众生，从两胁照耀人类众生，从双手照耀天人与非天众生，从双肩照耀声闻乘众生，显示法门。从背部和颈部照耀缘觉众生，显示寂静三昧门的方式。
从面门照耀从初发心直至获得第九地的菩萨众生，也显示般若方便善巧的方式。从眉间白毫放光，震动一切魔界，融入获得灌顶地菩萨的身体。
向上从殊胜肢体放出等同三千大千世界无数百千微尘数的光芒，照耀十方乃至虚空界边际的如来眷属坛城。
环绕世界十次后，在上方虚空形成大光网坛城，对一切如来作供养承事。
在十方所有法界中，超越一切花等供品、伞盖、衣服、珍宝装饰等陈设，种种庄严珍宝等雨，如大云般降注于每一如来的眷属坛城中。
所有了知这些供养的众生，皆将决定获得无上菩提。随后，这些光芒融入诸如来足底。
从十方无边世界中，无数住于第九地的菩萨前来，观看对这位菩萨的正确供养，并入于万种三昧。
从这位菩萨胸中的吉祥标帜、金刚杵和吉祥相中，放出名为'降伏一切魔敌'的大光明，伴随无数百千眷属光芒，照耀十方，显示无尽神变后，返回融入吉祥标帜、金刚杵和吉祥相中。
此时，这位菩萨的威力增长千倍以上。

 །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྨིན་མཚམས་ཀྱི་མཛོད་སྤུ་རྣམས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པ་ཉིད་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འོད་ཟེར་གྲངས་མེད་པའི་འཁོར་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རབ་འབྱམས་མཐའ་མེད་པ་རྣམས་སྣང་བར་བྱས་ནས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་བསྟན་ཞིང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གྲངས་མེད་པ་ རྣམས་བསྐུལ་ཏེ།ཕྱིར་ལོག་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཡན་ལག་མཆོག་ལ་ནུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འཁོར་གྱི་འོད་ཟེར་རྣམས་ནི་འཁོར་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་བོར་ནུབ་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ལ། ཡེ་ ཤེས་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་དབང་བསྐུར་བཞེས་བརྗོད་དོ།།རྣམ་པར་ཐར་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འཐོབ་པོ། །རང་གི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་ཀྱང་ལུས་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཇི་ སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བཀང་ནས།དགེ་བ་བདུད་རྩིའི་རྒྱུན་གྱི་ཆར་གྱིས་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་གྱི་མི་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྡུལ་དང་མེ་ལྕེ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ས་འདི་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་སྙེད་ཀྱི་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་སུ་ཡང་དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་དུ་བཞུགས་པ་ནས་བཟུང་ནས་ཇི་སྲིད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་དང་གདུལ་བྱ་ཇི་ལྟ་བ་རྣམས་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་དེ་ལྟ་བུ་ དང་ལྡན་ཞིང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་ཅན་དེ་འདོད་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་དུ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པོ།།ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུའོ། །དོག་པ་ནི་ཡངས་པ་ཉིད་དུའོ། །ཡངས་པ་ནི་ དོག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་ངོ་།།རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་བྱིན་གྱིས་རློབ་སྟེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་ཡང་འཕེལ་བ་མེད་ལ་བྱ་བ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་དུ་སྟོན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གྲངས་མེད་པའི་བཀོད་པ་དང་། དེ་ན་གང་སེམས་ཅན་ཡོད་པ་ རྣམས་ཀྱང་ཀུན་དུ་སྟོན་ཏོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་གི་བཀོད་པ་དང་དེར་སེམས་ཅན་གང་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་སུའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གྲངས་མེད་པར་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྲའི་ཁྱོན་གཅིག་ཏུ་སྟེ། དེ་རྣམས་ལ་གནོད་པ་ཡང་མེད་དོ། །སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་བཀོད་པ་གྲངས་མེད་པ་ཡང་སྐྲའི་ཁྱོན་གཅིག་ཏུའོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་ལུས་རྣམས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དོ། །ལུས་རེ་རེ་ལ་ཡང་དེ་སྙེད་ཀྱི་ལག་པ་རྣམས་དང་དེ་སྙེད་ཀྱི་མགོ་བོ་སོ་སོ་ལ་དེ་སྙེད་ཀྱི་ལྕེ་རྣམས་ཀྱང་སྟོན་པར་ བྱེད་དོ།།ལག་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་བདེ་བ་ཅན་དང་པདྨ་ཅན་དང་འོད་ཟེར་ཅན་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་སུ་སངས་རྒྱས་མཆོད་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་རོ། །ལག་པ་རེ་རེས་ཀྱང་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དང་མཉམ་པ་ཉིད་མེ་ཏོག་གི་ ཕུར་མ་རྣམས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་རྣམས་ལ་འཐོར་རོ།

从那些如来眉间的白毫中放射出名为'具一切智智神通'的无数光芒及其眷属，照亮了无边无际的世界，显示如来的种种神变，唤醒了无数菩萨。返回后，这些光芒没入那位菩萨的最胜肢体中。眷属光芒则没入眷属菩萨们的顶上。那位菩萨也因为大智慧的力量而在圆满佛陀境界中获得灌顶。他也获得了名为'不可思议解脱'的境界。
由于自己愿力的增长，以种种身体在一刹那间遍满十方无数世界，数量如同微尘，以善法甘露之雨随众生心愿，息灭一切众生无始以来由无明所生的烦恼尘垢和火焰。因此，此地被称为'法云地'。
在如是众多世界中，从住兜率天宫直至大般涅槃期间，随众生心愿和所化机缘加持一切如来事业。具有如是智慧力，并具足极为详细观察的智慧和大神通，若欲则可将染污世界加持为清净，将清净世界加持为染污，将狭小加持为广大，将广大加持为狭小。
在一微尘中加持无数世界，而彼微尘亦不增大，且显示一切事业。在一世界中显示无数世界的庄严及其中所有众生。一世界的庄严及其中众生亦显现于无数世界中。将无数世界中的众生置于一发之处，彼等亦不受损。无数佛刹庄严亦置于一发之处。
在一刹那间化现如同无数世界中微尘数量那么多的身体。每一身体又显现等量的手臂，每一头部显现等量的舌头。以那些手臂于十方极乐世界、莲华世界、光明世界等无量佛土中精勤供养诸佛。每一手臂都向诸佛世尊散撒如恒河沙数的花束。

།དེ་བཞིན་དུ་དྲི་ལ་སོགས་པ་ནས་ཇི་སྲིད་ན་བཟའ་དང་གདུགས་དང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་བཀོད་པའི་བར་དུ་ཡང་ངོ་། །ལྕེ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་ཀྱི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དང་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ཡང་བྱེད་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ ཇི་ལྟར་འོས་པར་ཆོས་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།གང་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་རྫོགས་པ་ལྟ་བུ། ཐབས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་རྣམས་བརྩོན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོན་པར་བཞེད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བབ་པ་མེད་པ་དེ་རྣམས་ལ། འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་ལ་དགེ་བ་བསྐྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕན་ པའི་ཆེད་དང་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་འབྲས་བུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེ་བའི་ཆེད་དུ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་མཉམ་པའི་བསྐལ་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཞེས་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཤིང་ཕྱག་འཚལ་ནས་གསོལ་བ་འདེབས་པར་བྱེད་དོ། ། སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཕྱོགས་བཅུ་ཁྱབ་པར་འགྲོ་སྟེ་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པར་བཀོད་པ་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་བཀོད་པ་ཇི་སྲིད་པ་རྣམས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པོ། །དུས་གསུམ་གྱི་ལུས་ཚད་མེད་པ་ཉིད་དང་། རང་གི་ལུས་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སངས རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་བཀོད་པ་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འཇིག་པ་དང་ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངོ་། །རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་གཅིག་ནས་འབྱིན་ཏེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་པ་ཡང་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་ཆུའི་ཕུང་པོ་ གཅིག་ཏུ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་དང་།དེར་ཡང་པདྨ་ཆེན་པོ་དང་པདྨ་དེའི་འོད་ཀྱི་བཀོད་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པར་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ། །དེར་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་ཆེན་པོ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་ངོ་། །རང་གི་ལུས་ ལ་ཡང་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་ཀྱི་ནོར་བུ་དང་གློག་དང་ཟླ་བའི་འོད་ནས་ཇི་སྲིད་འོད་དང་སྣང་བའི་བཀོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དུ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པོ།།ཁའི་དབུགས་ཀྱིས་ཕྱོགས་རེ་རེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པ་གཡོ་བར་བྱེད་དེ། སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྲག་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །ཕྱོགས་བཅུའི་རླུང་ གིས་འཇིག་པ་དང་ཆུས་འཇིག་པ་དང་མེས་འཇིག་པར་ཡང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པོ།།རང་གི་ལུས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུར་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའོ་ཞེས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་མཐའ་ ཡས་པ་ཚད་མེད་པ་གྲངས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་རྫུ་འཕྲུལ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་རོལ་པ་རྣམས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།འདིའི་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཇི་སྲིད་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བར་ལ་གཞུག་པའི་ཆེད་དུ་གནས་པ་ནི། ས་དགུ་པ་ཇི་སྲིད་པ་ལ་གནས་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་རྣམས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་སོ།།གང་གི་ཕྱིར་འདིའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བས་སོ། །དེ་ཡང་ཕལ་ཆེར་གནས་གཙང་མའི་ལྷའི་རྒྱལ་པོར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་པ་ལ་བྱང་བ་དང་ གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང་འདོད་ན་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་སྟེ།གང་ལས་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ཕྱོགས་བཅུའི་གྲངས་མེད་པ་ལས་འདས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་འཐོབ་པོ། །དེ་སྙེད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་མཐོང་ངོ་། །དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་ཀྱང་ཤེས་སོ། །དེ་སྙེད་ ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཡོ་ཞིང་སྣང་བར་བྱེད་དོ།།དེ་སྙེད་ཀྱི་ལུས་སྟོན་ཞིང་། ཞིང་རྣམས་སུ་འགྲོའོ། །དེ་སྙེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་སྙེད་ཀྱི་བསྐལ་པར་གནས་ཤིང་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་འཇུག་གོ། །དེ་སྙེད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་རྣམ་པར་འབྱེད་ དོ།།དེ་སྙེད་ཀྱི་ལུས་སྟོན་ཞིང་། ལུས་དང་ལུས་ལ་ཡང་དེ་སྙེད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་རོ།

同样地，从香等乃至衣服、伞盖、珍宝等庄严之间也是如此。那些舌头也赞叹诸佛的功德并且祈请说：'祈请诸世尊如理说法'等。
又如为了圆满众生事业，以方便调伏所化众生而示现涅槃的诸佛，虽无入涅槃之时，为了利益一切众生生起善根，以及成就增上生和决定胜果之乐，向他们顶礼供养并祈请说：'祈请诸世尊住世如同一切佛土微尘数那么多劫。'
在每一刹那遍及十方，从现前圆满菩提的庄严乃至大般涅槃的一切庄严都加持。三世无量身，以及在自身中无量诸世尊的无数佛土庄严，以及一切世界的成坏。
从一毛孔中放出一切风轮，对众生也无害。加持尽世界边际的一切水聚，其中也现大莲花，以莲花光明庄严遍及无边世界。其中也示现大菩提树，乃至具足一切相的一切种智。
在自身中也加持十方的宝珠、闪电、月光乃至一切光明照耀的庄严。以口气使一方无边世界震动，但不令众生恐惧。加持十方风灾、水灾、火灾。
自身变为如来身，如来身中现自己的佛土，佛土中又现如来身等如是无边无量无数的三昧、神通、神变游戏。
此地的智慧光明为了引导众生直至一切种智而住，九地菩萨的其他智慧光明不能夺取。因为此地般若波罗蜜多增上的缘故。他多生为净居天王，善巧并为主要地向众生宣说波罗蜜多。
若欲发起如是精进，于一刹那能得十方过无数微尘数那么多的三昧。见到那么多佛。了知他们的加持。震动并照耀那么多世界。
示现那么多身并往诸刹土。成熟那么多众生。住那么多劫并入于前际后际。分别那么多法门。示现那么多身，每一身中有那么多菩萨眷属。

 །ལུས་ཀྱི་བ་སྤུའི་བུ་ག་རེ་རེར་ཡང་གྲངས་ལས་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རེ་རེ་ལ་འཁོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚད་མེད་པ་ཅན་རྣམས་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་རྣམ་པ་གཞན་ དང་གཞན་ཡང་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་ལྔའི་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པ་ཡང་འཁོར་བར་ཐ་དད་པ་མེད་པར་ཏེ། བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་དང་འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་ རྒྱས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འབད་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར།བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་བྱས་ནས་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་བར་མར་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ས་ལ་གནས་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་ངེས་པར་བསྟན་པར་གསུངས་པ།སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་ཆུ་ཟླ་དང་རྨི་ལམ་དང་མིག་ཡོར་དང་སྒྲ་བརྙན་དང་གཟུགས་བརྙན་དང་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་སོ། །འདིར་དཔེ་བརྒྱད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་བརྒྱད་རྣམས་གསལ་བར་བྱས་ ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་སྣང་བརྙན་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་ཀུན་བརྟགས་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་དར་གྱི་ཡོལ་བས་བར་དུ་ཆོད་པ་ཙམ་དུ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ ཐོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་འདིའི་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམས་ཏེ།ཅིག་ཅར་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རང་གི་ལུས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་དང་། སྐྱིལ་ཀྲུང་གཅིག་གིས་ཞིང་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པ་དང་། རང་གི་ལུས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཞིང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དང་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་འཇིག་པ་དང་འཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་སྟོན་ཞིང་།རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་རྣམས་ཆེར་སོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཆུང་བ་ཉིད་དམ་འདྲེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་དང་དེར་དེ་ལྟར་ཕན་ ཚུན་དོག་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་བཞུགས་པ་ནི་གཞན་དུ་ཞིང་ཡངས་པ་རྣམས་སུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐུའི་ལས་རྣམས་དང་།གསུང་གཅིག་གིས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཆོས་བསྟན་པ་ཐོས་པར་བྱེད་པ་དང་། དབྱངས་གཅིག་གིས་ཞིང་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པ་དང་། དབྱངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེར་དབྱངས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ངག་གི་ལས་རྣམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གཅིག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཚད་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་རྣམས་དང་མདོར་བསྡུ་ན། གོམ་པ་འདེགས་པ་དང་འཇོག པའི་ལས་རྣམས་ཀྱང་ཇི་སྲིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྒྱལ་ཚབ་དམ་པ་ཐོབ་པ་ས་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ན་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་ལྟ་ཅི་སྨོས།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བར་མར་གསུངས་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁོ་ན་ཞེས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཤེས་སོ།།འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོའི་མདོར་ཡང་། ས་བཅུ་པ་ལས་ཕ་རོལ་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁོ་ནར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པས་ སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སོ་སོར་ཉེ་བར་གནས་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྟོགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

在身体的每一个毛孔中，都有无量无数的佛世尊，每一位佛世尊都有无量菩萨眷属，在每一刹那中示现不同的形相，而且是无分别地显现。除此之外，对于天、人等五道众生的差别，在轮回中也无差别，对于帝释、梵天、护世者等以及声闻、缘觉、如来所调伏的众生们，无需费力地示现帝释等形相而为其说法。
对于如幻等法的胜解，如同《般若中分》所说的住于究竟地的菩萨功德确定开示中所说：'对于如幻、阳焰、水月、梦境、眼翳、回声、影像、化现等法有殊胜胜解者能知晓。'此处以八种譬喻显明八种性相，即：空性、无相、无愿、无自性、影像、缘起、遍计、依他起性相。
如是，对于一切智性仅如被丝绸帘幕隔绝般，仅剩一生即可成就的这位大士的清净功德：能随众生意乐同时示现自身，以一跏趺坐遍满一切刹土，在自身每一微尘中都能如实显示一切刹土中诸佛菩萨的行为、神变以及众生界的坏灭与形成等。这些微尘并未变大，诸佛等也未变小或混杂，彼此之间毫无拥挤，安住其中，如同广大刹土中一般。
以及诸如身业：以一音声随众生意乐宣说闻法，以一音声遍满一切刹土，在每一音圆中出生一切音声等语业；以一三昧入无量三昧等意业。简而言之，即使是举足下足的行为，连获得殊胜法王位、安住于妙慧地的菩萨们也难以了知，更何况其他众生。
因此《中分》中说：'须菩提，住于第十地的菩萨摩诃萨应称为如来。'《圣海慧经》中也说：'超越十地的菩萨应称为如来。'这是因为他以如来的事业对众生个别摄受，但尚未证得如来的证悟。

།འཕགས་པ་བྱམས་པས་ཀྱང་གསུངས་པ། སྔོན་གྱི་འཕེན་པའི་དབང་ལས་དང་། །རྣམ་རྟོག་ཐམས་ཅད་བྲལ་བའི་ཕྱིར། །དེ་ནི་ལུས་ཅན་སྨིན་ཆེད་དུ། །སླར་ཡང་འབད་པ་བྱེད་མ་ཡིན། ། སྟོན་དང་གཟུགས་སྐུ་དག་དང་ནི། །སྤྱོད་དང་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་ཀྱང་རུང་། །གང་ཞིག་གང་གིས་ཇི་ལྟར་འདུལ། །དེ་འདིས་དེ་ལྟར་ཁོ་ནར་ཤེས། །དེ་ལྟར་ནམ་མཁའི་མཐའ་ཀླས་ཀྱི། །འགྲོ་ལ་རྟག་ཏུ་ལྷུན་གྲུབ་པར། །ཐོགས་མེད་བློ་ལྡན་དེ་ཡིས་ནི། །སེམས་ཅན་དོན་ནི་ཡང་དག འཇུག་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྟོགས་པ་འདི། །ཐོབ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་རྣམས་དང་། །སེམས་ཅན་ཡང་དག་སྒྲོལ་བ་ལ། །འཇིག་རྟེན་རྣམས་ན་མཉམ་པ་ཉིད། །འོན་ཀྱང་ས་གཞི་རྡུལ་ཕྲན་དང་། །རྒྱ་མཚོ་བ་ལང་རྨིག་རྗེས་ཀྱི། །ཁྱད་པར་གང་ཡིན་སངས་རྒྱས་དང་། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁྱད་དེ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་འདིའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་མདོར་བསྡུས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། རྒྱས་པར་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་འབུམ་ཕྲག་དུ་མས་ཀྱང་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པས་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ས་ཆོས ཀྱི་སྤྲིན་འདི་ཁོ་ན་བསྐལ་པ་ཚད་མེད་པར་བསྟན་ཀྱང་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པར་ཟད་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དེ་གལ་ཏེ་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་ཕྱོགས་རེ་རེར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མུ་མེད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་དང་མཉམ་པའི་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་འདི་ལྟ་བུ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གང་བར་གྱུར་ཀྱང་།དེ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐལ་པ་མཐའ་ཡས་པར་བསྒྲུབས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པས་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལས་བྱུང་བའི་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་གྱི་ཡང་ཇི་སྐད་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་གྱི་ཆ་དང་གྲངས་དང་།རྒྱུའི་བར་དུ་ཡང་མི་བཟོད་དོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ས་བཅུ་པ་འདི་ཁོ་ནའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བཅོ་ལྔ་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དྲུག་རྣམས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པོ། ། དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཅོ་ལྔ་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་སྟེ། མཐུ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མར་གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཅིག་གིས་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་མཐའ ཡས་ཤིང་མུ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་སུ་འགྲོའོ།།སྟོང་གསུམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆུའི་ཕུང་པོ་གང་དེ་ཐམས་ཅད་སྐྲའི་རྩེ་མོའི་མཐའ་བརྒྱར་གཤགས་པའི་ཆས་འཕེན་པར་བྱེད་ལ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ལ་ གནོད་པ་མེད་དོ།།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བསྐལ་པར་བསྲེགས་པའི་མེ་འབར་བ་ཁའི་དབུགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པའི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམ་པར་བསྐྱོད་པ་ཆེན་པོ་སོར་མོའི་ཚིགས་ཀྱི་རྩེ་མོ་གཅིག་གིས་གནོན་ པར་བྱེད་དོ།།ནམ་མཁའི་ཁམས་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་གཅིག་གིས་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ། །རི་རབ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རི་བོ་རྣམས་སྐྲ་ཉག་མ་གཅིག་གིས་བཅིངས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འཕེན་པར་བྱེད་དོ། །ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་སོ་སོར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་ སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལྷའི་མིག་གིས་བལྟའོ།།དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ་ཡང་ལྷའི་རྣ་བས་ཉན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཤེས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་ནོ། །ཟག་པ་ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མངོན་ པར་སྒྲུབ་ལ།ཡང་དག་པའི་མཐའ་སྔོན་དུ་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐུ་འདི་འདྲ་བ་ཡང་དད་པར་དཀའ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་ཁྱབ་བདག་ཉིད་འདི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

圣弥勒也说道：'由于往昔愿力，以及远离一切分别，为了成熟众生，不再作刻意努力。以教法、色身、行为、威仪，随何众生以何方便调伏，他皆如是了知。如是于等同虚空边际的众生，恒时任运自成，以无碍智慧，真实趣入利益众生。菩萨获得此证悟，与如来及众生解脱，于世间中平等无异。然而大地微尘与海水牛蹄印的差别，即是佛与菩萨的差别。'
如是略说此地功德，广说则即使以数百千劫也无法穷尽。如经中所说：'善男子，如是暂且仅说法云地一分，更何况如来地？善男子，假使十方每一方各有如无量世界微尘数佛土，皆由获此地菩萨充满，即使他们于无量劫所修菩萨行，亦不能及如来一刹那智慧所生如来境界之百千万亿分之一数。'
如是此菩萨于第十地时，成就第十五等觉心等六种发心。其中第十五发心具足神通，如大国王，以无碍力故成办他利。如世尊母所说：'菩萨以一发心能往十方无量无边世界。以一发心能以一毛端百分之一取三千大千世界大海等一切水聚，而不损害其中众生。能以口气息灭尽三千大千世界劫火。能以一指节制止遍及一切世界的大风轮。能以一跏趺坐遍满虚空界。能以一发丝系缚须弥等诸山，掷向无量世界。以天眼见十方一切佛土诸佛世尊。以天耳闻彼等说法。了知众生心行。忆念彼等宿世。现证漏尽智通，然不先证实际。'
如是神变等威力虽难信解，然非不可信，因为禅修者之真实导师、遍主自身不可思议故。

 །སེམས་ བསྐྱེད་པ་འདི་ནི་སྟོན་པ་མི་ཟད་པ་ཡང་ངོ་།།དེ་ལ་དོན་ལ་རྟོན་གྱི་ལེགས་པར་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་འབྲུ་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་ནི་རིགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་རྟོན་གྱི་གནས་བརྟན་ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ལ་རྟོན་གྱི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དག་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཚད་མ་མཆོག་སྟེ། དེས་ན་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་རྟོན་གྱི་དྲང་བའི་དོན་ལ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་པ་རྟོན་པ་བཞི་རྣམས་སོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་བཅུ་དྲུག་ལ་ བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ནི་བང་མཛོད་ལྟ་བུ་སྟེ།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མང་པོའི་མཛོད་དེ་གནས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་བཅུ་བདུན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་ལྡན་པ་ནི་ལམ་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་སྟེ་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ ཐམས་ཅད་གཤེགས་ཤིང་རྗེས་སུ་གཤེགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་བཅོ་བརྒྱད་པ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང་ལྡན་པ་ནི་བཞོན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་དེ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པར་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ཡང་རུང་བར་མི་ལྟུང་བར་བདེ་བླག་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ བསྐྱེད་པ་བཅུ་དགུ་པ་གཟུངས་དང་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་བཀོད་མའི་ཆུ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཆུ་འཛིན་ཞིང་མི་ཟད་པར་འབྱིན་པ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་ཐོས་པ་དང་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་དང་དོན་འཛིན་ཞིང་མི་ཟད་པར་སྟོན་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཀུན་དགའི་ སྒྲ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཐར་པ་འདོད་པའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་སྙན་པར་སྒྲོགས་པའི་ཕྱིར།།ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མར་གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱོགས་བཅུ་སོ་སོར་དུས་རིང་པོར་མུན་པས་འཐོམས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་རྣམས་ལུས་ཀྱི་འོད་ཀྱིས་སྣང་བར་བྱས་ ནས་དེར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་དང་དགེ་འདུན་གྱི་སྒྲ་སྒྲོགས་པར་བྱེད་ཅིང་།དེ་རྣམས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོ་སོར་བགྲོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་རྣམས་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སྡུག་ བསྔལ་བ་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བའོ་ཞེས་པ་སོ་སོར་རྟོགས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་མི་རྟག་པ་ནི་རྟག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ། མེད་པའི་དོན་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་ཏོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པའི་དོན་ཡང་མི་རྟག་པའི་དོན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་པ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་སའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་གསུངས་པ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་རྣམས་ཏེ། མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་པས་བསྟན་གྱི་རྒྱས་པར་ནི་བསྐལ་པ་མཐའ་ཡས་ པར་སྟོན་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ལས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་བྱའོ།།གང་འདས་པ་དང་མ་བྱོན་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་དང་གསུང་བར་འགྱུར་བ་དང་གསུངས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པོ་རྣམས་ ཏེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བ་རྣམས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། རིམ་གྱིས་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟོགས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་ན་ཡང་། མི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེར་སོན་པའི་ནམ་མཁའ་ཐ་མི་དད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཐ་དད་ན་ཡང་དེར་སོན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཅིག་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་། དེ་ཡང་ཤེས་པའི སྐད་ཅིག་གཅིག་ཁོ་ནས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཉིས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ།

此发心即是无尽教授。于此依止于义而非依止于善巧等文字，依止于法即理而非依止于上座等补特伽罗，依止于修所生慧即智慧而非依止于闻思所生慧识，佛世尊即最胜量，故依止了义经而非依止不了义经，此为四依。
第十六发心具足福德智慧资粮，如藏库，以其为众多福德智慧资粮之库藏处故。
第十七发心具足三十七菩提分法，如大道，以一切圣补特伽罗皆行且随行故。
第十八发心具足止观，如乘骑，以其双运故，不堕轮回与涅槃任一边而安乐而行故。
第十九发心具足陀罗尼与辩才，如灌溉之水，如水能持且无尽流出，相应于法，能持已闻未闻之法义且无尽宣说故。
第二十发心具足法印，如悦耳之声，以对求解脱所化众生发出悦耳之声故。
如世尊母所说：'菩萨于十方各处长时为黑暗所覆之世间以身光普照，于彼处出生之众生宣说佛声、法声、僧声，令彼等趣入正见。'
其中法印即：一切有为无常，一切有漏是苦，一切法无我，涅槃寂静，此为各别证悟。
其中无常即恒无，无之义即无常义。世俗谛中刹那坏灭之义亦是无常义。
一切分别寂灭即寂静。此为略说地之功德安立。
世尊亦说：'善男子，此等即菩萨十地，以略说而说，若广说则应从无边劫加持中了知。'
过去、未来、现在诸佛世尊所说、将说、正说者，善男子，即是菩萨十地，应视为随顺一切种智，以次第趣向故。
彼一切种智亦由世尊以一刹那证悟，如瓶等虽异，以无障碍性相同故，于彼所显虚空无别，如是色受等事物虽异，以彼所显真如无生相无别故，应知真如唯一，亦以一刹那智证悟故。
彼一切种智亦有二种发心，即五智之自性。

 །དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པའི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པས་ན་ས་དེ་པ་ རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོའི་སེམས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་བྱ་བ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་མོ།།དེ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཆུའི་རྒྱུན་ལྟ་བུ་སྟེ་རང་གི་ངང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བགྲོད་ པ་གཅིག་པའི་ལམ་ནི་འདྲེས་པ་དང་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་གཡོ་བ་ནས་བཟུང་ནས་ཏེ་འོན་ཀྱང་འདི་ནི་བླ་ན་མེད་པའོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ལྡན་པའི་སྤྲིན་ལྟ་བུ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བ་རྣམས་དེ་ལས་འཇུག་པའི་ཕྱིར། སྤྲིན་ལས་སྣོད་ཀྱི་ འཇིག་རྟེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམས་བཞིན་དུའོ།།ཐབས་ལ་མཁས་པ་མི་ཟད་པ་ཡང་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ན་བཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་། །རྣམ་ཀུན་མངོན་རྫོགས་རྟོགས་པ་སྟེ། །འདི་ནི་ཐབས་མཁས་བཅས་པ་ཡིན། ། ཞེས་སོ། །སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་ཀྱང་གསུངས་པ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་ཏེ། འཛམ་བུའི་གླིང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱར་ཅིག་ཅར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། །ཐབས ལ་མཁས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དག་གམ།དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལས་ལ་མཁས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དགའ་ལྡན་དུ་བཞུགས་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་གྱི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། མི་ཁོམ་པ་ནས་འདིར་འོངས་པ་བདག་ཅག་གི་རྒྱུ་མཚན་དུ་ནི་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ རིམ་གྲོ་མང་དུ་མི་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་དོན་དུའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དུ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ནུས་པ་ཡོད་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་སྐྱེ་བ་སྤངས་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བས་དགའ་ལྡན་དུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་རིམ་གྲོ་མང་དུ་ལྷག་པར་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ མི་རྣམས་སུ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།ལྷའི་བདེ་བ་སྤངས་ནས་བདག་ཅག་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བས་མིར་བྱོན་ནོ་ཞེས་རིམ་གྲོ་མང་དུ་ལྷག་པར་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མངལ་དུ་གནས་པ་སྟོན་ཞེ་ན། རིགས་མཐུན་པ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རང་ཉིད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ པ་བསྟན་གྱི།སངས་རྒྱས་གཞན་གྱི་ཉེ་བར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། །སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་དོན་དུ་སྟེ། གཞན་ལ་རག་ལས་པས་མི་འགྲུབ་ཅེས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་གནས་པས་གནས་ཤེ་ན། དེ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ པར་གསལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ།།ཅིའི་དོན་དུ་གཞན་གྱི་དོན་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཉི་མ་བདུན་དུ་འདས་པར་མཛད་ཅེ་ན། བདག་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་དགྱེས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །དེ་ཡང་ཅིའི་དོན་དུ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་དགའ་བ་དང་གུས་པ་ཡང་དག་པར་འཕེལ་བའི་དོན་དུ་སྟེ།དེ་ལྟར་གྱུར་ཀྱང་དེ་འདྲ་བའི་དགྱེས་པ་སྤངས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བས་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཅང་མི་གསུང་བར་གྱུར་ཅེ་ན། ཡོངས་སུ་སྐོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་ པས་ཆོས་ལ་གུས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ།།དེ་ལས་ཚངས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འགའ་ཞིག་ཏུ་གསོལ་བ་མ་བཏབ་པ་ཁོ་ནར་སྟོན་པར་རྩོམ་ཞེ་ན། གཞན་དུ་ན་ཅི་སྟོན་པར་བཞེད་པའམ་ཞེས་འདིའི་སྟོན་ པར་བཞེད་པ་ཉིད་མི་ཤེས་པས་སོ།།ཅིས་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བསྟན་པའི་ཆེད་དུ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་རིགས་རྣམས་སྤྲོ་བ་ཡང་དག་པར་འཕེལ་བའི་དོན་དུའོ། །བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྐུའི་ཕྱག་གིས་རེག་པ་ལས་ སོགས་པའོ།།ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་གསུང་གིས་སོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ཐུགས་ཀྱིས་སོ།

关于第二十一种发心，具有一乘道，由于获得无上不生法忍，故彼地之菩萨众以菩提自性心之本体相应，是故菩萨之果与事业无别，故为一乘道。具此者如水流，因为自然而生。一乘道以混合及近混合性，从不动地开始，然此为无上。
第二十二种发心，具法身如云，因为从彼而入一切有情利益事业，如从云中出现圆满器世间。
方便善巧无尽者，即示现住兜率天等处，此为方便善巧。如论中所说：'遍知圆满现觉，此具方便善巧。'
世亲论师亦说：'转法轮佛智具解脱及方便善巧事业，因为同时于百俱胝赡部洲转法轮故。'
方便善巧即空性与大悲，或由此所生之善巧业。
为何示现住兜率天而不住色界无色界？为令不作过多承事，以免说'我等从无暇处来此非为此因'。
为何不住他化自在天？虽有能力，为令生起更多承事，示现舍弃殊胜生处，以悲悯有情而生兜率。
为何不住人间？为令生起更多承事，示现舍弃天界安乐，以悲悯我等而来人间。
为何示现住胎？为令同类生起欢喜。
为何示现自己现证菩提，而非依止他佛示现？为令趣入士夫作为，表明不依他人而成就。
为何以缘起住处而住？为明显独特圆满现觉。
为何为利他现证圆满佛果后七日入灭？为明显自身法喜大乐。
此复为何？为令有情对如来生起欢喜恭敬增长，虽有如是喜乐，仍舍此乐，以悲悯有情而说法。
为何示现默然？为令渴求者祈请而生法敬。由此梵天及大菩萨等祈请。
为何有时不待祈请而开始说法？因为若不然则不知导师是否欲说法。
又为何加持菩萨等？为令其种姓生起增长欢喜。
加持有三种：以身触等，有处以语，有处以意。

 །ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་གསུམ་ཀས་ཀྱང་ངོ་། །ཅིའི་དོན་དུ་འོད་ཟེར་དང་བཅས་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་གསོལ་བ་འདེབས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་དུ་སྟེ། འོད་ཟེར་དེ་ནི་ལས་བརྒྱད་དང་ལུས་ གཉིས་ཅན་ནོ།།དེ་ལ་ཡང་དག་པར་སད་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནི། གང་དེས་རེག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བདག་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་སྐྱེས་པའི་སྟོབས་སྣང་བར་བྱེད་པའོ། །སྡུད་པ་དང་འགྱེད་པའི་ལས་ནི་གྲངས་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་ གྱི་ཁམས་སུ་བཀྱེ་ནས་འོད་འདོམ་གང་ཙམ་དུ་བསྡུས་པའོ།།རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ལས་ནི་གྲངས་མེད་པའི་འོད་ཟེར་གྱི་འཁོར་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་དེར་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའོ།།རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ལས་ནི་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ལས་ཅན་ནི་བདུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐུ་དམན་པར་བྱེད་པ་སྟེ་སྐྲག་ཅིང་བརྟབས་པས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་བགེགས་བྱེད་པ་ལ་མི་འཇུག་ པའོ།།འདུན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་དང་མཐུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ལས་སོ། །གསོལ་བ་འདེབས་པའི་ལས་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྒྲ་འབྱིན་པ་ལས་སོ། །ལུས་གཉིས་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྐར་མདའ་ལྟ་བུའི་ལུས་ནི་གང་གི་ཚེ་ཁམས་ གཞན་དུ་འགྱེད་པའོ།།ཉི་མ་ལྟ་བུའི་ལུས་ནི་གང་གི་ཚེ་སྤྲིན་གྱི་དྲ་བ་མཐུག་པོའི་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་བྱས་ནས་ཐམས་ཅད་གནས་ཏེ་གཅིག་གི་མཐུས་སོ་སོར་སྣང་ངོ་། །དེ་ལྟར་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་རྣམས་སུ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན་མཐོང་བས་བསྟན་པ་ཡང་སླ་བར་འགྱུར་ལ་ ཉན་པ་ཡང་ངོ་།།གཞན་ཡང་གང་གི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདས་པའི་ལུང་སྟོན་པར་བཞེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་འོད་ཟེར་རྣམས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྒྱབ་ཏུ་ནུབ་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་མ་འོངས་པ་མ་ཡིན་ན་མདུན་དུའོ། །དམྱལ་བར་སྐྱེ་བ་ནི་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་དུའོ། །བྱོལ་སོང་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་ ཞབས་ཀྱི་རྟིང་པར་རོ།།ཡི་དགས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི་ཞབས་ཀྱི་མཐེ་བོང་ལའོ། །མིར་སྐྱེ་བ་ནི་པུས་མོ་དག་ལའོ། །སྟོབས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ནི་ཕྱག་གཡོན་པའི་མཐིལ་དུའོ། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ནི་ཕྱག་གཡས་པའི་མཐིལ་དུའོ། །ལྷར་སྐྱེ་བ་ནི་ལྟེ་བར་རོ། ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ནི་ཞལ་དུའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ནི་སྨིན་མཚམས་སུའོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་གཙུག་ཏོར་དུའོ་ཞེས་སོ། །ཅིའི་དོན་དུ་སྤྱོད་ལམ་བཞི་དང་། སྟོན་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ནང དུ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པས་གནས་པ་སྟེ།སྐུ་དང་གསུང་དང་། ཐུགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་། བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་གནས་ཤེ་ན། གནས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕན་འདོགས་པ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ལས་སོ། །གཞན་ ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་པའི་དབང་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་ཡིན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཞེ་ན། འདི་ཙམ་གྱིས་འགྲོ་བའི་དོན་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ ཆོས་ནི་བསྟན་པའོ།།དེ་ཉིད་འཁོར་ལོ་སྟེ་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་རྣམས་ལ་འཁོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྟེ། བདེན་པ་བཞིའོ། །དེ་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་ནི། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། །འདི་ནི་སྡུག་ བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ་ཞེས་བདེན་པ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་གཅད་པ་ནི་ལམ་དང་པོའོ།།དེ་ཁོ་ན་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་འདི་ཙམ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་གཅད་པ་ནི་ལན་གཉིས་པའོ།

在某些情况下三者都是。为何要显示光芒和神变并作祈请呢？是为了殊胜事业的缘故。那光芒具有八种事业和两种形态。
其中觉醒事业是：凡是被光芒触及的菩萨们，都能显现由如来加持而生起的力量。
收放事业是：遍布无量世界后收摄于一寻之量。
因性事业是：以无量光芒眷属的因性。
显示事业是：显示一切世界中如来眷属坛城及其中安住的菩萨。
寂灭事业是：为了寂灭一切恶趣苦。
降伏事业是：令一切魔力减弱，使他们因恐惧战栗而不敢扰乱所化众生。
令喜事业是：显明不可思议的佛陀事业与威力。
祈请事业是：发出偈颂之声。
两种形态是如何呢？流星般的形态是遍布他方世界时；日轮般的形态是当形成厚密云网楼阁时，一切安住其中，以一力而各别显现。
如是在那些眷属坛城中成为一体，以互相见到而教法易于宣说，听闻也容易。
又当世尊欲授记过去时，光芒没入世尊背后。若非未来则没入前方。
地狱受生没入足底，旁生受生没入足跟，饿鬼受生没入足大趾，人道受生没入双膝，力轮王没入左掌，转轮王没入右掌，天道受生没入脐，声闻菩提没入面，独觉菩提没入眉间，无上正等正觉没入顶髻。
为何以四种威仪、教化、等持、内正安住，即身语意行为及离作四相而住呢？是因为以一切安住而令一切圣者不共利益广大运转。
又世尊的内正安住是随顺世间想而示现，非自性如此。
为何三转十二相转法轮？因为以此能成办众生利益。
其中法是教法，即是轮，因为能在所化相续中运转，故称法轮，即四谛。三转是：'此是苦，此是苦集，此是苦灭，此是趣苦灭道'，如是确定四谛自性是第一转。如其次第，确定应遍知、应断、应证、应修仅此而已是第二转。

 ། དེ་ཁོ་ནའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྤངས་པ་དང་མངོན་དུ་བྱས་པ་དང་བསྒོམས་ཟིན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་གཅད་པ་ནི་གསུམ་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ལན་གསུམ་དུ་བསྐོར་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད དང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་།ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པའི་དེའི་རང་བཞིན་དང་སྤོང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དང་སྤངས་པ་ཉིད་ཅེས་པ་གསུམ་དང་། འགོག་པའི་བདེན་པའི་དེའི་རང་བཞིན་དང་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཉིད་དང་མངོན་དུ་བྱས་པ་ཉིད་ཅེས་པ་གསུམ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པའི་ དེའི་རང་བཞིན་དང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་བསྒོམ་པ་ཉིད་ཅེས་པ་གསུམ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སོ། །ཡང་ན་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་པ་ལན་གསུམ་དུ་བསྐོར་བའོ། །སོ་སོ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་དང་རྣམ་པར་ མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ཡང་དག་པའི་དོན་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིག་པ་དང་མི་སློབ་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བློ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་རྣམས་སོ།།དེ་ལྟར་བདེན་པ་སོ་སོ་ལ་སྟེ་གསུམ་དང་བཅུ་གཉིས་སུ་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ལམ་གསུམ་དང་རྣམ་ པ་བཅུ་གཉིས་སུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་བསྟན་པ་ལས་སོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རེ་རེའི་གཉེན་པོ་གཞུང་ཇི་སྙེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་གཞུང་གི་ཕུང་པོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་ པོའོ་ཞེས་པ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟོང་ཕྲག་རྣམས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གཤེགས་ཤེ་ན། ལེ་ལོ་ཅན་རྣམས་མྱུར་བའི་དོན་དུའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་ཇི་སྲིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལྔ་བརྒྱ་པ་ཐ་མ་ཇི་སྲིད་པར་རོ། །བརྒྱ་ ཕྲག་ལྔ་རྣམས་འདུས་པ་ནི་ལྔ་བརྒྱ་པའོ།།ཐ་མ་ནི་ལྔ་བརྒྱ་པ་ལྔ་པ་སྟེ། ལྔ་བརྒྱ་པ་ལྔར་དམ་པའི་ཆོས་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་གསུང་ལས་ཏེ་དམ་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་ཉམས་པའོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་གོ། །གཞན་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་གནས་པའི་དུས་ནི་ལོ་སྟོང་ ཕྲག་ལྔ་རྣམས་ཏེ།དེ་རྣམས་བརྒྱ་ཕྲག་ལྔ་ལྔ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱེད་མར་བྱས་པ་ནི་ལྔ་བརྒྱ་པ་བཅུ་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ། །དུས་བཅུ་རྣམས་ཏེ། སྔོན་ལ་རེ་ཞིག་རྟོགས་པའི་དུས་དང་སྒྲུབ་པའི་དུས་དང་ལུང་གི་དུས་ཞེས་པ་གསུམ་མོ། །སླར་ཡང་སོ་སོར་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ དང་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་།ལྷག་མཐོང་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཆོས་མངོན་པ་དང་། མདོ་སྡེ་དང་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་དུས་ཏེ། དགུ་པོ་རྣམ་གྲངས་ཇི་ལྟ་བར་ལྔ་བརྒྱ་པ་དགུ་རྣམས་ལའོ། །བཅུ་པའི་དུས་ནི་རྟགས་ཙམ་སྟེ། འདི་ཉིད་ལྔ་བརྒྱ་པ་ཐ་ མའོ་ཞེས་སྨྲའོ།།སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ། །ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱང་སྔར་ནི་མདོར་བསྡུས་པས་རྣམ་པར་གཞག་ལ། འདིར་ནི་རྒྱས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་བདག་ཉིད་གཅིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མཐའ་དག་ ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས།ས་མ་ལུས་པ་སྒོམ་པའི་རྒྱུ་ཅན་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་དང་ཚད་མེད་པའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་ བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་བ་ནི།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རང་བཞིན་དང་། འཕགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ།

以其真实本性完全了知、断除、现证和已修习的决定是第三。因此，这是三转。苦谛的苦性、应知性和已知性这三种，集谛的其自性、应断性和已断性这三种，灭谛的其自性、应证性和已证性这三种，道谛的其自性、应修性和已修性这三种，因此这是十二种。或者说'这是苦'、'应当了知'、'已经了知'这样转三次。因为各自具有佛眼、无分别智慧和真实义性，以及生起明智和无学遍智智慧之心，所以是这十二种。如是于各别谛中，因为三种和十二种法相一致的缘故，转三道和十二种法轮，是从宣说八万四千法蕴中而来。贪欲等行者八万四千种行为，每一种行为的对治，以多少论典圆满，即是多少论典的蕴，这就是法蕴，即是几千法蕴。
为何趣入圆寂呢？为了使懈怠者迅速（证悟）。世尊释迦牟尼的正法将住世多久呢？乃至最后五百年。五个一百年聚集即是五百年。最后是第五个五百年，即从'正法将住世五个五百年'的教言中，有人说是正法的修证衰败。其他人则说如来正法住世的时间是五千年，这些以每五百年分段，成为十个五百年。十个时期即：首先是证悟时期、修证时期和教法时期这三个。
复次各自分三种：阿罗汉、不还果和预流果，以及胜观、禅定和戒律，以及阿毗达磨、经藏和律藏时期，这九种依次对应九个五百年。第十时期仅剩形相，即是说这就是最后五百年。言说已足。五种智慧之前是略说安立，此处则当广说。其中第一是与法界极清净同体的智慧。这也是从听闻一切法门的习气成熟中，以修习一切地为因，恒常为利益一切众生安乐而安住，随顺无量三昧、陀罗尼门和福德智慧，从一切烦恼障和所知障中解脱，是法界极清净、一切法如是性、无颠倒自性、生起一切圣法之因，以及一切如来之体性。

 །གལ་ཏེ་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན། ཆོས་ཀྱང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཏེ་སོ་སོ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྗེས་སུ་སོན་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ ཅི་ལྟར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཐ་དད་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་དད་པར་གྱུར་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་མེད་པ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོན་ཀྱང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། བུམ་ པའི་ནམ་མཁའ་དང་སྣམ་བུའི་ནམ་མཁའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཙམ་མོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཉིད་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོན་ཡང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྲོས་པ་མ་ལུས་པ་ལས་ལྡོག་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁྱད་པར་གཞན་སྤངས་པས་ཐ་སྙད་ཙམ་མོ། །ཁྱད་པར་གཞན་མི་སྤོང་བ་ནི་རབ་འབྱོར་གཟུགས་སྟོང་པའོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟོང་པའོ་ཞེས་པའི་བར་ཀྱང་ངོ་། །གང་ཞིག་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་།།དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད། །དེ་ནི་བརྟེན་ནས་བརྟགས་པའོ། །དབུ་མ་ཡི་ནི་ལམ་ཉིད་དོ། །ཞེས་པ་དང་། གང་ཕྱིར་དབེན་པ་དབེན་གྱུར་ལས། །ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་དུ་འདོད། །ཅེས་པའི་རིགས་པ་ལས་སོ། །དོན་དམ་པར་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འདིར་རང་གི་ངོ་བོ་སྤོང་བའམ་ ངོ་བོ་གཞན་ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་གསུངས་པ། ལྡོག་པ་རང་བཞིན་མེད་ཉིད་ཕྱིར། །ཐ་དད་ཐ་དད་མེད་རྟག་མིན། །ཞེས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་གསུངས་པ། ནམ་མཁའ་ནམ་མཁའ་ཞེས་བརྗོད་དེ། ནམ་མཁའ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ ཅེས་བརྗོད་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའོ་ཞེས་སོ།།ཆོས་བསྟན་པ་དོན་མེད་པར་ཐལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། བརྒྱུད་པར་ཕྲིན་གྱི་ཡི་གེ་མཐོང་བས་དོན་རྟོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་གང་བརྗོད་དུ་མེད་ པའི་དོན་བརྗོད་པས་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་འདི་ནམ་མཁའ་ལ་ཚོན་གྱི་རི་མོ་འགོད་པ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་བའོ།།ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་འདི་ལྟ་སྟེ་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་ཁོ་ན་ནམ་མཁའ་གཟུགས་མེད་པ་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་འདི་ཚོན་ སྣ་ཚོགས་པས་བཀྲ་བར་བྱེད་དོ།།ཇི་སྲིད་དུ་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་དེ་བས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བ་མཛད་པ་སྟེ། གང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་ནས་བརྗོད་པས་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པའི་བར་དུའོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདི་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ཐམས་ཅད་དུ་དབྱེར་མེད་པར་འཇུག་སྟེ། ཇི་ལྟར་རང་གི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ཅིང་རྟག་ ཏུ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་འཇུག་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ།།འོན་ཀྱང་གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་བྱའོ། །དེའི་ཚེ་ཡང་སྐྱོན་རྣམས་ཀྱིས་ གོས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐྱོན་རྣམས་ཏེ་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་སེམས་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་གློ་བུར་བ་སྟེ་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཇུག་ པའི་ཕྱིར་དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ་རང་བཞིན་ནི་སྤང་བར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

如果如来是法界的自性，而法界也是真如，这又是一切法的共同特征，那么诸法也是种种差别的，因为各自的特征不同。随顺于此的法界怎么会不是差别的呢？因为它是差别的本性。
如果成为差别的，又怎么会是共同特征呢？譬如虚空是无实体的，虽然随顺于瓶子、毛毯等一切差别，但应知是无差别的。所谓瓶子的虚空、毛毯的虚空等，仅仅是言说而已。
同样地，法性以其本性虽然随顺于色等一切差别，但并非差别，因为远离一切戏论是一切法的共同特征。从色空性乃至识空性等说法，是遮遣其他差别的仅仅言说而已。不遮遣其他差别的是'须菩提，色空'乃至'识空'等。
'若法从缘起，我说即是空，亦为是假名，亦是中道义'以及'由离于离性，许为无差别'等道理。
就胜义而言，此法界既不舍弃自性，也不取得其他自性。如说：'还灭无自性，异同非常住。'
世尊也说：'所说虚空虚空者，虚空是不可言说的。同样地，所说空性空性者，空性是不可言说的。'
也不会导致说法无意义，因为这是为了理解它的特征。就像通过看到书信的文字而理解意义一样，诸如来以大悲心相应，以言说阐明不可言说的义理，这如同在虚空中绘画一般极为稀有。
如所说：'海慧，譬如有人欲以种种颜色庄严无形、不可示现、无障碍、非表色的虚空。海慧，诸佛世尊更为难行，即证得不可言说之法已，以言说令他众生了知'等等。
此清净法界由于本性清净的缘故，以对一切众生心平等性圆满而遍一切处无差别地运行。如同自心清净圆成且恒时本性光明故本性清净一样，一切众生心的运行也是本性清净的。
然而，由于离开暂时的垢染，故不应安立。此时也不为过失所染，因为是本性清净的缘故。因为贪等是过失，应当断除，能使心染污。
这些都是暂时的，因为是依分别力而起，故非其本性。正因如此，这些应当断除，因为本性是不能断除的。

 །དེ་གསུངས་པ། སེམས་འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའོ་ཞེས་སོ། །ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་ཀྱང་མིག་མ་དག་པ་ རྣམས་ལ་རབ་རིབ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་བཅོམ་པ་ལས་རྣམ་པར་མ་དག་པར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་ཀྱང་རང་གི་རྟོག་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་ཉེ་བར་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་ངོ་།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་ཅན་རྣམས་ནི་དེ་ལྟར་མི་དགོངས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི། ཁྱད་པར་མེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ སྐུ་བསྟན་པར་བྱ་བའོ།།དེ་ཁོ་ན་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་བརྗོད་དོ། །དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་ཁོ་ནར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་ནོ་ཞེས་ གསུངས་སོ།།ཐམས་ཅད་ལ་གནས་ཀྱང་དེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་སྒྲིབ་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ལས་དམུས་ལོང་གིས་ཉི་མ་བཞིན་དུ་མི་མཐོང་ངོ་། །ཇི་སྐད་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པར་གསུངས་པ། སྣོད་ཆག་པ་ཡི་ཟླ་བ་བཞིན། །སེམས་ཅན་སྐྱོན་ཅན་ལ་སྣང་མིན། །ཞེས་ སོ།།གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་དེ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འབད་རྩོལ་མེད་པས་ཅི་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ནམ་མཁའ་ བཞིན་ཏེ།དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོས་སྐབས་སྟེར་བར་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་ཡང་མི་བྱེད་པ་དང་། དཔེར་ན་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་སྒྲོན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འོད་ཟེར་རྣམས་དེ་ལ་འབད་རྩོལ་མེད་པར་སྐྱེས་ནས་གཟུགས་ ལ་སོགས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་།ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རྣམས་ཀྱང་འབད་རྩོལ་དང་བྲལ་བར་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་ནི་འབད་ པ་མེད་པར་དོན་ཐམས་ཅད་མཛད་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་གྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་བའམ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་བདག་ ཉིད་སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་གོ་སྐབས་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ།།མི་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་སྔོན་གྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་དབང་ལས་དེའི་བདག་ཉིད་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་ བའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ཁོ་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། གང་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྒྱན་པ་རྣམས་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་གྱི་བསྐལ་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་དང་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ གནས་སྐབས་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་།སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དེའི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་འདི་ནི་བྱ་བའོ།

说到这个，'此心性本自光明'。就像虚空本性清净，但对于眼睛不清净的人来说，因眼翳等障碍而显现为不清净一样，法界虽然清净，但对于慧眼被无明翳障所障蔽、由自己的分别念所引发的贪欲等因缘的人们来说，即使本性清净也显现为颠倒。
具有一切相清净智慧眼的人们则不作如是观。那清净法界的一切相清净，即是无差别的一切如来法身所显示。这才是胜义谛中所说的如来，因为一切时中都如是存在。正因为如此，由于在一切众生的心相续中也存在，所以说'一切众生具如来藏'。
虽然遍在一切处，但由于众生自己的障碍力增长，如盲人见不到太阳一样而不见。如《大乘集论》中所说：'如破器中月，不现于有过众生。'
如果诸如来是清净法界的本性，由于它是离一切戏论的体性，那么无需作意如何能生起以利益众生为因的诸智慧呢？如同虚空，譬如虚空以不障碍身语意诸业生起的体性而给予空间，且不作分别；又如月亮、太阳、灯等的光芒无需作意而生起后照亮诸色等；如意宝珠也无需作意而随众生意乐圆满所愿。
同样，如来安住于清净法界中，以其自性无需作意而建立成办一切利益。因此，清净法界成为生起如来五智等一切的因缘事，或者如同虚空一样，为智慧化现、圆满受用身和化身的自性成办众生事业的一切因缘开辟空间。
由于无尽性故而广大，以及无碍的缘故，即使无分别，也因往昔行愿力而以其自性缘起。这也正是诸如来最不可思议的体性，即以一切相好庄严者于轮回际劫中加持，以往昔愿力增长，从法身境界中无分别而具一切智性，以化身成办众生利益。即使在那时诸如来也...

 །འདི་ནི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་མོད། དེ་ ལྟ་ན་ཡང་སྔོན་གྱི་འཕེན་པའི་དབང་ལས་རབ་ཏུ་ངེས་པར་བཟུང་ནས།གཉིད་སད་པ་བཞིན་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལྡང་བ་བཞིན་དུ། ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་བྱ་བ་རྣམས་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་ངེས་པར་བསྟན་པར་གསུངས་པ། འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་སློང་གཎྜཱི་ བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས།འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་གྱི། གཎྜཱིའི་སྒྲ་དེའི་རྣ་བར་ཉེ་བར་ལྟུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ལྡང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་དང་ སྤྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ལ་དབྱེར་མེད་པར་འཇུག་གི་།སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཁོ་ན་མངོན་པར་དགོངས་ནས་གསུངས་པ། འཇམ་དཔལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་པ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལྷའི་བུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་ཐོབ་པ་མེད་དོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་དང་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངོ་། །གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ན། དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་གསུངས་པ་དང་བཞུད་པ་དང་འབྱོན་པར་བྱེད་ པས།དེ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་སྨྲ་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་འོང་བར་ཐལ་བས་ཅིག་ཤོས་དང་འདྲ་བར་རྣམ་པར་དག་པ་མེད་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོན་པའོ།།དེ་རྣམས་ཀྱང་རང་གི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དབང་ལས་དང་དེའི་བདག་པོ་ཉིད་ལས་དེའི་ངོ་བོའི་བྱ་བ་སོ་སོར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཉེ་བར་སྐྱེས་པས་ན་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་འཇུག་སྟེ། གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ། ཆོས་བསྟན་པ་དང་བཞུད་པ་ལ་ སོགས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་མཛད་དོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བདག་པོ་ཉིད་ཙམ་མ་གཏོགས་པའི་བྱ་བ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ལས་དེའི་ངོ་བོའི་བྱ་བར་འགྱུར་བའོ། །ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པས་གསུངས་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་ ནི།།ཅུང་ཟད་བཤད་པ་མེད་པར་ནི། །གཙོ་བོས་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་ཀུན། །ཆོས་ཀྱི་ཆར་པས་ཚིམ་པར་མཛད། །ཅེས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་བར་མར་ཡང་། རིགས་ཀྱི་བུ་ངེས་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་གང་དུ་ཡང་བཞུད་པའམ་བྱོན་པ་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གཡོ་བ་ མེད་པའོ་ནས།ཇི་སྲིད་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ལ་མངོན་པར་དགོངས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཤེགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་འགལ་བ་མེད་དོ།

虽然没有'这不是应做的事'等分别念，但是由于往昔愿力的缘故而确定把握后，如同从睡眠中醒来，如同从灭尽定中出定一样，完全了知所说的诸事。如同在《圣海慧决定教》中所说：'比如，比丘加持铜杵后，入于灭尽定，铜杵声既不入耳，也不作分别，然而却能出定'等。
清净法界也以一切智慧和化身无二地趣入成办有情事业，但并无生灭。正是通达此义而说：'文殊，无生无灭，这是如来的密意语'等，以及'天子，一切法无生即是佛出世，如是则无所得，无证悟'等。
色等诸法胜义中虽是真如体性，无有生等，但在世俗中安立。如是一切智慧、化身等亦复如是。
若问：如果如来是法界自性，由于他为利益安乐一切有情而说法、行走、来去，因与法界无别，则法界也应成说话、行走、来去，从而如同另一边一样，应成非清净及有生等过失？答：不是这样的。法界自性胜义中即是如来，法界也随顺一切有情相续。由于彼等自种子成熟力及其主体性，生起各自体性事业显现的分别，故如是趣入。说如来宣说佛法、行走等成办有情利益事业，只是假名安立。
如来除了主体性之外别无其他事业，由此成为其体性的事业。如圣者所说：'您未说一个字，然而主尊以法雨，令所化有情众，悉皆得满足。'
在《中般若经》中也说：'善男子，如来确实无所去来，因为真如无有动摇'乃至'真如即是如来'等。依据色身而说如来去等，无有相违。

 །གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་ པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན་ཅི་ལྟར་ཁྱེད་དང་བདག་གི་དོན་ཉིད་དུ་འབད་རྩོལ་མེད་པར་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐ་དད་ཅེ་ན།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཅན་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་ལས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཐ་དད་པ་ཅན་རྣམས་ ཀྱི་ཡང་རང་གི་འདུས་བྱས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་ཉེ་བར་དམིགས་ལ།སྣ་ཚོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དང་བཀོད་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། །མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་རྟོག་གིས་དབེན་པ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ། ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མཐའ་དག་སྤངས་པ། གཡོ་བ་མེད་པ། ཡེ་ཤེས་མ་ལུས་པའི་རྟེན་གྱི་རང་བཞིན་དམིགས་པ་མ་ལུས་པ་ལ་བརྗེད་ངས་མེད་པ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང ཤེས་པའི་གཟུགས་བརྙན་འཆར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ།དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །དེ་ཡང་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱས་ནས་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེས་རང་རིག་པའི་རྣམ་པས་རང་ དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་བརྙན་དང་འདྲ་བར་སོ་སོར་སྣང་བ་རྣམས་དེའི་རྣམ་པ་ཉེ་བར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བརྗེད་ངས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཅན་དུ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིག་སྟེ། ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་ལ་བརྗེད་ངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ན་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་མེད་ན་ཅི་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཤེས་བྱའི་ཕུང་པོ་མཐའ་དག་རང་གི་ངོ་བོ་བཞིན་དུ་དེ་ལ་རབ་ཏུ་གསལ་བས་སོ། །དུས་གསུམ་པའི་སྲོག་ཆགས་སུ་གྱུར་པ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཡང་དེས་ཡང་དག་པར་མི་རིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་དེ།ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཁོ་ནའོ། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མེ་ལོང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བརྟེན་ནས། རྒྱུད་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་དང་དེའི་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུགས་ བརྙན་རྣམས་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་མེད་ན་དེ་རྣམས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ལ། འབྱུང་བའི་དུས་ཉིད་ན་ཡང་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བརྟེན་ནས། སྐྱེ་མཆེད་དང་དེའི་ ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུགས་བརྙན་རྣམས་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སོ།།དེའི་དབང་གིས་དེ་རྣམས་འབྱུང་བའོ་ཞེས་དགོངས་པ་སྟེ། ས་བོན་ཡོད་ནའང་ས་གཞི་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ལས་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་དང་། གཟུགས་ཡོད་ཀྱང་མེ་ལོང་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ བརྙན་མི་འཆར་བ་བཞིན་ནོ།།འདི་ཡང་མི་གཡོ་བ་བསྐྱོད་བྱ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡོངས་སུ་གཡོ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུན་གྱིས་རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་སོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་རྣམས་ནི་གཡོ་བ་ཡང་སྟེ་རེས་ འགའ་བ་ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་འདི་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ན་དེའི་ཕྱིར་དེའི་དབང་གིས་འབྱུང་བ་སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤེས་པའི་གཟུགས་བརྙན་རྣམས་ཅིག་ཅར་རམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་འཆར་བར་ཐལ་བར་ཅི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་གི་ དཀྱིལ་འཁོར་ནི་གཟུགས་བརྙན་སྣ་ཚོགས་འཆར་བའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་འགྱུར་ཞིང་རྟག་ཏུ་གཟུགས་བརྙན་འཆར་བར་བྱེད་པའང་མ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

如果是一切诸佛界清净的本性，那么为何你我之义无需勤勉而眷属坛城有差别呢？法身无差别的如来以无戏论自性，依往昔愿力而现圆满受用身和差别化身，以其自身所作之力而生起一切圆满眷属坛城，以及种种佛刹和种种庄严。
如镜智慧远离我执和我所执以及所取能取分别，无有所缘和行相的间断，断除一切烦恼垢染和分别，无有动摇，是一切智慧所依的自性，于一切所缘无有忘失，是境界、根和识之影像显现的因，是一切智之所依，缘于真如清净。
此智遍及一切所知而生起，如来即是彼之本性故。以其自证行相随顺自相共相之处等如影像般各别显现，由于执持彼之行相，故如来遍知。
如来即由此而了知无忘失法性，因为于一切所知无有忘失。否则若无如镜智慧，如何成为一切智者，因为一切所知蕴如自性般于彼明显故。
三世一切有情之心识，彼亦无有不能如实了知，唯是一切如实了知。或者依如来如镜智慧之坛城，其他相续中处等及其境界和识之影像为世间所知，若无彼则彼等不生，且于生起之时亦如实了知故。
因此说道：依如来如镜智慧之坛城，了知处等及其境界和识之影像。由其力而彼等生起，此是密意。如同有种子但无地等则不生芽，如同有色但无镜故不现影像。
此亦不动非所动，因为远离一切分别动摇性故，以及相续恒时随顺故。平等性智等三者则是动摇，因为是间断性故。
若此是识生起之因，则由其力所生一切有情之识影像应成同时或一切时显现，如何不成过失？如同镜面虽是种种影像显现之因，然非恒时显现影像，因为需待影像之缘故。

 །དེ་བཞིན་དུ་མེ་ལོང་གི་ཡེ་ཤེས་ནི་སེམས་ཅན་དང་། དུས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ། མུ་སྟེགས་པ་ལ་ སོགས་པ་ཁ་ཅིག་ནི་མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པ་ལས་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉན་པས་བསྒྲིབས།ཁ་ཅིག་ནི་དམ་པའི་ཆོས་སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་གྱུར་པའི་ལས་བྱེད། ཁ་ཅིག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབས། ཁ་ཅིག་ནི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ དྲག་པོས་བསྒྲིབས།ཁ་ཅིག་ནི་ངན་སོང་གསུམ་དང་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པའི་མི་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབས། ཁ་ཅིག་ནི་མི་ཁོམ་པར་ལྟུང་། ཁ་ཅིག་ནི་ཐེག་པ་དམན་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཏེ། འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་དུས་རེ་ཞིག་ པའི་སྣོད་མ་ཡིན་པ་རྣམས་སོ།།ཇི་སྐད་དུ་མདོ་སྡེ་རྒྱན་དུ་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་ཆུ་ཡི་སྣོད་ཆག་ན། །ཟླ་བའི་གཟུགས་ནི་མི་སྣང་བ། །དེ་བཞིན་སེམས་ཅན་ངན་པ་ལ། །སངས་རྒྱས་གཟུགས་ནི་མི་སྣང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་མེ་ནི་གཞན་དུ་འབར། །སླར་ཡང་གཞན་དུ་ཞི་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་སངས་ རྒྱས་རྣམས་ལ་ཡང་།།སྣང་དང་མི་སྣང་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གདུལ་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཡོད་པ་ན། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་སྣང་གི་རྣམ་པར་བརྟུལ་ཟིན་པ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་དེ་མི་སྣང་ངོ་། །གསུངས་པ། སྐྱེ་བོའི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་དང་ སྨོན་ལམ་ཁྱད་པར་ལས།།འཕངས་ཕྱིར་འདི་ཡི་འཇུག་པ་ཤིན་ཏུ་བསམ་མི་ཁྱབ། །ཅེས་སོ། །སྙིང་རྗེ་[(]ཆན་[,]ཆེན་[)]པོའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རྟག་པ་སྟེ། རྒྱུ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་གྱུར་ན། །གང་དང་གང་ལ་གང་ཚེ་དང་། །གང་ཚེ་བྱ་བ་ཕན་འགྱུར་བ། །དེ་དང་དེ་ལ་དེ་སྣང་ངོ་། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ ཚེ་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟར་གནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ལས་ཀྱི་ཉེས་པས་བསྐྱེད་པས་རྒྱུ་མ་ཚང་བ་ལས་འབྲས་བུ་སྟེར་བར་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ལྷའི་རྒྱལ་པོས་ཆར་ཕབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་རུལ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པས་ས་བོན་དུ་མི་རུང་བར་གྱུར་པའི་ཤཱ་ལི་ལ་ སོགས་པའི་ས་བོན་ནི་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ།།མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་མཐོང་བའི་ལམ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་སུ་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ལ། དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ས་གོང་ནས་གོང་དུ་སྒོམ་པ་རབ་ཏུ་གྱུར་ པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཞུགས་པ།དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་གི་བདག་གི་དངོས་པོ་སྐུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་སྟོན་པའི་ཐབས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མེ་ལོང་ལྟ་ བུའི་ཡེ་ཤེས་ལས་ཁྱད་པར་རོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཙམ་དང་དེའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དམིགས་པའོ། །ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། ཚངས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཁོང་ དུ་ཆུད་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སྟེ།ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟིགས་པ་སྟེ་འདྲ་བ་ཁོ་ན་ནི་ཚངས་པ་ཆོས་དེ་རྣམས་སོ་ཞེས་དང་། སླར་ཡང་གསུངས་པ། གང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་དེ་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་སོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་ཡང་དག་པར་འཇུག་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་དགོངས་ནས་གསུངས་པ།གང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དེ་ནི་ཆོས་མཐོང་བའོ། །གང་ཆོས་མཐོང་བ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་མཐོང་བའོ་ཞེས་སོ། །དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་དང་དོན་དམ་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཐ་དད་པ་མེད་དོ། །ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་མི་གཡོ་བ་ནས་བཟུང་ནས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་འབྱུང་བ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

同样地，镜像智慧是依赖于众生和时间的条件差别，有些外道等人因遇到恶知识而听闻非正法而被遮障，有些人因具有舍弃正法的特征而造作缺乏正法的业，有些人被烦恼障所遮障，有些人被强烈的业障所遮障，有些人被三恶趣、北俱卢洲人和无想有情的异熟障所遮障，有些人堕入无暇，有些人是小乘种姓者，这些都是暂时的非法器。
如《经庄严论》中所说：'如同破碎的水器，月亮影像不显现，同样对于恶劣众生，佛陀身相不显现。如同火焰此处燃，彼处又复归寂灭，如是诸佛亦复然，显现不显应了知。'
又说：'当有应调伏者时，因佛出世故显现，当已调伏完毕时，因入涅槃故不显。'又说：'由众生福德及殊胜愿力所引故，此入住极难思议。'
大悲性的法身是恒常的，'当因完全成熟时，于何处何时何者，何时能作利益事，即于彼处彼显现。'虽然恒时如如意宝般安住，但由于众生各自业力过失所生，因缘不具足故而不显现果报，譬如虽然天王降雨，但因腐烂等而不适合作为种子的稻谷等种子不会生长芽苗一样。
平等性智慧是指菩萨在见道现证时获得自他平等性智慧，而对此本身作为所缘，在地道中逐渐修习瑜伽，具足慈悲心，入于不住涅槃的佛地，示现各种身相形色的方便安立。因此与镜像智慧有所差别。
以缘起事物及其法性为所缘的镜像智慧。如所说：'梵天，一切法皆是缘起。了悟缘起即是菩提，如来所见一切法，梵天，彼等诸法皆如是。'又说：'除缘起外，未见有丝毫之法。'
观待缘起法性中缘起之名真实安立而说：'见缘起者即见法，见法者即见佛。'因为是胜义法性故，因为是胜义佛故，彼等无有差别。
诸无量从不动地开始，离熟习及造作而生起，与平等性智慧相应，以法界为所缘，因无分别故，因不得一切法故，称为无缘。

།དེ་རྣམས་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་སོན་པ་སྟེ། བྱ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ མཉམ་པ་ཉིད་དེ།ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རམ་ཡང་ན་དེ་རྣམས་ཁོ་ན་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་དང་ལམ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཀྱང་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྙེད་ པ་དང་མ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་རྣམས་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།གཅིག་ཏུ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ གཟུངས་དང་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བའི་སྒོ།ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་བཻ་ཌཱུརྱ་ལ་ སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཐབས།ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པའི་རྒྱུའི་ཆོས་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། །རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན། རྣམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཆོས་དེ་རྣམས་མངོན་པར་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པས་ཕྱེད་པ་ཡིན་པ་ དེ་ལྟ་ཁོ་ནར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་རྒྱུ་སྟེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡིས་འབྱོར་པ་སྣ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དང་དམ་པའི་ཆོས་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་དང་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་ གནས་གཞན་གྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུས་བསྡུས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སོ་སོར་སྣང་བ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་དེའི་བདག་རྐྱེན་ལས་རྟོགས་པ་པོ་རྣམས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉེ་བར་འདོགས་པས་སོ། །དགའ་བའི་རྒྱུ་ཡང་སྟེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་སྣ་ཚོགས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་དགའ་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དགའ་བ་ངེས་པར་འབྲེལ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དགའ་བས་སོ། །བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་གདུལ་བྱ་ཇི་ལྟ་བར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཚད་ མེད་ཅིང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ལ་ཕན་པ་བྱེད་པའི་རྒྱུད་གཅིག་པ་ཅན་ཏེ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ནོ།།དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྟེན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྐུའི་ སྤྲུལ་པ་དང་།གསུང་གི་སྤྲུལ་པ་དང་། ཐུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའོ། །དེ་ལ་སྐུའི་སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་དང་། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའོ། །དེ་རྣམས་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་འདུན་པར་མཛད་དེ། དང་པོར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་བསྐྱེད་པ་ལས་རབ་ཏུ་དང་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན། ལྟེང་རྒྱས་འོང་སྲུངས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཀུན་བརྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་དེ། ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱས་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །རྗེས་སུ་བསྟན པའི་ཆོས་འཕྲུལ་གྱིས་ཁམས་གསུམ་པ་དང་ངན་འགྲོ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མཛད་དེ།དེའི་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཕགས་པའི་ལམ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འོད་ཟེར་འགྱེད་པ་ལ་སོགས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱས་ཤིང་སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དྲན་པར་བྱས་ནས་བདེ་འགྲོ་ལ་རབ་ཏུ་ དགོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་རྣམས་ཀྱང་གནས་པ་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་བྱེད་དེ། དེ་ལ་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་གནས་པ་ནི་སྐུའི་ལས་ཐམས་ཅད་དོ། །སྟོན་པས་གནས་པ་ནི་གསུང་གི་ལས་ཐམས་ཅད་དོ།

这些即是在佛地圆满一切相而恒时随行，因为事业相续不断故。这些即是平等性，因为于一切处无差别而趣入故，或者说这些本身即是平等性，因为缘于平等性故。轮回与涅槃二者以及道与果二者亦是平等性，因为以自性寂灭性故。
得与不得等世间八法一切处皆是一味性故，是一味平等性，以及菩提分等功德亦圆满于平等性故，故为平等性智。妙观察智即是
以正持一切陀罗尼、禅定、三摩地、等至、无碍解、力、无畏等而生起之门，于所知诸差别相无碍趣入，如同吠琉璃等自性身正示方便，断除一切疑惑之因法极为明了。以自相共相为境，
极为分别诸相，如是诸法以显现差别相而分别，故唯如是别别观察。圆满受用之因，即由圆满受用身示现种种圆满故，大菩萨与正法圆满受用别别领受故。以界、趣、生处等他因果所摄之心心所别别显现，
因为从其增上缘，诸了悟者如是安立假名故。亦是喜悦之因，以种种法如波罗蜜多等当令欢喜性故，必定引生欢喜故。于此诸菩萨以欢喜故。成所作智即是于一切世界中随所化众生，为令成熟故，
以无量不可思议种种方便利益他者相续一性，以自相共相为境。此即是诸如来种种化现之所依故为化身。此亦有三种，即身化现、语化现、意化现。其中身化现有三种，即示现神变、示现受生、示现业报。
彼等以神变神通令生信解，首先生起趣向后生起净信故，如同优楼频螺迦叶等。以记说神通令成熟，从堪能性生起而令善根增长故。以教诫神通令解脱三有与恶趣，
因为以其开示力生起圣道故，以及以放光等息灭痛苦并忆念往昔善根后安立于善趣故。三种神通亦由四住而作，其中威仪住即是一切身业，说法住即是一切语业。

 །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གནས་པ་ནི་གང་རང་བཞིན་གྱིས་མཉམ་པར་གཞག་ པ་དང་།གང་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡང་དག་པར་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པས་ཏེ་དེ་གཉིས་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གནས་པ་ནི་གང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གཟིགས་པ་དང་ལྷ་ལ་སོགས་པ་ནས་འཕོ་བ་ན་ཡང་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀ་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ། །སྐྱེ་བ་ ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཅིག་ཅར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་ཉེ་བར་སྟོན་པའོ།།ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ནི་ལས་ཀྱི་འགྲོ་བ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་སྟེ། འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཉེ་ བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་བ་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་སྐྱེ་ལ། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའི་ལུས་ནི་ལས་ཀྱི་ལུས་སོ། །བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་སྐུ་སྤྲུལ་པ་པོ་ལས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ་སོ་ སོར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་དང་སྤྱོད་ཚུལ་གྱི་མཐའ་སྟོན་པ་དང་སྐྱེས་པའི་རབས་ཐམས་ཅད་སྒྲོལ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མཐེ་བོའི་རྩེ་མོ་སྣད་པ་ལ་སོགས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོའི་སྐུ་ཅན་ཉེ་བར་འཕོ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་འབྱུང་པོ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུའི་འཁོར་ཅན་གྱིས་འབད་པ་དྲག་པོས། མཚོན་ཆའི་ཁྱད་པར་དེ་དང་དེ རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བསྣུན་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་།བ་སྤུ་གཅིག་ལངས་པའི་ཉམས་པའང་སྐྱེས་པ་མེད་ན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ལྟ་ཅི་ཞིག་།དེ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ལ་ཡང་ལྷས་བྱིན་མིང་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་བྱས་སོ་ཞེས་པ་འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ ཕྱིར་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བྱ་བ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་དོན་དུ་དེ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་བསྟན་པས་གདུལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་སྟོན་པ་ནི་དེ་ལྟར་བསྟན་པས་གདུལ་བར་བྱ་བ་རྣམས་གདུལ་བྱའི་དོན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཙམ་གྱིས་ དག་པར་མི་འགྱུར་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དག་པའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་དོན་དུ་ཡང་ངོ་།།བྱང་ཆུབ་ནི་མཆོག་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་པས་དགེ་སྦྱོང་མགོ་རེག་ལ་བྱང་ཆུབ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་པ་འདིའི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ངག་གི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་བཟློག་པའི་དོན་དུའོ། །སྐུའི་ སྤྲུལ་པ་དང་གསུང་གི་སྤྲུལ་པ་དེ་ཡང་རང་དང་གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་དང་མ་འབྲེལ་པ་ཡང་ངོ་།།ཐུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ནི་རང་དང་གཞན་དང་འབྲེལ་པ་ཁོ་ནའོ།

定住于三摩地是指自性安住于等持，以及正确趋向于三摩地，这两者都是意业。
以等持而住是指以佛眼观察众生，以及从天等处转生时，这两者都是意业。
示现一切生处是指如来们同时在一切世界中、一切生处中示现受生。
示现业的果报是正确显示业的趣向，因为是正确显示受用可意与不可意业果的缘故。
因为身体所感受的苦乐是前世业果，依托业身而生，由前世业所化现的身体即是业身。
事业智慧本身即是化身之能现者即业身，因为是产生各别显现识的因相之故。
如是示现生起和行为的究竟以及一切本生传等。
这一切都是示现为化身，如同示现拇指尖被刺等。
诸如来具有金刚藏身，是不迁移的法性，因为即便对菩萨，欲界主宰八十亿百千万眷属的众生以猛烈精进，以种种武器猛烈攻击，也不能使一根汗毛生起损害，更何况其他。
对于正等觉者，提婆达多仅仅以名号造作恶行，这是如何呢？
因此这一切都是为了使众生趣入或远离善恶业，通过显示与其同等福分而调伏的缘故。
示现苦行是为了显示应当调伏者不能仅以调伏方便、戒律和禁行而清净，而是以智慧清净。
菩提极难获得，所以说'剃发沙门哪里有菩提'这样的果报，是为了遮止语言恶行。
身的化现和语的化现，也有与自身他身相关和不相关的。
意的化现唯一是与自身他身相关的。

 །དེ་ལ་སྐུའི་སྤྲུལ་པ་རང་གི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་ནི་བདག་ཉིད་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་སྟོན་པ་སྟེ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་ལྡན་པས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་གི་འཇུག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་རྗེས་སུ་གཞུག་པ་ལས་ཀྱང་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མཉན་ཡོད་དུ་རྒྱལ་པོ་ཀ་པི་ན གདུལ་བའི་དོན་དུ་བདག་ཅག་གི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་གཟུགས་འཛིན་པས་རྒྱན་རྣམས་ཀྱང་བཟུང་ཞིང་གཞུ་ཡང་བཟུང་ལ།འཁོར་དེ་ཉིད་དུ་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་རྒྱལ་ཕྲན་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ ལ་བཀག་པའི་རྒྱན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་བཟུང་བ་ནས།ཇི་སྲིད་ཀ་པི་ན་དང་བློན་པོ་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་སྟོང་ཕྲག་བཅོ་བརྒྱད་བསྙེན་པར་རྫོགས་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་བཀོད་པ་དང་། མཉན་ཡོད་དེ་ཉིད་དུ་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་འདུལ་བའི་དུས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཚངས་པའི་གཟུགས་གདོང་བཞི་པ་ རལ་པའི་ཅོད་པན་འཆང་བར་གསུངས་པ་དང་།རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་ཆ་ལུགས་སུ་སྤྲུལ་ནས་བྲམ་ཟེ་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་ཅུ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་བྱང་ཆུབ་ལ་རབ་ཏུ་བཀོད་པ་དང་། དྲང་སྲོང་གནས་འཇོག་གི་རིགས་ཅན་གྱི་བྲམ་ཟེ་མོ་འདུལ་བ་ན། མཉན་ཡོད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་བུད་མེད་ཀྱི་རོ་བཟུང་ཞིང་འདི་ནི་བདག་གི་ཆུང་མའོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་པ་དང་།ཀོ་ས་ལའི་གར་མཁན་འདུལ་བའི་དོན་དུ་ཡུལ་མ་ཀ་ར་ཀོཊྚ་བལླི་རུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གར་མཁན་གྱི་ཆ་ལུགས་འཛིན་པར་གསུངས་པ་དང་། དྲི་ཟ་ཟུར་ཕུད་ལྔ་པ་གདུལ་བའི་ཆེད་དུ་དྲི་ཟ་ཐ་མལ་པའི་གཟུགས་ ཅན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་པི་ཝང་བསྣམས་ཤིང་གླུ་བླངས་ལ་པི་ཝང་གི་རྒྱུད་སྟོང་པོ་བཅད་པ་ན་སྒྲ་སྟོང་ཕྲག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནམ་མཁའ་ལས་བྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།།དེ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་འགལ་བ་འདུལ་བ་ལ་བཀག་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཁྱིམ་པ་ཐ་མལ་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སྤྱོད་པར་ གསུངས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་བསྟོད་པ་མཛད་པས་གསུངས་པ། མཆོག་ཏུ་ཞི་བ་ལ་གནས་ཀྱང་། །ཐུགས་རྗེའི་དབང་དུ་གྱུར་ཉིད་ཀྱིས། །རོལ་མོ་མཁན་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་ལའང་། །ཁྱོད་ཀྱི་ཞབས་ནི་བཀོད་པ་མཛད། །ཅེས་སོ། །རོལ་མོ་མཁན་ནི་རོལ་རྩེད་མཁན་རྣམས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ནི་ བཟོ་སྟེ་པི་ཝང་སྒྲོགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ངོ་།།དེ་ཡང་མཛད་པའི་ཆེད་དུ་གཤེགས་པའོ། །སྡེ་པའི་ལུང་རྣམས་སུ་ཡང་གསུངས་པ། མར་མེ་མཛད་པ་ནས་བཟུང་ནས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆགས་བྲལ་ཏེ། །སྒྲ་གཅན་འཛིན་སྲས་བསྟན་ཞེས་པ། །འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་རྗེས་གཞུག་ པའོ།།ཞེས་ཏེ། ཆོ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་སྟོན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱག་ལ་སོགས་པའི་ལས་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་སྟོན་པ་ནས་དམན་པ་བྲན་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ནི་འདི་འདྲ་བའོ་ཞེས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ།དེ་ལ་ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དད་པ་ཁོ་ན་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཁ་ཅིག་ཏུ་གདུལ་བྱ་དང་འཚམ་པའི་ཡུལ་དུ་གཤེགས་པས་དང་། ཁ་ཅིག་ཏུ་གདུལ་བྱ་རྣམས་རང་གི་ཡུལ་དུ་ བཀུག་པས་དང་།ཁ་ཅིག་ཏུ་གནས་པའི་སྐུ་ལས། ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་པ་རྣམས་སུ་སྐུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པས་སོ།

关于身体的化现与自身相关联，即是示现为转轮王等形象，由于具足不可思议的善巧方便，应当了知诸佛世尊、诸菩萨及诸声闻的身语行为是为了随顺世间，如在舍卫城为调伏迦毗那王，我等世尊示现转轮王形象，持用装饰及弓箭，在其眷属中所有大声闻也都示现小王等形象，虽然出家戒律中禁止使用装饰，但他们也持用各种装饰品，直至迦毗那及其眷属大臣等一万八千人受具足戒，安立于阿罗汉果位。
又如在舍卫城调伏婆罗门童子时，世尊示现为四面梵天形象，头戴发髻宝冠。在王舍城示现帝释天装束，令六万婆罗门安立于天界果位和菩提。为调伏仙人住处种姓的婆罗门女时，世尊在舍卫城执持女尸，并说'这是我的妻子'。
为调伏憍萨罗国的舞者，在摩羯罗国示现舞者装束。为调伏五髻干闼婆，世尊示现普通干闼婆形象，手持琵琶歌唱，当琵琶千弦断裂时，空中发出千种圆满音声。同样，对于其他违反出家戒律的行为，也说以在家凡夫形象示现。
如赞颂所说：'虽住最胜寂静中，然以大悲力所致，于诸伎艺舞蹈中，您亦示现足迹行。'伎艺师即是表演者，其技艺即是工巧，如弹奏琵琶等，为此而示现。
部派经典中也说：'从燃灯佛开始，如来离欲贪，教化罗睺罗，此为随顺世间。'即是示现种种神变。诸菩萨也示现不如法的礼拜等不相应的行为，乃至示现卑贱的奴仆身份。
因此，诸佛世尊、诸菩萨及诸声闻的行为是不可思议的，求解脱者对此应当生起信心。此外，有些是前往适合所化众生的地方，有些是召请所化众生来到自己的地方，有些是从安住的身体中，于一切方向无量世界中示现身等。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་དབང་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་དབང་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་སྐུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བར་ལ་འཇུག་པ་དང་།མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྟོག་པས་དབེན་པར་མཛད་དེ། དཔེར་ན་སེར་སྐྱའི་གཞིའི་ནགས་སུ་སེང་གེ་དང་འཕྲོག་བྱེད་དང་དབྱིག་གི་སྙིང་པོ་དང་བརྒྱ་བྱིན་དང་དཔལ་མོ་དང་རི་སྐྱེས་དང་ གཞོན་ནུ་ལ་སོགས་པ་ལྷ་དང་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་དང་སྲིན་པོ་དང་དྲི་ཟ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དང་ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་མིའམ་ཅི་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་དུ་མ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ལྡན་པའི་བསྟན་པས་བཏུལ་ལོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་དཔེར་བརྗོད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བག་མེད་པ་ དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱང་བག་ཡོད་པའི་གནས་ལ་བཀོད་པས།དེ་དང་དེའི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བར་མཛད་དེ། དཔེར་ན་བདག་ཅག་གི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགའ་བོ་དང་སོར་ཕྲེང་དང་མཐོང་ལྡན་དང་བདེ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ནི་དགའ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ཤཱཀྱའི་གཞོན་ནུ་ ཆགས་པ་དྲག་པོ་ཅན་ཐམས་ཅད་དུ་རང་གི་ཆུང་མ་ལ་ཤིན་ཏུ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དེ་མེད་པར་ཡུད་ཙམ་ཡང་མི་སྡོད་པ་དེ་འདྲ་བ་དེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཁྱིམ་ནས་བཀུག་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་དུ་བཅུག་ཅིང་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཀྱང་བུད་མེད་དེ་ཉིད་ཉིན་དང་མཚན་དུ་སེམས་པར་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་མ་ ཡིན་པ་བྱེད་པ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མཛད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྲམ་ཟེ་རྨོངས་པ་སོར་ཕྲེང་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དེས་བླ་མའི་བཀའི་བྱ་བ་ཆེད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་མི་སྟོང་དུ་གཅིག་གིས་མ་ཚང་བ་འཚོ་བ་དང་བྲལ་བར་བྱས་ པ་དེ་ཡང་ཕྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱུང་ཞིང་ཁམས་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མཛད་དོ།ཞེས་པ་དང་། མཐོང་ལྡན་ནི་མ་སྐྱེས་དགྲ་ཡིན་ལ། དེའང་ཞེ་སྡང་ཅན་ཏེ། དེ་ལྟར་ནི་དེས་མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་འགྲོགས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་འཁོན་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ལས་ པ་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་པོ་སྲོག་དང་ཕྲལ་ལ།དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁོ་ནའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ནས་དམྱལ་བའི་མེའི་བུད་ཤིང་ལས་ཐར་རོ་ཞེས་པ་དང་། རིགས་ཀྱི་བུ་བདེ་བྱེད་ཀྱང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དབང་ལས། ཕ་རོལ་གྱི་བུད་མེད་ དང་འགྲོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས།མ་འཚོ་བ་དང་ཕྲལ་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་ཕོ་ལོང་བརྡབས་པ་དང་འདྲ་བས་དམྱལ་བ་ལས་འདས་ཏེ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ་ཞེས་ཐོས་སོ། །སྐུའི་སྤྲུལ་པ་གཞན་གྱི་ལུས་དང་ལུས་འབྲེལ་ པ་ནི་བདུད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་སྟོན་པའོ།།མ་འབྲེལ་པ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་སྟོན་པའོ། །གང་ཡང་ཚད་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་སྟོན་པ་དང་། གང་ ཡང་འོད་ཟེར་བཀྱེ་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་།གང་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གསུང་གི་སྤྲུལ་པ་བདག་གི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་ནི་ཚངས་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་མཐའ་ཡས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་གོ་བར་མཛད་པའོ། །གཞན་གྱི་ལུས་ དང་འབྲེལ་པ་ནི་གང་གིས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབྱངས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྟོན་པ་སྟེ།དཔེར་ན་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བཞིན་ནོ། །མ་འབྲེལ་པ་ནི་རོལ་མོའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་། གཟུགས་ སྣང་བ་ཐམས་ཅད་དང་།ནམ་མཁའ་ལས་ཀྱང་ཆོས་སྟོན་པའི་སྒྲ་འབྱུང་བར་མཛད་པའོ། །ཐུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའོ། །གཞན་གྱིའང་དེ་ལྟར་སེམས་ངེས་པར་འཛིན་པ་སྟེ། གང་གིས་ཤེས་རབ་དམན་པས་ཀྱང་ཆོས་ཕྲ་མོ་ཡང་སོ་སོར་རྟོགས་པར་ མཛད་པ་དང་།དྲན་པ་ཉམས་པ་རྣམས་ཀྱང་དྲན་པ་ཐེབ་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།

世尊已获得了完全通达一切能力的自在，因此能进入乃至身等的微尘坛城之间，并且如其所愿地使众生远离不正确的分别。例如在迦毗罗卫城的森林中，调伏了狮子、夺取者、宝藏、帝释天、吉祥天女、山生以及童子等数千上百的天、龙、夜叉、罗刹、乾闼婆、阿修罗、迦楼罗、紧那罗等，使他们获得涅槃的教法，应当如是依次了知。
对于放逸者也安置于正念之处，使其各自的痛苦得以平息。例如我们的世尊对难陀、鬘指、有见、善作等人所做的那样。其中难陀是释迦族的青年，他极其贪恋，对自己的妻子非常执著，一刻也离不开她。如是这般的他被如来从家中召来出家，出家后仍然日日夜夜思念那位女子而不修法。即便如此，如来还是使他证得阿罗汉果位。
同样，有一个愚痴的婆罗门名叫鬘指，他为了完成上师的嘱托，夺取了近千人的生命。后来如来使他出家并使他远离三界贪欲。有见即是阿阇世王，他性情暴躁。如是，由于亲近恶知识以及往昔怨恨的牵连，他杀害了如法的国王父亲。但他也仅仅依靠如来的善知识而得以从地狱火薪中解脱。
善男子善作也是由于非理作意的缘故，因与他人妻子相交往而杀害了母亲。但依靠如来的教法，他如同击碎陶罐一般超越地狱，据闻他感受了天界的快乐。
身的化现中，与他身相连的是指魔等显现佛等的形象。不相连的是指将地等显现为七宝等自性等的形象。还有显现无量佛身，以及放光照亮世界，显现出生等。
同样，语的化现中，与自身相连的是以梵音使无边世界了解。与他身相连的是使声闻等非说法者也以佛音宣说大乘法，如圣者须菩提等。不相连的是一切乐器的形态、一切显现的形象，以及从虚空中发出说法声。
意的化现是自身通达一切法。对他人也如是摄持心意，即使智慧低劣者也能了知微细之法，失念者也能获得稳固的正念等。

 །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྟག་པར་རྗེས་སུ་སོན་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མཛད་པ་བྱ་བ་དང་གྲངས་དང་ཞིང་གི་བྱེ་བྲག་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ལ་མི་ལྡོག་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །འབྲས་བུ་ ནི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།དེ་ལ་དམིགས་པར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་ལྡོག་པའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔའོ། །ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལས་སོ་ཞེས་པ་གཞན་རྣམས་སོ། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རིམ་པ་སྟེ། གང་ཡང་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དང་།དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་རབ་ཏུ་གྱུར་པའོ། །རྒྱུ་ནི་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའོ། །འབྲས་ བུ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ཡང་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་སྐལ་བ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་སོ་སོར་རྟོག་པ་ལས་དང་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ལས་སོ། །ཡང་ན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རིམ་པ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་བྱ་བ་སྒྲུབ་ པའི་སངས་རྒྱས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་གཉིས་དག་དང་།གཉིས་དག་དང་གཅིག་གིས་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཏེ། སྔར་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གནས་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དམིགས་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཁོ་ནས་བསྡུས་ཏེ།མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི་མི་གཡོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སློབ་དཔོན་ཙནྡྲ་གོ་མིས་གསུངས་པ། འགའ་ཞིག་དེ་བཞིན་ཉིད་དམིགས་ པ།།མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་སུ་ནི་འདོད། །གཞན་རྣམས་དོན་ཀུན་རྣམ་པ་ཅན། །དོན་ཀུན་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་དུ་འདོད། །མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས། །བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །དགོས་དོན་རྣམ་པ་ཅན་དུ་འདོད། །རྣམ་པ་ཀུན་དུ་ཐམས་ཅད་ཉིད། ། འདི་ཡི་རྣམ་ཤེས་ནུས་ཀུན་ལྡན། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་མཉམ་པ་ཉིད་དང་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དག་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཆོས་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྟེན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ཞེས བྱའོ།།འབྲས་བུ་དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་དང་སྤངས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་རྟོགས་པའོ། །ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔའོ། །འདི་ཙམ་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་སྟེ། མཐའ་དག་པར་དེར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་ལུས་པ་བསྡུས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་ལས་བྱ་བ་གཅིག་ཏུ་བྱ་བ་རྣམས་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་རྣམས་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རང བཞིན་ཏེ།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་འདོར་བ་མེད་ཅིང་གཞག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་རྣམས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སོ་སོར་ རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གནས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་གསུང་ལས་སོ།

应当知道佛陀的化身在一切方面都是不可思议的永恒随行，因为从事业、数量和刹土的差别来说是不可思议的缘故，以及因为不退转地投入利益众生的事业之故。
法界和这五种智慧的次第安立是从因和果及其分类而来。其中因是极为清净的法界。果是圣智，因为缘于彼而生起的缘故，依于彼的缘故，以及彼的差别分类有五种。其余是从如何生起而来。
或者是如来的自性、因和果的次第，即如来的自性是真如清净的体性，以及缘于彼的无分别智二者的究竟。因是具足无量而对一切众生平等性智的殊胜。果是利他，这又是从观察具缘和无缘的众生，以及成办与彼相应的事业而来。
或者是一切佛的安立次第，即自性身、受用身和事业身的佛是法界清净的自性二清净、二清净和一者，如其次第，如前所说。
即使平等性智是烦恼意转依的体性，所以缘于如镜智，但仍然唯属于圆满受用身所摄，因为如镜智以其不动性故为法身所摄。如月称论师所说：'有些认为缘真如，即是如镜智。其他诸智具一切相，认为是一切境行境。平等性智即是彼，缘于真如性。成所作智即是彼，认为具所需诸相。一切种中皆具足，此识具一切功能。'
因此平等性智和妙观察智二者是圆满受用身，因为是所证法受用的所依性故。其中果位即称为普贤佛地。
彼果也是智慧和断除的自性。是证悟清净法界。彼智慧也有五种。唯此即是佛地，因为总摄一切佛法而安立故。
由彼自性而住，所作事业唯一性的诸事由自相所摄。其中四念住是妙观察智所摄，因为观察身等故。四正断是精进的自性，诸佛的精进也是为智慧所摄持、无舍无立的体性，即是平等性智。四无量和四神足是三摩地的自性故为妙观察智，从'成为具三摩地门者的所依'之教言而来。

 །གང་ཡང་གཞན་བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པ་དང་། རྫུ་ འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དག་ཁོ་ན་ལས་གཞན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། ལམ་ཤེས་པ་རྣམས་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་དང་ ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དག་ལས་གཞན་པའི་སྟོབས་རྣམས་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ།།ཁ་ཅིག་ནི་མི་འཇིགས་པ་རྣམས་དང་དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱིས་སོ།།ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི་ཟག་པ་ཟད་པའི་རྒྱུད་ལ་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ན། རྒྱུ་གང་གིས་ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པའོ་ཞེས་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །ཡང་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པའོ་ཞེས་པ་སྟེ་ ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཀྱིས་སོ།།ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་བཞི་རྣམས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཡེ་ཤེས་དག་གིས་སོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་བཅུ་གཉིས་རྣམས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དག་གིས་སོ། །བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་ནི་མེ་ལོང་ ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ།།བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱར་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་དག་གིས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ ཡེ་ཤེས་དག་གིས་སོ།།མཚན་དང་དཔེ་བྱད་རྣམས་ནི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་སྨོས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་གཞན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ དང་དེའི་རྟེན་ཅན་གྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་གཉིས་པོ་ཚུལ་གཅིག་པ་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀྱང་རོ་གཅིག་པ་སྟེ། གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་རྒྱུན་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཅན་གཉིས་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་སྟེ། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོར གསུངས་པ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ན་འདྲེས་པ་དང་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་བྱ་བ་རོ་གཅིག་པ་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་སོ། །གསུང་དེ་ཉིད་ལས་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྔ་མ་རྣམས་སུ་རོ་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །འདྲེས་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ། ། གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡང་རེས་འགའ་ཐ་དད་པར་བྱེད་ལ། དེ་ནི་ནམ་ཡང་ཐ་དད་པར་བྱ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་པ་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཤིན་ཏུ་དབྱེར་མེད་པས་མཉམ་པར་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱ་བ་རོ་གཅིག་པ་སྟེ་རོ་ནི་སྙིང་པོ་སྟེ་རང་བཞིན་ནོ། །ཡེ ཤེས་ཀྱིས་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་ཡུལ་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡང་དག་པར་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་གང་གིས་དགོངས་པ་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་གཅིག་པ་ཡིན་པ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ།

还有，其他禅定、解脱、三摩地、等至等，以及三摩地和陀罗尼门，及漏尽智，神通中唯独神足通以外的其他神通，无烦恼、愿智、无碍解、无畏、十八不共法，及道智，遍行道和漏尽智力以外的诸力，都是镜像智的本质。
有些人说无畏和信等是平等性智的本质。
神足通是成所作智。
漏尽智通和漏尽智力，当说到漏尽相续时，以何因漏尽，是以五智。或者说涅槃即是诸漏尽，是以法界极清净、镜像智和平等性智。
遍行道智力是镜像智等四智。
慧根和慧力是以镜像智和平等性智。
觉支和道支是以平等性智。
苦智等十二智是以镜像智和平等性智。
无忘失法性是以镜像智。
断除一切习气相续是以法界清净和镜像智。
诸波罗蜜也是如此。有漏诸波罗蜜在道位时是以妙观察智和成所作智。
相好是以成所作智摄持。
由于已说智所表示的心和心所聚，其他佛法也应当配合。
如是镜像智和以其为所依的平等性智这二者是同一方式，因为缘于法界清净的缘故。
其他二智也是一味，因为利他相续一致的缘故，及缘于真如的缘故。
二者俱有二种和法界极清净智无有自性差别，因为以其本质缘于法界极清净的缘故。
如佛地经中所说：'法界清净时，和合、近和合，一味作用之智的圆满受用。'
从此经中应当了知在前诸发心中非一味。
和合即是成为一体。成为一体也有时成为差别，而此则永远无有可分别，因为以近和合极无差别而平等所缘和能缘性相应的缘故。
一味作用，味即是精要，即本性。
智的圆满受用是境，因为是法界正受用的缘故。
以何智圆满受用，意趣智缘于法界而生的缘故是一味，如是配合文句。

 ། ཡང་ན་ཡང་དག་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་མྱོང་བྱེད་དེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན། འདི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་བདེ་བ་སྟེ་རྟེན་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་གཅིག་པ་སྟེ། དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་བཏང སྙོམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲས་བུ་ཡང་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིའོ། །ཡང་ན་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རང་རིག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་ཡང་དག་པར་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་རོ་གཅིག་པ་སྟེ་བདག་དང་གཞན་ལ་སོགས་པ་ གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲས་བུ་ཡང་སྟེ། རྒྱུ་ལས་གཉིས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་དབེན་པར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོའི་ངག་གི་དོན་འདི་ཡང་། འདིར་ཐམས་ཅད་རིག་པ་ཁོ་ནའོ། །ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྣམས་ ཀྱང་བསྡུས་ཏེ།འོན་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་འབྱུང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་རོ་གཅིག་པ་ཡེ་ཤེས་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་། །ས་བརྒྱད་པ་ནས་བཟུང་ནས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉིས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བའོ། །གཉིས་ནི་བདག་ དང་བདག་གི་བ་དང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་།བྱུང་བ་དང་མ་བྱུང་བ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེའི་གཉེན་པོར་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པོ། །དེ་ནས་བཟུང་ནས་གཉིས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བ་ལས། འབད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རོ་གཅིག་པ་ཡེ་ཤེས་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། །འོན་ཀྱང་སྒྲིབ་པའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན ཡོངས་སུ་མ་དག་པའོ།།ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱི་ལ་མངོན་པར་དགོངས་ནས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མེད་དོ། །མི་གཡོ་བ་ལ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་སོ། །གལ་ཏེ་ཡང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་བདག་དང་ གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འབད་པ་དང་བཅས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཡོངས་སུ་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མ་བཞག་གོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྒྱ་མཚོར་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་རྣམས་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཞུགས་པ་རྟེན་ཐ་དད་མེད་པ་རྣམས་སུ་ འགྱུར་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྟེན་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་འབྲས་བུ་རོ་གཅིག་པ་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་དུ་མར་རྣམ་པར་མ་བཞག་ གོ།།གང་ཁོ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ངོ་བོ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལམ་ཐོབ་པ་ལས་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་ས་བོན་ཤིན་ཏུ་བྲལ་བར་གྱུར་པ་ན་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ དེ་བཞིན་ཉིད་གནས་གྱུར་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། སོ་སོར་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལ་དམིགས་པས་ན་མཐའ་མེད་པའི་དུས་སུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་དང་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཀྱང་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དམིགས་པ་སྟེ།རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཁོ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་གནས་ངན་ལེན་མཐའ་དག་གི་རྟེན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ། གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་གནས་ངན་ལེན་གྱི་དྲི་མ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་ བ་ལས་གནས་གྱུར་པ་དེ་ཁོ་ན་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ།

或者说，真实受用即是圆满受用的能受者，由于是智慧所应当真实受用的缘故，此即是智慧的圆满受用。而且那是安乐的，因为是同一所依故为一味，因为其中无苦和舍的差别。也是果，即法界的。或者说唯是智慧的圆满受用，因为在世俗中以自证的形相而应当真实受用的缘故。而且那是一味的，因为无有我与他等二相的分别故。也是果，因为从因中远离二想而在一切时中趣入故。
此经文的含义也是，此处唯是一切智。由此五智也摄诸菩萨地，然而对于住于有功用生起道者，不生起一味果智圆满受用。从第八地开始，菩萨即离二想。二即是我与我所、有与无、常与无常、生起与未生起、已生与未生、我与他等。作为其对治，于一切处获得心平等性。从此以后，由离二想，离一切功用、无漏、究竟清净、任运生起、无分别智之影像故，是一味果智圆满受用。
然而由具有障碍的余习故非究竟清净。因为是就任运智慧的总相而宣说的缘故，故无相违。不动地则是由获得一切法本来无生的大无生法忍故。虽然欢喜地也获得我与他平等性，然而由于是有功用生起故，因非究竟清净故不建立。一切菩萨地如大海中诸大河般，成为入于佛地无别所依者，因为一切如来的真如清净无别所依故。如是即是一味果智圆满受用。
正因如此，于无漏界中诸佛不立为多数。凡是一切法真如之体性、无颠倒体性、真实性、空性，即是极清净出世间智慧道所得，当远离二障种子时，称为清净法界真如转依。也是无漏界。那是智慧法界极清净智，因为以自内证性而缘于彼故，住于无边时故。法界及一切法为镜像智所缘，因为缘于自相与共相故。
凡是分别自性、一切习气所依的阿赖耶识，由对治力而离一切习气垢染，从而转依者，即称为镜像智。

།གང་སློབ་དཔོན་ཙནྡྲ་གོ་མིས་གསུངས་པ། གང་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས། །མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ཉིད་གྱུར་པ། །དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ནི། །ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགའ་ཞིག་འདོད། །ཅེས་སོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ འདི་ཅི་ཞེ་ན།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ཇི་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་བདག་དང་བདག་གི་བར་སྒྲོ་འདོགས་པས་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དུ་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཁོ་ན་གནས་ངན་ལེན་ལ་སོགས་པ་མཐའ་དག་གི་རྟེན་ཉིད་ཀྱིས་དང་། ཆད་པ་དང་མཚམས་ སྦྱོར་བ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་ཉམས་པ་དང་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཉིད་ཀྱིས་ན་གནས་ངན་ལེན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འདིར་གཞི་འཆའོ་ཞེས་པས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ངོ་། །དེ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ ཆོས་གཞན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དེ་དང་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོ་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ས་བོན་རྒྱས་པས་རྒྱུ་བྱས་པ་གང་ལས་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་རྒྱུར་བླངས་པ་ལས་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བར་དགོད་པར་བྱེད་པའི་འཇུག་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ན། ཕྱིས་དེའི་འབྲས་བུ་འདོད་པའམ་མི་འདོད་པ་ མངོན་པར་འགྲུབ་སྟེ།དཔེར་ན་རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཁུ་བས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རས་བལ་གྱི་ས་བོན་ལ་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་ཡང་དམར་པོ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། གང་ཕྱིར་རྒྱུད་གང་ཁོ་ན་ལ། །ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་བསྒོས་གྱུར་པ། །དེ་ཁོ་ན་ལ་འབྲས་བུ་འབྲེལ། ། རས་བལ་ལ་ནི་དམར་ཉིད་བཞིན། །ཞེས་སོ། །དེ་ཁོ་ན་ཡང་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོར་གདུལ་བྱའི་ཁྱད་པར་གྱི་ངོར་གསུངས་པ། ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟབ་ཅིང་ཕྲ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་འབབ། །བདག་ཏུ་རྟོག་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ཞེས། །འདི་ནི བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ངས་མ་བསྟན།།ཞེས་སོ། །དེ་ནི་ཡང་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་རྣམས་སུ་ལུས་ལེན་པའི་ཕྱིར་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་རྣམས་ཀྱི་གཞི་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།གང་འདི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དབང་པོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལས་གཞན་པ་ཁོ་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་སེམས་པ་དེའི་དམིགས་པ་དང་ རྣམ་པ་ཅི་ཡིན།དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའོ་ཞེ་ན། ཅི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་འདི་འདྲ་བ་ཡང་ཡིན། དེ་ལྟར་ནི་རང་གསལ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་པ་མཚན་ཉིད་དོ། །བརྗོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ནི་ འདིར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སོ་སོར་རང་གི་རྣམ་པ་དང་བཅས་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་དོ།།མི་གསལ་བར་ཡོད་དོ་ཞེས་འདོད་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྨ་བ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ནི་རྨི་ལམ་དུ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་དོ་ཞེས་གཞན་དུ་ལེགས་པར་དཔྱད་ཟིན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་རྟའི་རྭ་བཞིན་དུ་དེ་ལ་མངོན་སུམ་མེད་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་གལ་ཏེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་རྟོག་ན་བདག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྟོག་ཅིང་དེ་ཁོ་ན་ཡང་བདག་ གི་རང་གི་ངོ་བོའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཡང་མངོན་པར་དགོངས་ནས་བདག་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །གང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ནི་ལེགས་པའོ།

论师月称所说：'一切阿赖耶识，转为大圆镜智，有些人认为，即是法界之体性。'阿赖耶识是什么呢？就是意识，如同它执着我和我所而转起时，被区分为染污意，同样，它也因为是一切随眠等的所依，以及断、相续、离贪、退失、死亡、出生等的所依，故随眠等在此安立基础，因此也称为阿赖耶识。
它与其他诸识俱生的善与不善诸法所熏习，如同适宜的种子成熟作为因，由此相续转变的特殊因缘，随其力量安立运作而得到转起时，后来其果报或可意或不可意而成就，如同被红花汁所熏的棉花种子，其花果也生成红色一样。如所说：'由于某一相续中，为业习气所熏，即于彼生果报，如棉花成红色。'
又如解深密经中对所化机而说：'取识甚深细，诸种子如流，恐彼分别我，是故不为说。'因为它在诸后有结生时取身，故称为取识。因为是一切法种子的基础，故称为阿赖耶识。因为是前世的异熟，故称为异熟识。
若有人认为此阿赖耶识与有分别染污意识及五根识不同，是另外的阿赖耶识，那么它的所缘和行相是什么？若说是无间断的所缘和行相，如何既是识又是如此？如是则自明而不共即是识的定义。除了所说的八识之外，此处丝毫也没有各自具有行相的体验。
若承许不明显存在，也不是唯识宗的观点，因为会有我等外境存在的过失。无相识即使在梦中也无法体验，如在他处已详细观察。因此，如同马角一般，对此既无现量也无比量。如是，若遍计阿赖耶识，也会遍计我，而且它就是我的自性。因此，世尊也观待此而说执着为我。毗婆沙师的诸特点是善说。

 །སེམས་དུལ་གྱུར་ལས་བདེ་བ་འབྱུང་། །ཞེས་པ་དང་། གང་ཕྱིར་བདག་ ཉིད་བདག་གི་མགོན།།ཕ་རོལ་མགོན་དུ་སུ་ཞིག་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ན་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པ་རྣམས་སེམས་ཁོ་ན་བདག་གོ་ཞེས་མངོན་པར་རློམ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་གལ་ཏེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟོན་པའི་གསུང་རབ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཐོས་པར་གྱུར་ན། དེའི་ ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་བདག་གོ་ཞེས་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པར་རློམ་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ཡང་མངོན་པར་དགོངས་ནས་གསུངས་པ། བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟོག་པ་དེ་ནི་ཆེན་པོ་རྣམས་ ཀྱང་བག་མེད་པ་ལས།རིགས་མེད་པ་དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ངེས་པར་ཁས་ལེན་པ་བཞིན་དང་། དོན་དམ་པར་གྲུབ་པའི་ཤེས་པ་ཙམ་ཁས་ལེན་པ་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་པའོ་ཞེས་པ་སྟེ། འདིར་སྐྱེས་བུ་ཚད་མས་ཅི་ཞིག་།འདིར་བརྗོད་པའི་རིགས་པས་སེམས་ མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་ཡང་སེམས་ཡོད་དོ་ཞེས་འདོད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་རྒྱས་པས་ཅི་བྱ་སྟེ།སྐབས་སུ་བབ་པ་གཞག་པར་བྱའོ། །ཡེ་ཤེས་གཞན་གསུམ་ཡང་གནས་གྱུར་པ་སྟེ། གང་སློབ་དཔོན་ཙནྡྲ་གོ་མིས་ གསུངས་པ།ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིད་གནས་གྱུར་པ། །མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་བརྗོད་པར་བྱ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཉིད་དེའོ། །དེ་དག་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་ཉིད། །ཆོས་ལ་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་སྟོན་ཕྱིར། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས། །ཆོས་ ལ་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་ཕྱིར་ཡང་།།ཁ་ཅིག་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་རུ་རྟོགས། །དེ་ཡང་དེ་ལ་རྒྱུ་ཉིད་ཕྱིར། །ཉེ་བར་བཏགས་ལས་དེ་བཞིན་གཞན། །དབང་པོ་ལྔ་ཡི་རྣམ་ཤེས་གང་། །དེ་ནི་དོན་ཀུན་ཡོངས་སུ་འཛིན། །སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་དུ་ནི། །བྱ་ བ་སྒྲུབ་པ་ཙམ་ཉིད་ཐོབ།།དེ་ཡང་རྟག་པར་ཐམས་ཅད་དུ། །དུས་ཇི་བཞིན་དང་བསམ་ཇི་བཞིན། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྲུལ་སྐུ་སྟེ། །སྤྲུལ་པ་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཕྱིར། །ཁ་ཅིག་ཡིད་ཀྱི་ཁོ་ན་ལ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཉིད་དུ་ནི་རྟོག་།དབང་པོ་ལྔ་ཡི་རྣམ་ཤེས་གང་། །དེ་ཡི་ལོངས་སྤྱོད་ རྫོགས་སྐུར་རོ།།ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མཆོག་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་ཉེ་བར་སྐྱེས་པ་སྟེ་དེའི་རང་བཞིན་རྣམས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ ཆོས་གང་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་ཐམས་ཅད་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཆེན་མོ་དག་ཏུ་གསུངས་ལ།དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ནི། བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་ཚད་མེད་དང་། །རྣམ་པར་ཐར་དང་མཐར་གྱིས་ནི། །སྙོམས་འཇུག་དགུ་ཡི་བདག་ཉིད་དང་། །ཟད་པར་བཅུ་ཡི་བདག་ཉིད་ དང་།།ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་རྣམ་བརྒྱད་དང་། །ཉོན་མོངས་མེད་དང་སྨོན་མཁྱེན་དང་། །མངོན་ཤེས་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དག་བཞི་དང་། །དབང་བཅུ་དང་ནི་སྟོབས་བཅུ་དང་། །མི་འཇིགས་པ་ནི་བཞི་རྣམས་དང་། །བསྲུང་ བ་མེད་པ་རྣམ་གསུམ་དང་།།དྲན་པ་ཉེར་གཞག་རྣམ་གསུམ་དང་། །བསྙེལ་བ་མི་མངའི་ཆོས་ཉིད་དང་། །བག་ཆགས་ཡང་དག་བཅོམ་པ་དང་། །སྐྱེ་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། །ཐུབ་པ་ཁོ་ནའི་མ་འདྲེས་ཆོས། །བཅོ་བརྒྱད་བཤད་པ་གང་ཡིན་དང་། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ ཞེས་པའང་།།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རུ་མངོན་པར་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་དང་ཚད་མེད་པ་རྣམས་དང་ཞེས་ཟླས་དབྱེའོ། །མཐར་གྱིས་ནི་སྔ་མའི་རྗེས་སུ་ཕྱི་མས་འབྲེལ་པའོ། །བསྲུང་བ་མེད་པ་ནི་བསྲུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་མི་བསྲུང་བའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་རྣམ་ པ་གསུམ་མོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ། འདིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །དེ་ལ་སྐབས་ཇི་ལྟ་བར་བདག་གིས་མང་པོ་རྣམས་གསལ་བར་བྱས་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་འདིར་གསལ་བར་བྱའོ།

当说到'从调伏心而生安乐'以及'因为自己是自己的怙主，谁能作为他人的怙主'等教言时，不了解密意的人们执著认为唯有心是我。如果这些人听闻到宣说阿赖耶识的声闻乘经典，那时他们会更加坚固地执著认为那个识是我。因此，考虑到这一点而说'对于愚者'等。
虽然离开了了知的特征，但是执著阿赖耶识的这种想法，即使是大德们也会由于放逸而产生错误，就像承认无种姓、声闻种姓和独觉种姓的决定性一样，也像承认胜义中成立的唯识一样是错误的。在此，何须引用圣者量？在此所说的道理中，认为无心等持和无想定中也有心的观点不是正确的理解。何须详述，应当回到正题。
其他三种智慧也是转依，如同阿阇黎月称所说：'烦恼意转依，称为平等智，妙观察智慧，即是意识性。彼等即是报身，为显圆满法受用，为大菩萨众，为圆满法受用。有些认为大圆镜智，也是圆满报身，彼亦是彼因，假立而非真。五根识所摄，彼能遍取境，为利诸有情，唯得成办事。彼亦恒时中，随时及随念，诸佛之化身，以是诸化因。有些唯意识，执为化身性，五根诸识者，即是圆满报。'
如是这五种智慧在清净的出世间世俗谛中，是从无漏法界中生起的最胜智慧，是其自性。那无漏法界即是法身，是一切无漏法的法性，在《般若经》中说为大佛母。因此论中说：'菩提分无量，解脱及次第，九等至自性，十遍处自性，胜处分八种，无烦智愿智，神通无碍解，四种清净相，十力与十权，四无畏功德，三种无护性，三种念住性，无忘失法性，永断诸习气，大悲于众生，唯佛不共法，所说十八种，及一切种智，皆说为法身。'
菩提分和无量等是分别列举。次第是前后相续。无护是不需要守护的意思，即无需防护之义。这有三种。法身是指无漏，此处是指佛陀的功德集合。对此，我已经根据场合解释了许多，其余的将在此处说明。

 །ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཀུ་ཅོ་དང་འཐབ་རྩོད་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདིར་ནི་འཐབ་ པའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འཐབ་པའོ།།བདག་ལ་དམིགས་ནས་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ལས་གང་ལས་ལོངས་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པར་ཞུགས་པ་དེ་ལ་དམིགས་ ནས་དེར་དེ་རྣམས་ཀྱི་འཐབ་པ་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་འཐབ་པ་མེད་པའོ།།དེ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་ཡང་འགྱུར་ཞིང་སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་སྟེ། དེ་དག་གི་བྱེད་པ་ལ་ཁྱད་པར་རོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་གྲོད་ལ་སོགས་པར་སེམས་ཅན་གང་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བར་གྱུར་པ་ན་དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་བ་ སྟེ།དེ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་བ་ཉིད་རྣམ་པར་སྤོང་བའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ནི་མཐོང་བར་གྱུར་པ་ན་ཡང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱུན་གཅོད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་འཐབ་པ་དང་འགོག་པའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་མེད་པ་ནི་མཐོང་བས་མི་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་ མོངས་པ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་སྤོང་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡི་ནི་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་ནོ་ཞེས་པ་གཞན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཐབ་པའོ། །དེ་རྣམས་མེད་པ་ལས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་འཐབ་པ་མེད་པའོ། །འདི་ཤེས་ པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ནས།བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱུང་བའི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་ལ་གང་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་སྨོན་ནས་ཤེས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྨོན་ནས་མཁྱེན་པ་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་ནས་ཆགས་པ་མེད་པ་སྟེ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཐོགས་པ་མེད་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་དུ་གེགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་ཏུ་གནས་པ་སྟེ། རྟག་ཏུ་ཐུགས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དྲི་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་དོ། ། ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམ་པ་བཞི་རྣམས་ནི་རྟེན་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ཐུགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་གནས་ངན་ལེན་རྣམས་རྟེན་ནས་ཤིན་ཏུ་བྲལ་བར་བྱས་ཏེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི དངོས་པོ་ལ་ཡང་ལེན་པ་དང་གནས་དང་འཕོ་བ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་དབང་བསྒྱུར་བ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྟེན་ཡོངས་སུ་དག་པའོ།།དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དང་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་དང་། གྲངས་རྣམས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དམིགས་པ་ ཡོངས་སུ་དག་པའོ།།སྔ་མ་བཞིན་དུ་སེམས་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང་སེམས་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐུགས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །སྔར་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང་ཤེས་བྱ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ།།དབང་བཅུ་ནི་འཆི་བ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཀྲེན་པ་དང་། ཉེས་པ་སྤྱོད་པ་དང་ངན་འགྲོ་དང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བས་ངལ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་གྱུར་པའི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་། འདོད་ པས་བར་དུ་གཅོད་པ་དང་འཇིགས་པ་དང་།ཅི་ལྟར་སྨྲ་བར་བྱ་ཞེས་པ་ཉེ་བར་འཚེ་བ་བཅུའི་གཉེན་པོ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཚེ་ལ་དབང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ཚེ་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་གཏོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་བརྗོད་དུ་མེད་པའོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བསྐལ་པར་ཚེའི་ཚད་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ལ་སོགས་པ་ ནའོ།།སེམས་ལ་དབང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པར་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་ལྡང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པར་ཕན་པར་བྱེད་པ་སོ་སོར་ཉེ་བར་གནས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་བཀོད་པ་དུ་ མའི་རྒྱན་གྱིས་སོ་སོར་བརྒྱན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།

烦恼即是喧嚣和斗争等，此处烦恼是斗争的因即是斗争。以自身为所缘而愿这些人的烦恼不要生起，这是入定的禅定。由往昔愿力，从中出定后进入城市等处时，缘于彼处而使他们不生斗争，这就是无诤。这在声闻和佛陀都会有，但他们的作用有所不同。声闻的无烦恼是当被众生在街市等处看见时，不会对他生起烦恼，即是远离那些人的见。
如来则是当被看见时能断除他们烦恼相续，而不是远离见。这就是烦恼、斗争和止息。声闻的无烦恼是通过被见而远离人们烦恼的生起，如来则是断除他人烦恼相续，这是差别。一切分别妄想的戏论都是斗争。从无彼等而入无分别定即是无诤。
愿了知此而入定，对世间所生边际等所生起的了知，是声闻们的愿智。如来们的愿智是任运成就的，因为无分别。无所执著，因为无所依。无碍，因为一切处无障碍。恒时安住，因为恒时安住于等持中，对一切问题都能作答。
四种遍净即是所依遍净、所缘遍净、心遍净和智慧遍净。其中，从所依中完全远离一切烦恼分的习气随眠，对自身事物的取、住、迁等如欲自在，这是一切种所依遍净。对一切所缘的化现、转变、数量得自在，这是一切种所缘遍净。
如前所说，心远离一切随眠，心积集一切善根，这是一切种心遍净。如前所说，远离一切无明分的随眠，对一切所知的智慧得自在，这是一切种智慧遍净。
十种自在是对治死亡、烦恼、贫穷、作恶、恶趣、寻求疲惫、法匮乏的业障、欲望障碍、恐惧、'如何说'等十种损恼的对治。其中，寿自在是能随欲住世及舍寿，如不可说不可说劫加持寿量等。
心自在是能随欲入出禅定、三昧、等至等。资具自在是能随欲安住利益，以种种庄严装饰一切世界的加持等示现。

།ལས་ལ་དབང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པར་སྐུ་དང་གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་དུས་ཇི་ལྟ་བར་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བ་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་ མཆེད་ཐམས་ཅད་དུ་ཇི་ལྟར་འདོད་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པར་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བ་ཉིད་ནི་སྨོན་ལམ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མོས་ པ་ལ་དབང་བ་ཉིད་ནི་གང་ཇི་ལྟར་མོས་པ་དེ་དེ་བཞིན་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་སྟེ།དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གང་བ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་ནི་གང་ཁོ་ན་ཤེས་པར་འདོད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པ་སྟེ། འདི་ ལྟ་སྟེ།སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་དང་། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་དང་། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་ལ་དབང་བ་ཉིད་ནི་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་ལ་མཁས་པའོ། །བསྲུང་བ་མེད་པ་ གསུམ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སྐུའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ལ་སྐུའི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་གཞན་གྱིས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འཆབ་པར་བྱ་བར་དགོངས་པ་ཅུང་ཟད་མི་མངའ་བ་འདི་ནི་བསྲུང་བ་མེད་པ་དང་པོའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གསུང་གི་ ལས་ནི་གཉིས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་གསུམ་པའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་ནི། ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་ཁ་ཅིག་གུས་པར་ཉན་འདོད་རྣ་གཏོད་པར་བྱེད་ཀུན་ཤེས་པའི་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྱེས་པར་མི་འགྱུར་ཡིད་བདེ་བར་མི་འགྱུར་ཐུགས་མཐོན་པོ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་གཞན་རྣམས་གུས་པར་མི་ཉན་རྣ་མི་གཏོད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁོང་ཁྲོ་བ་མ་ཡིན་མི་བཟོད་པ་མ་ཡིན་ཐུགས་མི་ཆེས་པ་མ་ཡིན་ཐུགས་མི་མཉེས་པ་མ་ཡིན་པ དང་།ཁ་ཅིག་གུས་པར་ཉན་འདོད་པ་དང་གུས་པར་ཉན་མི་འདོད་པ་དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཉིས་སུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་དགྱེས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བར་ཏེ། ཐམས་ཅད་དུ་བཏང་སྙོམས་པར་གནས་པ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་བཞིན་ཅན་ནོ་ཞེས་པའོ། །བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་ནི་སེམས་ ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་དུས་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བག་ཆགས་ཡང་དག་བཅོམ་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཀྱང་གང་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པ་དང་འདྲ་བར་སྤྱོད་པ་དེ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཏེ་ཏིལ་གྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་བསལ་ཡང་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་དེས་ཡང་དག་ པར་བསྒོས་པའི་དྲི་ཕྲ་མོ་ལྷག་པར་གནས་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ནི་ཤེས་བྱ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་གེགས་སུ་གྱུར་པའོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་སྤྱོད་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱུ་ཡང་སྟེ། ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པའི་སྔོན་དུ་སྤྲེ་འུར་གྱུར་པས་ མཆོངས་ནས་གཤེགས་པ་དང་།སྔོན་བྲམ་ཟེར་གྱུར་པའི་རྨོངས་མོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནུབ་པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སུ་བརྗོད་དོ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཕན་པའི་བསམ་པ་ ཉིད་དེ་གང་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ལན་དྲུག་ཏུ་སུ་ནི་འགྲིབ་སུ་ནི་འཕེལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པར་འཇིག་རྟེན་ལ་གཟིགས་པའོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ཁྱད་པར་དང་མཚན་ཉིད་དང་དབྱེ་བ་མཐར་ཐུག་པ་ཤེས་པའོ།

对业有自在力是因为能如意成就身语事业，以及能如实显示在适当时机加持业的果报。对生有自在力是因为能随意投生于一切生处。对神变有自在力是能随意显现神通及在一切佛土示现种种变化等。对愿有自在力是因为一切愿望皆能如实成就。对胜解有自在力是随其所胜解即如是显现，如示现一切世界遍满诸佛等。对智有自在力是欲知何者即能了知彼者，如示现力、无畏、佛不共法、相好及正等觉等。对法有自在力是于经等法的安立善巧。
三无护者：如来身行清净，如来于此毫无'他人将知晓如来不清净身行而应当隐藏'之想，此为第一无护。如是语业为第二。如是意业为第三。
三念住如经中所说：如来说法时，有些人恭敬听闻、专心谛听、以求遍知之心专注、如法修行，如来不因此生喜、不因此意悦、亦不因此生起殊胜心；其他人不恭敬听闻、不专心等，如来不生嗔恨、不生不忍、不生不信、不生不悦；有些人恭敬听闻或不恭敬听闻，如来不因此成为二种（喜与嗔），于一切处住于舍心，具念正知。
无忘失法性是因为不错过利益众生的时机。断尽习气是虽断烦恼，但有如未断烦恼般的行为，此即烦恼习气，如同芝麻花等虽已除去，但瓶子、毛毯等仍残留其微细香气一般。其中无明习气是遍知所知的障碍。贪等习气也是身语行为差别的因，如阿罗汉因前世为猴子而跳跃而行，因前世为婆罗门而说'愚痴'等。一切这些在如来中都已息灭，故称断尽烦恼习气的世尊。
大悲是利益之心，即世尊时时刻刻六次观察世间'谁在退失，谁在增长'等。一切种智是通达一切法的自性、差别、相、分类究竟。

 །སྟོབས་བཅུ་ རྣམས་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་།ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་།བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་ལྡང་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཟག་ པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ།།འདི་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་བཞིན་ཏེ། དེ་ལ་སྲིད་པ་དང་མི་སྲིད་པ་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་དག་སྟེ། རྒྱུ་ཡང་གནས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། གནས་ཀྱང་གནས་སུ། གནས་མ་ཡིན་པ་ཡང་གནས་མ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་ སོ།།ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་འདོད་པ་ནི་གནས་སོ། །འདོད་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །ལེགས་པར་སྤྱད་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་ནི་གནས་སོ། །མི་འདོད་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །སེར་སྣས་དབུལ་བ་ཉིད་ནི་གནས་སོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། ། སྦྱིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་གནས་སོ། །དབུལ་བ་ཉིད་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །མ་དང་ཕ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་གསོད་པ་དང་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་འབྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་བྱེད་པའི་ངང་ཅན་དང་། མ་དང དགྲ་བཅོམ་མ་ལ་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་སུན་འབྱིན་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངེས་པ་ལ་གནས་པ་བཀྲོངས་པ་དང་། སློབ་པ་ཡང་དང་། དགེ་འདུན་འདུ་བའི་སྒོ་ཕྲོགས་པ་དང་། མཆོད་རྟེན་འཇིག་པ་ཞེས་པ་མཚམས་མེད་པ་དང་ཉེ་བ་ལྔ་བྱེད་པའི་སེམས་གནས་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །འགྱོད་ པས་གནས་པའི་སེམས་རབ་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ།།བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་ཚངས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །བཟློག་པ་ཐམས་ཅད་གནས་སོ། །འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་ཏེ། དག་པ་ཆགས་པ་མེད་ པ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ།།དག་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་སྟེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། །གང་དང་གང་གྱུར་པའོ་ཞེས་འདོད་པས་ཆགས་པ་མེད་པའོ། །རྣམ་པ་གང་དང་གང་གིས་གྱུར་པ་ཞེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་ཐོགས་པ་མེད་པའོ། །མཁྱེན་པ་དེ་ཉིད་སྟོབས་ཏེ་ཤིན་ཏུ་ཡང་ གཞན་རྣམས་ཀྱིས་བརྫི་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།གཞན་རྣམས་ཤིན་ཏུ་ཡང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ནི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་ནི་མི་གཡོ་བའོ། །ཁ་ ཅིག་ཏུ་ཁམས་གསུམ་ཀ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དགེ་བ་ཡང་བསོད་ནམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁམས་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པའི་བསམ་གཏན་ནོ། །མོས་པ་སྣ་ ཚོགས་པ་ལ་འདིར་མོས་པ་ནི་འདོད་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་གནས་པའི་ཡང་ཞེ་སྡང་ལ་འདོད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ལ་གནས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་འདོད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དམན་པའི་སྦྱོར་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་དང་། སྦྱོར་བ་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྦྱོར་བ་དམན་པ་ལའོ། །དབང་པོ་རྣམས་ནི་དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་བོ།།དེ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་ཐ་མ་དང་འབྲིང་དང་མཆོག་སྟེ། འདི་ནི་དབང་པོ་ཐ་མའོ། །འདི་ནི་དབང་པོ་འབྲིང་ངོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་སྟེ་འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཡང་དག་ པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ཡང་ཤེས་ཤིང་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལམ་ཡང་ཤེས་ལ་སྟོན་པར་ཡང་བྱེད་དོ།

十力即是：知晓处非处智力、业异熟智力、知晓种种界智力、知晓种种胜解智力、知晓根胜劣智力、知晓遍趣行道智力、知晓禅定解脱三昧等入及烦恼清净出离智力、宿住随念智力、死生智力、漏尽智力。这些特征如经中所说：其中可能与不可能即是处与非处，因也是处。比如，处即是处，非处即是非处，如是通达。
恶行的异熟果为不悦意是处，为悦意是非处。善行的悦意是处，不悦意是非处。因悭吝而贫穷是处，获大财富是非处。因布施而获大财富是处，贫穷是非处。
具有杀母、杀父、杀阿罗汉、破和合僧、恶心出佛身血等性质的五无间罪的习性，以及污比丘尼、杀定性菩萨、杀有学、夺僧众所需、毁坏佛塔等近五无间罪的心性住于非处。以追悔而清净心住于非处。
女身以其身成就转轮圣王、梵天等是非处。与此相反者皆是处。如是等处非处智，以清净无著无碍智而了知。清净即是如实不颠倒。于何者何性无所贪著即是无著。以何种何相了知一切相故无碍。
此智即是力，因为极难为他所屈服，且能极为降伏他人。业即是福、非福及不动等。色界、无色界相应的福德是不动。有说三界相应的善业也安立为福德。异熟即是乐、苦等。
种种界即是能生福、非福、不动等的禅定。关于种种胜解，此处胜解即是欲乐，如住于贪欲者对嗔恚的欲乐，住于嗔恚者对贪欲的欲乐，下劣加行者对广大加行的欲乐，广大加行者对下劣加行的欲乐。
诸根即是信、精进、念、定、慧。彼等的胜劣即下、中、上，此是下根，此是中根等。遍趣行道，此中菩萨了知众生界正定聚与不定聚，并了知彼等随顺之道，且为宣说。

།ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་རྣམ་མཁྱེན་ནས། དེ་རྣམས་ལ་བཏང་སྙོམས་ཁོ་ན་རྗེས་སུ་མཐུན་ནོ་ཞེས་རེ་ཞིག་གི་དུས་སུ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པ་དང་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ལམ་མོ། ། འདི་ནི་ཞེ་སྡང་གིའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་རྣམས་དང་། རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་རྣམས་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས པར་འཇུག་པ་དགུ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་རོ་མྱོང་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ལྡང་བ་ནི་སེང་གེ་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པས་སམ་ཐོད་རྒལ་གྱིས་སོ། །སྔོན་གྱི་གནས་ནི་སྐྱེ་བ་སྔ་མའོ། །དེའི་རྗེས་ སུ་དྲན་པ་ནི་དྲན་པའོ།།འཆི་འཕོས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དག་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཆི་བ་དང་སྐྱེ་བ་དག་གོ། །དེ་འཕགས་པ་གཟུངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོས་མདོར་གསུངས་པ། དེ་ལ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལྷའི་སྤྱན་ཏེ། གང་གིས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་ནམ་མཁའི་ཁམས་ ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་ཞིང་དུ་སྣང་བ་གང་འགའ་ཞིག་བསྲེག་བཞིན་པ་དེ་རྣམས་གཟིགས་པ་དང་།འཇིག་བཞིན་པ་རྣམས་དང་། འཆགས་བཞིན་པ་རྣམས་དང་། གང་དུ་སེམས་ཅན་དུ་སྣང་བ་དེ་རྣམས་འཆི་བཞིན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་རྣམས་ཐམས་ཅད་དང་། གང་ཡང་སྣང་བ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལྷའི་སྤྱན་ལ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ།།གལ་ཏེ་ཡང་དབང་པོ་རྣམས་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། མི་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དབང་པོ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་སྤངས་པ་ན་ཡིད་ཀྱི་བློ་བཞིན་དུ་དབང་པོའི་བློ་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཅོད་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་པར་འདོད་དེ།ཇི་སྐད་དུ་དཔལ་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པའི་རྒྱུད་དུ་གསུངས་པ། ཐམས་ཅད་དུ་ནི་ཕྱག་ཞབས་མཐའ། །ཀུན་དུ་ཅན་དང་དབུ་དང་ཞལ། །ཀུན་ ནས་ཐོས་ལྡན་འཇིག་རྟེན་དུ།།ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་གནས། །ཞེས་སོ། །འཕགས་པ་དད་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་མདོར་ཡང་གསུངས་པ། འཇམ་དཔལ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཙུག་ཏོར་གྱིས་ཀྱང་གཟིགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཛོད་སྤུས་ཀྱང་གཟིགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དུས་ཅིག་ ཅར་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རབ་འབྱམས་ཐམས་ཅད་དུ་གཟིགས་སོ་ཞེས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡང་དབང་པོའི་བློར་སྔོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པས་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་པས་ལྷའི་མིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཟག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ཟད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ལམ་གང་གིས་ཟད་པ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཟག་པ་ཟད་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིའོ། །སེང་གེ་བཞིན་དུ་བསྙེམས་པ་ཤིན་ཏུ་མི་མངའ་བར་རིགས་པར་གསུངས་པ་ནི་མི་འཇིགས་པ་སྟེ་དེའི་དངོས་པོའམ་ལས་ནི་མི་འཇིགས་པ་ཉིད་དོ། །མི་འཇིགས་པ་ཉིད་བཞི་རྣམས་ཏེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ མི་འཇིགས་པ་ཉིད་དང་།ཟག་པ་ཟད་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཉིད་དང་། བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཉིད་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཉིད་དོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ཟག་པ་ཟད་པ་ནི་སྤངས་ པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།དེ་གཉིས་ནི་རང་དོན་ནོ། །བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གེགས་སོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །འདི་གཉིས་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་ལ་དེ་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་ལ་མི་འཇིགས་པ་ ཉིད་དེ།དེ་དམ་བཅའ་བ་སོ་སོར་འགོད་པ་རྣམས་ལའོ། །དེ་བྱེད་པ་པོ་མགོན་མེད་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མགོན་དང་སྐྱབས་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ནི་ཆོས་སོ།

从一切智中确知颠倒性之后，对于那些仅随顺于舍心，暂时保持舍心，这是对治贪欲的道，这是对治嗔恚的等等。四禅定、八解脱、有寻有伺等三种三摩地、四无色定、九次第定的烦恼等。其中烦恼是由于耽著等。清净是无所缘等。出定是由狮子奋迅或超越。宿住是前世。随念是忆念。死亡与出生是众生的死亡与出生。圣者陀罗尼自在王经中简要说道：'这是如来天眼，以此能见十方世界虚空界尽头所有显现的刹土中，有些正在燃烧，有些正在毁坏，有些正在形成，以及所有显现的众生正在死亡与出生，乃至所有无相众生也都显现于如来天眼中。'
虽然说诸根是随眠自性，但在佛果位时断除无明自性的根，如同意识一样，根识等能遍知一切境，故世尊说一切识都是遍一切境。如吉祥胜乐金刚续中所说：'一切处有手足边，普遍具足头与面，一切具闻于世间，遍满一切而安住。'圣信力所生经中也说：'文殊，如是如来顶髻也能见，如是白毫也能见，如是同时能见十方无量世界。'如是，根识也随顺前例而建立，故说天眼等。
漏是诸烦恼。漏尽是指烦恼的灭尽以及灭尽之道这两者，是众生的漏尽。如狮子般无所畏惧而说法，称为无畏，其体性或作用即是无畏性。四无畏性是：正等觉无畏性、漏尽无畏性、障碍法无畏性、出离法无畏性。正等觉是如来智慧圆满。漏尽是断除圆满。这两者是自利。障碍法是涅槃的障碍。出离法是获得涅槃之因。这两者是利他，因为对他人宣说此法。对这些无所畏惧，即是对各自立宗无畏。其所作对象是无怙众生，佛世尊是彼等之怙主与救护。如来十二分教是法。

 །དེའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མཐའ་དག་ནི་དོན་ ནོ།།དེ་རྣམས་ཁོ་ནའི་མིང་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་མང་པོར་ངེས་པར་བཤད་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་རྒྱུའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཆོས་སོ། །འབྲས་བུའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དོན་ནོ། །འགྲོ་བ་དྲུག་ཏུ་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཐམས་ཅད་ཁོ་ན་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་ གོ།།དེ་རྣམས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ཆོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་ལ་བསྟན་པའི་ཆེད་དུ་ཆོས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་མངོན་དུ་ གྱུར་པ་ནི་སྤོབས་པའོ།།དེ་ཡང་འདི་ཡིན་ལ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡང་ངོ་ཞེས་པ་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །མ་འདྲེས་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་ནི་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ཏེ། གཞན་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་ཇི་སྐད་དུ་འཁྲུལ་པ་དང་། ཅ་ཅོ་དང་དྲན་ པ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་།ཐུགས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་དང་། ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མེད་པ་ཉིད་དང་འདུན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་ཉམས་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་དང་གསུང་ དང་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་དུས་གསུམ་རྣམས་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དོ།།དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་གསུང་གི་ ཕྲིན་ལས་སོ།།དེ་ནས་བཞི་པ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་སོ། །དེ་ནས་དྲུག་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབང་པོ་རྟེན་དང་བཅས་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་རྣམས་མ་ཐོབ་པའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པ་ལས་ཏེ། དེ་ལ་རྟེན་ནི་འདུན་པའོ། །འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །དབང་པོ་ནི་བརྩོན་ འགྲུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ།།དེ་ནས་གསུམ་ནི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་ཕྲིན་ལས་རྣམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་རྣམས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནའོ། །དེ་ནས་གསུམ་ནི་དུས་གསུམ་རྣམས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ སོ།།འདིར་མདོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་གྲོང་ལ་སོགས་པར་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རྒྱུ་བ་རྣམས་གླང་པོ་ཆེ་དང་རྟ་གཏུམ་པོ་དང་བ་ལང་དང་ཁྱི་དང་ཚེར་མ་དང་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པ་སྐྱེལ་བ་དང་། འབྲོག་ དགོན་པར་ཆོམ་རྐུན་དང་སྟག་ལ་སོགས་པས་འཇིགས་པ་སྟེ།འདི་འདྲ་བའི་འཁྲུལ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་མངའོ། །འཕགས་པ་གཟུངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོའི་མདོར་ཡང་གསུངས་པ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་འཁྲུལ་པ་མི་མངའ་ བ།རབ་ཏུ་དང་བ་བསྐྱེད་པའི་སྤྱོད་ལམ་ཅན། སྤྱོད་ལམ་བཞིས་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པ་དང་འབྱུང་བ་ན་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་གཉིས་ས་ལ་མི་རེག་ཅིང་། ས་ཆེན་པོ་ལ་འཁོར་ལོ་རྩིབས་སྟོང་ཕྲག་ཅན་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་། དྲི་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཅན་གྱི་པདྨ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །གང་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་ཞབས་དག་བཞག་པ་དེར་གང་བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་སུ་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞབས་ཀྱི་འོད་ཀྱིས་རེག་པ་དེ་རྣམས་ཞག་བདུན་དུ་མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དང་།ཤི་འཕོས་ནས་ཀྱང་ལྷ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་ ན་བཟའ་སོར་བཞིའི་བར་གྱིས་མི་རེག་པར་གནས་ལ་རྩོམ་ཆེན་གྱི་རླུང་གིས་ཀྱང་གཡོ་བར་བྱེད་མ་ནུས་སོ།།སྐུའི་འོད་ཀྱིས་མནར་མེད་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བར་བྱེད་དོ། །དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྐུ་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཏེ། རྟག་པ་ཁོ་ནར་ ཡང་དག་པར་གཟིགས་ནས་མཛད་པའི་ངང་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

其所说的一切是义。仅仅是彼等名称的一部分等的多种形式的确切解释是词。或者一切因法是法。一切果法是义。属于六道众生的一切语言即是词。
对彼等的各别证知，按次第是法无碍解、义无碍解、词无碍解，以及为向他人宣说法等而现前通达法等的各别证知是辩才。此即是'此是各别证知亦是'的辩才无碍解。
所谓'不共而行'是不共法，意即与他者不共通。彼等如所说的无错乱、无喧哗、无失念、心不等持、差别想、无不观察舍、欲、精进、念、定、慧、解脱无有退失，
以及身语意一切事业智慧为先导、随顺智慧，于三世一切无著无碍智慧趣入彼岸，如是十八种。
其中第一是身业清净。第二是语业。第四是意业。其后第六是如来诸根及所依、果位无有退失，其中所依是欲，果是解脱，诸根是精进等。
其后三者是身等诸业为智慧加持，以智慧为因及与智慧同行故。其后三者是于三世无著无碍的诸智慧。
此中经云：'如来无有错乱'。如阿罗汉为乞食游行于聚落等处时，会遭受大象、烈马、牛、狗、荆棘、毒蛇等的危害，以及在旷野中有盗贼、虎等的恐怖，如是种种错乱如来于一切处皆无有。
《圣陀罗尼自在王经》中亦说：'诸佛世尊无有身业错乱，具足生起净信的威仪，以四种威仪入出城邑时，双足足底不触地面，于大地上现出千辐轮相，出生悦意香气的莲花。
如来足光所触及之处，凡是属于旁生趣的众生，为如来足光所触者，七日之中具足最胜安乐，死后转生为天众。
如来身上衣服相距四指不相触碰而住，即便大风亦不能动摇。身光令至无间地狱的众生获得安乐。因此应说如来无有身业错乱'，因为恒时现见真实而具有作为之性故。

།ཅ་ཅོ་མི་མངའོ་ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་འབྲོག་དགོན་པར་ལམ་ནོར་བས་སྒྲ་མཐོན་པོ་འདོན་པར་འགྱུར་བའམ། བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་ལས་གད་མོ་ཆེར་དགོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་སངས་རྒྱས་ལ་མི་མངའ་སྟེ་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་ གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དྲན་པ་ཉམས་པ་མི་མངའོ་ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལས་དྲན་པ་ཉམས་པས་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་དང་། དུས་ལས་ཀྱང་འདའ་བ་དེ་ལྟ་བུ་སངས་རྒྱས་ལ་མི་མངའ་སྟེ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཐུགས་མཉམ་པར་མ་ བཞག་པ་མི་མངའོ་ཞེས་པ་སྟེ་ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཁོ་ན་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་ཚེ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་ཏེ་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་མི་མངའོ་ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཞི་བའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གཉིས་ཀ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མི་མངའོ་ཞེས་པ་ སྟེ།ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་སངས་རྒྱས་ལ་མངའ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ་སོར་བརྟགས་པ་རྣམས་ཁོ་ནས་བར་མར་གནས་པར་འགྱུར་གྱི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདུན་པ་ཡོངས་སུ་ ཉམས་པ་མི་མངའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ནི་རིགས་ཀྱི་དབང་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ལ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་དེ་རྣམས་ལས་མ་ཐོབ་པའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟ་བུ་ སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་རྣམས་ཀྱིས་མ་ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཟུངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོའི་མདོར་སོ་སོར་རྟོག་པར་མཛད་པ་ནི་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་ཆོས་སྟོན་པ་དང་སེམས་ཅན་གདུལ་བ་དང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་ བྱེད་པ་དང་།རབ་ཏུ་དབེན་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་ནི་འདུན་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གདུལ་བྱ་འགུགས་པར་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཆོས་ཉན་པ་རྣམས་ལ་མི་སྒྲུབ་པ་མེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་གང་བསྐལ་པར་མི་ སྐྱོ་བར་ཉན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོའི་ཆོས་ཉན་པ་པོ་རྙེད་ན་བསྐལ་པར་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་སྟོན་བཞིན་པ་མི་བཞེངས་ཏེ།བཟའ་བ་དང་བྲལ་བའི་རྒྱུད་ཀྱིས་དང་སེམས་ཅན་ལ་ལྟོས་པས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་དང་མཉམ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་འདས་ པར་མཛད་ནས་གང་དུ་ཐ་ན་སེམས་ཅན་གཅིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུལ་བྱར་འགྱུར་བར་ཡང་གཤེགས་སོ།།དྲན་པ་ཉམས་པ་མི་མངའ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲན་ནས་སམ་བསམ་པར་མཛད་ནས་སམ། རྟོགས་པར་མཛད་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་མ་ ཡིན་པའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་མཉམ་པ་ཉིད་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མི་མཉམ་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཉིད་དོ། །གང་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །གང་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཉམ་པ་དེ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མཉམ་པ་ནས། ཇི་སྲིད་དུ་ཁམས་ གསུམ་ལ་ཡང་བརྟེན་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉམས་པ་མེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པ་སྟེ།དེས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།

所谓'无喧哗'，就像阿罗汉在荒野迷路时发出高声，或由习气的力量而大笑，佛陀则没有这种情况，因为恒时安住等持故。
所谓'无失念'，就像阿罗汉在未入定时由于失念而不做该做之事，或错过时机，佛陀则没有这种情况，因为具有大悲心的缘故。
所谓'无不等持心'，就像阿罗汉唯有在入定时才有等持，其他时候则没有，佛陀则不是这样，因为恒时安住等持的缘故。
所谓'无种种想'，就像阿罗汉对诸蕴一向持不调顺想，对涅槃持寂静想，佛陀则不是这样，因为本性无我故，对二者都无分别。
所谓'无不择舍'，就像阿罗汉不加观察就对众生利益舍弃，佛陀则没有这种情况，他只是通过观察时机等而保持中立，而不是其他方式。
所谓'无欲求衰退'等，阿罗汉们由于种姓的缘故，不会生起对佛地和佛陀事业的欲求等。因此，他们由于未获得这些而有衰退。佛陀则不是这样，因为没有他们未获得的殊胜法。
其中，在《陀罗尼自在王经》中分别解说欲求等：慈悲、说法、调伏众生、令成熟、远离、引导趣入正觉，这是欲求。
精进是这样的：摄受所化众生的精进，对听法者无有不成办的精进。如果如来遇到能够历经劫而不厌倦听法的这样的听法者，如来也会历经劫而不起座地说法，无需进食，为了众生，如来甚至会越过恒河沙数佛土，哪怕是为了调化一个众生也会前往。
无失念是指如来不是经过忆念、思考或观察后才为众生说法。
三昧平等性是指一切法无不平等性及如实性。凡是平等与平等性，那就是三昧平等性。与三昧平等者，如来们也平等，乃至于三界也无所依止故无衰退、无遍衰退，因此应说无三昧衰退。

 །ཤེས་རབ་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་རྣམས་ལ་ ཆོས་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མི་ཟད་པ་ལ་མཁས་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཚིག་གཅིག་རབ་ཏུ་འཇུག་པས་བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱར་ལྷག་པར་གནས་པ་སྟོན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཇི་ལྟར་བྲིས་པའི་དོན་གསུངས་པས་ཐེ་ཚོམ་ གཅོད་པ་དང་ཐེག་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟོན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་རྣམས་མཁྱེན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་རྣམས་ཇི་ལྟར་སོ་སོར་འོས་པའི་ཆོས་སྟོན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐའ་ཡས་པ། མུར་ཐུག་ པ་མེད་པ་མི་ཟད་པ་ཚད་མེད་པ་སྟོན་པའི་ཤེས་རབ་བོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཆགས་པ་དང་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་མ་བཅིངས་པ། ཕྱི་མའི་མཐར་མི་འཕོ་བ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་མི་གནས་པ་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་དེ་བཞིན་ཁོ་ནར་ཤེས་ པ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་གཅིག་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་སྟེ། སྐུའི་ཕྲིན་ལས་གང་དང་ཡང་དག་ པར་ལྡན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྟ་བས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུལ་བར་མཛད་དོ།།གསུང་བཞིན་པའམ་རུང་། ཅང་མི་གསུང་བར་གྱུར་པའང་རུང་གསོལ་བས་ཀྱང་རུང་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་ཀྱང་རུང་། མཚན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་རོ། །གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་དོ། །གསུང་དེ་ཡང་དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པའོ། །ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོན་པ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་རྟོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་མ་ཡིན་པ། དམིགས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྟོགས་པ། སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་འགྲོ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་བདུད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་སྟེ།ཇི་སྲིད་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། དབྱེར་མེད་པའི་བར་དུ་ཡང་ངོ་། །འདས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་འཇུག་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཇི་སྙེད་པ་དང་། དེ་རྣམས་ན་རྩཝ་དང་འཁྲི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྙེད་པ་རྣམས་དང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཇི་སྙེད་པ་རྣམས་དང་།ཆོས་སྟོན་པ་ཇི་སྙེད་པ་རྣམས་དང་། རང་དང་གཞན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་གང་གིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སེམས་གང་སྐྱེས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་བགྲང་བའི་སྦྱོར་བས་མཁྱེན་ཏོ། །དེ་ཡང་མངོན་སུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཏེ། རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་ ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་འཇུག་སྟེ།ཞིང་ངམ་སེམས་ཅན་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་རྣམས་དང་སེམས་གང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཐམས་ཅད་བགྲང་བས་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་རྒྱས་པར་རོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་འཇུག་སྟེ། གང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་དང་ཆོས་རྣམས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་རིགས་ཐམས་ཅད་དང་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཆར་བཅས་པ་དང་། ཇི་སྲིད་དུ་སྐྲའི་རྩེ མོའི་མཐས་བླངས་པའི་བར་དང་།ཇི་སྲིད་དུ་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་བར་ཡང་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་རྒྱས་པར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཤེས་པ་མེད་དེ། གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཆེད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ ཆོས་སྟོན་པར་ཡང་མཛད་དོ།

智慧平等性即是对一切法不依赖他缘而了知的智慧，以及对众生开示显明诸法的智慧，以及通达无尽之无误分别智而善巧分别了知的智慧，以及以一句入于百千劫而宣说住持的智慧，以及随所说义而断除疑惑并开示乘位安立的智慧，以及了知众生心行八万四千种的智慧，以及如理对应宣说八万四千法蕴的智慧，这就是如来无边无际无尽无量的智慧。
如来解脱即是远离一切执著，不系于过去际，不迁于未来际，不住于现在，了知心性本自光明如是，因此以一刹那相应的智慧现前证得无上正等正觉，称为圆满成佛。
身业一切事业皆以智慧为先导并随顺智慧，如来具足身业事业，以威仪调伏众生。无论说法与否，无论以祈请或威仪，乃至以相好等广大。
语业一切事业皆以智慧为先导并随顺智慧，如来宣说具有果报的法，其语具足六十种音韵支分。
意业一切事业皆以智慧为先导并随顺智慧，如来智慧随顺一切众生心意，确实通达一切法，于一切三昧不依他缘，超越所缘，通达缘起，超越三有无量魔业，乃至与法界无二。
于过去世无碍智见转起，以数量了知所有佛土及其草木藤蔓等，所有诸佛世尊，所有说法，以及自他诸心刹那生起，这是以现量智而非比量智了知。
于未来世无碍智见转起，了知所有刹土或众生将生起者及其心识等，广说。
于现在世无碍智见转起，了知现在十方一切佛土、诸法、菩萨、声闻、缘觉，乃至一切种姓、一切界及微尘，乃至发端，乃至地狱等趣所生众生界，广说。
如来无有二种随行之知，为令入于不二而为众生说法。

།འོ་ན་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་མཐའ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ཞིང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཟིགས་པ་ཡིན་ན། དེ་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་སྟོན་པར་མཛད་དེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཟིགས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ མེད་ལ།སྟོན་ན་ཡང་ཅི་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བའོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དང་རྣམ་པར་རིག་པ་དག་སྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་རྗེས་སུ་བརྗོད་པའི་དོན་དུ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ཁོ་ན་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི་ བདག་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བདག་བཀག་པ་དེ་རྗེས་སུ་བརྗོད་པས་འཆད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྗེས་སུ་བརྗོད་པ་ཡང་ཅི་ལྟར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་གཟིགས་པ་ལ་ཡིན་ཏེ། དེ་སོ་སོར་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་བློ་ཁོ་ནས་རྗེས་སུ་བརྗོད་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་བློ་ ནི་དེ་ལྟ་བུ་སྟེ།ཐོག་མ་མེད་པའི་མ་རིག་པ་གོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་བློ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཟིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་སྔོན་གྱི་འཕེན་པས་སྟོན་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་འཁོར་ལོ་འཁོར་བ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དུ་མར་སྟོན་པ་ནི་འཇིག་ རྟེན་གཞུག་པའི་ཆེད་དུ་འགལ་བ་མེད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་རྣམ་པ་བཞིས་སྟོན་པའོ། །དེ་ལ་གཞུག་པ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བསྟན་པ་ལ་གཞུག་པའི་དོན་དུ་མི་སྐྲག་པའི་ཆེད་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཚན་ཉིད་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པས་ན་ཀུན་བརྟགས་ལ་སོགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་རྣམས་ལ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉེན་པོ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་ཉེས་པ་རྣམས་འདུལ་བ་ལ་བལྟ བར་བྱ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་སངས་རྒྱས་ལ་བརྙས་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་གསུངས་པ་ནི། ང་ཉིད་དེའི་དུས་ན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་གཟིགས་པ་དེར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པའོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ལ་འདིར་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ལ་ བརྙས་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་གསུངས་པ་ནི།གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་དང་མཉམ་པའི་སངས་རྒྱས་འདི་སྙེད་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པའོ། །ལེ་ལོའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་གསུངས་པ་ནི། གང་རྣམས་བདེ་བ་ཅན་དུ་སྨོན་ལམ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ དེ་རྣམས་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་དང་སངས་རྒྱས་དྲི་མེད་ཟླ་འོད་ཀྱི་མཚན་གཟུང་བ་འདི་ཙམ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ།དུས་གཞན་དུ་ཞེས་པ་དགོངས་པའོ། །ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པའི་གཉེན་པོར་གསུངས་པ་ནི་འགའ་ཞིག་ལ་ སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བསྔགས་པར་མཛད་ལ་འགའ་ཞིག་ལ་སྨོད་པ་སྟེ།ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པའི་གང་ཟག་གི་བསམ་པ་ལ་དགོངས་པས་སོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་གསུངས་པ་ནི་གང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་འབྱོར་པ་ བསྔགས་པར་མཛད་པའོ།།ང་རྒྱལ་ལ་སྤྱོད་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་གསུངས་པ་ནི། གང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་འགའ་ཞིག་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྷག་པར་བསྔགས་པར་མཛད་པའོ། །འགྱོད་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་གསུངས་པ་ནི། གང་རྣམས་སངས་རྒྱས་ དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཐོ་རིས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ།

那么，如果胜义谛上一切皆是空性，而世尊也是证见了这真实性，那么世尊为何还要宣说外境和识呢？因为证见真实性者是不会宣说非真实性的，即便宣说了，又怎么能说是见到了真实性呢？对此回答说：世尊宣说外境和识，并非是为了成立外境和识，而是为了随顺说法。即为了遮遣'我'而说'唯有五蕴和唯识而无我'，是为了随顺解说的缘故。
如果问：随顺说法怎么能与证见空性相符呢？因为在空性中没有各别显现。答：这并不矛盾，因为可以仅以世间心识来随顺说法。世间心识就是如此，因为无始以来就熏习了无明的缘故。
如果问：如果世尊有世间心识，那怎么能说是证见真实性呢？答：这并不矛盾，因为可以由往昔愿力而作教化，就像转动的轮子一样。因此，以多种方式教化并不矛盾，是为了引导世间，就像以四种密意来教导一样。
其中，引入密意是针对声闻们，为了使他们入于教法而不生怖畏，故说色等是实有。相密意是针对遍计等三性，因为意在别义，故说一切法无自性、无生等。对治密意是针对调伏过失，如为对治诽谤佛的障碍而说'我于彼时即是圆满正等觉毗婆尸佛'。
平等密意是针对法身无差别性。为对治诽谤法的障碍而说'供养恒河沙数诸佛后证悟大乘'。为对治懈怠障而说'若人发愿往生极乐世界者必定往生'以及'仅持无垢月光佛名号必定证得无上正等菩提'，这是意指在其他时候。
为对治少欲知足而说对某些人赞叹布施等善行，对某些人则呵斥，这是考虑到少欲知足者的意乐。为对治贪欲障而说世尊赞叹佛土庄严。为对治我慢障而说世尊特别赞叹某些佛的功德圆满。为对治追悔障而说'即使是对佛菩萨作损恼者，也都将往生善趣'。

།རེ་ཞིག་ཙམ་མ་ངེས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་འབྱེད་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་གསུངས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་དང་། ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་སྟོན་པ་ཡང་ངོ་། །བསྒྱུར་བ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་རྗོད་བྱེད་ཟབ་པ་ཉིད་ལ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྙིང་པོ་མེད་ལ་སྙིང་པོར་ཤེས། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས། །ཉོན་མོངས་ཀྱིས་ཀྱང་རབ་ཉོན་མོངས། །བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ སྟེ།འདི་ནི་འདིར་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་སྟེ། སྙིང་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པ་ལ་གང་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་པོའི་བློ་ཅན་དང་། རྟག་པ་དང་བདེ་བ་དང་གཙང་བ་དང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་བཟློག་པས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་མ་ ཉམས་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་སྟེ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པའི་རྩོལ་བའི་ངལ་བས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་ཉོན་མོངས་པའོ་ཞེས་པའོ། །དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བའི་མདོར་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལ་གསུང་གི་གཉེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇམ་པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་དོན་བཟང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་དུ་འཐད་པ་ནི་ཡི་གེ་བཟང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་བླ་ན་མེད་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དྲི་མ་མེད་པ་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་དང་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གསལ་བ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་སོ་སོར་གྲགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྙན་ཅིང་འཇེབས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་བློ་གྲོས་ངན་པ་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལྟ་བ་འཇོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཉན་པར་འོས་པ་ནི་སྒྲུབ་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ཚུགས་པ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་སྨྲ་བ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གཅད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྙན་པ་ནི་དགའ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དུལ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མི་ རྩུབ་པ་ནི་བསླབ་པ་བཅའ་བའི་བདེ་བའི་ཐབས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།མི་བརླང་བ་ནི་དེ་ལས་འདས་པ་ན་ཡང་དག་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་དུལ་བ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་འདུལ་བ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྣ་བར་སྙན་པ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་གཉེན་པོ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ལུས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྙིང་དགའ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བ་དང་བདེ་བ་བསྐྱེད་པ་ནི་ ལོག་པར་ངེས་པ་སེལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་འགྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྟེན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བ་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྟེན་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་གསལ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་དཔེ་མཁྱུད་མེད་པར་ཆོས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བར་བྱ་བ་ནི་རང་གི་དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་རྣམས་དགའ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་དགའ་བར་འོས་པ་ནི་རང་གི་དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲོ་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ ཤེས་པར་བྱ་བར་གཞུག་ཏུ་འོས་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་རིག་པར་བྱར་གཞུག་ཏུ་འོས་པ་ནི་བསམ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པ་ནི་ཚད་མ་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲེལ་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འོས་པར་ གདུལ་བྱ་ལ་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཟློས་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེང་གེའི་སྒྲའི་ཤུགས་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་སྐྲག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

为了对治暂时不确定的菩萨们从大乘中分离的障碍而说法，是为了显示大声闻们成佛，也是为了显示一乘。
关于转变的隐密意趣，应当观察语言的甚深性，即：
'了知无实为实，极住颠倒中，烦恼极烦恼，将得殊胜菩提。'
这是此处的隐密意趣：对于无实质即无散乱者，某些具有实质想法的人；从常、乐、净、我执中转变而住于无常等颠倒中而不退失；以及烦恼即以行苦行的精进劳累而极度烦恼。
六十种音韵支分，如来秘密经中所说：其中言语对治是为了显示有情界的善根。
柔和是因为唯于现法中触及安乐。
悦意是因为义理善妙。
适意是因为文字善妙。
清净是因为获得出世间无上之后得。
无垢是因为远离一切烦恼随眠和习气。
明晰是因为词句文字各别清晰。
悦耳动听是因为具有摧毁一切外道恶慧见解力量的功德。
堪闻是因为修行必定出离。
不可屈是因为一切他方论师不能破除。
悦耳是因为能生欢喜。
调柔是因为是贪欲的对治。
不粗暴是因为是制定学处的善巧方便。
不狂乱是因为于违犯时显示真实出离。
极调柔是因为显示以三乘调伏。
悦耳是因为是散乱的对治。
令身悦是因为能生禅定。
令心悦是因为能生胜观的欢喜。
令心欢喜是因为能断疑惑。
生喜乐是因为能除邪定。
无热恼是因为修行者无悔。
当遍知是因为是闻所生智圆满的所依。
当了知是因为是思所生智圆满的所依。
明了是因为上师无需参考而说法。
可爱是因为令已得自利者欢喜。
应极喜是因为令已得自利者生起勇悍。
应令遍知是因为正说不可思议法。
应令了知是因为正说应思维法。
合理是因为不违量。
相关是因为随应根机而说。
无重复过失是因为非无果。
狮子吼势是因为令一切外道众恐惧。

 །གླང་པོ་ཆེའི་སྒྲ་སྐད་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འབྲུག་གི་སྒྲ་དབྱངས་ནི་ཟབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་རོ།།ཀླུའི་དབང་པོའི་སྒྲ་དབྱངས་ནི་གཟུང་བར་འོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་ཟའི་གླུ་དབྱངས་ནི་སྙན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཀ་ལ་པིང་ཀའི་སྒྲ་དབྱངས་ནི་རྣོ་བ་དང་འཇེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚངས་པའི་སྒྲ་དབྱངས་བསྒྲགས་པ་ནི་ཐག་རིང་པོར་གྲགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཤང་ཤང་ཏེའུའི་སྒྲ་ དབྱངས་སུ་གྲགས་པ་ནི་གྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བཀྲ་ཤིས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་སྒྲ་བཟུང་བ་ནི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྒྲ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །དབྱངས་བཟུང་བ་ནི་ཐག་རིང་པོར་དེ་དང་དེའི་བརྡ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་དོན་ནོ། །གྲགས་པ་བཟུང་བ་ནི་དེ་དང་དེའི་ དབྱངས་ཀྱིས་བརྡ་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ།།ལྷའི་དབང་པོའི་དབྱངས་ལྟར་སྙན་པ་ནི་འདའ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྔའི་སྒྲ་ནི་བདུད་དང་གླགས་ཚོལ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱལ་བའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཁེངས་པ་ནི་བསྟོད་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་དམའ་བ་ནི་སྨད་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ནི་ལུང་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་ཟུར་ཆག་པ་མེད་པ་ནི་དྲན་པ་ཉམས་པས་ མི་གསུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།མ་ཚང་བ་མེད་པ་ནི་གདུལ་བྱའི་བྱ་བ་རྣམས་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཞུམ་པ་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་མི་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཞེན་པ་ནི་འཇིགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་མི་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱབ་པ་ནི་ རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་མཁས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཆུབ་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དེའི་དོན་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུན་ཆགས་པ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འབྲེལ་པ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་ཐམས་ ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་སྒྲ་གཅིག་ལས་སྒྲའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དུ་མ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ནི་གཅིག་ལས་དོན་དུ་མའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སྨད་པ་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འགྱུར་བ་ནི་དུས་ལ་བབ་པར་རབ་ ཏུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ།།མ་བརྟབས་པ་ནི་རྟབ་རྟབ་པོར་མི་གསུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་ཀུན་དུ་གྲག་པ་ནི་རིང་བ་དང་ཉེ་བའི་འཁོར་དུ་མཚུངས་པར་ཐོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་དཔེའི་ཆོས་སུ་བསྒྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་ དུ་ཡོན་ཏན་གཞན་རྣམས་ཀྱང་མདོ་སྣ་ཚོགས་རྣམས་སུ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇུག་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་གདུལ་བྱ་ཇི་ལྟ་བར་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ཡང་དག་པར་ཕྱེ་བ་ཀུན་དུ་སྟོན་པས་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་ཡོན་ཏན་ནི། དཔེར་ན་སོར་མོའི་ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བཞིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ས་བོན་ཕྲ་མོ་ཡང་རྡོའི་གསེབ་ཏུ་སོན་པའི་གསེར་གྱི་ས་བོན་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྣམ་པར་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་མོས་པ་བཞིན་དུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་ནི ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབང་དང་།རང་གི་མོས་པའི་དབང་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གསེར་གྱི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་ཅན་དུ་མཐོང་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟོག་པར་མི་མཛད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མཛད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་ པ་མདོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ།

大象的声音是因为广大的缘故。雷声是因为深邃的缘故。龙王的声音是因为值得受持的缘故。乾闼婆的歌声是因为悦耳的缘故。迦陵频伽鸟的声音是因为清晰和动听的缘故。梵天的声音响亮是因为远闻的缘故。商商鸟的声音闻名是因为对一切成就都是吉祥的前导的缘故。
其中，持声是为了理解具有了知义理特征的声音。持音是为了远处能了知彼此的表示。持名声是为了了知以彼此音声表示随后显示的意义。
如同帝释天的音声悦耳是因为不应超越的缘故，鼓声是因为战胜一切魔障和寻隙者的前导的缘故。不骄傲是因为不被赞美所染污的缘故。不卑下是因为不被诽谤所染污的缘故。随顺一切声音是因为随顺一切教法的一切特征的缘故。声音不破损是因为不会因失念而说的缘故。
无缺失是因为在一切时中住于所化众生的事业的缘故。不怯弱是因为不依赖利养恭敬的缘故。不执著是因为远离恐惧的缘故。极为欢喜是因为不厌倦的缘故。周遍是因为具足一切明处的智慧的缘故。
圆满是因为成就众生的一切利益的缘故。相续是因为不间断的缘故。相关是因为以种种方式安住的缘故。圆满一切声音是因为从一声中安住多种声音的认知的缘故。
满足一切根器是因为从一处安住多义的认知的缘故。不被诽谤是因为如实履行誓言的缘故。不变异是因为适时善加运用的缘故。不急躁是因为不慌不忙地说的缘故。遍闻众中是因为远近眷属同等听闻的缘故。具足一切最胜相是因为转化一切世间义为譬喻法的缘故。
如是其他功德也在诸多经典中广说，即：以种种行为趣入的功德是因为随所化众生而如实分别显示自身的缘故。了知善法生起的功德，譬如指环等，超越声闻等境界，如同石缝中的金种子般，即使是微细的善根种子也能如实了知的缘故。
随欲乐而显示的功德，如同如意宝珠，虽然无分别，但依如来力和自己的信解力，而见如来具有金色等身相，如经中所说'如来无分别而起分别'等。

།ཚད་མེད་པའི་རྟེན་གྱིས་སེམས་ཅན་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ཡོན་ཏན་ནི་ཚད་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟེན་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་འདུལ་བའི་ཆེད་དུ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབང་གིས་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་དང་། སྒོམ་པའི་རིམ་གྱིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་དང་ཡོངས་སུ་གཏང་བ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པར་བརྒྱུད་པས་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཉམ་པར་རྫོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས ཀྱི་སྐུ་ཅན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་མཚུངས་པར་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདྲེས་པ་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཇི་ལྟར་མོས་པ་བཞིན་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་མོས་པ་ལ་ལྟོས་པས་འདྲེས་པ་མེད་ཅིང་མ་འདྲེས་པར་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གསེར་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་ཐོག་མ་དང་བར་མ་དང་ཐ་མ་སྤངས་པའི་སངས་རྒྱས་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་ས་རྣམས་དང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་སུ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅད་པ་མེད་པས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་འཁོར་བའི་བར་དུ་གནས་ པ་ལས་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཕྱི་མའི་མཐར་དང་དེའི་ཚེ་ཉིད་ན་ཡང་སོ་སོར་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་རྣམ་པར་བཀོད་པ་རྣམས་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་མཐར་ཐུག་པ་ མེད་པ་ལས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་གི་དོན་བྱ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་མི་ཟད་པ་ཉིད་དོ།།མཛེས་པ་དང་སླར་མི་ལྡོག་པ་དང་མ་ལུས་པ་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཏེ། འདིས་ཀྱང་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཕྱི་རོལ་པ་དང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་ པ་རྣམས་རྣམ་པར་གཅོད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་མཛེས་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན་ཏེ། མཚམས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ཐར་པ་ནི་ཐར་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ལྡོག་པའོ་ཞེས་ བརྗོད་པ་ན་སྐྱེ་བ་དང་སྐྱོན་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་མི་སློབ་པའོ། །ལུས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཅིང་ནད་མེད་ལ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ལས་སུ་མི་རུང་བའམ་ལམ་འཆད་པ་ལ་མི་གསལ་བའོ། །དེ་ཐེག་པ་དམན་པའི་མི་སློབ་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ རྣམས་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་བཞིན་ཡོད་ལ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་ཏེ། དེ་ལ་རིག་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའོ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི་ཞབས་སོ། །རིག་པ་སྔོན་མ་ཅན་དེ་དག་ཞབས་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་རིག་པ་མིག་དང་འདྲ་བས་བལྟས་པས་ཅིག་ཤོས་ཞབས་དང་འདྲ་བ་དག་གིས་དེ་ལྟར་འགྲོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་ཕྱུག་དང་གཟུགས་དང་གྲགས་པ་དང་དཔལ་དང་ཡེ་ཤེས་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཏེ། དེ་ལ་དབང་ཕྱུག་ནི་གཞན་གྱི་དབང་མ་ཡིན་པ་ ཡིན་ལ།དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡང་ངོ་། །གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་བདུད་ རྩིས་མངོན་པར་བྲན་ཞིང་བླ་ན་མེད་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྟོགས་པར་མཛད་པས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་མར་གསུངས་པ། གང་ཡང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་བདེ་བའོ་ཞེས་སོ།

无量依处调伏众生的精进功德，是指无量菩萨依处为了调伏众生而精进修行。这是由于如来的加持力，通过听闻、思维、修习正法的次第而获得殊胜智慧的诸菩萨们，以摄受和舍离而无间断相续地趣入。
法身与波罗蜜多圆满平等的功德，是指在不二法身的佛地，布施等波罗蜜多平等圆满的缘故。
无杂染佛土如意显现的功德，是指依据众生的意乐而无杂染、不混杂地如实显现金等性质的佛土的缘故。
三身境界无边际的功德，是指离于始中终的三身自性，于诸地和诸佛土中，一切处无有边际而平等趣入的缘故。
直至轮回终尽利乐一切众生安住的功德，是指极为清净的法界安住于轮回期间，由此因缘，契合众生根机的经等诸法，随其时机乃至最后际及当时各别安住的缘故。
无尽功德，是指如同虚空般无有穷尽的法界所安立，只要轮回未空，从法界中不断地利益一切众生的缘故，故为无尽功德。
庄严、不退转及无余证悟的功德，应当依次了知是遮除外道、有学、无学。其中由出世间道所获得故为庄严证悟，而外道则不然，因为有限定故，其解脱非真解脱。
所谓退转，是指生起及过患的产生，这些是有学者的特征，而世尊是无学。余是指无烦恼、无病痛、身语意不自在或说法不明了。这些在小乘无学阿罗汉中也随其所应而有，但在世尊则无。
明行具足的功德，其中明是增上慧学，增上戒学和增上心学是行。明为前导，以此为行，因为明如眼睛观察，其余如足般前行的缘故。
自在、色相、名声、吉祥、智慧、精进圆满的功德。其中自在是不受他控，这是世尊的圆满，因为已断除一切烦恼障及习气。一切功德圆满的体性也是如此。因为世尊无障碍，以大安乐甘露遍满，证得无上无碍的身语意圆满。
如世尊所说：'正等正觉即是安乐。'

 །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཁོ་ན་བདེ་བ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་བདེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གསུངས་པ་ཡང་། རབ་ཏུ་ཞི་བ་མི་གཡོ་མཆོག་།དབང་བསྒྱུར་མཉམ་དང་མི་མཉམ་པ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་བདེ་དེའི་ཕྱིར། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྟོགས་པར་བྱེད། །ཅེས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི ཚུལ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་འདོད་པ་ནི་མི་འཐད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཟུགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གསལ་བའི་སྐུ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གྲགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཕྱོགས་ དང་ཕྱོགས་མཚམས་རྣམས་སུ་སྒྲ་གྲག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་གིས་ན་མང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་དཔལ་ཏེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བླ་ན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །དེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་ཐམས་ཅད་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དག་པ་དང་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་གསུང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་སྟེ།ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་མི་ལྡོག་ལ་འབད་པ་མེད་པར་འབྱུང་བ་དང་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་དང་། འགྲོ་བ་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་གསུང་སྟེ། གཞན་གྱི་དོན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དག་གིས་རྟག་ཏུ་མི་ལྡོག་པའི་བྱ་བ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཀྱིས་ནི། རང་བཞིན་ལེགས་པར་རྣམ་པར་གནས་པ་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་བསམ་གྱིས་མི་ ཁྱབ་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པས་ན་ཆོ་འཕྲུལ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་མཐའ་ཡས་པའི་གདུལ་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་གྲགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ ཅད་དུ་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའ་ཡས་པའི་བསོད་ནམས་དང་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ལས་མི་ཟད་པའི་རིན་པོ་ཆེའི་རང་བཞིན་གྱི་རྟེན་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པས་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དཔལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཤིན་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་མཆོག་ཏུ་སྦྱོར་བ་ན་མཆོག་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ་ཞེས་རྣམ་གཞག་མཛད་ དོ།།དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྐྱེ་སྟེ། ནམ་མཁའ་གནས་པ་ཇི་སྲིད་པར་བཞུགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་དེར་གཙོ་བོར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་ཅིང་རབ་ཏུ་འཇིག་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ཏེ། སྐྱེ་ དགུ་དང་དེའི་སྣོད་དོ།།དེས་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །དེ་ལ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་ས་གཞི་ལག་མཐིལ་ལྟར་མཉམ་པ་ཁང་བཟངས་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དང་འབབ་སྟེགས་དང་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་ལ་སོགས་པས་བསྐོར་བའི་སེམས་ ཅན་གྱི་གནས་མཆོག་ཏུ་འབར་བ་གསེར་དང་དངུལ་དང་བཻ་ཌཱུརྱ་དང་མུ་ས་ར་གརྦྷ་དང་རྡོའི་སྙིང་པོ་དང་མུ་ཏིག་དམར་པོ་དང་ཀར་ཀེ་ཏ་ན་སྟེ།རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱི་རང་བཞིན་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་འོད་ཟེར་ཆེན་པོ་འགྱེད་པ། སྟེང་དུ་ཡང་ནམ་མཁའ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ པར་སྣང་བའོ།

唯有圆满正等觉是安乐，因为是灭尽一切痛苦的安乐故。如经中所说：'最胜寂静不动，自在平等不平等，无分别乐故，菩萨应证悟。'因此，应知在波罗蜜多法中，认为世尊是舍智本性的说法是不合理的。
色身圆满是因为具有无上相好庄严之身故。名称圆满是因为声名遍及十方故。
众多人所称赞的圆满即是吉祥，具有无上福德资粮之相。其圆满是因为世间和出世间一切圆满皆为所求者所称赞故。
智慧圆满是因为对一切所知皆具清净、无著、无碍之智故。精进圆满即是无上语圆满，因为任运成就而无著、不退转、无勤而生起，能随众生意乐令其满足，具足一切音韵支分，能解脱众生之语，以圆满受用身和化身恒时不退转地利益一切众生故。
智足论师说：因获得如实安住的镜像智故为自在圆满。因获得平等性智本性不可思议之身故为色身圆满。具足妙观察智故，以一切神变断除无量微细所化众生之障碍，故为名称圆满。
于一切世界中，随众生意乐，以无量福德和事业成就智慧加持力，显现无尽珍宝性质之依处等令其满足，故为吉祥圆满。于一切不共法中获得智慧自在故为智慧圆满。如是成就，最胜精进利益众生时，获得最胜涅槃平等性故为精进圆满。
其中，受用圆满身生于自己清净佛土中，住世时间与虚空等住。为何是佛土？因为彼身于此为主要显现故。因破坏和极度破坏故称为世间，即众生及其器世间。
因此世间界有二种：众生世间和器世间。其中器世间为大地如掌平坦，宫殿、园林、台阶和如意树等所环绕的殊胜众生住处，以金、银、琉璃、猫眼石、玛瑙、红珍珠、砗磲等七宝为性，放射无量光明遍及他方世界，上方亦与虚空相应而显现。

།དེར་སེམས་ཅན་གང་སུ་དག་སྐྱེས་པ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཕགས་པའི་ས་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཏེ། སླར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨིན་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ཀྱང་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ནི་ཁམས་དྲུག་པ་ཅན་ཏེ།དགེ་སློང་སྐྱེས་བུ་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱང་མཛེས་པ་དང་ལྡན་པ་འོད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཅན་ཏེ། ས་གཞི་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཅན་ནོ། །དེ་ན་སེམས་ ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡང་ལྷའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་སོ་སོར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སྟེ།གང་རྣམས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་དགེ་བ་བདེ་བ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་དབང་བསྒྱུར་བའོ། །འདི་འདྲ་བ་ནི་ཁམས་དྲུག་ ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ།མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་དང་། མཚམས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ཤིན་ཏུ་རོལ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེར་སྐྱེས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་མཐའ་ཡས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་སོང་ནས་དེར་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ཀྱི་མི་དགེ་བ་བསགས་པ་སྤང་ བར་བྱ་བ་དང་།དེའི་གཉེན་པོ་དགེ་བ་སོགས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ནས་དགེ་བའི་ཆོས་བསྐྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོན་ཏན་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཡོད་ལ་མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་སོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མཚམས་མེད་ པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་གཏེར་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་མཐའ་ཡས་པའི་རིན་པོ་ཆེའི་རང་བཞིན་གཞལ་མེད་ཁང་གི་འཁོར་གྱི་ནང་ན།སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་མཆོག་ཏུ་འབར་བས་སྐུ་རྣམ་པར་གསལ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཚད་ མར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་ངོར་དད་པ་མངོན་པར་འཕེལ་བའི་ཆེད་དུ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་རྣམས་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་གི་འདི་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་འདི་ཙམ་དུ་བྱ་བར་ནུས་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མཚན་རྣམས་ནི་ཕྱག་དང་ ཞབས་འཁོར་ལོས་མཚན་པ་ཉིད་དང་།རུས་སྦལ་བཞིན་ཞབས་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཉིད་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་སོར་མོ་ངང་པའི་རྒྱལ་པོ་ལྟར་དྲ་བས་འབྲེལ་པ་ཉིད་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་འཇམ་ཞིང་གཞོན་ཤ་ཆགས་པ་ཉིད་དང་། བདུན་མཐོ་བ་ཉིད་དང་། སོར་མོ་རིང་བ་ཉིད་དང་། རྟིང་ པ་ཡངས་པ་ཉིད་དང་།སྐུ་ཆེ་ཞིང་དྲང་བ་ཉིད་དང་། ཞབས་འབུར་མི་མངོན་པ་ཉིད་དང་། སྐུའི་སྤུ་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དང་། བྱིན་པ་རི་དགས་ཨེ་ནེ་ཡ་ལྟ་བུ་དང་། དཔུང་པ་རིང་ཞིང་མཛེས་པ་ཉིད་དང་། མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་ཉིད་དང་། མདོག་གསེར་འདྲ་བ་ཉིད་དང་། པགས་པ་འཇམ་པ་ཉིད་དང་། སྤུ་རེ་རེ་ནས་གཡས་སུ་འཁྱིལ་བ་ཉིད་དང་། ཞལ་མཛོད་སྤུས་མཚན་པ་ཉིད་དང་། རོ་སྟོད་སེང་གེའི་འདྲ་བ་ཉིད་དང་། དཔུང་མགོ་ཤིན་ཏུ་ཟླུམ་པ་ཉིད་དང་། ཐལ་གང་རྒྱས་པ་ཉིད་དང་། རོ་བྲོ་བའི་མཆོག་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུ ཞེང་གབ་པ་ཉིད་དང་།དབུ་གཙུག་ཏོར་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། ལྗགས་སྲབ་ཅིང་རིང་བ་ཉིད་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱིས་དམ་པའི་ཆོས་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཚངས་པའི་དབྱངས་ཉིད་དང་། འགྲམ་པ་སེང་གེའི་འདྲ་བ་ཉིད་དང་། ཚེམས་ཤིན་ཏུ་དཀར་བ་ཉིད་དང་། ཚེམས་ མཉམ་པ་ཉིད་དང་།ཚེམས་ཐགས་བཟང་བ་ཉིད་དང་། ཚེམས་བཞི་བཅུ་ཚང་བ་ཉིད་དང་། སྤྱན་མཐོན་མཐིང་ཉིད་དང་། སྤྱན་རྫི་མ་བའི་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། །ཞབས་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཉིད་ནི་ས་ལ་མཉམ་པར་རེག་པ་སྟེ། ས་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དམའ་བ་དང་མཐོ་བ་དང་། གསེག་མ་དང་རྡོ་བ་དང་ ཆུ་དང་འདམ་དང་།ཚེར་མ་དང་བུ་ག་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་མཉམ་པོར་གནས་ལ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མའི་བར་གྱི་དབང་གིས་རིང་བ་ཡང་ཉེ་བར་འགྱུར་རོ། །སོར་མོའི་ཚིགས་དང་པོ་ནས་བརྩམས་པའི་སོར་མོའི་བར་ལ་སེང་སེང་པོ་མེད་ན་ཡང་སོར་གདུབ་ལ་སོགས་ པའི་རྒྱན་གཞུག་ཏུ་རུང་བའི་སོར་མོ་ཅན་ནོ།

凡是生于彼处的一切众生，都是已获得圣地的菩萨，他们将再次被世尊引导成熟至菩提。那些众生具有地、水、火、风、空、识等六界自性，因为经中说：'比丘，此人具有六界。'他们的身体具有庄严，具有光明轮，其色相和形状与大地相应。
彼处众生受用的享乐超胜一切天界，其受用完全是善的、快乐的、完全无过失的、完全自在的。如是六界清净，因为是无边际的、无界限的、极其游戏的缘故。
生于彼处的菩萨前往无量世界，了知彼等众生所积累的不善业应当断除，以及了知其对治的善法等，为了生起善法而为其说法。菩萨虽具有这一切功德，但尚未达到最极清净。
如是在无间功德宝藏佛土中，于无量珍宝自性宫殿眷属之中，以大士相好最极庄严而身体显现者，即是世尊受用圆满身。
对于执著色相量度的补特伽罗，为增长其信心，安立三十二大士相及八十随好，但这些数量并非确定不变。
其中诸相为：手足轮相、足如龟底安稳、手足指间如鹅王有网鞔、手足柔软细嫩、七处高、指长、足跟广、身躯高大端直、足无凸起、身毛向上、小腿如瞪羚、臂长妙好、阴藏密隐、金色、皮肤细滑、一一毛孔右旋、面间白毫、上身如狮子、肩圆满、胸宽广、知味中最胜、如尼拘陀树身量相称、具顶髻、舌薄长、为使一切世界众生了解正法而具梵音、颊如狮子、齿极洁白、齿齐平、齿列密、具四十齿、眼绀青、眼睫如牛王。
足安稳住者，即平等触地，于一切大地皆无高低、砂石、水泥、荆棘、孔洞等，平坦而住，以无量百千世界之力，远处亦成近处。从第一指节乃至指间虽无间隙，但可装入指环等饰物的手指。

།འཇམ་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གཞོན་པ་ཉིད་དོ། །གཞོན་ཤ་ཆགས་པ་ནི་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བདུན་ནི་ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་རྒྱབ་གཉིས་དང་། ཕྲག་གང་གཉིས་དང་ལྟག་པ་སྟེ་ཤས་ཁེངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་ཐམས་ཅད་ཆ་བཞིར་བྱས་ནས་ཆ་གསུམ་རྣམས་ལ་ཞབས་དང་། ཆ་གཅིག་ལ་རྟིང་པ་སྟེ་ཚད་དང་ལྡན་པའོ། །ཞབས་འབུར་མི་མངོན་པ་ཞེས་འདིར་མདོ་ནི་ཤིན་ཏུ་པུས་མོ་དང་ལོང་བུ་མི་མངོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞབས་འབུར་མི་མངོན་པའོ་ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ཡང སྦས་པའི་དོན་ཅན་ཨུད་སྒྲའོ།།པུས་མོ་དང་ལོང་མོའི་རུས་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཤམ་ཁའི་སྒྲའོ། །བརླའི་རྩ་བ་ལས་འོག་ཐམས་ཅད་ལ་ཞབས་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །ེ་ནེ་ཡའི་ཡན་ལག་ནི་ཨེ་ནེ་ཡ་སྟེ། བྱིན་པ་དང་འདྲ་བ་ནི་བྱིན་པ་སྟེ། ཤ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་དང་རིམ་གྱིས་ཕྲ་ བ་དང་།མཉམ་པར་གནས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་འདྲིལ་ཞིང་ཡོངས་སུ་ཟླུམ་པ་སྟེ་སོར་བརྒྱད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཕྱག་དག་མཛེས་པ་ཉིད་ནི་རྒྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རིང་བ་ཉིད་ནི་རིང་བ་སྟེ། མ་བཏུད་པར་པུས་མོར་སླེབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་ནི་གང་ གིས་མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་མི་མངོན་པའོ།།མདོག་གསེར་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ན་སྐུ་མཁྲེགས་ཤིང་སྣུམ་ལ་འོད་གསལ་བའི་ཁ་དོག་ཅན་ཉིད་དུ་བསྟན་པའོ། །སྤུ་གཡས་སུ་འཁྱིལ་བ་ཉིད་ནི་གཡས་ཕྱོགས་སུ་འཁོར་བས་སོ། །མཛོད་སྤུ་ནི་སྨིན་མཚམས་ཀྱི་བར་ན་ཐིག་ལེའི་གནས་ན་འཇམ་པ་དཀར་བ་མཉེན་པ་ དྲངས་ན་ཁྲུ་གང་དང་ཁྲུ་གཉིས་དང་ཁྲུ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་འབྱུང་ལ།བཏང་ན་གཡས་སུ་འཁྱིལ་པ། རྩེ་མོ་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་པ་སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་བུའི་ཚད་ཙམ་པ་དངུལ་འབུར་གྱི་རྣམ་པའོ། །རོ་སྟོད་སེང་གེའི་འདྲ་བ་ཉིད་ནི་རྒྱས་པ་ཡངས་པ་ཤ་རྒྱས་པའི་བྲང་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། མཛེས་པ་ཉིད་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཤིན་ཏུ་ཟླུམ་པ་རྩའི་དྲ་བ་མི་མངོན་པ་ནི་གང་གི་དཔུང་མགོ་སྟེ། གསེར་གྱི་བུམ་པའི་མགྲིན་པ་ཡོངས་སུ་ཟླུམ་པའི་མགྲིན་པ་ལེགས་པར་འབྲེལ་པ་ཅན་ནོ། །དཔུང་མགོ་དག་གི་བར་དང་བར་ནི་ཐལ་གོང་སྟེ་འདིའི་དེ་ཉེ་བར་རྒྱས་པའོ་ཞེས་པ་ཐལ་གོང་རྒྱས་པའོ། །རོ་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱི་བྲོ་བ་ མཁྱེན་ཞིང་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ་རོ་བྲོ་བའི་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་ཞལ་ཟས་ཅན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་ཏུ་བརྗོད་དོ།།ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་རྣམས་སུ་རོ་རྣམས་བྲོ་བར་བྱེད་གསོལ་བར་བྱེད་ཅེས་པ་རོ་བྲོ་བ་སྟེ་རྩ་རྣམས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཉིད་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་ དཀྲུགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཉམ་པར་གནས་པ་སྟེ།འདིའི་རླུང་ལ་སོགས་པས་མ་དཀྲུགས་པ་རྣམས་ནི་མཐོ་བར་མི་འགྱུར་འདུས་ཁོངས་སུ་མ་ཡིན། འཁྱིལ་པར་བྱས་པ་མ་ཡིན། ཁ་དོག་ངན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་མངོན་པར་རྩ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་འགྱུར་མ་བྱས་པའི་སྐུ་ནི་གསེར་གྱི་གཏན་པ་བཞིན་དུ་ཡིད་དུ་འོང་བར་ འགྱུར་རོ།།རླུང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་དཀྲུགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་གསོལ་བའོ། །དེ་གསུངས་པ། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མགྲིན་པ་རོ་གསོལ་བར་བྱེད་པ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་པོ་གྱེན་དུ་ཁ་ཕྱོགས་པ་རྣམས་འཇུག་གོ་ཞེས་སོ། །རོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞལ་དུ་བཅུག་པས་བདུད་རྩིའི་རོ་དང་ མཉམ་པ་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་རོ་བྲོ་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་རོ་སྟེ་དྲུག་རྣམས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་བྲོ་བ་སྟེ། ཞིམ་པའི་མཆོག་ཉིད་དོ། །དེ་དང་ལྡན་པའི་ཞལ་ཟས་གང་ལ་ཡོད་པ་ནི་དེ་སྐད་དོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་དོ། །ནྱག་ནི་དམའ་བ་སྟེ་སྐུ་སྨད་དོ། །རོ་དྷ་ནི་སྐུ་སྟོད་དོ། །ཡོངས་སུ་གབ་ པ་ནི་མཉམ་པ་སྟེ།ལྟེ་བ་ནས་བཟུང་ནས་སྐུ་སྨད་དང་སྐུ་སྟོད་ཚད་མཉམ་པའོ། །ཡང་ན་འདོམ་ནི་ནྱ་གྲོ་དྷ་སྟེ་སྐུ་བཞེངས་པར་གྱུར་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཕྱག་གཉིས་འདོམ་དུ་བྱས་པ་ན་སྐུ་མཐའ་དག་ཆུ་དང་ཞེང་དག་མཉམ་པའོ། །ནྱ་གྲོ་དྷ་ནི་ཤིང་ཁ་ཊ་སྟེ་དེ་དང་འདྲ་བར་ཆུ་དང་ཞེང་མཉམ་ པའོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་གོ།།གཙུག་ཏོར་ནི་དབུ་དཀྲིས་པའི་རྣམ་པར་ཟླུམ་ཞིང་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ།

柔软是指极其年轻。肤色鲜嫩是因为具有圆满的肤色之故。七处是指手足背部两处、两肩和后颈，因为这些部位丰满之故。
足底分为四份，其中三份为足掌，一份为足跟，这是具有标准尺寸。所谓足不显露凸起，此处经文是指膝盖和踝骨都不显露，因此说足不显露凸起。因此，这是具有极其隐藏含义的'ud'声。膝盖和踝骨的骨头发出的声音是'shamkha'声。从大腿根部以下全部应理解为足。
黑羚羊的肢体是指黑羚羊，小腿相似是指小腿，即肉极其丰满并逐渐变细，均匀分布，极其圆润完整，约有八指宽度。手臂美丽是因为丰满之故。长度是指长，因为不弯曲就能达到膝盖之故。
阴部隐藏于内是指阴部不显露。因为具有金色之故，所以显示身体坚实光滑且具有明亮的肤色。毛发向右旋转是指向右方旋转。眉间白毫是在眉间点状处柔软洁白柔顺，若拉伸可达一肘、二肘、三肘等长度，放开时向右旋转，顶端向上，大小如同枣核，呈现银色凸起的形状。
上身如狮子是因为胸部宽阔丰满，且因为具有美丽和圆满广大之故。极其圆润不显脉络是指肩头，如同金瓶颈部圆润的颈部善相连接。两肩之间即为胸膛，这里说其丰满，即是胸膛宽阔。
了知六种味道并使之满足，即具有最上味道的饮食者是世尊，有些地方如是说。在肢体和支分中品尝诸味并享用，即是味道，也就是脉络。其最胜性是指不被风、胆、痰等所扰乱而处于平衡状态。
这里的风等不扰乱是指不会升高、不会凹陷、不会盘绕、不会变色难看，由于这些脉络不显现变化，身体如同金柱般悦意。不被风等扰乱的这些也能正确享用。如经中所说：'大士们的咽喉有七千条向上的品味脉络。'所有味道入口后都会变得如同甘露般美味。
或者说品味是指六种味道。其味即是美味的最胜性。具有如是饮食者即称为此，如是详细解释。nyag是指低处即下身。rodha是指上身。周遍隐藏是指均等，即从脐部开始上下身长度相等。
或者说，尼拘律陀是指当世尊站立时两臂展开，全身长宽相等。有些人说尼拘律陀是指kha ta树，如同该树一般长宽相等。顶髻是指头部圆满完整如缠头巾状。

 །ལྗགས་ཆེ་བ་ཉིད་ནི་རིང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། སྙན་གྱི་བུག་པའི་བར་དང་དཔྲལ་བའི་སྐྲ་མཚམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་ལྗགས་ཀྱིས་རེག་པའོ། །ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་མ་ ཡིན་པ་ཚེས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་འདྲ་བ་ལེགས་པར་འབྲེལ་པ་དང་འགྲམ་པའི་མཐའ་ཟླུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།འགྲམ་པ་སེང་གེའི་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། །ཚེམས་བཞི་བཅུ་ཚང་བ་ནི་གཞན་རྣམས་ཀྱི་བཞིན་དུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སམ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་མ་ཡིན་པའོ། །སྤྱན་ནི་ཟླུམ་ པའི་དབུས་སྣུམ་ཞིང་གནས་པ་དང་ནག་པོ་ཟླུམ་པོའི་ལོགས་གཉིས་དཀར་བ་དང་།རྫི་མ་གནས་པའི་གོ་སྐབས་སྣུམ་ལ་མཐིང་གར་འདུག་པ་དང་། མཐའ་གཉིས་ཤིང་པིམྤ་ལའི་ཤུན་པ་ལྟར་དམར་བ་དང་། རྫི་མ་དང་སྤྱན་གྱི་བར་གསེར་གྱི་ཁ་དོག་གོ་ཞེས་པ་འདི་ལྟ་བུ་དང་བ་ལྔ་ རྣམས་དང་ལྡན་ཀྱང་སྤྱན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གཙོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྱན་མཐོན་མཐིང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།བེའུ་གཞོན་ནུའི་བཞིན་དུ་བླ་འོག་ཤིན་ཏུ་སྣུམ་ཞིང་འོད་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། མ་འཛིངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྱན་རྫི་མ་བའི་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། །མཚན་འདི་རྣམས་རྗེས་སུ་གསལ་བར་བྱེད་ པའམ་མཚན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པའམ།སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོར་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་ཅེས་པའམ། རྗེས་སུ་མཐུན་པར་མཛེས་པར་བྱེད་ཅེས་པ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་རྣམས་ཏེ། སེན་མོ་ཟངས་ཀྱི་མདོག་ལྟ་བུ་ཉིད་དང་། སེན་མོ་སྣུམ་པ་ཉིད་དང་། སེན་མོ་ མཐོ་བ་ཉིད་དང་།སོར་མོ་ཟླུམ་པ་ཉིད་དང་། སོར་མོ་རྒྱས་པ་ཉིད་དང་། སོར་མོ་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་བ་ཉིད་དང་། རྩ་མི་མངོན་པ་ཉིད་དང་། རྩ་མདུད་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། ལོང་བུ་མི་མངོན་པ་ཉིད་དང་། ཞབས་མི་མཉམ་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། སེང་གེའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་སྟབས་ སུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་།ངང་པའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། ཁྱུ་མཆོག་གི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། གཡས་ཕྱོགས་སུ་བསྐོར་བས་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། མཛེས་པར་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། མི་གཡོ་བར་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་འཁྲིལ་བག་ཆགས་པ་ཉིད་ དང་།སྐུ་བྱི་དོར་བྱས་པ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ།

大舌相是因为长度的缘故，舌头能触及耳孔之间和额前发际之边。
如同未圆满的十二日月轮般善妙相连，以及面颊边缘圆润的缘故，面颊如狮子。
具足四十颗牙齿，不同于其他人的三十二颗或二十八颗。
眼睛圆润中央明亮而安住，黑色圆形两侧洁白，睫毛所在处明亮呈深蓝色，两端如毕钵罗树皮般红色，睫毛与眼睛之间呈金色。虽具有如是五种清净相，因眼轮为主要故说眼呈深蓝色。
如同幼犊般上下极为明亮具光泽的缘故，以及不紊乱的缘故，眼睫如牛王。
这些相好能随后明显显现，或与相好随顺明显显现，或显明为大丈夫，或随顺庄严，即八十种随好：
指甲如铜色、指甲润泽、指甲高耸、手指圆润、手指丰满、手指逐渐纤细、脉络不显、脉络无结、踝骨不显、足无不平、行如狮子步、行如象王步、行如鹅王步、行如牛王步、右绕而行、行步优美、行步稳重、身姿优雅、身如擦拭般洁净。

 །སྐུ་རིམ་པར་འཚམ་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་གཙང་བ་ཉིད་དང་། སྐུ་འཇམ་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དང་། མཚན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་ཁོ་ལག་ཡངས་ཤིང་བཟང་བ་ཉིད་དང་། གོམ་པ་སྙོམས་པ་ཉིད་དང་། སྤྱན་རྣམ་པར་དག་ པ་ཉིད་དང་།སྐུ་ཤིན་ཏུ་གཞོན་ཤ་ཅན་ཉིད་དང་། སྐུ་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་རྒྱས་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་ཤིན་ཏུ་གྲིམས་པ་ཉིད་དང་། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེས་པ་ཉིད་དང་། གཟིགས་པ་རབ་རིབ་མེད་ཅིང་དག་པ་ཉིད་དང་། དཀུ་ཟླུམ་པ་ཉིད་དང་། དཀུ་སྐབས་ ཕྱིན་པ་ཉིད་དང་།དཀུ་མ་རྙོངས་པ་ཉིད་དང་། ཕྱལ་ཕྱང་ངེ་བ་ཉིད་དང་། ལྟེ་བ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། ལྟེ་བ་གཡས་ཕྱོགས་སུ་འཁྱིལ་བ་ཉིད་དང་། ཀུན་ནས་མཛེས་པ་ཉིད་དང་། ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གཙང་བ་ཉིད་དང་། སྐུ་ལ་སྨེ་བ་དང་གནག་བག་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཕྱག་མཐིལ་ཤིང་བལ་ལྟར་ ཤིན་ཏུ་འཇམ་པ་ཉིད་དང་།ཕྱག་གི་རི་མོ་མདངས་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། ཕྱག་གི་རི་མོ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། ཕྱག་གི་རི་མོ་རིང་བ་ཉིད་དང་། ཞལ་ཧ་ཅང་མི་རིང་བ་ཉིད་དང་། ཤིན་ཏུ་དང་ཞིང་འོད་འབར་བ་ཉིད་ལས་ཞལ་ལ་གཟུགས་བརྙན་འཆར་བའི་ཕྱིར། ཞལ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ སྣང་བ་ཉིད་དང་།ལྗགས་མཉེན་པ་ཉིད་དང་། ལྗགས་སྲབ་པ་ཉིད་དང་། ལྗགས་དམར་བ་ཉིད་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་ང་རོ་དང་འབྲུག་གི་སྒྲ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། གསུང་སྙན་ཞིང་མཉེན་ལ་འཇམ་པ་ཉིད་དང་། མཆེ་བ་ཟླུམ་པ་ཉིད་དང་། མཆེ་བ་རྣོ་བ་ཉིད་དང་། མཆེ་བ་དཀར་བ་ཉིད་དང་། མཆེ་བ་ མཉམ་པ་ཉིད་དང་།མཆེ་བ་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་བ་ཉིད་དང་། ཤངས་མཐོ་བ་ཉིད་དང་། ཤངས་གཙང་བ་ཉིད་དང་། སྤྱན་ཡངས་པ་ཉིད་དང་། །རྫི་མ་སྟུགས་པ་ཉིད་དང་། སྤྱན་དཀར་ནག་འབྱེས་ཤིང་པདྨའི་འདབ་མ་རངས་པ་ལྟ་བུ་ཉིད་དང་། སྨིན་ཚུགས་རིང་བ་ཉིད་དང་། སྨིན་མ་འཇམ་པ་ཉིད་ དང་།སྨིན་མ་སྣུམ་པ་ཉིད་དང་། སྨིན་མའི་སྤུ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཕྱག་རིང་ཞིང་རྒྱས་པ་ཉིད་དང་། སྙན་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སྙན་མ་ཉམས་པ་ཉིད་དང་། དཔྲལ་བ་ལེགས་པར་འབྱེས་པ་ཉིད་དང་། དཔྲལ་བ་དབྱེས་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། དབུ་རྒྱས་པ་ཉིད་དང་། དབུ་སྐྲ་བུང་བ་ལྟར་གནག་ པ་ཉིད་དང་།དབུ་སྐྲ་སྟུག་པ་ཉིད་དང་། དབུ་སྐྲ་འཇམ་པ་ཉིད་དང་། དབུ་སྐྲ་མ་འཛིངས་པ་ཉིད་དང་། དབུ་སྐྲ་མི་བཤོར་པ་ཉིད་དང་། དབུ་སྐྲ་དྲི་ཞིམ་པ་ཉིད་དང་། དཔལ་གྱི་བེའུ་དང་བཀྲ་ཤིས་དང་གཡུང་དྲུང་འཁྱིལ་པས་ཐུགས་ཁ་དང་ཕྱག་དང་། ཞབས་ བརྒྱན་པ་ཉིད་ཅེས་པའོ།།ཐུགས་ཀར་ཡང་དཔལ་བེའུ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་སྟེ། ཐུགས་ཀ་ན་གནས་པའི་དཔལ་བེའུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་འོད་ཟེར་རྣམས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་གཞན་དུ་ཕྱག་དང་ཞབས་ལ་སྡོད་རིས་དང་བུམ་པ་ གང་བ་དང་ཉ་དང་གཉའ་ཤིང་དང་རྒྱལ་མཚན་དང་།དུང་དང་ཁྲི་བཟང་པོ་དང་གདུགས་དཀར་པོ་དང་། རྔ་ཡབ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །མཚན་དང་དཔེ་བྱད་འདི་རྣམས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རྣམས་ལ་ཡང་འབྱུང་སྟེ། འོན་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ན་གནས་པ་དང་། གསལ་བ་དང་རྫོགས་པ་ཉིད་རྣམས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པར་ཕུལ་དུ་འབྱུང་བའོ། །ཕལ་ཆེར་ནི་འདི་རྣམས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་གང་ལ་གནས་ནས་དེ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་དུ་མཛད་པའི་སྐུ་དེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་ཏེ།གཟུགས་ཅན་དེ་དང་དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་ལ་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་མཛད་དོ། །དེ་ ལས་སྒྲ་གང་བྱུང་བ་དེ་ལས་འཇིག་རྟེན་ཡང་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་བསྟན་པའི་སྣོད་དུ་འགྱུར་ཞིང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།

身相匀称，身体清净，身体柔软，身体清净无垢，相好圆满，身体宽大端严，步态平稳，眼目清净，
身体极其年轻，身体不萎缩，身体丰满，身体极其端正，肢体与支分极其分明，视线清晰无翳，腰身圆满，腰身适度，
腰身不凹陷，身体挺直，脐深，脐右旋，一切庄严，一切行为清净，身无黑痣斑点，手掌如棉絮般极其柔软，
手纹明亮，手纹深邃，手纹修长，面容不过长，极其清净且放光明故面现影像，舌柔软，舌薄，舌红色，具象王吼声与雷音，
语言悦耳柔和，牙齿圆满，牙齿锋利，牙齿洁白，牙齿整齐，牙齿渐细，鼻高耸，鼻清净，眼广大，睫毛浓密，
眼白黑分明如莲花瓣，眉毛修长，眉毛柔软，眉毛润泽，眉毛整齐，手臂修长丰满，耳朵对称，耳朵完好，额头分明，额头宽广，
头部丰满，头发如蜂般漆黑，头发浓密，头发柔软，头发不乱，头发不散，头发香气宜人，以吉祥结、卐字及其他吉祥标志庄严胸膛、手足。
胸前也现吉祥结等标志，即胸前所住之吉祥结等放射光芒故。其他经中也说手足有轮相、满瓶、鱼、轭、胜幢、
法螺、宝座、白伞、拂尘等标志。这些相好也出现在大菩萨和转轮王身上，然而如来的相好在所处之处、明晰度和圆满度上无上殊胜。
这些大多是世尊圆满受用身之相好，即依止此色身而显现如来法身之身相不可思议且具种种色相。
以此种种色相令诸菩萨圆满受用诸法。从彼所发之音声，世间亦成为如是说法之器，并能通达无颠倒之真实义。

།གང་གི་ཕྱིར་འདིས་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པས་སྨོན་ལམ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་ འདི་རྣམས་དུས་འདིར་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་དང་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་དང་འདྲ་བར་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་རྫོགས་པར་མཛད་མོད་ཀྱང་སྐད་ཅིག་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་མི་གཡོ་བ་དང་།སེམས་ཅན་གདུལ་བའི་ དུས་ལས་མི་འདའ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་འགྱུར་བར་བྱའོ།།ནམ་མཁའ་ཇི་སྲིད་པ་དང་སེམས་ཅན་ཇི་སྲིད་པ་དང་ཇི་སྲིད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་རྣམས་རབ་ཏུ་གདགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་བདག་སྲོག་ཆགས་གཅིག་གི་ཡང་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཀྱང་། གནས་ པར་བྱ་ཞིང་པན་པ་རྣམས་བྱའོ་ཞེས་པ་འདིའི་སྨོན་ལམ་གྱི་འཕེན་པའི་དབང་ལས་དང་།གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉན་པ་འཇུག་པའི་ལས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས། དེ་འདྲ་བའི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་རྣམས་རབ་ཏུ་གདགས་ཏེ། གང་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་ གྱུར་ཀྱང་མཐའ་མེད་པའི་དུས་སུ་ནམ་མཁའ་ཇི་སྲིད་པར་ཇི་ལྟར་གདུལ་བྱ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བྱ་བ་འཇུག་པས་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་དོན་མཛད་དོ།།སྐུ་འདི་ཡང་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་ཁོ་ནའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་གི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་ཚོགས་ཉེ་བར་བསགས་པས་དྲི་མ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མེ་ལོང་ཅན་རྣམས་ལ་སོ་སོར་སྣང་གི་ས་འོག་མ་རྣམས་ལ་མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་འདུལ་བའི་རྒྱུ་མཐུན་དུ་ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་སྐུ་ལས། གཞན་རྒྱུ་མཚན་པའི་སྐུ་འཇུག་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཐུ་ལས་ ཡང་དག་པར་བྱུང་བའམ།གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི་མཐུ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བ་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་མཐུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པོ། །དེ་ལྟར་ནི་གང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལས་གང་སྔོན་ཐོག་མ་མེད་པ་དང་ ལྡན་པའི་འཁོར་བར་རང་གི་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་འགག་པ་སྤྱོད་པའི་མཐའ་སྣ་ཚོགས་པ་དུ་མ་དེ་རྣམས་གསལ་བ་སྟེ།ལུས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པའི་མཐའ་བསྟན་པ་ལས་ཕན་ཚུན་འདྲེས་པ་མེད་པ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མེ་ལོང་གི་ དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གདོང་གི་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་དུ་ཅིག་ཅར་ཉིད་དུ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་སྐུ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ།འབད་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་ཀུན་ནས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྔོན་སྤྱད་པ་རྣམས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་བསྙེན་བཀུར་ བྱས་པ་རྣམས།གང་འདྲ་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བཻ་ཌཱུརྱ་དང་། པདྨ་རཱ་ག་དང་། ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་དང་། ཤེལ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་རིན་པོ་ཆེའི་ལྗོན་ཤིང་ལ་སོགས་པས་མཛེས་པར་བྱས་པ། ཞེང་དང་ཆུ་དང་ཟླུམ་སྐོར་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་བཅས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་སེམས་ ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཉེ་བར་མཛེས་པར།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་བལྟམས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པར་བཤད་པ་དེ་མ་ལུས་པ་སྐུ་གཅིག་ལ་སྟོན་པར་མཛད་དོ།

因为此人往昔作为菩萨时发起誓愿：如同现在这些佛世尊，虽然像如意宝珠和如意树一样，无分别地随顺圆满成办众生利益，但刹那也不离法界，不失调伏众生的时机，愿我也能如是。
乃至虚空存在，乃至众生存在，乃至烦恼和业存在，我将为了哪怕一个众生的事业，即使已圆满佛陀事业，也将住世利益众生。
由于此誓愿力，以及所化众生听闻如是法门的业已成熟，安立如是殊胜事业。虽无分别，但在无尽时中，乃至虚空际，随顺所化众生而行事业，成办无边众生界之利益。
此身唯有十地自在菩萨以自己福德智慧资粮积聚，于无垢智慧镜中各自显现，下地则不能见。
为调伏众生而如前所说的身相之外，其他示现之身，无论是从法身力所生，还是从色身力所生，彼等威力皆不可思议。
如是，从一切智智的境界中，于无始轮回中自身生处所行的种种行为边际，皆明显无余。
如同极为清净镜面中的面像影像一般，在唯一随顺身中，无勤而显示一切。
往昔所行布施波罗蜜多，世尊所供养诸佛世尊，以及如是佛土，以琉璃、红宝石、青金石、水晶等珍宝树木庄严，具足广阔、水域、周边等特征，依此所住众生之殊胜庄严，诸佛世尊示现诞生等事迹，如是所说一切皆于一身显示。

 །སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སྐུ་དང་སྤྱོད་པ་དག་གི་མཐུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དང་། ཇི་སྙེད་དུ་ དེ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་འདུན་འདུས་པར་གྱུར་པའམ།ཆོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་པ་གང་གིས་ཉན་ཐོས་དང་བཅས་པའི་དགེ་འདུན་དུ་གྱུར་པ་དང་། སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་གང་འདྲ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམས་མཚན་དང་དཔེ་ བྱད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཀྲ་བའི་སྐུ་ཅན་དབྱིབས་དང་ལྡན་པ་ཞལ་ཟས་དང་ཆོས་གོས་དང་གནས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་བྱུང་བ་དང་།ཐེག་པ་གཅིག་དང་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་གང་འདྲ་བ་དང་། བདག་ཉིད་ བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་སུ་རབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་གང་འདྲ་བ་དང་།གཟུགས་དང་བློ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དང་། ཆོས་མཉན་ནས་སྤྱོད་པ་གང་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་ལྷག་མ་མེད་པའི་བསླབ་པ་ཁས་བླངས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་དང་ཉན་ཐོས་དང་བཅས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་རྣམས་ལ་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཆོས་གོས་དང་། རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་དུས་ཇི་སྲིད་དུ་ཚད་གང་ཕུལ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ཡང་འདི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་སྤྱོད ཚུལ་གྱི་མཐའ་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡང་གང་སྔོན་གྱི་གནས་སྐབས་མ་ཚང་བ་མེད་པ་དེ་རྣམས་མ་ལུས་པར་སྐུ་གཅིག་ལ་སྟོན་པར་མཛད་དོ། །དེ་ལྟ་བུ་ལྟ་ཞོག་།གཞན་ཡང་ བ་སྤུའི་ཁུང་བུར་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་གསལ་བར་སྟོན་པར་མཛད་དོ།།གཞན་ཡང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་ནས་ཇི་སྲིད་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོའི་བར་གྱི་སྤྱོད་པ་གང་རྣམས་ དང་།དུས་གསུམ་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་། སྐྱེ་བོ་མ་ལུས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་རེ་རེར་ཅིག་ཅར་སྟོན་པར་མཛད་དོ། །ནམ་མཁའི་མཐའ་ཀླས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ ཀྱང་བཞེད་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་གི་ནང་དུ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་ཕྲ་རབ་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆེ་བར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་གིས་ཀྱང་མཐའ་མེད་པའི་ཡུལ་ལ་ཁྱབ་པ་དང་འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་པ་བརྟེན་པ་སྟོན་པར་མཛད་དོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་མ་ལུས་པ་རྣམས་ན་ཇི་སྙེད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་སྙེད་ལས་ལྷག་པའི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་བཀྲ་བ་རྣམས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་སྟོན་པར་མཛད་དོ།།དེ་ལྟར་འགྲོ་བའི་དབང་ཕྱུག་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་མིག་འཕྲུལ་གྱི་ངོ་བོ་ལས་མ་འདས་པའི་རང་བཞིན་མངོན་སུམ་པ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་ནུས་པའོ་ཞེས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མོས་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁམས་གསུམ་ ལས་འདས་པ་ཡང་།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་རྗེས་སུ་གཞུག་པས་ཡུམ་དང་ཡབ་དང་སྲས་ལ་སོགས་པའི་འབྲེལ་པ་ཡང་དག་པར་སྟོན་ཞིང་ཁམས་གསུམ་པར་བཞུགས་ནས་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ཡང་དག་པར་འཇུག་པས་ རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ།གྲགས་པ་དང་ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པས་མ་ཡིན་པར་ཐུགས་རྗེས་འགྲོ་བ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྲིན་ལས་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་འགོད་པར་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་ནི། འགྲོ་རྣམས་ ཞི་བའི་ལས་དང་ནི།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྲིད་དུ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡི་ཕྲིན་ལས་འདི། །རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་བདུན་དུ་འདོད། །ཅེས་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ནོ།

那些佛陀的身相和行为具有殊胜威力，以及他们所有的僧众集会，或依法修持正法的声闻僧众，以及在那些佛陀的佛土中，诸菩萨以相好庄严其身，具足形貌，受用饮食、法衣和住处等，
依一乘或三乘而宣说的法，以及自身生于婆罗门等种姓，具足色相与智慧，成为在家人或出家人，听闻佛法后的修行，受持有余依和无余依戒律，
对那些佛陀以及声闻菩萨僧众供养饮食等物、法衣和珍宝装饰等，供养的时间长短和数量，以及如何修行布施波罗蜜多的行为，同样也显示持戒、忍辱、精进、禅定和智慧的修行，凡是前世所有的境界无一遗漏，都在一身中显示。
不仅如此，甚至在一毛孔中也能清晰显示自身的一切行为。又于过去、未来、现在诸佛从初发心直至菩提之间的一切行为，以及三世菩萨、缘觉、声闻和一切众生的所有境界，都能在一一毛孔中同时显示。
即使是无边虚空的世界，若欲显示也能置于一微尘中，既不使世界变小，也不使微尘变大。一微尘能遍满无边境界，显示容纳一切世界。
在一切世界中，超过微尘数量的种种行为，能于一刹那间无分别地显示直至轮回穷尽。如是诸佛世尊导师以及诸菩萨具有如此殊胜的不共功德，能如幻化般如实显现，智者应当深信。
如是世尊虽已超越三界，但以化身随顺世间，示现父母子等眷属关系，住于三界中如理说法，以种种方便引导具有不同行为的众生趣向无上正等正觉，不为名闻利养等，而是以大悲心通过寂静等事业安置众生。
如是'诸众生寂静事业'等，乃至'法身事业，承许有二十七种'，此为《现观庄严论》。

 །ཕྲིན་ལས་དེ་རྣམས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐུ་དེ་རྣམས་སུ་སྤྲུལ་པ་སྟེ། གང་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ཀྱི་དམྱལ་བའི་མེ་ཤི་བར་ བྱས་པས་དང་།ཆོས་སྟོན་པས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བྱོལ་སོང་རྣམས་ལ་ཡང་རང་གི་ཤ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་སྟེར་བས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡི་དགས་རྣམས་ལ་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་པ་དང་། ཆོས་སྟོན་པས་ཀྱང་སེམས་མངོན་པར་དང་བར་བྱས་ནས། མངོན་པར་དང་བས་དེ་བས་ ཀྱང་རང་གི་འགྲོ་བ་རྣམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ལྷ་དང་མི་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་དང་།ལྷ་ཐེག་པ་དམན་པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་བསྟན་པས་མངོན་པར་དང་བར་བྱས་ནས་དམིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་འགོད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མདོ་ཇི་ལྟ་ བར།བདག་གིས་གོང་དུ་གནས་སྐབས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །གཞན་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ཇི་ལྟར་རང་ཉིད་ཐུགས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དེ་དང་དེ་བསྐྱེད་པའི་ཆེད་དུ་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་དོ་ཞེས་མདོར་བསྡུས་ནས་ འདིའི་ཕྲིན་ལས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཇི་སྐད་བརྗོད་པ་འདི་རྣམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཀུན་དུ་འོད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་རོ། །གང་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་ནམ་མཁའ་གཅིག་པུ་དཔེ་དང་དཔེར་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་རེ་རེར་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པ་རྒྱས་པ་རྣམས་ནི།ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ ཐམས་ཅད་ན་གནས་པའི་འགྲོ་བ་མགོན་མེད་པ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྣོད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པར་ནམ་མཁའ་འཇུག་པ་ཇི་སྲིད་པར་མགོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཅི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཉམ་པར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། རྒྱུ་གསུམ་ རྣམས་ཀྱིས་མཉམ་པ་ཉིད་དེ།སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་སྤྱོད་པའོ། ། སྐུ་ཚེ་དང་རིགས་དང་ཚད་ཀྱིས་བྱས་པའི་ཐ་དད་པར་ནི་འགྱུར་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རིང་བ་དང་ཐུང་བར་འཚོ་བའི་ཕྱིར་དང་བྲམ་ཟེ་དང་རྒྱལ་རིགས་སུ་རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། འོད་སྲུངས་དང་གཽ་ཏ་མ་ལ་སོགས་པ་རུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆུང་བ་དང་ཆེ་བའི་བོང་ཚོད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར ཏེ།དུས་ཇི་ལྟ་བའོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཁས་པས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་དུ་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་དང་གུས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་དང་ཕན་པ་བྱེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།དེ་ལ་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། དུས་རིང་པོར་གོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། བཀུར་སྟིར་ བྱས་ཏེ་གོམས་པར་བྱེད་པའོ།།འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དང་། སྤངས་པ་དང་། མཐུ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ཕན་པར་བྱེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ངན་སོང་གསུམ་དང་། འཁོར་བའི་སྡུག་ བསྔལ་ལས་ཤིན་ཏུ་ངེས་པར་འགྲོལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།ཐེག་པ་གསུམ་དང་བདེ་འགྲོ་ལ་འགོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཉེ་བར་མ་བསྟན་པར་མཁྱེན་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་དུ་མཁྱེན་པ་དང་།འབད་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པའོ། །སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྤངས་པ་དང་། བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ སྤངས་པའོ།

这些事业也是由世尊化现为那些身相，即为地狱众生熄灭地狱之火，为其说法，如是对于旁生也布施自己的血肉等，如是对于饿鬼布施饮食等，以说法令其心生欢喜，以欢喜故从各自的恶趣死后转生为天人，对于信解小乘的天众也以说法令其心生欢喜，从其所生之处直至安置于声闻菩提等，如经中所说。如我前面所说的各个阶段。此外，世尊如何自己生起最初等心，如是为了令所化众生生起彼等心而为其说法，这是略说此处的事业。
所说的这些世尊功德也在一切佛地中圆满清净光明。为圆满一切相故，具足不可思议智慧境界及其他一切功德的如来法身无有差别，如虚空唯一，以譬喻和所喻功德一一对应，圆满无余功德，为十方一切世界中无怙众生，随其根器相续不断，乃至虚空际为其怙主。
若问诸佛是否一切相平等？由三因平等，即一切诸佛福德智慧二资粮圆满成就，法身圆满，受用身和化身利益世间。寿命、种姓和身量则有差别，因为寿命有极长和极短，种姓有婆罗门和刹帝利的差别，姓氏有迦叶和乔达摩等的差别，身量有大小的差别，这是随顺时代。
智者应当对此三种圆满作意，于诸佛世尊前能生起极大欢喜和恭敬，即因圆满、果圆满和利益圆满。
其中因圆满有四种：修习一切福德智慧资粮、长时修习、相续修习、恭敬修习。
果圆满有四种：智慧圆满、断除圆满、威力圆满、色身圆满。
利益圆满有四种：从三恶趣和轮回苦完全解脱的圆满，安置于三乘和善趣的圆满。
智慧圆满也有四种：不待教示而了知、一切了知、一切相了知、无功用了知。
断除圆满有四种：断除一切烦恼、极其断除、断除连同习气、断除入一切三昧的障碍。

།མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་རྣམས་སྤྲུལ་ཞིང་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་དང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ལ་དབང་བ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྐུ་ཚེ་གཏོང་བ་དང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ལ་དབང་བ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་ ནམ་མཁར་དང་རིང་བ་ལ་མྱུར་བར་གཤེགས་པ་དང་།ཕྲ་བ་མང་པོར་འཇུག་པ་ལ་དབང་བ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྐུའི་འོད་ཀྱིས་མཐའ་ཡས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྣང་བར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་གཉུག་མའི་ངོ་མཚར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པའོ།།གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མཚན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དཔེ་བྱད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྟོབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོའི་རུས་པའི་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་ ཡང་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐ་དད་པ་དང་ཞིང་ཐ་དད་པ་སྟེ།ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་འགའ་ཞིག་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནི་ཤེལ་གྱི་རང་བཞིན། འགའ་ཞིག་གི་ནི་བཻ་ཌཱུརྱའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །མིང་ཐ་དད་པ་ནི་འོད་དཔག་མེད་དང་། རྣམ་ པར་སྣང་མཛད་ཅེས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ།།སྐུ་ཐ་དད་པ་ནི་འགའ་ཞིག་གིས་རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་བ་སྟེ། ཤེལ་གྱི་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའམ། སྐུ་ཆུང་བ་དང་སྐུ་ཆེ་བ་ཐ་དད་པས་སོ། །ཆོས་ལ་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཐ་དད་པ་ནི་ས་བཅུ་པ་དང་བློ་ གྲོས་མི་ཟད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཐ་དད་པས་སོ།།འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐ་དད་པ་ནི་དེར་འདུས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ། བསྐོར་བ་ཐ་དད་པ་ཡང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པོ་འདི་རྣམས་འཁོར་དང་ བཅས་པ་འདིར་ངེས་པར་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་ཁོ་ནར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།གནས་གང་དེ་རྣམས་བསམས་ན་བྱིས་པ་ནུས་པ་ཟད་པ་ལས་སྐྱོ་ཞིང་སྨྱོ་ལ་བརྒྱལ་བ་དང་འཆི་བར་འགྱུར་བའི་གནས་དེ་རྣམས་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྣམས་ཏེ། རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ རྣམས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣལ་འབྱོར་ཅན་གྱི་དབང་ཕྱུག་གི་གཙོ་བོས་གཟིགས་ཤིང་བསྟན་པ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་བདག་གིས་འདིར་གདམས་ངག་ཇི་ལྟ་བར་ངེས་པར་བཤད་པའོ།།དེ་ལྟར་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཉིད་མདོར་བསྡུས་པ་སྟེ། ཕྱེ་བར་ བྱ་ན་ནི་དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པར་འགྱུར་རོ།།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཁོ་ནས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་རེ་རེར་དང་དཔེ་བྱད་དང་སྐྱེས་བུའི་མཚན་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་ པར་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་ནུས་ལ།མངོན་པར་བརྗོད་པར་ཡང་ནུས་མོད། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པར་སྐུ་ཚེའི་ཚད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པར་གྱུར་ཅིང་། མྱུར་ཞིང་མྱུར་བར་ལས་གཞན་མེད་པར་གྱུར་ནས་གལ་ཏེ་བརྗོད་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་ན་ ཡང་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ལ་རང་སངས་རྒྱས་སམ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་མཐའ་ཤེས་པའམ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པར་སྔར་ཁོ་ནའོ། །གཤོག་པའི་རྒྱ་ཤིན་ཏུ་ཡངས་པའི་རླུང་གི་ཤུགས་རློབ་ཅིང་ ཕ་རོལ་གནོན་པའི་ནམ་མཁའ་ལྡིང་ཡང་།ནམ་མཁའ་ཡོངས་སུ་ཟད་དོ་སྙམ་ནས་ནམ་མཁའ་ལས་འབབ་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་རང་གི་སྟོབས་དང་ཕ་རོལ་གནོན་པ་ཉམས་པས་སོ།

殊胜神通圆满有四种：一是对外境变化转换及加持自在圆满，二是对舍弃寿命及加持自在圆满，三是对遮障、虚空及远处迅速前往，以及细微多入自在圆满，四是以身光明照耀无边世界等种种本性稀有圆满。
色身圆满也有四种：相好圆满、随好圆满、力量圆满、金刚精髓骨身圆满。
报身的眷属坛城各异、刹土各异，有些报身佛土是水晶本性，有些是琉璃本性等。名号各异，如无量光、毗卢遮那等。身相各异，有些见到某些形相，如水晶本性等各异，或身相大小各异。圆满受用法各异，如十地和无尽慧法门等法门各异。眷属坛城各异，是依所集菩萨而言，围绕各异。
如此二十二种发心及其眷属，应当如此确定了知。若思维彼等境界，则凡夫力尽而生厌倦、发狂、昏厥乃至死亡的境界，即是不可思议诸境，因非寻思境界。此等亦如世尊瑜伽自在主所见并宣说，我于此如实决定宣说教授。
如是此乃诸佛大我性略说，若广分则成无边分支。唯有诸佛能遍知诸佛世尊一一毛孔及随好、相好、力、无畏、不共佛法等功德差别，亦能宣说。
即使以不可思议智慧境界无数劫加持寿命，迅速无间宣说，功德亦不能圆满，更何况菩萨们，辟支佛或声闻更早就不能知晓或宣说佛陀功德边际。
翼展广大、风势浩荡、降伏他方的金翅鸟，也非认为虚空已尽而从空中降下，而是因自身力量和降伏他方已衰退之故。

 །དེ་བཞིན་དུ་གང་ས་བཅུ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམས་ཀྱང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རྣམ་ པར་ཐོབ་པ་སྟེ།དེ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་སྙེད་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ནུས་པ་ལས། ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་མཐའ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལས་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་གྱི། རང་གི་བློའི་སྟོབས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ནི་ ལོག་ནས་གནས་ན།རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་གྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས། གང་གི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའམ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་གཏམ་འདི་ལྟ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བདག་ལྟ་བུའི་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་ལོང་བ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའི་སྐབས་ག་ལ་ཡོད།གལ་ཏེ་ཡང་དེ་ལྟ་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་དང་། འཕགས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ལས། ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་བདག་གིས་ཡོན་ཏན་ཕྱོགས་གཅིག་ གི་ཆ་ཙམ་བརྗོད་དོ།།དེ་ལྟར་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་མཐའ་ཡས་ཤིང་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་འབྱུང་གནས་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་སླར་ཡང་བྱིས་པ་རང་ཡོན་ཏན་གྱིས་བཀྲེན་པས་མོས་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་འདྲ་བ་ཐོས་ཀྱང་ སངས་རྒྱས་དེའི་ཆོས་ལ་གུས་པར་མི་བྱེད་ལ།མཁས་པ་རྣམས་ནི་རྐང་གི་ཁོང་ནས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དང་དེའི་ཆོས་ལའང་མངོན་པར་རབ་ཏུ་དང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་རྣམས་དེ་ལ་དད་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་རྣམས། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ངེས་པའི་སྡིག་པ་རྣམས་ཀྱི་ ཕུང་པོ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ།ལྷ་དང་མིའི་དཔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞིང་། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བླ་ན་མེད་པ་མཆོག་ཏུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། །ཐུབ་པའི་དགོངས་པའི་རྒྱན་ལས་ཡོན་ཏན་གྱི་སྣང་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་བཞི་པའོ།། །།ཞེས་ པ་ཐུབ་དགོངས་དཔག་བསམ་ལྗོན་ཤིང་རྟོག་པའི་རླུང་གིས་ནི།།གཡོས་ཤིང་ལྟ་ངན་ཆུ་ཡིས་རྒྱུན་དུ་རབ་ཞིར་མཐར་ཞུགས་པ། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་རྣམས་ཉེ་བར་གྱུར་ལས་འབྲས་བུ་བཟང་རྣམས་བསྡུས། །ཀྱེ་སྙིང་སླར་ཡང་སྐྱེ་བ་དག་པ་འབྱུང་བ་ག་ལ་ཞིག་།སྣང་བ་འདི་ལས་ཕན་དང་ མི་ཕན་པ་ཡང་རྣམ་བལྟས་ནས།།གང་ལས་མཐོ་བས་ཡོན་ཏན་རང་བཞིན་ཐེག་པ་འདི་ཞོན་ཏེ། །བདག་ནང་སྟོབས་ལྡན་དགྲ་བོའི་རིགས་ཀྱི་རྩ་བ་མྱུར་ཆོད་ལ། །སྲིད་གསུམ་རྣམ་རྒྱལ་ཕུན་ཚོགས་བྱང་ཆུབ་གནས་ཀྱིས་ཕུན་ཚོགས་བྱོན། །ཚུལ་གསུམ་རྣམས་ལ་བདེན་པ་ཟུང་གི་ སྲོག་།མདོར་བསྡུས་བདག་གིས་འདི་རུ་ཉེ་བར་བཀོད། །གལ་ཏེ་ཉེས་པར་ཟིན་ན་དེ་བཟོད་མཛོད། །བདེན་པ་གཉིས་ལ་ས་བརྙེས་ཚད་མ་ཡིན། །གཞུང་ལུགས་སྨད་མེད་བཤད་པའི་ལེགས་བྱས་འདོད་བྱ་ཟླ་བ་ནི། །རབ་རིབ་འཇོམས་བྱེད་གཉིད་བྲལ་དེ་ཡིས་སྐྱེ་བོ་ཚིམ་བྱེད་ཤོག་། བདག་ཀྱང་སོ་སོའི་སྐུ་འཛིན་བསམ་མི་ཁྱབ་སྐུ་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས། །རྩོད་པ་དང་བྲལ་བསྐལ་པར་རོལ་པའི་ཆེད་དུ་འདུ་བར་ཤོག་།ཡོན་ཏན་དམ་པ་བསྒྲིགས་པའི་རྒྱན། །བརྟེན་པ་འོད་འབར་དྲི་མེད་པ། །སྣང་བ་འདི་ནི་སྐྱོ་བོ་ཡི། །མགྲིན་པ་རྣམས་ལ་གདགས་པར་མཛོད། ། སྣང་བ་དང་བཅས་རྒྱན་འདི་ལྟར། །སེམས་ཅན་སེམས་ལ་སྡོང་བུ་བཞིན། །ཐུབ་པ་ནང་འོད་འཇུག་ཆེད་དུ། །ནམ་མཁའ་ཇི་སྲིད་གནས་པར་ཤོག་།ཐུབ་པ་དགོངས་པའི་རྒྱན་སློབ་དཔོན་མཁས་པ་ཆེན་པོ་འཇིགས་མེད་འབྱུང་གནས་སྦས་པའི་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པ་རྫོགས སོ།། །།རྣམ་གནོན་ཚུལ་མཁས་འཇིགས་མེད་ཀྱི། །གནས་ལ་རེག་པའི་ཚུལ་འདི་ནི། །དཔལ་ལྡན་དགའ་སྐྱོང་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི། །སུམ་ཅུའི་ལོ་ལ་བྱས་པ་ཡིན། །ཕྱེད་དང་བཅས་པའི་སྟོང་ཕྲག་ལྔ། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྡོམ་པའི་ཚད། །བསྔགས་འོས་བརྒྱན་པའི་ཆེད་དུ འདིའི།།ཚད་བཞིན་སྙིང་ལ་དངོས་པོ་རྣམས། །ཞེས་པའོ།

同样地，住于十地的那些菩萨们也获得了不可思议的境界。他们虽能宣说如来功德，但由于功德如同虚空般无边无际，并非因功德穷尽而止息，而是因自身智慧力有限而止息。更何况声闻缘觉们对功德的领悟呢？
当要完全了知或宣说佛陀功德时，就如同这样的话语：因此，像我这样被无明翳障遮蔽双目的人，对于如此甚深难见的真实义，怎么有资格宣说如来功德呢？即便如此，我也依靠圣者龙树和圣者解脱军等论师，毫无疑虑地宣说了功德的一小部分。
如是，如来们是无边稀有功德大宝藏的源泉。然而，愚者因自身功德贫乏而缺乏信心，即便听闻如此圆满功德，也不会对佛法生起恭敬。智者们则从内心深处对世尊及其法生起净信。
他们仅仅以对此的信心所成就的善业，也能压伏不定业的罪业之蕴，享受人天福报，最终趣向无上正等菩提。
《佛意庄严论》功德光明品第四章圆满。
如佛意愿菩提树，被思维之风摇动，邪见之水常寂灭，远离违缘摄善果。唉！心啊，再次获得清净生岂有可能？
观察此光明中有益与无益，乘此最胜功德自性之乘，迅速斩断内在强大敌人种姓之根本，以三界胜妙菩提处而圆满。
对三种方式以二谛为命，我在此简要陈述。若有过失祈请宽恕。于二谛获地即为量。
愿此无可诋毁论典善说所欲月光，能除翳障离昏沉而令众生满足。愿我也以各自不可思议圆满身，无诤百劫游戏而聚会。
愿以殊胜功德庄严，依止光明无垢，此光明系于卑微者颈上。愿此光明庄严如同心树，为令众生心入佛光明，住世直至虚空际。
《佛意庄严论》由大智者阿闍黎无畏生密造论圆满。
此无畏善巧调伏处，是在吉祥护喜王朝三十年时造。五千五百颂，是诸智者所摄之量。为庄严所赞，如量心性诸事。

 །བདེ་གཤེགས་བསྟན་པ་བསམ་འཕེལ་ནོར་བུ་སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱི་རང་གི་མི་ཤེས་མུན་པས་བསྒྲིབས་ནས་དོན་མེད་འགྱུར། །དེ་རྟོགས་དོན་དུ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་འདེགས་པར་བྱེད་པའི་དབང་གྱུར་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་ནུབ་གྱུར་ཏེ། །འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་ཤིན་ཏུ་ དོན་མེད་ལྟ་བུར་མི་འཇིགས་སེང་གེའི་ཐུགས་རྗེའི་སྤྱན་གྱིས་རབ་གཟིགས་ནས།།ཡོན་ཏན་རང་བཞིན་ཐུབ་ཆེན་དགོངས་པའི་སྒྲོན་མ་འདི་ནི་མི་ཤེས་མུན་པ་བསལ་ཕྱིར་མཛད། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་འཕགས་པའི་སྐད་ཀྱིས་དབེན་པའི་སྐྱེ་བོ་དག་ལ་དོན་མེད་ལྟ་བུར་ཁོ་བོས་རབ་རྟོགས་ནས། །དེ་དག་ ཀུན་གྱིས་ཡིད་ཀྱི་མུན་པ་ཤིན་ཏུ་སྟུག་པོ་རྣམ་པར་བསལ་ཕྱིར་བདག་གིས་ལེགས་པར་འདི་བསྒྱུར་ནས།།བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ཆུ་འཛིན་འོད་ཟེར་ལྟ་བུར་ཤིན་ཏུ་གསལ་ཞིང་དགའ་བ་སྐྱེད་པ་གང་ཡིན་དེས། །འདི་རུ་སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་མུན་པ་ཤིན་ཏུ་སྟུག་པོ་ རྣམ་པར་བསལ་ནས་ཟབ་མོའི་ལམ་རྟོགས་ཤོག།།།མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཙུག་གི་ནོར་བུ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བཀའ་རབ་འབྱམས་ལ་ཤེས་པའི་སྣང་བ་སྐྱེས་པའི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ལས་མཉན་ནས། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཞལ་སྔར་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་དཔང་ཞོ་གསལ་བ་གྲགས་ ཞེས་བྱ་བས།ཡུལ་དབུས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་མཁས་པའི་འབྱུང་གནས་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲར་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།། །།དུས་ཕྱིས་ལུང་དང་རིགས་པའི་དབང་ཕྱུག་སྟག་སྡེ་པ་ཆེན་པོ་སེང་གེ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་བཀའ་དྲིན་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་སྲས་ཀྱི་ཐུ་བོ་བསམ་གྱིས་མི་ ཁྱབ་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མཐའ་ཡས་པའི་ཤེས་བྱའི་ཆོས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་ཤོང་སྟོན་ལོ་ཙཱ་བ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ལེགས་པར་བཤད་པའི་སྲོལ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས།ཕྱི་དང་ནང་གི་གཞུང་ལུགས་དུ་མ་རྣམས་ལ་བློའི་སྣང་བ་ཆེར་རྒྱས་པ། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་ བ་དཔང་དགེ་སློང་དཔལ་ལྡན་བློ་གྲོས་བརྟན་པས།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དོག་ཤིང་དབོན་པོ་དང་། བདེ་བ་ཆོས་ཀྱི་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པས། མཐུན་རྐྱེན་བསྒྲུབས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ལེགས་པར་བཅོས་ནས་དག་པར་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།། །། སླར་ཡང་དཔལ་ལྡན་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཞུང་འདིའི་སྐབས་དང་གཞུང་ལུགས་གཞན་གྱི་སྐབས་མཐུན་པ་ཇི་སྙེད་རྙེད་པ་རྣམས་སྦྱར་ཞིང་རྒྱ་དཔེ་དང་གཏུགས་ཏེ་ལེགས་པར་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ནས་ཞུས་ཆེན་བགྱིས་ལ། དོན་ལ་ཡང་ལེགས་པར་དཔྱད་པས་ཤིན ཏུ་དག་པར་བགྱིས་པའོ།

如来教法如意宝，众生为自无明所障而成无义。为了了解此义，擎举智慧明灯的大车轨圣者们也已隐没。
为利一切众生，以无畏狮子大悲眼善观察后，功德自性大圣者造此意趣明灯，为除无明黑暗。
然而我深知对于缺乏圣语的众生来说如同无义，为彻底驱除彼等极重意暗，我善为此译。
所生福德如云光般极为明净且生欢喜，愿以此除尽此处众生意中极重黑暗，证悟甚深道。
从智者顶髻之宝，于如来浩瀚教法生起智慧光明的大智者处听闻后，于其面前，沙门班智达·卓萨瓦札（意为'明称'）于中土大城、智者源处吉祥那烂陀寺译毕校对而定稿。
后来，依靠教理自在者大塔寺巴·狮子胜幢的恩德，以及其长子以不可思议智慧之力统御无边所知法的雄敦译师·金刚胜幢的善说传统等为依据，
于众多内外典籍智慧光明广大增长的大译师·班智达·吉祥坚慧，依靠善知识多庆温波和德瓦确吉桑波等提供顺缘，善加修订清净译毕校对而定稿。
其后，吉祥坚慧复又将此论相关处及其他典籍相应处诸多所得相配合，对照梵本善加观察研究后作大校订，于义理亦善加观察而使极为清净。

།སྒྲ་དོན་སྣང་བ་ཉིན་བྱེད་འོད། །བརྩོན་པས་ཡང་ཡང་བརྟེན་པ་ཡིས། །གཞུང་མཆོག་ཟབ་ཡངས་འདབ་བརྒྱའི་ཚལ། །དགོངས་དོན་གེ་སར་རབ་གསལ་གྱུར། །འགྲོ་བ་མང་པོ་ལ་ཕན་གྱུར་ཅིག། །།

声音和意义的光明如太阳般照耀
通过反复精进修习
殊胜经典深广如百瓣莲花园
所诠义理之花蕊完全绽放
愿利益众多众生

